This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52022JC0015
JOINT REPORT TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL Macao Special Administrative Region: Annual Report for 2021
WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Specjalny Region Administracyjny Makau: sprawozdanie roczne za 2021 r.
WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Specjalny Region Administracyjny Makau: sprawozdanie roczne za 2021 r.
JOIN/2022/15 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 20.5.2022
JOIN(2022) 15 final
WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
Specjalny Region Administracyjny Makau:
sprawozdanie roczne za 2021 r.
WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
SPECJALNY REGION ADMINISTRACYJNY MAKAU
SPRAWOZDANIE ROCZNE ZA 2021 R.
Streszczenie
Od czasu przekazania Makau Chińskiej Republice Ludowej, które miało miejsce w 1999 r., Unia Europejska i jej państwa członkowskie uważnie obserwują zmiany polityczne i gospodarcze zachodzące w Specjalnym Regionie Administracyjnym Makau w ramach zasady „jeden kraj, dwa systemy”. UE popiera tę zasadę i jej wdrażanie, a niniejsze sprawozdanie roczne na temat zmian zachodzących w Makau sporządzono zgodnie z zobowiązaniem podjętym wobec Parlamentu Europejskiego w 1997 r.
W 2021 r. wdrażanie zasady „jeden kraj, dwa systemy” zapisanej w ustawie zasadniczej Makau 1 prowadziło do naruszeń praw politycznych i podstawowych wolności ludności Makau. Jednocześnie, ze względu na szerzej rozpowszechnione praktyki autocenzury, coraz trudniejsze dla mediów w Makau staje się wyrażanie szerokiego zakresu poglądów.
Mimo że ustawa zasadnicza ani inne akty ustawodawcze nie przewidują wprowadzenia wyborów powszechnych, UE w dalszym ciągu zachęcała władze Makau do promowania większego zaangażowania społeczeństwa w wybór premiera oraz Zgromadzenia Ustawodawczego.
Jeśli chodzi o kwestie gospodarcze, w pierwszych trzech kwartałach 2021 r. PKB Makau wzrósł o 27,5 % w stosunku do roku poprzedzającego do poziomu 177 mld MOP (19,6 mld EUR). Chociaż jest to pozytywne zjawisko, wzrost ten nie zrekompensował wcześniejszych strat, a PKB był nadal o 46,4 % niższy niż w 2019 r., kiedy wyniósł 331 mld MOP (36,5 mld EUR).
Sytuacja na rynku pracy była dobra, a rząd Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau wprowadził środki wsparcia dla ludności i przedsiębiorstw w związku z COVID-19. Ożywienie gospodarcze w dużej mierze zależało jednak od powrotu turystów z Chin kontynentalnych do Makau. W dłuższej perspektywie najważniejszymi strategiami pozostały dywersyfikacja gospodarcza i integracja regionalna.
Obowiązujące ograniczenia w podróżowaniu związane z pandemią COVID-19 nadal uniemożliwiają urzędnikom z biura UE w Hongkongu i Makau wizytę w Makau. Utrudniło to prace Urzędu i ograniczyło kontakty z urzędnikami państwowymi Specjalnego Regionu Administracyjnego oraz z innymi podmiotami.
I. Zmiany polityczne i społeczne
12 września odbyły się wybory do Zgromadzenia Ustawodawczego siódmej kadencji Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau. W wyborach bezpośrednich wybrano 14 posłów; 12 posłów zostało wybranych pośrednio. 23 września premier Ho Iat-Seng mianował 7 kolejnych posłów. Członkowie Zgromadzenia złożyli ślubowanie 16 października. Stanowiska w organie ustawodawczym zdobyli trzej politycy nienależący do obozu prorządowego: wieloletni polityk José Pereira Coutinho, Che Sai-wang i Lam U-tou. Che i Lam, wraz z pięcioma posłami prorządowymi, są nowymi członkami Zgromadzenia.
Frekwencja wyborcza wyniosła 42 %, co oznacza, że głos oddało 137 281 osób. Był to najniższy poziom odnotowany od czasu przekazania w 1999 r. Średnia frekwencja w poprzednich wyborach począwszy od 1999 r. wynosiła 56,56 %. Tong Hio-fung, przewodniczący Komisji Wyborczej Zgromadzenia Ustawodawczego, złożył tak niską frekwencję na karb zmiennych warunków pogodowych i ograniczeń związanym z COVID-19, które uniemożliwiły osobom przebywającym za granicą powrót na głosowanie. W wyborach oddano również najwyższą w historii liczbę pustych kart do głosowania (3 141) i drugą najwyższą w historii liczbę głosów nieważnych (2 082).
Przed wyborami władze Makau po raz pierwszy wykluczyły z udziału w wyborach 21 kandydatów, którzy nie zadeklarowali lojalności wobec Specjalnego Regionu Administracyjnego ani nie popierali ustawy zasadniczej.
Wykluczenie z wyborów ogłosił 9 lipca Tong Hio-fung. Wśród wykluczonych znalazło się 15 kandydatów z grup prodemokratycznych (Stowarzyszenia Postępowego Nowego Makau, Stowarzyszenia Demokratycznego na rzecz Dobrobytu Makau i Postępowców Nowego Makau). 12 lipca Tong Hio-fung wyjaśnił, że dowody, którymi dysponuje policja, wskazują, iż wykluczeni kandydaci albo nie popierają ustawy zasadniczej Makau, albo są nielojalni wobec Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau. Poinformował, że Komisja Wyborcza Zgromadzenia Ustawodawczego stosowała siedem kryteriów do oceny kwalifikacji kandydatów. Kryteria te stanowią gwarancję, że kandydaci „szczere wspierają” 2 ustawę zasadniczą Makau oraz odznaczają się lojalnością wobec Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau, w tym popierają przywództwo Komunistycznej Partii Chin.
W następstwie złożenia odwołania od tej decyzji do sądu najwyższego 31 lipca sąd opowiedział się za wykluczeniem. W orzeczeniu stwierdzono, że zainteresowani kandydaci wzięli udział w wydarzeniu upamiętniającym Liu Xiaobo oraz w wystawie poświęconej Karcie 08 3 , w związku z czym sprzeciwiali się systemowi konstytucyjnemu kraju. W orzeczeniu stwierdzono również, że wykluczeni kandydaci zorganizowali czuwanie na placu Tiananmen 4 czerwca i wzięli w nim udział. Tym samym kandydaci działali na szkodę zasady „jeden kraj, dwa systemy” i nie byli lojalni wobec ustawy zasadniczej Makau.
UE wydała oświadczenie rzecznika 4 , w którym uznała tę decyzję za krok wstecz, niezgodny z prawami zagwarantowanymi w ustawie zasadniczej Makau. Decyzja przyczyniła się również do podważenia pluralizmu politycznego i ograniczenia demokratycznej debaty. UE wezwała do przestrzegania chronionych praw i wolności w Specjalnym Regionie Administracyjnym Makau oraz do tego, aby wybory do Zgromadzenia Ustawodawczego były otwarte dla kandydatów z całej sceny politycznej.
Bezpieczeństwo narodowe pozostało politycznym priorytetem. Ustawa o bezpieczeństwie narodowym weszła w życie już w 2009 r., ale jak dotąd nikt nie został oskarżony na jej podstawie. Rząd ogłosił, że w pierwszym kwartale 2022 r. rozpocznie konsultacje publiczne w sprawie zmiany ustawy, które potrwają do ostatniego kwartału tego roku.
W ramach dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa narodowego rząd podał również do wiadomości harmonogram nowej ustawy ustanawiającej zasady dotyczące tajemnicy państwowej. Ustawa ta zapewni odpowiednią ochronę poufnych informacji rządowych w Specjalnym Regionie Administracyjnym Makau. Celem rządu było doprowadzenie tego procesu do końca w ostatnim kwartale 2022 roku.
Premier Ho Iat-Seng ogłosił, że departamenty bezpieczeństwa narodowego rządu zaczęły w pełni funkcjonować w 2021 r. Policja sądowa zintensyfikowała działania na rzecz ochrony bezpieczeństwa narodowego i bezpieczeństwa internetu oraz zapobiegania terroryzmowi. Rozszerzyła również działania służące zapobieganiu infiltracji i ingerencji podmiotów zewnętrznych w Chinach kontynentalnych i Specjalnym Regionie Administracyjnym Makau.
Ponadto rząd zmienił ustawę o użyciu i ochronie flagi narodowej, godła i hymnu narodowego, aby uwzględnić najnowsze zmiany w ustawie Chińskiej Republiki Ludowej dotyczącej flagi narodowej oraz w ustawie Chińskiej Republiki Ludowej dotyczącej godła narodowego 5 .
Ponadto, aby poprawić bezpieczeństwo i pomóc organom ścigania, rząd zapowiedział, że rozmieści więcej kamer do monitoringu. Do 2028 r. urzędnicy planują uruchomienie 4 200 dodatkowych kamer.
Podjęto pewne kroki legislacyjne w ważnych kwestiach społecznych, takie jak ustawa o związkach zawodowych. Nastąpiło to po latach wielokrotnego odrzucania podobnych środków proponowanych przez prodemokratycznych posłów. Rząd pierwotnie planował przeprowadzenie konsultacji publicznych w sprawie odnośnej ustawy w pierwszym kwartale 2021 r., ale ostatecznie rozpoczął je 31 października i trwały one 45 dni. Projekt tekstu dotyczył dwóch głównych obszarów: systemu rejestracji związków zawodowych i siły rokowań zbiorowych. Rząd zamierzał sfinalizować proces legislacyjny do ostatniego kwartału 2022 r., po zakończeniu zarówno konsultacji, jak i procesu „gromadzenia wystarczających opinii” z różnych sektorów.
Rząd Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau nadal podejmował działania w celu kontroli rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19, w tym dwukrotnie organizował obowiązkowe testy na terenie całego miasta. Na 30 grudnia 2021 r. dwie dawki szczepionki otrzymało 429 839 osób, a 31 770 otrzymało trzy. Ogółem w wyniku pandemii COVID-19 odnotowano 79 potwierdzonych przypadków zachorowań; nie odnotowano żadnego zgonu. Rząd starał się zapewnić niewymagające kwarantanny podróże między Makau a Chinami kontynentalnymi. 12 sierpnia obie strony po raz pierwszy od czasu wprowadzenia ograniczeń wznowiły podróżowanie bez konieczności kwarantanny. Natomiast podróżujący z Hongkongu do Makau musieli mieć negatywny wynik testu i przejść 14-dniową kwarantannę.
Te rygorystyczne zasady wjazdu uniemożliwiły przedstawicielom biura UE podróże do Specjalnego Regionu Administracyjnego, organizowanie działań w terenie oraz monitorowanie rozwoju sytuacji politycznej i społecznej. Zgodnie ze wspomnianymi zasadami jedynie odwiedzający z Chin kontynentalnych, Hongkongu i Tajwanu mogli wjechać do Makau. Osoby, które odwiedziły Hongkong 14 dni przed przybyciem, musiały poddać się 14-dniowej kwarantannie.
Prawa, wolności i równość szans
W 2021 r. w dziedzinie praw, podstawowych wolności i praworządności zagwarantowanych w ustawie zasadniczej Makau pojawiły się wyzwania. Nadal nie podjęto żadnych kroków w celu powołania niezależnego organu, który działałby na rzecz ochrony praw człowieka, w odpowiedzi na zalecenia Komitetu ONZ przeciwko Torturom z grudnia 2015 r.
Wolność prasy napotykała coraz większe trudności, a media stosowały większą autocenzurę. Stowarzyszenie Prasy Portugalskiej i Angielskiej w Makau wydało 13 marca oświadczenie, w którym wyraziło zaniepokojenie nowymi wytycznymi redakcyjnymi dla portugalskich i angielskich serwisów informacyjnych u publicznego nadawcy Teledifusão de Macau (TDM).
Stowarzyszenie Prasy (AIPIM) było szczególnie zaniepokojone wytyczną, zgodnie z którą pracownicy TDM nie mogli „przekazywać informacji ani opinii sprzecznych z polityką rządu centralnego” Chińskiej Republiki Ludowej i musieli popierać środki wprowadzane przez Specjalny Region Administracyjny Makau. Ostatecznie Zarząd TDM odbył dwugodzinne spotkanie z sześcioma członkami redakcji działu aktualności. TDM twierdził, że jego polityka redakcyjna pozostaje niezmieniona i „zachęcał” pracowników do przestrzegania zasady „miłowania kraju i miłowania Makau” 6 . Następnie – według doniesień – w dwóch programach dotyczących spraw bieżących uwagi i informacje związane z obchodami 4 czerwca zostały ocenzurowane.
14 października Stowarzyszenie Dziennikarzy Makau ogłosiło, że departamenty rządowe zaostrzyły ograniczenia dotyczące przekazu medialnego najważniejszych wydarzeń rządowych w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się COVID-19. Ich uczestnicy musieli być zaszczepieni co najmniej raz i musieli przedstawić ujemny wynik analizy kwasów nukleinowych przeprowadzonej 48 godzin przed danym wydarzeniem. Stowarzyszenie dziennikarzy wezwało władze do ponownego rozważenia tych ustaleń dotyczących mediów oraz do wyważenia kwestii zdrowia publicznego i prawa dziennikarzy do przekazywania informacji.
Jeżeli chodzi o wolność zgromadzeń, 3 czerwca 2021 r. sąd najwyższy odrzucił odwołanie od policyjnego zakazu dotyczącego dorocznego czuwania przy świecach upamiętniającego represje w Tiananmen. Oprócz powoływania się na obawy związane z rozprzestrzenianiem się COVID-19 sąd stwierdził, że Unia Rozwoju Demokratycznego, będąca organizatorem wydarzenia, powołała się na prawo do zgromadzeń w celu „przeprowadzenia planowanego i celowego ataku” 7 na rząd centralny.
Wszyscy trzej sędziowie w składzie orzekającym uzasadnili, że proponowane zgromadzenie mogłoby poważnie naruszyć honor, i godność rządu centralnego Chińskiej Republiki Ludowej oraz pozbawić go należnego mu szacunku. Delegat Makau na Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych stwierdził również, że organizowanie takich wydarzeń upamiętniających w przyszłości byłoby niewłaściwe.
Makau nadal nie wdrożyło skutecznie zasad wolności zrzeszania się i rokowań zbiorowych określonych w konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy. Na przykład ustawa o stosunkach pracy z 2008 r. zawierała pewne przepisy zakazujące dyskryminacji związków zawodowych i przewidywała sankcje za takie czyny. Nie zawierała jednak rozdziału dotyczącego prawa organizowania się ani prawa do rokowań zbiorowych. Sankcje za dyskryminowanie związków zawodowych nie były wystarczająco odstraszające, zwłaszcza w przypadku dużych przedsiębiorstw. Jeśli chodzi o opracowany już dawno wniosek dotyczący przepisów w sprawie związków zawodowych, działacze związkowi wskazali, że tekst konsultacji nie obejmuje prawa do strajku – prawa zapisanego w ustawie zasadniczej – jako działań następczych w związku z nieudanym procesem rokowań zbiorowych, co potencjalnie osłabia wpływ negocjacji 8 .
Makau kontynuuje starania na rzecz rozwiązania problemu handlu ludźmi. Obejmują one szkolenie policji, organów celnych i funkcjonariuszy opieki społecznej; zwiększanie finansowania działań w zakresie zwalczania handlu ludźmi; organizowanie seminariów dotyczących praw pracowniczych dla pracowników migrujących narażonych na wyzysk; oraz uchwalanie przepisów zniechęcających agencje pośrednictwa pracy do stosowania praktyk, która przymuszają do zadłużenia. Wciąż konieczne są jednak dalsze działania w celu wyeliminowania tego problemu.
W 2021 r. Makau nie przyjęło żadnych kompleksowych przepisów w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji ani nie ustanowiło niezależnej instytucji praw człowieka. Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową nadal budziła zaniepokojenie, zwłaszcza w dziedzinie zatrudnienia, edukacji i opieki zdrowotnej. Na przykład władze Makau w dalszym ciągu nie zapewniły ochrony konkubentów tej samej płci na podstawie ram prawnych dotyczących przemocy domowej. Rząd powołał się na „brak konsensusu w społeczeństwie co do uznawania małżeństw osób tej samej płci oraz niezgodność z obecnym systemem prawnym Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau” 9 .
Tymczasem, aby kontrolować rozprzestrzenianie się COVID-19, skoncentrowano się na nepalskich i wietnamskich pracownikach niebędących rezydentami, którzy musieli poddawać się częstym analizom kwasów nukleinowych. Środek ten wywołał obawy dotyczące dyskryminacji rasowej.
Makau kontynuowało starania na rzecz zwalczania korupcji. W maju 2021 r. Komisja ds. Zwalczania Korupcji (CCAC). opublikowała roczne sprawozdanie za 2020 r., zawierające opis pracy tego organu w zakresie zwalczania korupcji w sektorze publicznym i prywatnym. W 2020 r. CCAC otrzymała 479 skarg i sprawozdań. Skierowała 105 spraw do Biura Antykorupcyjnego w celu podjęcia działań następczych oraz 282 sprawy do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich w celu przeprowadzenia dochodzeń. Jedna ze spraw skierowanych do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich została następnie szczegółowo zbadana 10 .
II. Zmiany gospodarcze
W pierwszych trzech kwartałach 2021 r. nastąpiło odbicie PKB Makau o 27,5 % w ujęciu rok do roku 11 , do poziomu 177 mld MOP (19,6 mld EUR) 12 . W dalszym ciągu jednak jest to wynik o 46,4 % niższy niż w 2019 r., kiedy PKB wyniósł 331 mld MOP (36,5 mld EUR). Świadczy to o tym, że gospodarka Makau nadal odczuwa poważne skutki pandemii COVID-19.
W październiku MFW obniżył prognozę wzrostu na 2021 r. do 20,4 %, z przewidywanych w kwietniu 2021 r. 61,2 % 13 . W 2020 r. PKB Makau zmniejszył się o 54 % (po tym jak w 2019 r. spadł jedynie o 2,5 %) – wynikało to z braku dochodów z turystyki w tym największym na świecie centrum gier hazardowych.
Wyzwania gospodarcze, z jakimi mierzyło się Makau, były spowodowane spadkiem liczby turystów z powodu ograniczeń związanych z podróżą zarówno w Makau, jak i w Chinach kontynentalnych. Chiny są głównym rynkiem turystycznym Makau, z którego przed pandemią przybywało 70 % odwiedzających. Mimo 32,2 % ożywienia w stosunku do roku poprzedzającego w pierwszych 10 miesiącach 2021 r. do Specjalnego Regionu Administracyjnego przybyło jedynie 6,1 mln odwiedzających, co stanowi mniej niż 20 % liczby odwiedzających w tym samym okresie w 2019 r. (33,4 mln).
Eksport usług w zakresie gier hazardowych 14 stanowi zazwyczaj około połowy PKB Makau. Ze względu jednak na niską liczbę turystów w pierwszych trzech kwartałach 2021 r. eksport ten wyniósł jedynie 53,8 mld MOP (5,9 mld EUR), co odpowiada jednej trzeciej jego wartości w tym samym okresie w 2019 r. (179 mld MOP/19,7 mld EUR). Bardzo niska podstawa w 2020 r. (30 mld MOP/3,3 mld EUR) oznaczała, że wzrost pod względem usług w zakresie gier hazardowych na poziomie 79,4 % w stosunku do roku poprzedzającego w pierwszych trzech kwartałach 2021 r. był wciąż daleki od poziomu sprzed pandemii. Średni stopień wykorzystania hoteli wyniósł 50 % (w pierwszych dziewięciu miesiącach 2021 r.) w porównaniu z 22 % w 2020 r. i 91 % w 2019 r. (w tym samym okresie).
Rynek pracy dobrze się trzymał: we wrześniu 2021 r. stopa bezrobocia wynosiła 2,9 % (ponad 11 000 osób) w porównaniu z 1,7 % przed pandemią. Również we wrześniu 2021 r. stopa bezrobocia wśród osób młodych (poniżej 25. roku życia) wyniosła 11,2 %.
W 2021 r. w Makau odnotowano deflację, a w ciągu pierwszych 10 miesięcy roku średni złożony wskaźnik cen konsumpcyjnych zmniejszył się o 0,19 % w stosunku do roku poprzedzającego.
Obniżony poziom działalności gospodarczej i środki wsparcia fiskalnego wprowadzone przez rząd doprowadziły do obniżenia dochodów budżetowych, w tym z tytułu podatku od gier hazardowych. Aby finansować wydatki, rząd musiał korzystać z rezerw budżetowych Specjalnego Regionu Administracyjnego. Rezerwy utrzymały się jednak na wysokim poziomie (657 mld MOP/72,5 mld EUR według stanu na czerwiec 2021 r.) i są wystarczające do pokrycia wydatków publicznych na poziomie budżetu na 2021 r. szacowanych na kolejne sześć lat.
Ograniczenia związane z podróżą do innych miejsc na świecie w 2021 r. spowodowały poważne wyzwania operacyjne dla przedsiębiorstw. Większość cudzoziemców została objęta zakazem wjazdu do kraju, natomiast mieszkańcy Makau przybywający spoza Chin kontynentalnych musieli się poddawać długiej kwarantannie.
W 2020 r. wartość inwestycji zagranicznych w Makau wyniosła 300 mld MOP (33 mld EUR) w porównaniu z 351 mld MOP (39 mld EUR) w 2019 r., przy czym 28 % inwestycji pochodziło z Hongkongu, a 20 % z Chin kontynentalnych.
Polityka gospodarcza
16 listopada 2021 r. premier wygłosił orędzie polityczne na 2022 r. Strategie gospodarcze obejmowały powstrzymanie pandemii, wspieranie odbudowy, dążenie do dywersyfikacji gospodarczej oraz pobudzanie innowacji i rozwoju technologii. Głównym tematem było również wzmocnienie integracji z kontynentem. Rząd planował przeprowadzenie reform administracyjnych i poprawę rozwoju obszarów miejskich dzięki realizacji projektów transportowych i innych projektów infrastrukturalnych, w tym rozbudowy portu lotniczego.
Głównymi priorytetami rządu w 2021 r. pozostały walka z pandemią i wspieranie gospodarki. Rząd przeprowadził kilka rund masowych badań obejmujących całą społeczność, utrzymując jednocześnie ścisłe kontrole graniczne i zachęcając do szczepień (pod koniec października około 52 % ludności zostało zaszczepionych).
Rząd wprowadził szereg środków gospodarczych, w tym ulgi podatkowe i różne zwolnienia z opłat dla osób i przedsiębiorstw, koncesje na wynajem oraz subsydiowany program szkoleń. Rezydenci skorzystali z programu uczestnictwa w majątku (10 000 MOP/1 100 EUR w przypadku mieszkańców posiadających prawo pobytu stałego i 6 000 MOP/660 EUR w przypadku osób niemających prawa pobytu stałego). Korzyści przyniósł również plan konsumpcji produktów elektronicznych wspierający ambitne cele Makau w zakresie cyfryzacji. Rezydenci otrzymali 8 000 MOP/880 EUR na korzystanie z mobilnych platform płatniczych lub bonów elektronicznych. Rząd przekazał, że w ramach planu zasilono rynek konsumencki Makau kwotą 4,6 mld MOP (508 mln EUR) (stan na koniec października 2021 r.). Uruchomiono również inicjatywy wspierające branżę turystyczną (np. wydarzenia „Stay, Dine and See Makau” [„Zostań, zjedz i zwiedzaj w Makau”] i „Tydzień Makau” organizowane w kontynentalnych miastach Chin).
Rząd zapowiedział, że przyspieszy budowę infrastruktury. Projekty obejmują czwartą międzyportową trasę Makau–Taipa łączącą północ i południe Makau, rozbudowę systemu publicznego transportu zbiorowego oraz międzynarodowego portu lotniczego Makau, nowy kompleks opieki zdrowotnej oraz projekty mieszkaniowe. Rząd ogłosił również, że nowy centralny plan przestrzeni miejskiej Makau (2020–2040) powinien zostać uruchomiony w 2022 r.
W drugiej połowie 2021 r. rząd przeprowadził konsultacje publiczne w sprawie ustawy o grach hazardowych w Makau w celu zreformowania systemu koncesji i subkoncesji na gry. Proponowana ustawa zawierała bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące koncesjonariuszy gier hazardowych online i innych operatorów. Przepisy te mogłyby obejmować wyznaczenie delegatów rządowych do kontroli działalności kasyn, ograniczenie dywidend dla udziałowców oraz zaostrzenie kar za naruszenia. Zwiększony nadzór mógłby ograniczyć kontrolę nad sektorem sprawowaną przez zagranicznych udziałowców. Wraz z ogłoszeniem konsultacji we wrześniu ceny akcji notowanych podmiotów oferujących gry hazardowe w Makau spadły. Przegląd rozpoczęto, ponieważ trzy koncesje i trzy subkoncesje na gry hazardowe w Makau mają zakończyć się w czerwcu 2022 r., ale rząd nadal może je przedłużyć, zwłaszcza jeżeli do tego czasu nie zakończy się przegląd ustawy o grach hazardowych.
Celem strategii na rzecz dywersyfikacji gospodarczej był dalszy rozwój sektorów, takich jak turystyka niezwiązana z grami hazardowymi, konwencje i wystawy, zdrowie (w tym tradycyjna medycyna chińska), usługi finansowe oraz nauka i technologia. Strategia będzie również wspierać małe i średnie przedsiębiorstwa. Pomimo pewnych postępów poczynionych w ostatnich latach sektor gier hazardowych nadal odpowiadał za około połowę PKB Makau (przed pandemią COVID-19), a inne gałęzie przemysłu są w dużym stopniu uzależnione od wydatków Chin kontynentalnych.
Jeżeli chodzi o usługi finansowe, władze dążyły do rozwoju lokalnego rynku obligacji (w tym obligacji ekologicznych), zarządzania majątkiem i leasingu finansowego, bankowości inwestycyjnej oraz transgranicznych rozliczeń w renminbi. W tym celu rząd zapowiedział, że przeprowadzone zostaną prace mające przeformułować ramy prawne lokalnego systemu finansowego oraz rozwinąć infrastrukturę rynku finansowego Makau. Działania te miały obejmować m.in. reformę przepisów dotyczących emisji obligacji i obrotu obligacjami oraz zarządzania majątkiem, ustanowienie centralnego systemu przechowywania papierów wartościowych, wprowadzenie licencji dla banków inwestycyjnych oraz promowanie walut cyfrowych (być może z możliwością używania w Makau scentralizowanego cyfrowego yuana).
W orędziu politycznym przedstawiono środki na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym i zmiany klimatu, takie jak ograniczenie emisji z dróg i emisji dwutlenku węgla za sprawą stopniowego wycofywania pojazdów zanieczyszczających środowisko, propagowania pojazdów elektrycznych oraz ustanowienia większej liczby urządzeń do ładowania na parkingach publicznych. Przywóz nieulegających biodegradacji jednorazowych słomek i mieszadeł do napojów z tworzywa sztucznego ma być zakazany, a ponadto podjęte mają być działania służące rozwiązaniu problemu ścieków i zanieczyszczenia na obszarach przybrzeżnych. Makau ogłosiło również plan budowy ośrodka recyklingu odpadów organicznych, która ma się rozpocząć w 2022 r.
Współpraca regionalna
Najważniejszym priorytetem dla rządu Makau pozostała integracja z Chinami kontynentalnymi w ramach obszaru metropolitalnego Guangdong–Hongkong–Makau. W ramach obszaru metropolitalnego Makau dążyło do ugruntowania swojej pozycji jako centrum turystycznego i rekreacyjnego oraz jako platformy dla biznesu i usług finansowych, w szczególności między Chinami i krajami portugalskojęzycznymi.
W maju 2021 r. Makau powołało komitet roboczy ds. integracji ze strategią rozwoju narodowego, którego zadaniem była koordynacja strategii Specjalnego Regionu Administracyjnego w zakresie uczestnictwa w obszarze metropolitalnym oraz w inicjatywie Pasa i Szlaku 15 . We wrześniu 2021 r. uruchomiono nowy punkt odprawy granicznej między Guangdong a Makau – punkt odprawy granicznej Qingmao – w celu zwiększenia zdolności w zakresie podróży transgranicznych między Makau a prowincją Guangdong.
W drugiej połowie 2021 r. uruchomiono projekt Wealth Management Connect dotyczący zarządzania majątkiem w obszarze metropolitalnym. Umożliwia on rezydentom Hongkongu i Makau oraz kwalifikującym się rezydentom prowincji Guangdong dokonywanie transgranicznych inwestycji w produkty zarządzania majątkiem sprzedawane przez banki w obszarze metropolitalnym. Projekt ten jest konkretnym krokiem w kierunku integracji przepływów finansowych w obszarze metropolitalnym. Jego realizację rozpoczęto od stosunkowo niewielkiej łącznej kwoty 150 mld RMB (w każdym kierunku i wspólnie dla Hongkongu i Makau).
Kolejnym obszarem współpracy z kontynentem jest planowana modernizacja Strefy Intensywnej Współpracy Guangdong–Makau w Hengqin. Strefa współpracy w Hengqin, położona na zachód od Makau w prowincji Guangdong, jest rozwijana wspólnie przez Guangdong (w tym Zhuhai) i Makau 16 . We wrześniu rząd centralny Chin zapowiedział centralny plan na rzecz pobudzenia rozwoju strefy 17 . Jego celem jest promowanie dywersyfikacji i długoterminowego rozwoju Makau przy jednoczesnym zwiększeniu integracji z obszarem metropolitalnym i strategią rozwoju narodowego Chin kontynentalnych. Sektory objęte planem odpowiadają sektorom uwzględnionym w strategii dywersyfikacji Specjalnego Regionu Administracyjnego. Obejmują one innowacyjny i wysokiej klasy przemysł wytwórczy, usługi finansowe, tradycyjną medycynę chińską, usługi związane z konwencjami i wystawami, handel tradycyjny i cyfrowy oraz turystykę medyczną.
W ubiegłym roku w Hengqin realizowano projekt mieszkaniowy dla rezydentów Makau o nazwie „Nowe sąsiedztwo Makau”. Poprawy wymagają połączenia transgraniczne: liczba pojazdów z Makau, które mogą wjechać do Hengqin, wzrosła do 10 000, a w 2021 r. rozpoczęto budowę linii publicznego transportu zbiorowego w Hengqin.
III. Stosunki dwustronne UE–Makau
24. posiedzenie Wspólnego Komitetu UE–Makau nie odbyło się w 2020 r. Pomimo apeli UE o zorganizowanie posiedzenia online w 2021 r., posiedzenie nie doszło do skutku. Ograniczenia związane z podróżą i ograniczony dostęp do Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau osłabiły zdolność UE do współpracy z władzami lokalnymi oraz do możliwość dotarcia do przedsiębiorstw, społeczności dyplomatycznej i społeczeństwa obywatelskiego.
UE pozostawała drugim co do wielkości partnerem handlowym Makau w zakresie towarów, po Chinach kontynentalnych. W pierwszych 10 miesiącach 2021 r. handel z UE stanowił 29 % całkowitej wymiany handlowej Specjalnego Regionu Administracyjnego. Handel dwustronny między UE a Makau jest zdominowany przez wywóz z UE – z Unii pochodziło około 32 % przywozu z Makau. UE utrzymuje trwającą od dawna nadwyżkę handlową z Makau. Stan ten można wytłumaczyć wzrostem w sektorach gier hazardowych i turystyki, który napędza przywóz z Makau. Przemysł wytwórczy Specjalnego Regionu Administracyjnego miał natomiast niewielki udział w lokalnej gospodarce.
Według danych Eurostatu w ciągu pierwszych 9 miesięcy 2021 r. dwustronny handel towarami między UE a Makau wzrósł ponad dwukrotnie do wartości 944 mln EUR (wzrost o 114 % w stosunku do roku poprzedzającego). Wartość wywozu z UE do Makau wyniosła 914 mln EUR, czego wynikiem była nadwyżka w handlu w wysokości 885 mln EUR. Eksport z UE do Makau obejmuje głównie towary luksusowe, artykuły skórzane, odzież oraz zegarki i biżuterię.
W 2020 r. UE pozostała czwartym co do wielkości źródłem inwestycji zagranicznych w Makau po Hongkongu, Chinach kontynentalnych i USA (z wyłączeniem centrów offshore). Według statystyk Makau w 2020 r. UE odpowiadała za 4,6 % wszystkich bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Sama Portugalia odpowiadała za 70 % inwestycji UE w Specjalny Region Administracyjny. Według Eurostatu wartość BIZ UE w Makau spadła o ponad 25 % w 2020 r., a na koniec 2020 r. osiągnęła wartość 1,42 mld EUR 18 , natomiast wartość BIZ Makau w UE wyniosła 1,85 mld EUR.
Ze względu na ciągłe ograniczenia związane z podróżą spowodowane pandemią uczestnictwo w targach handlowych w Makau nie było możliwe. Przebywający w Makau członkowie Europejskiej Izby Handlowej w Makau oraz Europejskiej Izby Handlowej w Hongkongu mogli jednak wziąć udział w międzynarodowych targach inwestycyjnych i handlu zagranicznego, które odbyły się w Makau w grudniu 2021 r.
Strefa współpracy w Hengqin znajduje się na południowym krańcu chińskiego miasta Zhuhai. Strefę od Makau dzieli jedynie pas wody, przez który przebiega most łączący oba obszary.