KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 24.4.2019

COM(2019) 192 final

2019/0096(CNS)

Wniosek

DYREKTYWA RADY

zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej i dyrektywę 2008/118/WE w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego w odniesieniu do działań obronnych w ramach Unii

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Podatek od wartości dodanej (VAT) jest powszechnym podatkiem konsumpcyjnym, którego koszt ostatecznie ponosi konsument końcowy, lecz który jest pobierany przez przedsiębiorstwa dostarczające towary lub usługi. Zakres VAT, określony w art. 2 dyrektywy VAT 1 , jest bardzo szeroki i obejmuje odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług przez podatnika na terytorium państwa członkowskiego oraz import towarów do Unii Europejskiej (UE). Jednym z celów dyrektywy VAT było sporządzenie wspólnego wykazu zwolnień z VAT, tak aby zasoby własne UE mogły być gromadzone w porównywalny sposób we wszystkich państwach członkowskich 2 . Dlatego też zwolnienie jakiejkolwiek transakcji z podatku VAT wymaga wprowadzenia w dyrektywie VAT szczególnego przepisu.

W dyrektywie VAT nie przewidziano ogólnych zwolnień z tytułu dostarczania towarów lub świadczenia usług w celach związanych z bezpieczeństwem i obroną. Z zasady towary dostarczane siłom zbrojnym lub usługi świadczone na ich rzecz bądź też towary przez nie importowane są w związku z tym obciążone podatkiem VAT 3 . Koszt podatku VAT jest odzwierciedlony w zwiększeniu przychodów, które podatek generuje dla skarbu państwa (jako organy publiczne siły zbrojne nie są w stanie odzyskać tego podatku), co z kolei przekłada się na budżet, z którego finansowane są działania takie jak obrona narodowa.

Dyrektywa przewiduje zwolnienie w odniesieniu do dostaw siłom zbrojnym jakiegokolwiek państwa będącego stroną Traktatu Północnoatlantyckiego, które to siły biorą udział we wspólnych działaniach obronnych. Zwolnienie to zostało ustanowione w celu uwzględnienia sytuacji, w których następuje przerwanie obiegu dochodów i wydatków, ponieważ podatek VAT od takich dostaw zwykle stanowiłby dochód państwa, w którym przedmiotowe siły zbrojne są zlokalizowane, a nie państwa, z którego pochodzą.

Dyrektywa w sprawie akcyzy 4 przewiduje podobne zwolnienie z podatku akcyzowego 5 w przypadku przemieszczania wyrobów akcyzowych na użytek sił zbrojnych państwa będącego członkiem Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO).

Chociaż działania obronne NATO są objęte zakresem dyrektywy VAT od 1977 r. 6 , a zakresem dyrektywy w sprawie akcyzy – od 1993 r., przedmiotowe zwolnienia nie dotyczą dostaw związanych ze wspólnymi działaniami obronnymi w ramach Unii, ponieważ nie istnieje jeszcze wspólna unijna polityka obronna. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony (WPBiO), ustanowiona w 2000 r. jako europejska polityka bezpieczeństwa i obrony (EPBiO) 7 , jest jednak kluczowym instrumentem działań zewnętrznych i obejmuje stopniowe kształtowanie wspólnej polityki obronnej Unii 8 .

Traktat z Lizbony, który wszedł w życie w grudniu 2009 r., stanowił kamień milowy w rozwoju WPBiO. Traktat o Unii Europejskiej (TUE), zmieniony Traktatem z Lizbony, zawiera klauzulę wzajemnej pomocy 9 i umożliwił państwom członkowskim zacieśnienie współpracy w sprawach wojskowych za pośrednictwem „stałej współpracy strukturalnej” (PESCO) 10 . W Traktacie z Lizbony ustanowiono również Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ), która wspiera Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa w zakresie wszystkich jego obowiązków, w tym WPBiO. Fakt, że wysoki przedstawiciel jest również jednym z wiceprzewodniczących Komisji, ułatwia gromadzenie wszystkich niezbędnych zasobów UE oraz stosowanie kompleksowego podejścia do zarządzania kryzysowego w UE.

Komitet Wojskowy UE (EUMC), który został utworzony w 2001 r. 11 , jest najwyższym organem wojskowym Rady. Kieruje on wszelką działalnością wojskową w ramach UE i doradza w planowaniu i realizacji misji i operacji wojskowych w ramach WPBiO oraz w zakresie rozwoju zdolności wojskowych.

Ustanowiony również w 2001 r. 12 i działający pod wojskowym kierownictwem EUMC Sztab Wojskowy Unii Europejskiej (EUMS) jest źródłem wojskowej wiedzy fachowej w UE 13 . Zapewnia wczesne ostrzeganie, ocenę sytuacji i planowanie strategiczne misji i zadań, o których mowa w art. 42 ust. 1 i art. 43 ust. 1 TUE. Przyczynia się on również do procesu szczegółowego opracowania, oceny i analizy zdolności obronnych.

W czerwcu 2016 r. globalna strategia na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej 14 stworzyła podstawy dla dalszego rozwoju WPBiO w kierunku trzech kluczowych priorytetów: reagowania na zewnętrzne konflikty i kryzysy, budowania zdolności partnerów oraz ochrony Unii i jej obywateli. W grudniu 2017 r. 15 Rada Europejska wezwała wysokiego przedstawiciela, Komisję i państwa członkowskie do przedstawienia prac dotyczących mobilności wojskowej, zarówno w ramach PESCO, jak i w kontekście współpracy NATOUE.

W marcu 2018 r., w ramach działań następczych po wspólnym komunikacie z listopada 2017 r. dotyczącym poprawy mobilności wojskowej w UE 16 , Komisja i wysoki przedstawiciel przedstawili wspólny komunikat w sprawie planu działania na rzecz mobilności wojskowej 17 . W tym planie działania uznaje się potrzebę równego traktowania działań obronnych w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych, a tym samym opóźnień i kosztów w obszarze mobilności wojskowej, oraz zachęcania państw członkowskich do współpracy 18 . Wymaga to od Komisji oceny możliwości dostosowania podejścia do opodatkowania VAT w odniesieniu do działań obronnych w ramach UE i w ramach NATO.

W dniu 19 listopada 2018 r. Rada przyjęła swoje konkluzje w sprawie bezpieczeństwa i obrony w kontekście globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej 19 . Rada z zadowoleniem przyjęła wyraźne postępy poczynione w ciągu ostatnich dwóch lat w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony i podkreśliła znaczenie utrzymania tej dynamiki poprzez nieprzerwane zaangażowanie państw członkowskich i instytucji UE. W szczególności Rada z zadowoleniem przyjęła postępy w realizacji PESCO oraz bieżące działania na rzecz poprawy mobilności personelu wojskowego, sprzętu i wyposażenia przeznaczonych do rutynowej działalności i do wykorzystania podczas kryzysu i konfliktu, zarówno w UE, jak i poza jej terytorium.

Zgodnie z planem działania i konkluzjami Rady celem niniejszego wniosku jest dostosowanie podejścia do opodatkowania VAT w odniesieniu do działań obronnych w ramach UE i NATO w takim stopniu, w jakim jest to możliwe. We wniosku należy podkreślić, że chociaż istnieją wspólne działania obronne w ramach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, to wspólna unijna polityka obronna jeszcze nie istnieje.

Podobnie należy dostosować ustalenia dotyczące zwolnień z podatku akcyzowego, jak przewidziano w dyrektywie w sprawie akcyzy.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Niniejszy wniosek stanowi uzupełnienie planu działania w sprawie VAT z 2016 r. 20 , w którym to planie określono sposoby modernizacji systemu VAT, tak aby stał się on prostszy, bardziej odporny na oszustwa i przyjazny dla przedsiębiorstw. 

Spójność z tytułem IX rozdział 8 dyrektywy VAT (Zwolnienia dotyczące niektórych transakcji uznanych za eksport), w szczególności art. 151 ust. 1 lit. c) (i lit. d)) dyrektywy VAT oraz jego wykładnią przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) 21 , i z art. 12 ust. 1 lit. c) dyrektywy w sprawie akcyzy zostaje osiągnięta poprzez wyłączenie z zakresu zwolnień dostaw towarów i świadczenia usług na rzecz sił zbrojnych państwa członkowskiego, w którym te towary lub usługi są dostarczane.

Ograniczenie zakresu wniosku do sytuacji, w których dochodzi do przerwania obiegu dochodów i wydatków, jest ponadto zgodne z art. 151 ust. 1 lit. aa) (i lit. b)) dyrektywy VAT. Dostawy krajowe mogą być zwolnione, tylko jeżeli są dostarczane do UE organom ustanowionym przez UE lub organom międzynarodowym. Podobnie jak NATO, będące uznanym organem międzynarodowym, i EDA, będąca organem UE objętym Protokołem w sprawie przywilejów i immunitetów i spełniającym ograniczenia i warunki określone w tym protokole, dowództwo operacji i inne podmioty ustanowione do celów obronnych w ramach WPBiO mogłyby korzystać ze zwolnienia zgodnie z warunkami i ograniczeniami przyjmującego państwa członkowskiego, jeżeli spełniają wymogi określone w art. 151 ust. 1 lit. aa) (lub lit. b)) dyrektywy VAT. Celem wniosku nie jest wprowadzenie środków umożliwiających obejście tych wymogów ani pozbawienie przyjmującego państwa członkowskiego możliwości określenia warunków i ograniczeń 22 .

Wreszcie, zgodnie z brzmieniem art. 151 ust. 1 lit. c) (i lit. d)) dyrektywy VAT dostawy na rzecz sił zbrojnych i towarzyszącego im personelu cywilnego mogą zostać zwolnione z podatku jedynie wówczas, gdy siły te biorą udział we wspólnych działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO. W związku z tym zwolnienia nie obejmują rozmieszczenia sił zbrojnych wyłącznie do celów bezpieczeństwa, misji humanitarnych i ratowniczych lub powoływania się na klauzulę solidarności określoną w art. 222 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, która to klauzula nie ma wpływu na kwestie obronne. Biorąc pod uwagę, że dyrektywa VAT nie zezwala na żadne zwolnienie z podatku dostaw na rzecz organów publicznych innych niż siły zbrojne, ograniczenie zakresu zwolnień do działań obronnych, a tym samym do działań, które zasadniczo wykonywane są wyłącznie przez siły zbrojne, jest zgodne z zasadą neutralności podatkowej, stanowiącą nieodłączny element wspólnego systemu VAT, oraz z art. 20 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Prawo UE zasadniczo wykluczałoby odmienne traktowanie sił zbrojnych pod względem podatku VAT w porównaniu z innymi organami rządowymi, np. policją, lub z organizacjami nienastawionymi na zysk w trakcie wykonywania podobnych zadań.

•Spójność z innymi politykami Unii

Wniosek jest spójny z globalną strategią na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej oraz z Planem realizacji globalnej strategii w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony 23 , zawierającym propozycje wdrożenia globalnej strategii UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.

Wniosek jest również spójny z europejskim planem działań w sektorze obrony 24 , który to plan obejmuje uruchomienie Europejskiego Funduszu Obronnego 25 , i z mechanizmem ATHENA 26 , w oparciu o który (zgodnie z art. 41 ust. 2 TUE) finansowane są wspólne koszty misji i operacji wojskowych UE w ramach WPBiO.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Brak dostosowania podejścia do opodatkowania VAT i podatku akcyzowego w odniesieniu do działań obronnych w ramach UE i w ramach NATO wynika z obecnie obowiązujących dyrektywy VAT i dyrektywy w sprawie akcyzy. Państwa członkowskie nie były w stanie rozwiązać tego problemu samodzielnie. Dostosowanie wymaga przedłożenia przez Komisję wniosku w sprawie zmiany obu dyrektyw.

•Proporcjonalność

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów związanych ze sprawnym funkcjonowaniem jednolitego rynku oraz stopniowym kształtowaniem wspólnej polityki obronnej w ramach WPBiO. Dotychczasowe zwolnienia dotyczące działań obronnych w ramach NATO, które są już uwzględnione i mają ograniczony zakres, nie zostaną przedłużone. Dzięki niniejszemu wnioskowi zakres zwolnień będzie podobny dla działań obronnych prowadzonych w ramach Unii i w ramach NATO. Chociaż każde zwolnienie ma wpływ na dochody podatkowe, rozszerzenie zakresu tych zwolnień na działania obronne UE będzie miało minimalny wpływ na podstawę opodatkowania.

•Wybór instrumentu

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Oceny ex post/kontrole sprawności obowiązującego prawodawstwa

Obecnie nie istnieją przepisy dotyczące podatku VAT lub podatku akcyzowego od dostaw związanych z działaniami obronnymi UE. Nie są dostępne dane dotyczące odpowiednich dostaw w ramach działań obronnych NATO.

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Z państwami członkowskimi skonsultowano się w ramach Grupy ds. Przyszłości Podatku VAT 27 . Zasadniczo potwierdziła się potrzeba podjęcia działań na szczeblu UE poprzez wprowadzenie zwolnienia z podatku VAT w odniesieniu do dostaw związanych z działaniami obronnymi w ramach UE, podobnie jak w przypadku dostaw związanych z działaniami obronnymi w ramach NATO na podstawie art. 151 ust. 1 lit. c) i d) dyrektywy VAT. Niniejszy wniosek stanowi realizację tego celu i zachowuje spójność między podatkiem VAT a podatkiem akcyzowym.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

Wiedza ekspercka uzyskana w drodze konsultacji z przedstawicielami ESDZ, EDA i ekspertami w dziedzinie obrony, którzy zapewniali wsparcie członkom Grupy ds. Przyszłości Podatku VAT, była wystarczająca, by przygotować niniejszy wniosek.

•Analiza skutków

1)misje i operacje wojskowe:

W ramach WPBiO UE przeprowadza od 2003 r. misje i operacje wojskowe na podstawie (aktualnej) podstawy prawnej art. 42 ust. 4 art. i 43 ust. 2 TUE. Obecnie prowadzonych jest sześć misji/operacji wojskowych w sąsiedztwie Unii i w Afryce 28 . Misje i operacje w ramach WPBiO mogą mieć miejsce wyłącznie poza terytorium Unii, ale zwolnienia objęłyby działania w obrębie Unii będące częścią takiego (ponownego) rozmieszczenia (rozmieszczenie do dowództwa operacji, tranzyt, przemieszczanie, przygotowania do rozmieszczenia, ćwiczenia, spotkania itp.);

2)grupy bojowe:

Jeżeli chodzi o grupy bojowe UE 29 na podstawie art. 42 ust. 1 TUE, rozszerzenie zwolnień nie będzie miało wpływu na dochody z tytułu podatku VAT lub podatku akcyzowego, ponieważ grupy bojowe nie zostały dotychczas rozmieszczone. W przypadku (ponownego) rozmieszczenia (do miejsca, które znajdowałoby się poza Unią) 30 zwolnienia objęłyby powiązane działania WPBiO w Unii;

3)wzajemna pomoc:

Nie można przewidzieć wpływu zwolnień na dochody z tytułu podatku VAT i podatku akcyzowego ze względu na wzajemną pomoc zgodnie z art. 42 ust. 7 TUE w przypadku, gdy jakiekolwiek państwo członkowskie stanie się ofiarą napaści zbrojnej na jego terytorium. Po atakach terrorystycznych, które miały miejsce w Paryżu w dniu 13 listopada 2015 r., Francja wystąpiła o taką pomoc i wsparcie ze strony innych państw członkowskich. Oprócz dwustronnych wkładów niektóre państwa członkowskie postanowiły zwiększyć swój udział w wojskowej misji EUTM Mali w ramach WPBiO;

4)PESCO:

Można przyjąć, że stała współpraca strukturalna 31 ustanowiona ostatnio zgodnie z art. 46 TUE, w której uczestniczy 25 państw członkowskich 32 , doprowadzi do utraty dochodów z tytułu podatku VAT i podatku akcyzowego. PESCO umożliwia zainteresowanym i posiadającym zdolności państwom członkowskim ściślejszą współpracę w dziedzinie obrony, wspólne planowanie, opracowywanie projektów w zakresie zdolności i inwestowanie w nie oraz zwiększanie gotowości operacyjnej i wkładu ze strony ich sił zbrojnych 33 ; oraz

5)działania EDA:

Obecnie utrata dochodów w związku z działalnością EDA wynikałaby jedynie z działań, o których mowa w art. 42 ust. 3 i art. 45 TUE 34 i które obejmują regularne kształcenie i szkolenia operacyjne 35 . Aby kwalifikować się do zwolnienia, projekty musiałyby obejmować rozmieszczenie sił zbrojnych jednego państwa członkowskiego w innym państwie członkowskim. Zwolnienie nie byłoby dostępne dla sił zbrojnych innych krajów, które podpisały porozumienia administracyjne z EDA 36 . Państwa spoza UE należące do NATO mogą jednak korzystać z istniejących zwolnień.

–dostawami krajowymi, które nie są objęte zwolnieniem; oraz

–dostawami w innym państwie członkowskim, które zasadniczo dotyczyłyby działań w ramach WPBiO lub NATO.

•Sprawność regulacyjna i uproszczenie

Wniosek nie ma związku z programem sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) i nie ma żadnego szczególnego wpływu na mikroprzedsiębiorstwa i MŚP.

4.WPŁYW NA BUDŻET

Rozszerzając zakres zwolnień z podatku VAT, wniosek mógłby ograniczyć dochody z tytułu podatku VAT pobierane przez państwa członkowskie, a co za tym idzie również zasoby własne oparte na VAT. Chociaż nie będzie to miało negatywnego wpływu na budżet UE, ponieważ zasoby własne oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB) stanowią rekompensatę dla wszelkich wydatków niepokrytych przez tradycyjne zasoby własne i zasoby własne oparte na VAT, niepobrane zasoby własne oparte na VAT z niektórych państw członkowskich musiałyby zostać zrekompensowane przez wszystkie państwa członkowskie za pomocą zasobów własnych opartych na DNB.

Akcyza nie jest zasobem własnym. Wniosek nie ma zatem wpływu finansowego na budżet Unii.

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

Komisja będzie monitorować wdrażanie proponowanych środków w ramach swoich obowiązków w zakresie zapewnienia prawidłowego stosowania unijnych przepisów dotyczących podatku VAT i akcyzy.

•Objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Art. 1 wniosku wprowadza następujące zmiany do dyrektywy VAT:

–do art. 22 dodaje się akapit, który odzwierciedla istniejący akapit odnoszący się do sił zbrojnych państwa będącego członkiem NATO 38 .

Nowy przepis gwarantuje, że wykorzystanie towarów przez siły zbrojne państw członkowskich biorące udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO będzie traktowane jako odpłatne wewnątrzunijne nabycie, przy czym towary, które nie zostały nabyte na zasadach regulujących opodatkowanie VAT na rynku krajowym państwa członkowskiego, w którym siły stacjonują, zostaną sprowadzone do ich własnego państwa członkowskiego i wykorzystane przez te siły na ich użytek lub na użytek towarzyszących im pracowników cywilnych w ich tym państwie. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku, gdy import towarów nie kwalifikowałby się do zwolnienia na mocy art. 143 ust. 1 lit. ga);

–litera ga) zostaje dodana do art. 143 ust. 1 jako odzwierciedlenie zwolnienia, o którym mowa w lit. h) w odniesieniu do importu towarów przez członków NATO 39 .

Nowy przepis wprowadza zwolnienie z podatku VAT importu towarów do państw członkowskich przez siły zbrojne innych państw członkowskich uczestniczące w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO, w przypadku gdy towary te przeznaczone są do użytku tych sił lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub do zaopatrzenia ich mes lub kantyn; oraz

–do art. 151 ust. 1 dodaje się lit. ba) i bb), które stanowią odzwierciedlenie zwolnienia przewidzianego w lit. c) i d) w przypadku działań obronnych w ramach NATO 40 .

Zwolnienie, o którym mowa w art. 151 ust. 1 lit. ba), obejmuje dostawy towarów lub świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego, przeznaczone do użytku przez siły zbrojne innych państw członkowskich lub towarzyszący im personel cywilny, lub też do zaopatrzenia ich mes lub kantyn, w przypadku gdy siły te uczestniczą w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO.

Zwolnienie, o którym mowa w art. 151 ust. 1 lit. bb), obejmuje dostawy towarów lub świadczenie usług dokonywane z przeznaczeniem do innego państwa członkowskiego na rzecz sił zbrojnych każdego z państw członkowskich, innego niż państwo członkowskie przeznaczenia, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego im personelu cywilnego, lub też do zaopatrzenia ich mes lub kantyn, gdy siły te biorą udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO.

Podobnie jak zwolnienie dotyczące działań obronnych w ramach NATO, przedmiotowe zwolnienie nie obejmuje zatem dostaw krajowych – na rzecz własnych sił zbrojnych państw członkowskich – takich towarów, jak części zamienne do sprzętu wojskowego, lub takich usług, jak usługi w zakresie napraw i transportu; oraz

w art. 2 wprowadza się zwolnienie z akcyzy w odniesieniu do działań obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO 41 . Zwolnienie to obejmie dostawy wyrobów akcyzowych na rzecz sił zbrojnych jakiegokolwiek państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie, na terytorium którego akcyza jest wymagalna, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego personelu cywilnego, lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, w przypadku gdy siły te uczestniczą w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO.

2019/0096 (CNS)

Wniosek

DYREKTYWA RADY

zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej i dyrektywę 2008/118/WE w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego w odniesieniu do działań obronnych w ramach Unii

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 113,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego 42 ,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 43 ,

stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Dyrektywa Rady 2006/112/WE 44 przewiduje pod pewnymi warunkami zwolnienie z podatku od wartości dodanej (VAT) towarów dostarczanych i usług świadczonych na rzecz sił zbrojnych jakiegokolwiek państwa będącego stroną Traktatu Północnoatlantyckiego oraz towarów importowanych przez te siły, jeśli uczestniczą one we wspólnych działaniach obronnych poza ich własnym państwem.

(2)Dyrektywa Rady 2008/118/WE 45 przewiduje zwolnienie z podatku akcyzowego wyrobów akcyzowych przeznaczonych do wykorzystania przez siły zbrojne jakiegokolwiek państwa będącego stroną Traktatu Północnoatlantyckiego, innego niż państwo członkowskie, w którym podatek akcyzowy jest wymagalny, do użytku tych sił zbrojnych, towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, z zastrzeżeniem warunków i ograniczeń określonych przez przyjmujące państwo członkowskie.

(3)Takie zwolnienia nie są dostępne w przypadku, gdy siły zbrojne państwa członkowskiego biorą udział w działaniach prowadzonych w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) określonych w tytule V rozdział 2 sekcja 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Priorytetowo należy potraktować konieczność zwiększenia europejskich zdolności w dziedzinie obrony i zarządzania kryzysowego oraz wzmocnienia bezpieczeństwa i obrony Unii. W swoim wspólnym komunikacie z dnia 28 marca 2018 r. dotyczącym Planu działania na rzecz mobilności wojskowej 46 Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa oraz Komisja dostrzegli ogólną potrzebę dostosowania opodatkowania VAT w odniesieniu do działań obronnych w ramach Unii oraz w ramach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO).

(4)Działania obronne przeprowadzane w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO obejmują misje i operacje wojskowe, działalność grup bojowych, wzajemną pomoc, projekty dotyczące stałej współpracy strukturalnej (PESCO) oraz działania Europejskiej Agencji Obrony (EDA). Nie powinny one jednak obejmować działań w ramach klauzuli solidarności ustanowionej w art. 222 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ani żadnych innych dwustronnych lub wielostronnych działań między państwami członkowskimi, które to działania nie odnoszą się do działań obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO.

(5)Należy zatem wprowadzić zwolnienie z podatku VAT obejmujące dostawę towarów lub świadczenie usług przeznaczonych do użytku sił zbrojnych państwa członkowskiego lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, gdy siły te uczestniczą w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO poza swoim państwem członkowskim. Dostawy towarów i świadczenie usług na rzecz sił zbrojnych państwa członkowskiego, w którym dostarczane są te towary lub świadczone są te usługi, powinny być wyłączone z zakresu zwolnienia z podatku VAT.

(6)Należy również wprowadzić zwolnienie z podatku akcyzowego obejmujące wyroby akcyzowe dostarczane do użytku sił zbrojnych jakiegokolwiek państwa członkowskiego innego niż państwo, na terytorium którego podatek akcyzowy jest wymagalny, gdy takie siły biorą udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO poza swoim państwem członkowskim.

(7)Należy ponadto przewidzieć zwolnienie z podatku VAT, jeżeli towary importowane przez siły zbrojne danego państwa członkowskiego są przeznaczone do użytku tych sił lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub do zaopatrzenia ich mes lub kantyn, jeżeli siły te uczestniczą w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO poza swoim państwem członkowskim.

(8)Podobnie jak w przypadku zwolnienia w odniesieniu do działań obronnych w ramach NATO, zwolnienie dotyczące działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO powinno mieć ograniczony zakres. Jedynie koszty poniesione w związku z realizacją zadań związanych bezpośrednio z działaniami obronnymi powinny kwalifikować się do zwolnienia. Zadania wykonywane wyłącznie przez personel cywilny lub wykonywane wyłącznie przy użyciu zdolności cywilnych nie powinny być objęte zwolnieniem. Przedmiotowe zwolnienie nie powinno obejmować również takich pozycji, jak części zamienne do sprzętu wojskowego lub usługi transportowe, które siły zbrojne państwa członkowskiego nabywają do użytku w tym państwie członkowskim, a zakresu zwolnienia nie należy rozszerzać o budowę infrastruktury transportowej lub systemów teleinformatycznych.

(9)Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, a mianowicie dostosowanie podejścia do opodatkowania VAT i akcyzy w odniesieniu do działań obronnych w ramach Unii i w ramach NATO, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(10)Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną z dnia 28 września 2011 r. państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających 47 państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji, co najmniej jednego dokumentu wyjaśniającego związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy ustawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione.

(11)Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywy 2006/112/WE i 2008/118/WE,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

Zmiany w dyrektywie 2006/112/WE

W dyrektywie 2006/112/WE wprowadza się następujące zmiany:

1.    w art. 22 dodaje się pierwszy akapit w brzmieniu:

„Za odpłatne wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się wykorzystanie przez siły zbrojne państwa członkowskiego biorącego udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO), do ich użytku lub do użytku towarzyszących im pracowników cywilnych, towarów, które nie zostały przez te siły zbrojne nabyte na ogólnych zasadach regulujących opodatkowanie na rynku krajowym państwa członkowskiego, jeżeli import tych towarów nie podlegałby zwolnieniu przewidzianemu w art. 143 ust. 1 lit. ga).”;

2.    w art. 143 ust. 1 dodaje się lit. ga) w brzmieniu:

„ga)import towarów do państw członkowskich przez siły zbrojne innych państw członkowskich do użytku tych sił lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, jeśli siły te biorą udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO;”;

3.    w art. 151 ust. 1 dodaje się lit. ba) i bb) w brzmieniu:

„ba)dostawy towarów lub świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego, przeznaczone dla sił zbrojnych innych państw członkowskich do użytku tych sił lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, jeśli siły te biorą udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO;

bb)dostawy towarów lub świadczenie usług dokonywane z przeznaczeniem do innego państwa członkowskiego na rzecz sił zbrojnych każdego z państw członkowskich, innego niż państwo członkowskie przeznaczenia, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, gdy siły te biorą udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach WPBiO;”.

Artykuł 2

Zmiana w dyrektywie 2008/118/WE

W art. 12 ust. 1 dyrektywy 2008/118/WE dodaje się lit. ba) w brzmieniu:

„ba)przez siły zbrojne każdego państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie, na terytorium którego podatek akcyzowy jest wymagalny, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, gdy siły te biorą udział w działaniach obronnych przeprowadzanych w celu realizacji działania Unii w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony;”.

Artykuł 3

Transpozycja

1.Państwa członkowskie przyjmują i publikują, najpóźniej do dnia 30 czerwca 2022 r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.

Państwa członkowskie stosują wspomniane środki od dnia 1 lipca 2022 r.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

2.Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 4

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 5

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

(1)    Dyrektywa 2006/112/WE Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej ( Dz.U. L 347 z 11.12.2006, s. 1 ).

(2)    Zob. motyw 35 tej dyrektywy.

(3)    Art. 148 lit. b) dyrektywy dopuszcza pewne możliwości zwolnienia w przypadku, gdy towary są dostarczane w celu zaopatrzenia w paliwo i zaopatrzenia ogólnego okrętów wojennych (kod CN 8906 10 00) opuszczających własne terytorium i kierujących się do portu lub kotwicowiska znajdujących się poza terytorium danego państwa członkowskiego. W pkt 11 i 12 części B załącznika X do dyrektywy zezwala się na zwolnienie z podatku dostaw, przebudowy, naprawy, konserwacji, czarterowania i wynajmowania statków powietrznych używanych przez instytucje państwowe, łącznie ze sprzętem będącym częścią tych statków lub też służącym ich eksploatacji, oraz zwolnienie dostaw, przebudowy, naprawy, konserwacji, czarterowania i wynajmu okrętów wojennych.

(4)    Dyrektywa Rady 2008/118/WE w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylająca dyrektywę 92/12/EWG ( Dz.U. L 9 z 14.1.2009, s. 12 ).

(5)    Akcyza regulowana prawem UE jest nakładana na napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe i produkty energetyczne (paliwa silnikowe i paliwa do ogrzewania, takie jak benzyna, energia elektryczna, gaz ziemny, węgiel i koks). Struktura podatków i stawek minimalnych jest zharmonizowana na szczeblu UE.

(6)    Wprowadzenie zwolnienia na mocy porozumień dyplomatycznych i konsularnych w odniesieniu do dostaw na rzecz sił zbrojnych NATO biorących udział we wspólnych działaniach obronnych z zastrzeżeniem przestrzegania warunków i ograniczeń określonych przez państwa członkowskie, co mogłoby zostać zrealizowane również w drodze zwrotu podatku VAT.

(7)    Warunki, na jakich jednostki wojskowe mogłyby być rozmieszczane, uzgodniono w Radzie Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE) w 1992 r., a „zadania petersberskie” zostały włączone do kwestii, o których mowa w Traktacie z Amsterdamu z 1997 r. Zadania i instytucje UZE były następnie stopniowo przekazywane UE, w szczególności poprzez utworzenie Europejskiej Agencji Obrony (EDA) w 2004 r. na mocy wspólnego działania Rady 2004/551/WPZiB ( Dz.U. L 245 z 17.7.2004, s. 17 ). Proces ten zakończono w 2009 r., kiedy to wraz z Traktatem z Lizbony weszła w życie klauzula wzajemnej pomocy między państwami członkowskimi UE, podobna do klauzuli wzajemnej pomocy UZE. UZE ostatecznie przestała funkcjonować w 2011 r.

(8)    Art. 42 ust. 2 TUE stanowi, że „[w]spólna polityka bezpieczeństwa i obrony obejmuje stopniowe określanie wspólnej polityki obronnej Unii. Doprowadzi ona do stworzenia wspólnej obrony, jeżeli Rada Europejska, stanowiąc jednomyślnie, tak zadecyduje. W takim przypadku Rada Europejska zaleca państwom członkowskim przyjęcie stosownej decyzji zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi”.    W swoim orędziu o stanie Unii z 2017 r. przewodniczący Komisji odniósł się konieczności utworzenia w pełni funkcjonującej Europejskiej Unii Obrony do roku 2025: https://ec.europa.eu/commission/priorities/state-union-speeches/state-union-2017_pl  

(9)    Art. 42 ust. 7 TUE.

(10)    Art. 42 ust. 6 i art. 46 TUE.

(11)    Decyzja Rady 2001/79/WPZiB ustanawiająca Komitet Wojskowy Unii Europejskiej ( Dz.U. L 27 z 30.1.2001, s. 4 ).

(12)    Decyzja Rady 2001/80/WPZiB w sprawie ustanowienia Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej ( Dz.U. L 27 z 30.1.2001, s. 7 ). W motywie 6 decyzji Rady (UE) 2017/971 ( Dz.U. L 146 z 9.6.2017, s. 133 ) stwierdzono, że Rada zatwierdziła skonsolidowany zakres uprawnień EUMS, który zastępuje zakres uprawnień EUMS załączony do decyzji Rady 2001/80/WPZiB w sprawie ustanowienia Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej, który nie ma już zastosowania.

(13)    W 2004 r. EUMC uzgodnił koncepcję grupy bojowej, opracowaną przez EUMS, a w październiku 2006 r. przyjęto jednolity dokument dotyczący koncepcji grup bojowych.

(14)     Wspólna wizja, wspólne działanie: Silniejsza Europa. Globalna strategia na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej .

(15)    Czwarte sprawozdanie z postępu prac nad stworzeniem rzeczywistej i skutecznej unii bezpieczeństwa – komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady ( COM(2017) 41 final ) .

(16)    Poprawa mobilności wojskowej w Unii Europejskiej – wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady ( JOIN(2017) 41 final ).

(17)    Plan działania na rzecz mobilności wojskowej – wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady ( JOIN(2018) 5 final ).

(18)    Tamże, s. 7.

(19)     https://www.consilium.europa.eu/media/37030/st13978-en18.pdf

(20)    W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje – komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczący planu działania w sprawie VAT ( COM (2016) 148 final ) .

(21)     Sprawa C-225/11 Able UK.

(22)    Państwa członkowskie mogą zawsze kompensować koszty podatku VAT poza systemem VAT, pod warunkiem że stosowany mechanizm jest zgodny z podstawowymi zasadami rynku wewnętrznego i z prawem UE.

(23)     https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/eugs_implementation_plan_st14392.en16_0.pdf

(24)    Europejski plan działań w sektorze obrony – komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów ( COM(2016) 950 final ).

(25)    Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Obronny ( COM(2018) 476 final ). Fundusz zapewni środki w wysokości 4,1 mld EUR na bezpośrednie finansowanie konkurencyjnych i opartych na współpracy projektów badawczych, w szczególności poprzez dotacje, oraz 8,9 mld EUR na uzupełnienie inwestycji państw członkowskich poprzez współfinansowanie kosztów opracowania prototypów, wynikających z tego wymogów w zakresie certyfikacji i testowania.

(26)     Decyzja Rady (WPZiB) 2015/528 ustanawiająca mechanizm zarządzania finansowaniem wspólnych kosztów operacji Unii Europejskiej mających wpływ na kwestie wojskowe lub obronne (Athena) oraz uchylająca decyzję 2011/871/WPZiB ( Dz.U. L 84 z 28.3.2015, s. 39 ).

(27)    Nieformalna grupa przedstawicieli krajowych administracji podatkowych, zapewniająca Komisji forum do konsultacji z ekspertami w dziedzinie podatku VAT z państw członkowskich na temat inicjatyw przedlegislacyjnych.

(28)     https://eeas.europa.eu/topics/military-and-civilian-missions-and-operations/430/military-and-civilian-missions-and-operations_en

(29)    Zob. Koncepcja grup bojowych UE, dokument Rady 11624/14 (7 lipca 2014 r.). Są to wielonarodowe jednostki wojskowe, składające się zazwyczaj z 1 500 osób każda, które stanowią integralną część zdolności UE do szybkiego reagowania na pojawiające się kryzysy i konflikty na całym świecie.

(30)    W dniu 22 czerwca 2017 r. przywódcy UE zgodzili się, że koszt każdego rozmieszczenia grup bojowych będzie ponoszony jako wspólny koszt; ma to na celu wzmocnienie zdolności UE w zakresie szybkiego reagowania.

(31)    Decyzja Rady (WPZiB) 2017/2315 w sprawie ustanowienia stałej współpracy strukturalnej (PESCO) oraz ustalenia listy uczestniczących w niej państw członkowskich ( Dz.U. L 331 z 14.12.2017, s. 57 ) .

(32)    Austria, Belgia, Bułgaria, Republika Czeska, Chorwacja, Cypr, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Irlandia, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Niderlandy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Hiszpania i Szwecja.

(33)    Wstępna lista 17 projektów, które mają zostać opracowane w ramach PESCO, przyjęta decyzją Rady (WPZiB) 2018/340 ( Dz.U. L 65 z 8.3.2018, s. 24 ), obejmuje takie dziedziny, jak Centrum kompetencji przydatnych w misjach szkoleniowych UE (EU TMCC) oraz System strategicznego dowództwa i kontroli (C2) na potrzeby misji i operacji w dziedzinie WPBiO. Druga lista 17 dodatkowych projektów, przyjęta decyzją Rady (WPZiB) 2018/1797 z dnia 19 listopada 2018 r. zmieniającą i aktualizującą decyzję (WPZiB) 2018/340 ( Dz.U. L 294 z 21.11.2018, s. 18 ), obejmuje takie dziedziny, jak europejskie śmigłowce uderzeniowe TIGER Mark III i Europejska wojskowa sieć orientacji sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej (EU-SSA-N).

(34)    Obecnie w EDA uczestniczą wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Danii.

(35)    Konkretne przykłady działań EDA, w przypadku których rozszerzenie zakresu zwolnień mogłoby być korzystne, są następujące:

(36)    EDA podpisała porozumienia administracyjne z Norwegią (2006 r.), Szwajcarią (2012 r.), Serbią (2013 r.) i Ukrainą (2015 r.), na mocy których państwa te mogą uczestniczyć w projektach i programach agencji.

(37)    Szacunkową kwotę oblicza się poprzez obliczenie mediany szacunkowej średniej ważonej stawki VAT stosowanej w każdym państwie członkowskim.

(38)    Zgodnie z obecnym art. 22 ostateczne wykorzystanie towarów przez siły NATO należy traktować jako odpłatne wewnątrzunijne nabycie towarów, pod warunkiem że:

(39)    Obecnie art. 143 ust. 1 lit. h) przewiduje obowiązkowe zwolnienie z podatku VAT importu towarów do państw członkowskich UE, które są również członkami NATO, przez siły zbrojne innych państw będących członkami NATO, pod warunkiem że:

(40)    Obecny art. 151 ust. 1 lit. c) i d) zwalnia dostawy towarów lub świadczenie usług na rzecz sił zbrojnych NATO lub towarzyszącego im personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn, pod warunkiem że:Zwolnienie w odniesieniu do dostaw miałoby zastosowanie bez względu na to, czy siły zbrojne NATO stacjonują w państwie członkowskim innym niż ich własne, wizytują je lub tylko się przez nie przemieszczają.

(41)    Obecnie art. 12 ust. 1 lit. c) dopuszcza zwolnienie z akcyzy wyrobów akcyzowych dostarczanych siłom zbrojnym jakiegokolwiek członka NATO innego niż państwo członkowskie, w którym podatek akcyzowy jest wymagalny, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego personelu cywilnego lub też w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn. Przepis ten obejmuje zarówno przemieszczanie wewnątrz UE, jak i przemieszczanie z państw trzecich.

(42)    Dz.U. C z , s. .

(43)    Dz.U. C z , s. .

(44)    Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347 z 11.12.2006, s. 1).

(45)    Dyrektywa Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylająca dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U. L 9 z 14.1.2009, s. 12).

(46)    JOIN (2018) 5 z dnia 28 marca 2018 r.

(47)    Dz.U. C 369 z 17.12.2011, s. 14.