Choose the experimental features you want to try

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52022PC0038

Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID)

COM/2022/38 final

Bruksela, dnia 9.2.2022

COM(2022) 38 final

2022/0025(NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID)


UZASADNIENIE

1.Przedmiot wniosku

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Rady Administracyjnej Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID) w związku z planowanym przyjęciem zmienionych zasad ICSID 1 . Przyjęcie to będzie miało skutki prawne dla praktyki traktatowej Unii Europejskiej w dziedzinie rozstrzygania sporów inwestycyjnych.

2.Kontekst wniosku

2.1.Szczególne zainteresowanie Unii Europejskiej ICSID

Obecnie 155 państw jest umawiającymi się państwami ICSID, z czego 26 to państwa członkowskie Unii. Sama Unia Europejska nie jest członkiem ICSID. Unia Europejska włączyła jednak zasady arbitrażu i zasady arbitrażu dotyczące dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID do wszystkich swoich umów handlowych i inwestycyjnych, które zawierają przepisy w zakresie ochrony inwestycji 2 . Zgodnie z takimi umowami zasady ICSID mogą mieć zastosowanie w sporach inwestycyjnych wszczętych przez inwestorów z UE przeciwko państwom trzecim, przez inwestorów spoza UE przeciwko państwom członkowskim UE lub, po wprowadzeniu proponowanych zmian, w sporach wniesionych przeciwko Unii na podstawie zasad arbitrażu dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID. Unia jest zatem szczególnie zainteresowana reformą zasad ICSID.

2.2.ICSID

ICSID jest instytucją wchodzącą w skład Grupy Banku Światowego. Jest to niezależna i odpolityczniona instytucja zajmująca się rozstrzyganiem sporów. Celami ICSID są:

a)zapewnienie mechanizmu rozstrzygania sporów między inwestorami a państwami w drodze postępowania pojednawczego, arbitrażu lub ustalania faktów,

b)administrowanie tymi sporami oraz

c)zachęcanie do inwestycji międzynarodowych poprzez zapewnienie zaufania do procesu rozstrzygania sporów.

Mechanizm rozstrzygania sporów ICSID jest dostępny w odniesieniu do sporów między inwestorami a państwami oraz sporów między państwami na podstawie umów inwestycyjnych i umów handlowych, na podstawie krajowego prawa inwestycyjnego oraz zgodnie z umowami inwestycyjnymi zawieranymi między państwami a inwestorami zagranicznymi. ICSID pełni również funkcję rejestru administracyjnego.

2.3.Planowane akty ICSID

W 2018 r. Sekretariat ICSID rozpoczął proces konsultacji w sprawie reformy zasad Centrum. W latach 2018–2021 toczyły się intensywne rozmowy między Sekretariatem a państwami członkowskimi ICSID oparte na pięciu kolejnych projektach zmienionych zasad. Unia Europejska, reprezentowana przez Komisję Europejską, aktywnie uczestniczyła w procesie konsultacji, koordynowała stanowiska państw członkowskich UE i wielokrotnie przedstawiała pisemne uwagi do projektów tekstów w imieniu UE i jej państw członkowskich. W wyniku tego procesu następujące zmiany i nowe teksty, mające skutki prawne dla praktyki traktatowej Unii Europejskiej, zostaną poddane głosowaniu w Radzie Administracyjnej w ramach procedury pisemnej, której zakończenie zaplanowano na dzień 21 marca 2022 r.:

2.3.1.    Zmiany w postępowaniach przewidzianych w konwencji ICSID

Do zmian należą zmiany w regulaminie administracyjnym i finansowym ICSID, zasadach dotyczących instytucji ICSID, zasadach arbitrażu ICSID oraz zasadach postępowania pojednawczego ICSID.

Główne zmiany merytoryczne obejmują m.in. nowy wymóg zamieszczenia opisu własności i kontroli inwestycji we wniosku o arbitraż lub postępowanie pojednawcze, obowiązek ujawniania informacji o finansowaniu przez osoby trzecie, zaostrzone przepisy dotyczące odwoływania arbitrów, koszty postępowania, wcześniejsze oddalanie bezzasadnych roszczeń, rozdzielanie postępowań, a także zmienione terminy. Nowe postanowienie wyraźnie odnosi się do wniosków o zabezpieczenie kosztów. Przejrzystość postępowań została zwiększona w możliwie największym stopniu bez konieczności wprowadzania zmian do konwencji ICSID. Zaproponowano również nowy zestaw zasad dotyczących przyspieszonego postępowania arbitrażowego.

2.3.2. Zmiany w postępowaniach w ramach dodatkowego mechanizmu zarządzania

Do zmian należą zmiany w zasadach dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID, regulaminie administracyjnym i finansowym w zakresie dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID, zasadach arbitrażu dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID, zasadach postępowania pojednawczego dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID.

Potencjalny zakres zastosowania zasad dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania rozszerzono na spory inwestycyjne, w których ani pozwany, ani państwo skarżącego nie są umawiającymi się stronami konwencji ICSID, jak również na spory z udziałem regionalnych organizacji integracji gospodarczej. Ponadto większość zmian wprowadzonych do zasad arbitrażu i zasad postępowania pojednawczego ICSID znajduje odzwierciedlenie również w zmienionych zasadach dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID, przy czym postanowienia dotyczące przejrzystości są nieco bardziej ambitne.

2.3.3. Zmiany w postępowaniach w sprawie ustalania faktów w ramach ICSID

Zmiany dotyczą zasad ustalania faktów w ramach ICSID, a także regulaminu administracyjnego i finansowego w zakresie ustalania faktów w ramach ICSID. Proponuje się zestaw zaktualizowanych odrębnych zasad ustalania faktów, dzięki któremu strony sporu mogą wspólnie wystąpić do Komitetu ds. ustalania faktów o przeprowadzenie konkretnego postępowania w sprawie ustalania faktów.

2.3.4. Propozycja nowych zasad mediacji ICSID

Proponuje się nowy zestaw zasad mediacji ICSID oraz odpowiedni regulamin administracyjny i finansowy w odpowiedzi na wnioski państw i inwestorów o zapewnienie większej zdolności mediacyjnej. Zasady mediacji mają szeroki zakres zastosowania i za zgodą mogą być stosowane do wszelkich postępowań mediacyjnych dotyczących inwestycji, w które zaangażowane jest państwo lub regionalna organizacja integracji gospodarczej.

3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii

Zmiany, do głosowania nad którymi zostanie wezwana Rada Administracyjna ICSID, odnoszą się do niektórych stwierdzonych niedociągnięć obecnego systemu rozstrzygania sporów między inwestorami a państwami. Należy zauważyć, że równolegle do procesu reformy ICSID Unia Europejska i jej państwa członkowskie dążą do utworzenia stałego wielostronnego trybunału rozstrzygania sporów inwestycyjnych, który zastąpiłby obecny system arbitrażu inwestycyjnego stałym mechanizmem. Prace nad utworzeniem wielostronnego trybunału rozstrzygania sporów inwestycyjnych prowadzone są aktualnie w ramach Komisji Narodów Zjednoczonych do spraw Międzynarodowego Prawa Handlowego (UNCITRAL) i mają się zakończyć w 2026 r. W opinii Unii Europejskiej jedynie stały trybunał rozstrzygania sporów inwestycyjnych dostatecznie i kompleksowo rozwiąże wszystkie problemy wynikające z obecnego systemu arbitrażu inwestycyjnego ad hoc. Do czasu utworzenia wielostronnego trybunału obecny system arbitrażu inwestycyjnego będzie jednak nadal obowiązywał, a wszelkie udoskonalenia jego zasad należy przyjąć z zadowoleniem. W związku z tym Rada powinna poprzeć proponowane zmiany zasad ICSID.

4.Podstawa prawna

4.1.Proceduralna podstawa prawna

4.1.1.Zasady

Art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) stanowi, co następuje: „Rada, na wniosek Komisji lub wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, przyjmuje decyzję zawieszającą stosowanie umowy i ustalającą stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, z wyjątkiem aktów uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy”.

Po pierwsze, w art. 218 ust. 9 TFUE wymaga się organu utworzonego przez umowę międzynarodową, który jest uprawniony do ustanawiania zasad lub przyjmowania decyzji w kontekście tej umowy. Sformułowanie „w ramach organu utworzonego przez umowę” oznacza, że „postanowieni[e] dotyczy stanowisk, które mają zostać zajęte w imieniu Unii w ramach udziału tejże poprzez jej instytucje lub w danym wypadku za pośrednictwem jej państw członkowskich działających solidarnie w jej interesie w przyjęciu takich aktów w ramach danego organu międzynarodowego” 3 .

Art. 218 ust. 9 TFUE ma zastosowanie niezależnie od tego, czy Unia Europejska jest członkiem organu lub stroną umowy 4 . Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że „[w] przypadku gdy dana dziedzina należy do kompetencji Unii [...], brak udziału Unii w danej umowie międzynarodowej nie stanowi przeszkody w wykonywaniu przez nią tej kompetencji poprzez ustanowienie, w ramach swoich instytucji stanowiska, jakie ma być zajęte w jej imieniu w ramach organu utworzonego w drodze tej umowy, zwłaszcza za pośrednictwem państw członkowskich będących stronami tej umowy i działających solidarnie w interesie Unii” 5 .

4.1.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie

Planowane akty zmieniające zasady ICSID są zgodne ze wspomnianymi zasadami.

Po pierwsze, Rada Administracyjna ICSID, organ głosujący nad zmianami, jest organem utworzonym przez umowę, zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE. W obowiązującym art. 7 konwencji ICSID i przepisie 7 regulaminu administracyjnego i finansowego ICSID określono rolę Rady Administracyjnej między innymi w zakresie zmiany zasad ICSID. Rada Administracyjna jest uprawniona do ustanawiania zasad lub przyjmowania decyzji w kontekście umów ICSID. Rada Administracyjna nie działa niezależnie od stron, lecz za pośrednictwem umawiających się państw (zob. art. 4 ust. 1 konwencji ICSID).

Po drugie, planowane akty to „akty mające skutki prawne”, zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE. Mechanizm rozstrzygania sporów ICSID ma zastosowanie w międzynarodowych umowach o ochronie inwestycji zawieranych przez Unię Europejską i jej państwa członkowskie 6 . W szczególności, po przyjęciu zmian, zasady dotyczące dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID potencjalnie będą miały zastosowanie w sporach wszczętych przeciwko Unii Europejskiej, w których przedmiotem sporu są środki przyjęte przez Unię i w których Unia występowałaby jako pozwany. Zmiany zasad ICSID mają zatem skutki prawne dla funkcjonowania i stosowania umów międzynarodowych zawartych przez Unię oraz dla przebiegu postępowań sądowych, w których Unia byłaby stroną.

Podsumowując, Komisja zwraca się do Rady o przyjęcie stanowiska Unii w odniesieniu do planowanych aktów, tak aby państwa członkowskie będące umawiającymi się stronami konwencji ICSID, działając wspólnie w interesie Unii, mogły wyrazić stanowisko Unii na forum Rady Administracyjnej ICSID. Proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 218 ust. 9 TFUE.

4.2.Materialna podstawa prawna

4.2.1.Zasady

Materialna podstawa prawna decyzji na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE zależy przede wszystkim od celu i treści planowanego aktu, w którego kwestii ma być zajęte stanowisko w imieniu Unii Europejskiej. „Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wybór podstawy prawnej środka wspólnotowego powinien opierać się na obiektywnych i podlegających kontroli sądowej czynnikach, do których należą w szczególności cel i istota tego środka” 7 .

4.2.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie

Główny cel planowanych aktów dotyczy aktualizacji i zmiany obowiązujących zasad ICSID, tj. reformy zasad rozstrzygania sporów inwestycyjnych, stosowanych przez Unię Europejską i jej państwa członkowskie w kilku umowach UE.

Zgodnie z art. 207 TFUE bezpośrednie inwestycje zagraniczne stanowią część wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej. Umowy międzynarodowe UE i państw członkowskich UE, które odnoszą się do zasad ICSID, zapewniają ochronę bezpośrednich inwestycji zagranicznych i zostały przyjęte (lub dozwolone w przypadku umów inwestycyjnych państw członkowskich UE 8 ) na podstawie art. 207 TFUE. Według Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej bezpośrednie inwestycje zagraniczne wchodzą w zakres wyłącznej kompetencji Unii, natomiast inwestycje zagraniczne inne niż bezpośrednie oraz rozstrzyganie sporów inwestycyjnych należą do kompetencji dzielonych między Unią a państwami członkowskimi 9 .

Materialną podstawą prawną proponowanej decyzji powinien być zatem art. 207 ust. 4 akapit pierwszy TFUE.

4.3.Podsumowanie

Podsumowując, podstawą prawną proponowanej decyzji powinien być art. 207 ust. 4 akapit pierwszy TFUE w związku z art. 218 ust. 9 TFUE.

5.Publikacja planowanego aktu

Z uwagi na interes publiczny związany z reformą systemu rozstrzygania sporów między inwestorami a państwami oraz zgodnie ze zobowiązaniem Unii do zapewnienia przejrzystości właściwe jest opublikowanie decyzji Rady po zakończeniu procedury głosowania w Radzie Administracyjnej ICSID w dniu 21 marca 2022 r.

2022/0025 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207 ust. 4 akapit pierwszy w związku z jego art. 218 ust. 9,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Rada Administracyjna ICSID będzie głosować nad zmianami zasad ICSID, które będą miały skutki prawne do celów art. 218 ust. 9 TFUE, w drodze procedury pisemnej, której zakończenie zaplanowano na dzień 21 marca 2022 r. 

(2)Unia Europejska nie jest członkiem ICSID. Unia stale włączała jednak w drodze odniesień zasady ICSID do swoich umów handlowych i inwestycyjnych, które przewidują ochronę inwestycji i rozstrzyganie sporów inwestycyjnych.

(3)W swojej opinii 2/15 z dnia 16 maja 2017 r. 10 Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że bezpośrednie inwestycje zagraniczne wchodzą w zakres wyłącznych kompetencji Unii, natomiast kompetencja w zakresie inwestycji zagranicznych innych niż bezpośrednie i sporów inwestycyjnych jest kompetencją dzieloną między Unią a państwami członkowskimi.

(4)Dzięki reformie zasad ICSID zasady dotyczące dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID potencjalnie będą miały zastosowanie do sporów wszczynanych przeciwko regionalnym organizacjom integracji gospodarczej, takim jak Unia Europejska. Unia stosuje również zasady ICSID w swoich umowach i zasady te mogą być wykorzystywane przez inwestorów z Unii w sprawach wniesionych przeciwko państwom trzecim, przez inwestorów spoza Unii przeciwko państwom członkowskim Unii lub samej Unii, jeżeli spełnione są odpowiednie wymogi przewidziane w konwencji ICSID 11 . Zmiany zasad ICSID będą zatem miały skutki prawne dla funkcjonowania i stosowania umów międzynarodowych zawartych przez Unię oraz dla przebiegu postępowań sądowych, w których Unia może być stroną. Unia jest zatem szczególnie zainteresowana reformą zasad ICSID.

(5)Dwadzieścia sześć państw członkowskich Unii jest członkami ICSID. Te państwa członkowskie mogą uczestniczyć w posiedzeniach Rady Administracyjnej i głosować nad zmienionymi zasadami w drodze procedury pisemnej.

(6)W związku z tym Rada powinna przyjąć stanowisko Unii w odniesieniu do planowanych zmian zasad ICSID, tak aby umożliwić państwom członkowskim będącym umawiającymi się stronami konwencji ICSID, działającym wspólnie w interesie Unii, wyrażenie stanowiska Unii na forum Rady Administracyjnej ICSID.

(7)W kontekście postępowań przewidzianych w konwencji ICSID zmiany polegają na aktualizacji i rozszerzeniu regulaminu administracyjnego i finansowego ICSID, zasad dotyczących instytucji ICSID, zasad arbitrażu ICSID oraz zasad postępowania pojednawczego ICSID. Zmiany doprowadzą między innymi do zwiększenia przejrzystości postępowań, doprecyzowania przepisów dotyczących wcześniejszego oddalania bezzasadnych roszczeń i zabezpieczenia kosztów oraz wdrożenia obowiązków w zakresie ujawniania informacji o finansowaniu przez osoby trzecie.

(8)W kontekście postępowań w ramach dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID proponowane zmiany polegają na aktualizacji i rozszerzeniu regulaminu administracyjnego i finansowego w zakresie dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID, zasad arbitrażu dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID oraz zasad postępowania pojednawczego dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID. Większość zmian w postępowaniach przewidzianych w konwencji ICSID zostanie odzwierciedlona również w zasadach dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania ICSID. Ponadto zakres postępowań w ramach dodatkowego mechanizmu zarządzania zostanie rozszerzony, tak aby obejmował także między innymi spory z udziałem regionalnych organizacji integracji gospodarczej.

(9)W kontekście postępowań w sprawie ustalania faktów ICSID proponowane zmiany polegają na aktualizacji i rozszerzeniu odrębnych zasad ustalania faktów ICSID oraz regulaminu administracyjnego i finansowego w zakresie ustalania faktów ICSID.

(10)W kontekście mediacji ICSID we wniosku dotyczącym reformy ustanawia się nowy zestaw zasad mediacji ICSID oraz regulamin administracyjny i finansowy w zakresie mediacji ICSID.

(11)Wraz z rządami państw członkowskich, które są umawiającymi się stronami konwencji ICSID, Komisja przyjęła wiodącą rolę w negocjacjach w sprawie zaktualizowanych zasad na podstawie uzgodnionych stanowisk Unii. Zmiany uwzględniają aktualne obawy wyrażane w odniesieniu do obowiązującego systemu rozstrzygania sporów między inwestorami a państwami oraz w znacznym stopniu udoskonalają zasady i regulaminy ICSID.

(12)Stanowisko, które ma zostać zajęte w imieniu Unii na podstawie niniejszej decyzji, pozostaje bez uszczerbku dla głównego celu Unii i jej państw członkowskich, jakim jest dążenie do utworzenia stałego wielostronnego trybunału rozstrzygania sporów inwestycyjnych, który zastąpiłby obecny system arbitrażu inwestycyjnego stałym mechanizmem,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Działając wspólnie w interesie Unii, państwa członkowskie będące umawiającymi się stronami konwencji ICSID wyrażają zgodę na wprowadzenie zmian w zasadach ICSID w czasie pisemnych procedur głosowania wszczętych przez przewodniczącego Rady Administracyjnej ICSID w dniu 20 stycznia 2022 r.

Artykuł 2

Niniejsza decyzja jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej po zakończeniu procedury głosowania w Radzie Administracyjnej ICSID.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich, które są umawiającymi się stronami konwencji ICSID.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

   W imieniu Rady

   Przewodniczący

(1)    Tj. regulaminu administracyjnego i finansowego ICSID (ICSID Administrative and Financial Regulations), zasad dotyczących instytucji (Institution Rules), zasad arbitrażu (Arbitration Rules), zasad postępowania pojednawczego (Conciliation Rules), zasad dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania (Additional Facility Rules), regulaminu administracyjnego i finansowego w zakresie dodatkowego mechanizmu zarządzania (Additional Facility Administrative and Financial Regulations), zasad arbitrażu dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania (Additional Facility Arbitration Rules), zasad postępowania pojednawczego dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania (Additional Facility Conciliation Rules), zasad ustalania faktów (Fact-Finding Rules), regulaminu administracyjnego i finansowego w zakresie ustalania faktów (Fact-Finding Administrative and Financial Regulations), zasad mediacji (Mediation Rules), regulaminu administracyjnego i finansowego w zakresie mediacji (Mediation Administrative and Financial Regulations).
(2)    Zob. art. 8.23 ust. 2 kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej między UE a Kanadą (CETA), art. 3.33 ust. 2 umowy o ochronie inwestycji między UE a Wietnamemart. 3.6 ust. 1 umowy o ochronie inwestycji między UE a Singapurem. W art. 26 Traktatu karty energetycznej, którego Unia jest stroną, również dopuszcza się stosowanie zasad ICSID.
(3)    Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 października 2015 r. Rada/Komisja, C-73/14, ECLI:EU:C:2015:663, pkt 63.
(4)    Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 7 października 2014 r., Niemcy/Rada, C-399/12, ECLI:EU:C:2014:2258, pkt 64.
(5)    Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 7 października 2014 r., Niemcy/Rada, C-399/12, ECLI:EU:C:2014:2258, pkt 52.
(6)    Zob. art. 8.23 ust. 2 kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej między UE a Kanadą (CETA), art. 3.33 ust. 2 umowy o ochronie inwestycji między UE a Wietnamemart. 3.6 ust. 1 umowy o ochronie inwestycji między UE a Singapurem. W art. 26 Traktatu karty energetycznej, którego Unia jest stroną, również dopuszcza się stosowanie zasad ICSID.
(7)    Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2002 r., Komisja/Rada, C-281/01, ECLI:EU:C:2002:761, pkt 33.
(8)    Zob. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1219/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. ustanawiające przepisy przejściowe w zakresie dwustronnych umów inwestycyjnych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi.
(9)    Opinia 2/15 Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2017 r., ECLI:EU:C:2017:376, pkt 293.
(10)    Opinia 2/15 Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2017 r., ECLI:EU:C:2017:376.
(11)    Obecnie jest to niemożliwe w przypadku Unii, ponieważ regionalne organizacje integracji gospodarczej nie mogą być członkami ICSID, jeżeli nie zostanie wprowadzona zmiana do konwencji ICSID.
Top