52019DC0454

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 8.10.2019

COM(2019) 454 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

za lata 2016-2017 dotyczące żywności i składników żywności poddanych działaniu promieniowania jonizującego

SPIS TREŚCI

Spis treści

1.Streszczenie

2.Kontekst

3.Zatwierdzone jednostki przeprowadzające napromieniowanie

4.Wyniki kontroli dokonanych w jednostkach przeprowadzających napromieniowanie w latach 2016–2017

5.Wyniki kontroli na etapie wprowadzania produktów do obrotu

1.Streszczenie

Zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy 1999/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego 1 państwa członkowskie co roku przesyłają Komisji:

–wyniki kontroli przeprowadzonych w jednostkach przeprowadzających napromieniowanie, szczególnie w odniesieniu do kategorii i ilości produktów poddawanych promieniowaniu oraz stosowane dawki, oraz

–wyniki kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu handlowego.

W art. 7 ust. 4 wspomnianej dyrektywy nakłada się na Komisję obowiązek opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej:

–szczegółowych danych dotyczących zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromieniowanie w państwach członkowskich, a także wszelkich zmian ich statusu,

–sprawozdania w oparciu o informacje dostarczane co roku przez krajowe organy nadzoru.

Niniejsze sprawozdanie obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Zawiera ono zestawienie informacji przekazanych Komisji przez 28 państw członkowskich za 2016 r. i przez 27 państw członkowskich za 2017 r. Malta nie przedstawiła żadnych danych za 2017 r.

Okres: 1/1/2016 – 31/12/2017

Państwa objęte sprawozdaniem: Państwa członkowskie UE i państwa EFTA

Źródło: 28 państw członkowskich i Norwegia

Jednostki przeprowadzające napromieniowanie:

–Liczba państw posiadających jednostki przeprowadzające napromieniowanie: 14 państw członkowskich i Norwegia

–Liczba zatwierdzonych jednostek: 24

–Liczba zamkniętych jednostek: 2

–Liczba państw przeprowadzających napromieniowanie: 10 państw członkowskich i Norwegia

Dane dotyczące napromieniania:

–Ilość produktów poddanych napromienianiu: 10 211 ton (-11,4 % w porównaniu do średniej za 2015 r.)

–Główne towary poddane napromienianiu: żabie udka (57 %) oraz suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (20,77 %)

–Główne miejsce napromieniania: Belgia (68 %) i Niderlandy (13 %)

Kontrole na etapie wprowadzania do obrotu:

–Liczba zbadanych próbek: 11 162

–Liczba próbek niespełniających wymogów: 87 (0,8 %)

–Główne towary poddane analizie: Zioła i przyprawy (42 %)
Zboża, nasiona, warzywa, owoce i uzyskane z nich produkty (22 %)

2.Kontekst

Napromienianie żywności polega na przetwarzaniu środków spożywczych przy pomocy określonego rodzaju energii promieniowania, znanej jako promieniowanie jonizujące. Energia promieniowania ma różne długości fal i stopnie mocy i znika z chwilą usunięcia źródła energii. Napromieniowanie jest wykorzystywane w celach sanitarnych i fitosanitarnych, aby zabić bakterie (takie jak Salmonella, Campylobacter i E. coli), które mogą powodować zatrucia pokarmowe, oraz zlikwidować organizmy szkodliwe dla roślin lub produktów roślinnych, takie jak owady i inne agrofagi. Stosowane jest również do opóźniania dojrzewania owoców, powstrzymywania kiełkowania warzyw lub wypuszczania pędów przez warzywa (takie jak cebula i ziemniaki), a także do wydłużenia okresu przechowywania żywności. Napromienianie żywności nie może zastąpić właściwego obchodzenia się z żywnością, a napromieniowana żywność nadal wymaga odpowiedniego schładzania i w razie potrzeby musi być gotowana przed spożyciem.

Unijne ramy regulacyjne w zakresie napromieniania żywności („dyrektywy w sprawie napromieniania żywności”) obejmują:

–dyrektywę 1999/2/WE (dyrektywa ramowa) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego. Dyrektywa ta zawiera szczegółowe przepisy dotyczące produkcji, wprowadzania do obrotu i przywozu żywności i składników żywności poddanych napromienianiu;

–dyrektywę 1999/3/WE (dyrektywa wykonawcza) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego wykazu środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego 2 . Wykaz obejmuje obecnie jedną kategorię żywności: suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i przyprawy warzywne. Wykaz krajowych zezwoleń dotyczących żywności i składników żywności, które mogą być poddawane promieniowaniu jonizującemu, został opublikowany przez Komisję w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 3 .

Żywność i składniki żywności mogą być poddawane napromienianiu wyłącznie w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromieniowanie. Jednostki w UE są zatwierdzane przez właściwe organy danego państwa członkowskiego. Zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy 1999/2/WE państwa członkowskie mają obowiązek przekazywania Komisji wykazów swoich zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromieniowanie.

Wszelka żywność napromieniowana lub zawierająca napromienione składniki musiała zostać poddana napromienianiu wyłącznie w zatwierdzonych jednostkach. Wykaz zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromieniowanie w państwach członkowskich jest publikowany przez Komisję w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 4 .

Na podstawie art. 6 dyrektywy 1999/2/WE na wszelkiej napromieniowanej żywności lub napromieniowanych składnikach żywności złożonej umieszcza się wyrazy „napromieniowane” lub „poddane promieniowaniu jonizującemu”.

Do celów egzekwowania prawidłowego etykietowania i wykrywania niedozwolonych produktów Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), po uzyskaniu odpowiedniego zlecenia od Komisji Europejskiej, ustalił normy dla kilku metod analitycznych.

3.Zatwierdzone jednostki przeprowadzające napromieniowanie

W UE istnieją obecnie 24 jednostki przeprowadzające napromieniowanie. Dwie uprzednio zatwierdzone jednostki przeprowadzające napromieniowanie zostały zamknięte w 2015 r.

Jednostki są zlokalizowane w 14 państwach członkowskich: pięć we Francji, cztery w Niemczech, po dwie w Bułgarii, Niderlandach i Hiszpanii, po jednej w Belgii, Republice Czeskiej, Chorwacji, Estonii, we Włoszech, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii i Zjednoczonym Królestwie.

Spośród tych 14 państw członkowskich, w których znajdują się jednostki przeprowadzające napromieniowanie, Bułgaria, Włochy, Rumunia i Zjednoczone Królestwo nie przeprowadziły napromieniania żadnych środków spożywczych w okresie objętym niniejszym sprawozdaniem.

4.Wyniki kontroli dokonanych w jednostkach przeprowadzających napromieniowanie w latach 2016–2017

W latach 2016 i 2017 w państwach członkowskich UE poddano działaniu promieniowania jonizującego łącznie 10 211 ton produktów. Napromienianie odbywało się głównie w dwóch państwach członkowskich: Belgii, gdzie przeprowadzono napromienianie dwóch trzecich napromienianej w UE żywności (68 %), oraz w Niderlandach (13 %).

Dwa główne produkty, które poddawano napromienianiu w UE, to żabie udka (ok. 57 %) oraz suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (ok. 21 %). Na wykresie 1 pokazano rozkład produktów poddanych napromienianiu w zatwierdzonych jednostkach w państwach członkowskich UE w latach 2016 i 2017.

Wykres 1 – Podział według kategorii środków spożywczych poddanych napromienianiu w UE w latach 2016–2017

Ilości środków spożywczych (w tonach) poddanych działaniu promieniowania jonizującego w UE zmniejszają się od 2010 r., jak pokazano na wykresie 2.

Wykres 2 – Ilość środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromieniowanie w Unii Europejskiej od 2010 r.

5.Wyniki kontroli na etapie wprowadzania produktów do obrotu

W latach 2016–2017 24 państwa członkowskie przeanalizowały 11 162 próbki, tj. średnio o 7,02 % mniej niż w 2015 r. Dane dla każdego państwa członkowskiego są dostępne w załączniku II oraz podsumowane na wykresie 3.

Wykres 3 – Próbki przeanalizowane na etapie wprowadzania produktów do obrotu w każdym państwie członkowskim w latach 2016–2017

Pięć państw (cztery państwa członkowskie i Norwegia) nie przeprowadziło żadnych kontroli analitycznych na etapie wprowadzania produktów do obrotu w latach 2016–2017 ze względu na ograniczenia budżetowe (Chorwacja (2016), Dania (2017) i Norwegia (2016 i 2017)), brak zdolności laboratoryjnych (Estonia i Cypr (2016, 2017)) lub inne priorytety w zakresie kontroli (Szwecja (2016, 2017)). W 2017 r. Malta nie zgłosiła żadnej próby.

Z ogólnej liczby 11 162 próbek 87 nie było zgodnych z przepisami (0,8 %), a 113 próbek (1 %) dało niejednoznaczne wyniki. Zaobserwowane przypadki niezgodności dotyczyły przede wszystkim niepoprawnego etykietowania i zabronionego napromieniania. Odsetek niezgodności był niższy niż w poprzednim sprawozdaniu.

Jak przedstawiono na wykresie 4, na etapie wprowadzania do obrotu większość poddanych analizie produktów stanowiły „zioła i przyprawy” (42 %) oraz „zboża, nasiona, warzywa, owoce i uzyskane z nich produkty” (22 %). W kategorii „Pozostałe” (suplementy diety oraz zupy i sosy) odsetek ten wyniósł 17 %.

Wykres 4 – Kategoria środków spożywczych poddanych analizie na etapie wprowadzania produktów do obrotu w Unii Europejskiej w latach 2016–2017

(1) Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 16.

(2) Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 24.

(3) Dz.U. C 283 z 24.11.2009, s. 5.

(4) Dz.U. C 37 z 30.1.2019, s. 6.

Top

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 8.10.2019

COM(2019) 454 final

ZAŁĄCZNIKI

SPRAWOZDANIA KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

za lata 2016-2017 dotyczącego żywności i składników żywności poddanych działaniu promieniowania jonizującego

ZAŁĄCZNIK I

Ilości środków spożywczych (w tonach) poddanych działaniu promieniowania jonizującego w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromieniowanie (państwa UE i EFTA)

Państwo	Ilość poddana napromienianiu (w tonach)
Belgia	6 949,30
Republika Czeska	44,00
Niemcy	76,20
Estonia	86,60
Hiszpania	746,60
Francja	724,10
Chorwacja	33,80
Węgry	155,50
Niderlandy	1 333,10
Polska	62,27
Ogółem w UE	10 211,40
Norwegia	15,23
Ogółem UE-EFTA	10 226,63

ZAŁĄCZNIK II

Przeanalizowane próbki oraz wyniki otrzymane w odniesieniu do Unii Europejskiej i państw EFTA

Państwo	Zgodne	Niejednoznaczne	Niezgodne	Liczba próbek ogółem	% próbek z UE ogółem
Belgia	219	36	1	256	2,3 %
Bułgaria	6	0	0	6	0,1 %
Republika Czeska	52	8	2	62	0,6 %
Dania	35	0	0	35	0,3 %
Niemcy	6 146	34	35	6 215	55,7 %
Estonia	NPK	NPK	NPK	NPK	NPK
Irlandia	82	0	7	89	0,8 %
Grecja	15	0	0	15	0,1 %
Hiszpania	304	0	0	304	2,7 %
Francja	305	4	8	317	2,8 %
Chorwacja	38	0	0	38	0,3 %
Włochy	1 068	0	5	1 073	9,6 %
Cypr	NPK	NPK	NPK	NPK	NPK
Łotwa	30	0	2	32	0,3 %
Litwa	138	0	0	138	1,2 %
Luksemburg	56	0	1	57	0,5 %
Węgry	116	0	1	117	1,0 %
Malta	55	0	0	55	0,5 %
Niderlandy	175	0	0	175	1,6 %
Austria	155	0	0	155	1,4 %
Polska	606	15	9	630	5,6 %
Portugalia	44	2	0	46	0,4 %
Rumunia	795	0	5	800	7,2 %
Słowenia	40	1	0	41	0,4 %
Słowacja	48	0	0	48	0,4 %
Finlandia	375	2	7	384	3,4 %
Szwecja	NPK	NPK	NPK	NPK	NPK
Zjednoczone Królestwo	59	11	4	74	0,7 %
Ogółem w UE	10 962	113	87	11 162	100 %
	98,2 %	1 %	0,8 %	100 %
Norwegia	NPK	NPK	NPK	NPK	NPK

NPK: Nie przeprowadzono kontroli.

ZAŁĄCZNIK III

Kategorie produktów poddanych napromienianiu oraz odpowiednie dawki w podziale na kraje

Państwo	Środki spożywcze	Dawka pochłonięta (kGy)
Belgia	Sucha krew, osocze, koagulanty	5,03–6,6
	Mrożone żabie udka	4,5–5,4
	Drób	3,7–4,1
Chorwacja	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	10
Republika Czeska	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	4–9,3
Estonia	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	10
Francja	Mrożone żabie udka	1–10
	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	5–10
	Suszone warzywa i owoce	1–10
	Guma arabska	1–10
Niemcy	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	4–9,31
Węgry	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	2–10
Niderlandy	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	2–15
	Suszone warzywa i owoce	2–15
Polska	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	5–10
Hiszpania	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	8,4–9,6
Norwegia	Zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne (suszone)	10

Top

Choose the experimental features you want to try