KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 9.6.2021

COM(2021) 279 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY EMPTY

Dążenie do bardziej zrównoważonego rybołówstwa w UE: aktualna sytuacja i kierunki na 2022 r.

{SWD(2021) 122 final}

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Dążenie do bardziej zrównoważonego rybołówstwa w UE: aktualna sytuacja i kierunki na 2022 r.

1.Wprowadzenie

W niniejszym komunikacie przedstawiono postępy poczynione na rzecz osiągnięcia zrównoważonego rybołówstwa w UE i dokonano przeglądu równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów, wyników społeczno-gospodarczych sektora oraz realizacji obowiązku wyładunku.

Następnie przedstawiono główne kierunki, które będą kształtować wnioski Komisji i konsultacje z państwami trzecimi w sprawie uprawnień do połowów na 2022 r.

2.Postępy w zakresie zrównoważonego rybołówstwa

W północno-wschodnim Atlantyku w latach 2003–2019 presja połowowa zmniejszyła się, a stada ryb się zwiększyły. Aby zapewnić zdrowe stada ryb dla przyszłych pokoleń, wskaźnik śmiertelności połowowej (stosowany do pomiaru zrównoważoności działalności połowowej) nie może być wyższy od jednego, tzn. że nie łowimy więcej ryb, niż stada mogą odtworzyć każdego roku. Na początku pierwszej dekady XXI wieku wskaźnik średniej śmiertelności połowowej był ponad 1,7 razy wyższy niż maksymalny podtrzymywalny połów (MSY), lecz uległ on zmniejszeniu i od 2011 r. ustabilizował się na poziomie poniżej 1,2, a w 2019 r. zbliżył się do 1.

W przypadku stad zarządzanych tylko przez UE w Atlantyku, Morzu Bałtyckim i cieśninach Skagerrak/Kattegat zadowalające postępy znalazły swoją kontynuację w przyjęciu uprawnień do połowów na 2021 r. Całkowite dopuszczalne połowy (TAC) ustalono na poziomie maksymalnego podtrzymywalnego połowu (MSY) dla wszystkich stad ryb z dostępną opinią dotyczącą MSY, oprócz zachodniobałtyckiego stada śledzia. W tym przypadku UE wdrożyła bardzo restrykcyjne środki zgodnie z wieloletnim planem dla Morza Bałtyckiego 1 . W przypadku dwóch TAC poprzednio ustanowionych na poziomie MSY (południowe stado morszczuka w północno-wschodnim Atlantyku oraz łosoś w Bałtyku) Międzynarodowa Rada Badań Morza (ICES) nie przekazała opinii dotyczącej MSY, zatem stada te nie są ujęte w tegorocznej analizie.

Liczba TAC (12 z 21), które Rada ustala zgodnie z opiniami wydanymi przez ICES 2 z zachowaniem zasady ostrożności, również bardzo się zwiększyła. Wdrożono dodatkowe środki w odniesieniu do dorsza atlantyckiego w cieśninie Kattegat, śledzia atlantyckiego z zachodniej części Morza Bałtyckiego i dorsza atlantyckiego ze wschodniej części Morza Bałtyckiego 3 .

Pokazuje to, że UE podtrzymuje swoje ambicje w zakresie zrównoważonego rybołówstwa dotyczące stad zarządzanych wyłącznie przez UE. Dążymy do osiągnięcia takiego samego wysokiego standardu w przypadku stad będących przedmiotem negocjacji z państwami trzecimi.

W przypadku wspólnie eksploatowanych stad makreli oraz norweskiego śledzia o tarle wiosennym państwa nadbrzeżne, których sprawa dotyczy, zgodziły się na poziomy TAC zgodne z opinią dotyczącą MSY. W przypadku błękitka państwa nadbrzeżne postępowały zgodnie z długoterminową strategią zarządzania w zakresie ustalania TAC. Połowy w granicach ustalonych poziomów TAC nie są zapewnione dla żadnego z tych trzech TAC, gdyż w ich przypadku nie obowiązują już jakiekolwiek ustalenia dotyczące podziału kwot. UE zwiększy starania na rzecz rozwiązania tej kwestii wraz z państwami nadbrzeżnymi. W kwestii makreli i śledzia UE przestrzega poprzedniego podziału dokonanego w ramach najnowszych ustaleń dotyczących podziału.

UE, Norwegia i Zjednoczone Królestwo zgodziły się na ustalenie TAC dla śledzia z Morza Północnego, gładzicy, witlinka i czarniaka, zgodnie z opinią dotyczącą MSY wydaną przez ICES. W przypadku plamiaka ustalono TAC poniżej poziomu wskazanego w opinii ICES, aby zmniejszyć wpływ na dorsza atlantyckiego, którego stada są uszczuplone i który jest łowiony w ramach tych samych połowów. Choć UE dążyła do zastosowania się do opinii ICES w sprawie dorsza atlantyckiego, w kontekście ogólnego kompromisu dotyczącego konsultacji w kwestii TAC możliwe było tylko porozumienie ustalające TAC na poziomach (nieznacznie) wyższych od zawartych w opinii dotyczącej wartości pojedynczego punktu MSY. Strony zgodziły się na kontynuowanie dodatkowych działań naprawczych. TAC w cieśninie Skagerrak są w ogólnym zarysie podobne do tych w Morzu Północnym, a w przypadku krewetek i witlinka UE i Norwegia zgodziły się zastosować do opinii ICES.

UE skierowała do Norwegii notę werbalną wyrażającą sprzeciw wobec kwoty arktycznego stada dorsza atlantyckiego ustalonej przez Norwegię, niższej od tradycyjnego udziału UE w tym stadzie, niższej od jednostronnej kwoty przyjętej przez UE i nieodzwierciedlonej w przypadku statków norweskich/rosyjskich. UE zwróciła się do Norwegii o wycofanie dyskryminujących przepisów i wyraziła gotowość do wprowadzenia odpowiednich przeciwśrodków w celu zabezpieczenia swoich uzasadnionych praw.

Wraz z wystąpieniem Zjednoczone Królestwo z UE liczba TAC zarządzanych wyłącznie przez UE w Atlantyku, Morzu Bałtyckim i cieśninach Skagerrak/Kattegat drastycznie spadła do zaledwie 35 TAC (10 w Bałtyku, 4 w cieśninach Skagerrak/Kattegat i 21 w Atlantyku).

Umowę o handlu i współpracy ze Zjednoczonym Królestwem zawarto pod koniec 2020 r. 4 W związku z tym nie było wystarczająco dużo czasu na sfinalizowanie konsultacji między UE a Zjednoczonym Królestwem w kwestii kwot połowowych na 2021 r. Konsultacje między Zjednoczonym Królestwem, Norwegią i UE oraz między UE i Norwegią również były wyzwaniem i do czasu przyjęcia niniejszej deklaracji politycznej nie zostały jeszcze zakończone. W oczekiwaniu na zawarcie porozumienia w sprawie stad wspólnie eksploatowanych ustalono, na podstawie opinii naukowych, tymczasowe TAC na okres do dnia 31 marca 2021 r. Tymczasowe TAC przedłużono następnie do dnia 31 lipca 2021 r. 5 , podczas gdy wnioski z innych konsultacji (UE-UK-NO, UE-NO, państwa nadbrzeżne) uwzględniono w rozporządzeniu w sprawie TAC na cały rok. W przypadku niektórych stad w szczególnych okolicznościach (opinia zalecająca TAC na poziomie zerowym, połowy wielogatunkowe i wstrzymanie połowu, gdy dostępna kwota dla danego gatunku zostaje wyczerpana (znacznie) wcześniej niż kwota dotycząca innych gatunków złowionych wraz z pierwszym gatunkiem w połowach wielogatunkowych) zastosowano się do opinii naukowych w możliwym zakresie i zgodnie z wymogami zawartymi w obowiązujących przepisach UE 6 . Inne wyłączenia z tego podejścia odnoszą się do sezonowości połowów i dotyczą głównie stad pelagicznych. Powiązane działania naprawcze wymagane w ramach planów MAP (np. dla stad dorsza i witlinka w Morzu Celtyckim) z 2020 r. również przedłużono 7 .

W Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym wskaźnik śmiertelności połowowej obniżył się do poziomu około 2,1. Jest to wciąż wartość ponad dwukrotnie przekraczająca poziom zrównoważonego rozwoju, lecz odnotowano pewną poprawę. Konieczne jest kontynuowanie energicznych działań w zakresie ochrony, w szczególności w drodze wdrożenia planu MAP dla zachodniego Morza Śródziemnego 8 oraz inicjatywy MedFish4Ever 9 i deklaracji z Sofii 10 . Skutki działań zarządczych podjętych w latach 2019 i 2020 zostaną odzwierciedlone w danych przyszłorocznych, gdyż wskaźniki monitorowania obejmują okres do 2018 r.

Przyjęcie odrębnego rozporządzenia w sprawie uprawnień do połowów na 2021 r. 11 w przypadku tych basenów morskich stanowi ważny krok w drodze do zrównoważonego zarządzania rybołówstwem. Stanowi ono transpozycję istotnego pakietu środków przyjętych w latach 2018 i 2019 przez Generalną Komisję Rybołówstwa Morza Śródziemnego (GFCM) oraz kontynuację wdrażania planu MAP dla zachodniego Morza Śródziemnego.

W okresie pierwszych dwóch lata wdrażania planu MAP dla zachodniego Morza Śródziemnego odnotowano łączne ograniczenie nakładu połowowego o 17,5 % oraz przeprowadzono dalsze prace na rzecz konsolidacji i rozwoju obszarów zamkniętych zapewniających ograniczenie przyłowu młodych osobników i ryb w okresie tarła, większą selektywność narzędzi połowowych oraz gromadzenie danych na temat połowów rekreacyjnych. Celem Komisji jest dalsze ograniczanie nakładów połowowych, zgodnie z opiniami naukowymi, aby najpóźniej do dnia 1 stycznia 2025 r. osiągnąć MSY.

Intensywna praca w ramach GFCM, której nadaje dynamikę konsekwentne stanowisko zajmowane przez UE w regionalnych organizacjach ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO), doprowadziła do przyjęcia wieloletniego planu zarządzania dotyczącego połowów dennych w Morzu Adriatyckim 12 , obejmującego w ciągu pierwszych dwóch lat ograniczenie nakładu połowowego o 12 % dla trawlerów oraz o 16 % dla trawlerów poławiających włokiem rozprzowym. Kontynuowano zarządzanie małymi stadami pelagicznymi w Morzu Adriatyckim, osiągając w okresie trzech lat zmniejszenie połowów o 15 %. Wprowadzono ograniczenia w zakresie zdolności połowowej floty w odniesieniu do połowów dennych oraz małych gatunków pelagicznych, a także zamrożono zdolność połowową w przypadku krewetki głębokowodnej w Morzu Lewantyńskim i Morzu Jońskim. Ustalono limity odłowu korala czerwonego i kontynuowano wdrażanie środków w odniesieniu do węgorza europejskiego. W przypadku gatunków z Morza Czarnego ustalono TAC dla turbota w ramach planu GFCM oraz kwotę autonomiczną dla szprota.

Od 2007 r. w północno-wschodnim Atlantyku (tylko na wodach UE) ilość biomasy zasadniczo wzrosła, a w 2019 r. była o 35 % wyższa niż w 2003 r. 13 w przypadku stad poddanych pełnej ocenie. Od 2015 r. wzrosła ilość biomasy w Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym.

3.Stan floty rybackiej UE

Liczba statków we flocie rybackiej UE w dalszym ciągu spadała. Unijny rejestr floty rybackiej zawierał 70 756 statków (bez regionów najbardziej oddalonych) – spadek o 0,4 %. Ogólnie rzecz biorąc, zdolność połowowa floty rybackiej UE, zarówno pod względem pojemności brutto, jak i mocy silników, pozostaje poniżej pułapów zdolności połowowej określonych w rozporządzeniu w sprawie WPRyb 14 , ale zdolność niektórych krajowych flot rybackich, zwłaszcza na Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym, jest do tych pułapów bardzo zbliżona. Komisja będzie nadal uważnie monitorować tę sytuację ze względu ma stwierdzenie niewielkiego wzrostu zarówno pojemności brutto, jak i mocy silników oraz utrzymujące się obawy dotyczące powszechnego nieprzestrzegania zadeklarowanej mocy silnika 15 . Z analizy równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów wynika, że znaczna liczba segmentów floty we wszystkich basenach morskich prawdopodobnie nie zachowuje równowagi z uprawnieniami do połowów. W 2018 r. w całej flocie rybackiej UE spośród 182 ocenianych segmentów floty 145 nie miało zdolności połowowej odpowiadającej ich uprawnieniom według jednego z kluczowych wskaźników biologicznych (wskaźnika zrównoważonego odłowu). W odniesieniu do segmentów, w stosunku do których stwierdzono strukturalną nadwyżkę zdolności, Komisja przypomniała państwom członkowskim o obowiązku przygotowania planu działania.

Jeżeli chodzi o wyniki gospodarcze, pandemia COVID-19 i wynikający z niej spadek popytu oraz zakłócenia w łańcuchu dostaw przerwały pozytywne tendencje odnotowane w ostatnich latach. Z szacunków wynika, że w 2020 r. wyniki gospodarcze flot rybackich UE pogorszyły się i w porównaniu z 2019 r. odnotowano spadek wartości wyładunku o 17 %, spadek zatrudnienia o 19 % i spadek zysków netto 29 %.

Komisja zapewniła sektorowi szybkie wsparcie dzięki wprowadzeniu zmian w Europejskim Funduszu Morskim i Rybackim, aby umożliwić wypłaty rekompensat. W 22 państwach członkowskich zaplanowano 136 mln EUR na środki wsparcia z tytułu COVID-19 w ramach EFMR. 61 % środków przeznaczono na wsparcie z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności, 17 % na rekompensaty dla producentów akwakultury, a 14 % na wsparcie dla sektora przetwórczego. Wybrano ponad 8 200 operacji, które obejmowały od dywersyfikacji hodowli roślin morskich w kierunku produkcji środków do dezynfekcji rąk po innowacyjne usługi dostarczania ryb za pomocą automatów sprzedających i narzędzi internetowych. Zapewniono również tymczasowe ramy pomocy państwa oraz wsparcie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Ogólnie rzecz biorąc, flota rybacka UE zachowała w 2020 r. rentowność, odnotowując solidne marże zysku brutto i netto wynoszące odpowiednio około 26 % i 14 % lub blisko 1,5 mld EUR zysku brutto i 800 mln EUR zysku netto. Świadczy to znacznej odporności wynikłej z połączenia niskich cen paliwa i działań sektora w poprzednich latach na rzecz osiągnięcia MSY. Jest to wyraźny przykład korzyści uzyskanych z niebieskiej gospodarki UE opartej na zrównoważonym rozwoju. Przed pandemią flota rybacka UE osiągnęła wyniki na poziomie względnej rentowności, które przewyższały wyniki w innych sektorach niebieskiej gospodarki, takich jak turystyka przybrzeżna.

W szczególności z danych dotyczących kwestii społeczno-gospodarczych wynika, że wyniki gospodarcze i wynagrodzenia rybaków w UE rosną tam, gdzie działalność flot opiera się na stadach poławianych w sposób zrównoważony, a ulegają stagnacji tam, gdzie stada są przeławiane lub nadmiernie eksploatowane.

Wyniki są wyraźnie zróżnicowane w zależności od kategorii floty i regionów połowowych. Segmenty floty prowadzące działalność na Atlantyku i Morzu Północnym odnotowały lepsze wyniki gospodarcze niż segmenty floty prowadzące działalność na Bałtyku i Morzu Śródziemnym, gdzie wiele stad jest nadal przeławianych lub jest przedmiotem nadmiernej eksploatacji.

4.Obowiązek wyładunku

Kontrola i egzekwowanie przepisów nadal stanowią wyzwanie. Z pierwszych wyników audytów rozpoczętych przez Komisję w 2020 r. wynika, że państwa członkowskie, w których przypadku sporządzono sprawozdania z audytów, nie przyjęły środków niezbędnych do zapewnienia kontroli i egzekwowania tego obowiązku i odnotowują wśród operatorów znaczne nieudokumentowane odrzuty połowów. Potwierdzają to inne sprawozdania, w tym trzy oceny zgodności przygotowane przez Europejską Agencję Kontroli Rybołówstwa (EFCA) 16 . Komisja rozważa różne możliwe warianty działań następczych w związku z wynikami audytów.

Najskuteczniejszym i najbardziej efektywnym pod względem kosztów sposobem monitorowania obowiązku wyładunku są narzędzia wykorzystujące zdalne monitorowanie elektroniczne. Komisja opowiedziała się za wykorzystywaniem takich nowoczesnych narzędzi kontrolnych w swoim wniosku dotyczącym zmienionego systemu kontroli rybołówstwa 17 i będzie nadal pracować ze współprawodawcami na rzecz osiągnięcia porozumienia.

Zbieranie i zgłaszanie danych dotyczących połowów jest nadal bardzo istotne dla jakości opinii naukowych, a tym samym dla osiągnięcia celu dotyczącego MSY.

Aby zagwarantować lepsze przestrzeganie obowiązku wyładunku w ramach połowów wielogatunkowych, rozporządzenie w sprawie uprawnień do połowów umożliwia wprowadzenie rezerwy na wymiany kwot w celu pokrycia nieuniknionych przyłowów przez państwa członkowskie, które nie mają kwot 18 . Grupy regionalne państw członkowskich skutecznie wdrożyły ten mechanizm wymiany kwot.

Szczegółowe rozwiązania dotyczące wykonywania obowiązku wyładunku należy określić w planach MAP lub, w przypadku ich braku, w tymczasowych planach w zakresie odrzutów. Większość z tych planów w zakresie odrzutów wygasła po upłynięciu ich sześcioletniego okresu obowiązywania w 2020 r. Przepisy te są stopniowo przenoszone z planów w zakresie odrzutów do specyfikacji przyjętych w ramach planów MAP. W ramach obu systemów w 2020 r. obowiązywało łącznie siedem rozporządzeń delegowanych określających rozwiązania dotyczące wykonania obowiązku wyładunku 19 .

Komisja z zadowoleniem przyjmuje większe ukierunkowanie państw członkowskich na projekty dotyczące usprawnienia selektywnych technik połowów pod kątem możliwie największego ograniczenia i wyeliminowania niezamierzonych połowów. Na koniec 2020 r. państwa członkowskie wybrały 4 110 operacji poświęconych obowiązkowi wyładunku o łącznym finansowaniu w ramach EFMR wynoszącym 147,4 mln EUR (w porównaniu z 2 957 operacjami i 116,6 mln EUR w roku ubiegłym). Podobne projekty sfinansowano również w ramach programu „Horyzont 2020”. Jak jednak zauważył Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF), w niektórych rodzajach rybołówstwa nadal nie poprawiono selektywności. Chociaż coraz powszechniej stosuje się bardziej selektywne narzędzia połowowe, zmiana ta zachodzi powoli, a droga od przeprowadzania prób selektywnych narzędzi połowowych do przyjęcia ich w prawodawstwie jest bardzo długa. Państwa członkowskie muszą poczynić dalsze starania na rzecz ograniczenia niezamierzonych połowów, w szczególności w drodze udoskonalenia selektywnych technik połowowych, zgodnie z unijną strategią na rzecz bioróżnorodności na 2030 r. 20 Takie inwestycje można wesprzeć ze środków Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EFMRA).

5.Najważniejsze przesłania i kierunki wniosków w sprawie uprawnień do połowów w 2022 r.

5.1Główne etapy ustanawiania uprawnień do połowów na 2022 r.

Komisja oprze swoje wnioski na opinii naukowej ICES dotyczącej połowów, publikowanej w maju/czerwcu i częściowo aktualizowanej po badaniach na morzu przeprowadzanych jesienią. Opinia dotycząca dużych stad pelagicznych zostanie opublikowana we wrześniu, a opinia naukowa STECF dotycząca Morza Śródziemnego/Morza Czarnego – jesienią. Komisja uwzględni w swoich wstępnych wnioskach możliwie najwięcej stad.

Komisja zachęca państwa członkowskie i zainteresowane strony do uwzględnienia wspomnianych opinii naukowych kiedy tylko zostaną udostępnione publicznie. Zainteresowane strony mogą również zgłaszać uwagi za pośrednictwem komitetów doradczych i organów krajowych.

Jeżeli chodzi o stada zarządzane z udziałem partnerów międzynarodowych oraz uprawnienia do połowów, w których sprawie opinia naukowa ukaże się w późniejszej części roku, we wnioskach będzie się nadal uwzględniać uprawnienia do połowów w formie zapisu symbolicznego pro memoria. Również uprawnienia do połowów dotyczące stad zarządzanych z udziałem Zjednoczonego Królestwa oraz Zjednoczonego Królestwa i Norwegii zostaną przedstawione w ten sposób, w zależności od harmonogramu i wyników tych konsultacji.

Harmonogram i forma porady mogą jednak zależeć od wpływu pandemii COVID-19 na wydawanie opinii naukowych i ciągłość przekazywania danych.

Główna zmiana w tym roku polega na tym, że po zawarciu ze Zjednoczonym Królestwem umowy o handlu i współpracy decyzje dotyczące zdecydowanej większości stad w Atlantyku i Morzu Północnym nie będą już podejmowane wyłącznie przez UE.

Dążenie do osiągnięcia wysokiego poziomu porozumienia z partnerami międzynarodowymi w kwestii uprawnień do połowów i związanych z nimi środków o rygorystycznych normach w zakresie zrównoważonego rozwoju będzie miało kluczowe znaczenie dla zapewnienia, aby eksploatacja zasobów przebiegała w sposób zrównoważony, i dla dążenia do zapewnienia równych szans dla przemysłu UE, ponieważ między flotami rybackimi działającymi na odnośnych wodach istnieją silne powiązania.

Umowa o handlu i współpracy zapewnia solidną podstawę do zrównoważonego zarządzania stadami ryb. UE będzie dążyć do realizacji tych celów w ramach konsultacji w sprawie uprawnień do połowów oraz za pośrednictwem Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa ustanowionego na mocy umowy o handlu i współpracy. Realizacja umowy o handlu i współpracy będzie oparta na stanowiskach UE w ramach specjalnego komitetu, m.in. w formie opracowania do dnia 1 lipca 2021 r. wytycznych dotyczących ustalania tymczasowych TAC dla „specjalnych stad”, tj. stad, w których przypadku ICES zaleca TAC na poziomie zerowym; stad poławianych w ramach połowów wielogatunkowych, jeżeli dane stado lub inne stado w ramach tych samych połowów jest zagrożone; lub innych stad, które zdaniem stron wymagają szczególnego traktowania.

Konsultacje ze Zjednoczonym Królestwem i Norwegią odbędą się w okresie od września do listopada i zgodnie z harmonogramem powinny się zakończyć przed grudniowym posiedzeniem Rady, na którym Komisja chciałaby uwzględnić wyniki konsultacji w rozporządzeniu w sprawie TAC na 2022 r. Jeżeli do dnia 20 grudnia 2021 r. nie uda się osiągnąć porozumienia ze Zjednoczonym Królestwem, umowa o handlu i współpracy przewiduje, że każda ze stron ustala tymczasowe TAC obowiązujące od dnia 1 stycznia na poziomie zalecanym przez ICES, przy czym ustalenie TAC dla specjalnych stad odbędzie się zgodnie z wytycznymi, które Specjalny Komitet ds. Rybołówstwa ma przyjąć do dnia 1 lipca 2021 r.

Komisja zamierza przyjąć cztery wnioski dotyczące uprawnień do połowów w 2022 r., które zostaną przedyskutowane na odrębnych posiedzeniach Rady, zgodnie z programem prac zamieszczonym na końcu niniejszego komunikatu.

5.2Cele uprawnień do połowów na 2022 r.

Jeżeli chodzi o stada w Morzu Bałtyckim, cieśninach Skagerrak/Kattegat i wodach południowo-zachodnich, gdzie zarządzanie zależy wyłącznie od decyzji UE 21 , wniosek Komisji będzie miał na celu dalsze utrzymanie/ograniczenie śmiertelności połowowej zgodnie z MSY w przypadku stad objętych oceną MSY oraz pełne wdrożenie planów zarządzania określających przedziały śmiertelności MSY.

Komisja zaproponuje stosowanie albo wartości punktu MSY, albo przedziału MSY określonego przez ICES, o ile odpowiednie wieloletnie plany MAP umożliwiają taki stopień elastyczności 22 . Najwyższą wartość w przedziale MSY można stosować do proponowania TAC w odniesieniu do zdrowych stad i wyłącznie wówczas, gdy zgodnie z opinią naukową będzie to konieczne do osiągnięcia celów planu MAP dotyczących połowów wielogatunkowych 23 . Innym celem będzie odbudowa stad docelowych, w przypadku których ICES zaleca wstrzymanie połowów, za pomocą działań naprawczych określonych w planach MAP. Zostaną podjęte dalsza działania, aby stada objęte tymi planami jak najszybciej otrzymały pełną naukową ocenę MSY.

W kontekście obowiązku wyładunku wyłączenia de minimis lub wyłączenia z uwagi na wysoką przeżywalność będą w stosownych przypadkach odliczane od opinii STECF. Komisja oceni również postępy państw członkowskich we wdrażaniu obowiązujących środków mających na celu ograniczenie przyłowów.

Jeżeli chodzi o Morze Śródziemne i Morze Czarne, wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie uprawnień do połowów będzie miał na celu dalsze wdrażanie planu MAP dla zachodniego Morza Śródziemnego, w tym dalszych ograniczeń mających na celu osiągnięcie MSY najpóźniej do stycznia 2025 r. We wniosku uwzględnione zostaną środki GFCM rozszerzające środki już obowiązujące 24 oraz obejmie on dodatkowe środki przyjęte na 44. dorocznym posiedzeniu GFCM. Adriatyk zostanie wyraźnie uwzględniony w uprawnieniach do połowów w 2022 r.

Jeżeli chodzi o zasoby wspólnie eksploatowane i stada eksploatowane również przez państwa trzecie, Komisja przeprowadzi w imieniu UE rozmowy z tymi państwami trzecimi w celu wprowadzenia ambitnych, zrównoważonych kwot połowowych na podstawie odpowiednich instrumentów międzynarodowych (umowa o handlu i współpracy, umowa między UE a Norwegią z 1980 r. 25 , przyszła umowa między UE, Zjednoczonym Królestwem i Norwegią 26 , UNCLOS).

Jeżeli chodzi o stada zarządzane przez RFMO, Komisja zaproponuje uprawnienia do połowów na podstawie decyzji tych organizacji. UE uczestniczy w RFMO przede wszystkim w celu propagowania ochrony stad ryb i zarządzania nimi w sposób zrównoważony, podejmowania decyzji uzasadnionych naukowo oraz poprawy skuteczności działania RFMO.

Ogólnie rzecz biorąc, chociaż zły stan niektórych stad wynika również z innych czynników, którymi należy się zająć, np. zmiany klimatu i zanieczyszczenia, presja połowowa nadal musi spadać. Komisja, wraz z naukowcami, przyspieszy prace dotyczące wpływu rybołówstwa na ekosystemy, aby uwzględnić te czynniki w zarządzaniu rybołówstwem.

6.Podsumowanie

Zrównoważony charakter rybołówstwa w UE zwiększa się. Dzięki zdrowym stadom społeczno-gospodarcze wyniki sektora są jeszcze lepsze i utrzymał on rentowność pomimo wpływu pandemii COVID-19.

Unijne zasoby rybne wymagają jednak dalszej ochrony. Ma to kluczowe znaczenie zarówno dla zwiększenia zrównoważenia systemów żywnościowych, jak i dla zapewnienia unijnym rybakom trwałego źródła dochodów. Pomimo poprawy sytuacji we wszystkich basenach morskich konieczne są dalsze działania, szczególnie w Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym, gdzie wskaźniki eksploatacji dwukrotnie przewyższają zrównoważone poziomy. Do końca 2021 r. Komisja zaproponuje również nowy plan działania w celu ochrony zasobów rybnych i ochrony ekosystemów morskich.

W następstwie wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE za zdecydowaną większość uprawnień do połowów na Atlantyku i Morzu Północnym odpowiadają wspólnie UE, Zjednoczone Królestwo, Norwegia i państwa nadbrzeżne. W związku z tym w tym roku w procesie ustalania uprawnień do połowów nastąpią istotne zmiany, a w przypadku wielu TAC normą staną się konsultacje międzynarodowe. Opierając się na zapisanych w umowie o handlu i współpracy celach dotyczących zrównoważonego rozwoju, Komisja będzie dążyć do dalszego zarządzania zasobami wspólnie eksploatowanymi w sposób zrównoważony i będzie kontynuować prace nad zminimalizowaniem różnic w systemach zarządzania, które to różnice mogłyby mieć wpływ na uprawnienia do połowów i działalność flot rybackich.

Ponadto w ramach procesów decyzyjnych RFMO Komisja będzie dalej działać na rzecz realizacji ambitnych celów dotyczących zrównoważonego rozwoju.

Komisja wzywa państwa członkowskie, komitety doradcze, zainteresowane strony i opinię publiczną do przekazania informacji zwrotnych na temat niniejszego komunikatu do dnia 31 sierpnia 2021 r.

Planowany harmonogram prac

(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1139 z dnia 6 lipca 2016 r. ustanawiające wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te stada (Dz.U. L 191 z 15.7.2016, s. 1).

(2) Opinia ICES w sprawie uprawnień do połowów, połowów i nakładu połowowego, 2020 r.

(3) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1781 z dnia 25 listopada 2020 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2016/1139 w odniesieniu do zmniejszenia zdolności połowowej w Morzu Bałtyckim oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do trwałego zaprzestania działalności połowowej flot poławiających dorsza atlantyckiego ze wschodniej części Morza Bałtyckiego, dorsza atlantyckiego z zachodniej części Morza Bałtyckiego i śledzia atlantyckiego z zachodniej części Morza Bałtyckiego (Dz.U. L 400 z 30.11.2020, s. 1)

(4)

Umowa o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony ST/5198/2021/INIT (Dz.U. L 149 z 30.4.2021, s. 10).

(5) Rozporządzenie Rady (UE) 2021/703 z dnia 26 kwietnia 2021 r. zmieniające rozporządzenia (UE) 2021/91 i (UE) 2021/92 w odniesieniu do niektórych uprawnień do połowów na rok 2021 w wodach Unii i w wodach nienależących do Unii, ST/701/2021/INIT (Dz.U. L 146 z 29.4.2021, s. 1).

(6)

Zob. przypis 6

ST/7401/2021/INIT (Dz.U. L 146 z 29.4.2021, s. 1).

(7) Rozporządzenie Rady (UE) 2021/92 z dnia 28 stycznia 2021 r. w sprawie ustalenia uprawnień do połowów na rok 2021 w odniesieniu do niektórych stad ryb i grup stad ryb, mających zastosowanie w wodach Unii oraz, dla unijnych statków rybackich, w niektórych wodach nienależących do Unii (Dz.U. L 31 z 29.1.2021, s. 31).

(8) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1022 z dnia 20 czerwca 2019 r. ustanawiające plan wieloletni połowów eksploatujących stada denne w zachodniej części Morza Śródziemnego i zmieniające rozporządzenie (UE) nr 508/2014 (Dz.U. L 172 z 26.6.2019, s. 1).

(9)

 Ministerialna deklaracja z Malty w ramach inicjatywy MedFish4Ever (30 marca 2017 r.).

(10)

(11) Rozporządzenie Rady (UE) 2021/90 z dnia 28 stycznia 2021 r. ustalające uprawnienia do połowów na rok 2021 w odniesieniu do niektórych stad ryb i grup stad ryb, mające zastosowanie w Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym (Dz.U. L 31 z 29.1.2021, s. 1).

(12) Zalecenie GFCM/43/2019/5 w sprawie wieloletniego planu zarządzania dotyczącego zrównoważonych połowów dennych w Morzu Adriatyckim (podobszary geograficzne 17 i 18).

(13) 2003: rok referencyjny.

(14) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 22).

(15) Badanie dotyczące weryfikacji mocy silnika przez państwa członkowskie: https://op.europa.eu/s/oQKG  

(16) Zob. dokument roboczy służb Komisji towarzyszący niniejszemu komunikatowi.

(17) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1224/2009 oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (WE) nr 768/2005, (WE) nr 1967/2006, (WE) nr 1005/2008 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1139 w odniesieniu do kontroli rybołówstwa (COM/2018/368 final, z 30.5.2018).

(18) Rozporządzenie Rady (UE) 2020/123 z dnia 27 stycznia 2020 r. ustalające uprawnienia do połowów na rok 2020 w odniesieniu do niektórych stad ryb i grup stad ryb, mające zastosowanie w wodach Unii oraz, dla unijnych statków rybackich, w niektórych wodach nienależących do Unii (Dz.U. L 25 z 30.1.2020, s. 1).

(19) Zob. wykaz w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym niniejszemu komunikatowi.

(20)   https://ec.europa.eu/environment/strategy/biodiversity-strategy-2030_pl  

(21) Jeżeli chodzi o Morze Bałtyckie, konsultacje z Federacją Rosyjską nie przyniosły rozstrzygnięcia w kwestii podziału kwot dla przedmiotowych stad, a UE postanowiła podejmować decyzje jednostronnie przez wiele lat.

(22)

ICES ma przedstawić opinię, która pozwoli na ocenę potrzeby i możliwości wykorzystania tej elastyczności.

(23)

Aby zapobiec poważnym szkodom w stadzie z powodu dynamiki wewnątrz- lub międzygatunkowej lub aby ograniczyć duże wahania między poszczególnymi latami.

(24) Rozporządzenie Rady (UE) 2021/90 z dnia 28 stycznia 2021 r. ustalające uprawnienia do połowów na rok 2021 w odniesieniu do niektórych stad ryb i grup stad ryb, mające zastosowanie w Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym (Dz.U. L 31 z 29.1.2021, s. 1).

(25)

UE i Norwegia przeprowadziły wstępne rozmowy na temat nowej umowy w sprawie połowów na podstawie decyzji Rady z dnia 26 lutego 2021 r. upoważniającej do rozpoczęcia negocjacji dotyczących nowej umowy w sprawie połowów między Unią Europejską a Królestwem Norwegii (dokument nieopublikowany).

(26) Oparta na decyzji Rady z dnia 25 stycznia 2021 r. upoważniającej do rozpoczęcia negocjacji w celu zawarcia umowy w sprawie połowów ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz z Królestwem Norwegii (dokument nieopublikowany).