KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
KOMUNIKAT KOMISJI
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52019DC0195
COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE EUROPEAN COUNCIL, THE COUNCIL, THE EUROPEAN CENTRAL BANK, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE, THE COMMITTEE OF THE REGIONS AND THE EUROPEAN INVESTMENT BANK Addressing the impact of a withdrawal of the United Kingdom from the Union without an agreement: the Union’s coordinated approach
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
COM/2019/195 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
KOMUNIKAT KOMISJI
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
1.Wprowadzenie
W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii. Komisja niezmiennie uważa, że optymalnym rozwiązaniem byłoby uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii na podstawie umowy o wystąpieniu, która została wynegocjowana przez rząd Zjednoczonego Królestwa i którą Rada Europejska (art. 50) zatwierdziła w dniu 25 listopada 2018 r. Komisja nadal koncentruje swoje wysiłki na osiągnięciu tego celu. Na dwa dni przed terminem przesuniętym przez Radę Europejską na dzień 12 kwietnia 2019 r. 1 prawdopodobieństwo nieuporządkowanego wystąpienia znacznie się jednak zwiększyło. Celem niniejszego komunikatu jest podsumowanie intensywnych przygotowań do tego scenariusza, które trwają od 2017 r.
Komisja wielokrotnie – między innymi w trzech komunikatach z dnia 19 lipca 2018 r. 2 , z dnia 13 listopada 2018 r. 3 i z dnia 19 grudnia 2018 r. 4 w sprawie gotowości na brexit – zwracała uwagę wszystkich zainteresowanych stron na fakt, że scenariusz zakładający brak porozumienia spowodowałby istotne zakłócenia. Ocena ta nie uległa zmianie. W przypadku braku porozumienia uporządkowane przejście do nowych stosunków przewidziane w umowie o wystąpieniu nie będzie możliwe.
W związku z tym instytucje UE, organy państw członkowskich na wszystkich szczeblach oraz wszystkie zainteresowane strony podjęły współpracę, aby złagodzić wpływ potencjalnego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez porozumienia. Dzięki tym wspólnym wysiłkom UE jest dziś przygotowana na nieuporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii.
Środki awaryjne, które zostały wprowadzone na szczeblu europejskim i krajowym, opierają się na ogólnych zasadach określonych w komunikacie z dnia 13 listopada 2018 r. Środki awaryjne nie powielają korzyści wynikających z członkostwa w Unii ani warunków okresu przejściowego, jak przewidziano w umowie o wystąpieniu. Mają one charakter tymczasowy, a Unia Europejska wprowadziła je jednostronnie w celu ochrony swoich interesów. Dokonała tego przy pełnym poszanowaniu podziału kompetencji przewidzianego w Traktatach oraz zasady pomocniczości.
W przypadku braku porozumienia te tymczasowe środki awaryjne zapewnią Zjednoczonemu Królestwu możliwość zajęcia się trzema głównymi kwestiami dotyczącymi wystąpienia, co stanowi warunek wstępny dalszej dyskusji na temat przyszłych stosunków ze Zjednoczonym Królestwem. Jak stwierdził przewodniczący Juncker w Parlamencie Europejskim w dniu 3 kwietnia 2019 r. 5 , te trzy główne kwestie to: (i) zapewnienie, by przestrzegane i chronione były prawa obywateli EU-27 i Zjednoczonego Królestwa, którzy przed wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii skorzystali z prawa do swobodnego przemieszczania się; (ii) wywiązanie się przez Zjednoczone Królestwo z zobowiązań finansowych podjętych jako państwo członkowskie; (iii) znalezienie rozwiązania pozwalającego utrzymać pokój na wyspie Irlandii i zapewnić integralność rynku wewnętrznego. Zjednoczone Królestwo musi w pełni przestrzegać litery i ducha porozumienia wielkopiątkowego.
2.Koniec przygotowań na wypadek brexitu bez porozumienia
Przygotowania do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE były wspólnym wysiłkiem instytucji i organów UE, organów krajowych, regionalnych i lokalnych, a także podmiotów gospodarczych. Wszystkie te zainteresowane strony zostały wezwane do wzięcia na siebie odpowiedzialności za swoje przygotowanie do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia i za złagodzenie najgorszych skutków takiego wystąpienia.
Od grudnia 2017 r. instytucje i organy UE oraz państwa członkowskie UE-27 aktywnie przygotowują się na scenariusz zakładający wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia. Oprócz trzech komunikatów, w których nakreślono wytyczne polityczne w sprawie podejścia, jakie należy przyjąć, Komisja opublikowała 92 zawiadomienia 6 , które mają pomóc zainteresowanym stronom i odpowiednim organom w przygotowaniu się do brexitu. Komisja przedstawiła ponadto 19 wniosków ustawodawczych, z których 18 zostało przyjętych i będzie stosowanych od dnia wystąpienia; wniosek dotyczący budżetu UE na 2019 r. po przyjęciu będzie natomiast stosowany z mocą wsteczną od dnia wystąpienia 7 . Komisja przyjęła też 45 aktów nieustawodawczych w wielu obszarach polityki 8 .
Komisja przeprowadziła szerokie dyskusje techniczne z państwami członkowskimi UE-27 zarówno na temat ogólnych kwestii dotyczących gotowości i planu awaryjnego, jak i na temat konkretnych działań sektorowych, prawnych i administracyjnych. Przedstawiciele Komisji odwiedzili stolice wszystkich państw członkowskich UE-27, aby udzielić wyjaśnień w kwestii gotowości Komisji i podejmowanych przez nią działań awaryjnych oraz aby omówić krajowe przygotowania i plany awaryjne. Wizyty wykazały wysoki stopień przygotowania państw członkowskich na wszystkie ewentualności.
Kluczowe obszary, w których konieczne było podjęcie działań awaryjnych, obejmują: prawa obywateli (zabezpieczenie społeczne, prawo pobytu i podróże), transport (podstawowe sieci połączeń i bezpieczeństwo), współpracę policyjną i sądową, zarządzanie nową granicą zewnętrzną Unii ze Zjednoczonym Królestwem, rybołówstwo i budżet Unii. Unia i państwa członkowskie wprowadziły też środki w innych wybranych obszarach.
Jeżeli chodzi o obywateli, państwa członkowskie – wzorując się na przychylnym podejściu zaleconym przez Komisję 9 – zapewnią obywatelom Zjednoczonego Królestwa, którzy w momencie wystąpienia będą legalnie mieszkać w UE, nieprzerwane (czasowe lub stałe) prawo pobytu.
Ochroną objęte zostaną prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego związane ze Zjednoczonym Królestwem sprzed wystąpienia z UE. Rozporządzenie awaryjne zapewni osobom objętym zabezpieczeniem, bez względu na ich obywatelstwo, że przestrzegane będą zasady równego traktowania, równego traktowania świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń oraz sumowania faktów lub zdarzeń, które miały miejsce, oraz okresów zamieszkania, ubezpieczenia lub pracy, które zaistniały przed wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z UE 10 . Państwa członkowskie wprowadzają również środki na szczeblu krajowym, aby zapewnić ochronę praw tych obywateli do zabezpieczenia społecznego po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE.
Unia zgodziła się również, by obywatele Zjednoczonego Królestwa nie potrzebowali wizy podczas podróży do UE w przypadku krótkich służbowych lub turystycznych pobytów trwających do 90 dni w dowolnym 180-dniowym okresie, pod warunkiem że Zjednoczone Królestwo zapewni takie samo traktowanie wszystkim obywatelom UE-27 11 .
Wprowadzono również przepisy awaryjne w celu utrzymania niezbędnych połączeń transportowych, dotyczące najważniejszych rodzajów transportu: lotnictwa 12 , transportu kolejowego 13 i transportu drogowego, zarówno w odniesieniu do przewozów pasażerskich, jak i towarowych 14 .
Po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii współpraca policyjna i sądowa będzie prowadzona na podstawie wielostronnych konwencji międzynarodowych, a nie na podstawie prawa UE. Instytucje UE i państwa członkowskie wspólnie określiły odpowiednie instrumenty, które będzie można wykorzystać w tym zakresie. Państwa członkowskie włożyły wiele wysiłku w zapewnienie, by instrumenty te były operacyjne w dniu wystąpienia.
Państwa członkowskie ściśle współpracowały z instytucjami UE, aby zapewnić integralność rynku wewnętrznego poprzez wprowadzenie odpowiedniej infrastruktury i udostępnienie zasobów w celu stosowania formalności i kontroli celnych oraz kontroli sanitarnych i fitosanitarnych towarów na granicy.
W sektorze finansowym uznano, że do zminimalizowania zagrożenia dla stabilności finansowej w Unii Europejskiej niezbędna jest jedynie ograniczona liczba środków. Decyzja ta opierała się na wspólnej analizie ryzyka związanego z twardym brexitem, przeprowadzonej przez Komisję, Europejski Bank Centralny, Jednolitą Radę ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji oraz europejskie urzędy nadzoru, a także na analizie wspólnej grupy technicznej Europejskiego Banku Centralnego i Banku Anglii.
Jeżeli chodzi o działalność połowową, wprowadzone środki umożliwią utrzymanie wzajemnego dostępu dla statków Unii i Zjednoczonego Królestwa do wód drugiej strony przez cały 2019 r. 15 , jeżeli Zjednoczone Królestwo przyzna dostęp statkom unijnym i będzie przestrzegać rozporządzenia w sprawie uprawnień do połowów na 2019 r. 16 W przeciwnym razie rybacy z UE będą mogli skorzystać z wsparcia finansowego, jeżeli tymczasowo zaprzestaną swojej działalności 17 .
Wszystkie te środki na pewien czas złagodzą największe zakłócenia, jakie mogą wynikać z nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE. Ich kalendarium przedstawiono na wykresie zamieszczonym w załączniku 1 do niniejszego komunikatu.
3.Budżet na 2019 r. i dodatkowe wsparcie finansowe
Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia awaryjnego, zgodnie z którym wypłaty środków pieniężnych z budżetu ogólnego UE na rzecz odbiorców w Zjednoczonym Królestwie mogą być kontynuowane w 2019 r., jeżeli Zjednoczone Królestwo będzie w dalszym ciągu wpłacać swoje wkłady budżetowe na 2019 r. oraz umożliwi przeprowadzenie wymaganych audytów i kontroli 18 . Jeżeli Zjednoczone Królestwo nie zgodzi się na przekazywanie wkładów na finansowanie budżetu na 2019 r., jak określono w proponowanym rozporządzeniu awaryjnym, Komisja przedstawi w odpowiednim czasie projekt budżetu korygującego z rozwiązaniem kwestii luki w finansowaniu, która w efekcie powstanie. W związku z tym Komisja wzywa Parlament i Radę do formalnego przyjęcia przedstawionego wniosku.
Unia zdecydowała, że nawet przy braku tych wkładów niektóre działania należy mimo wszystko kontynuować. Program PEACE IV i program współpracy Zjednoczonego Królestwa i Irlandii będą kontynuowane, ponieważ zapewniają one niezbędne wsparcie na rzecz pokoju w Irlandii Północnej i Irlandii 19 . Można będzie także ukończyć wszystkie trwające działania w zakresie mobilności edukacyjnej w ramach programu Erasmus+ z udziałem Zjednoczonego Królestwa, które to działania rozpoczęto przed datą wystąpienia, dzięki czemu studenci, jak również instytucje, które ich wysyłają i przyjmują, unikną ewentualnych niedogodności 20 .
Organizacje przedsiębiorców i zainteresowane strony argumentowały ponadto, że wsparcie finansowe ze strony Unii może być niezbędne, aby złagodzić skutki gospodarcze nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii. Skutki wystąpienia bez porozumienia będą odczuwalne w całej Unii Europejskiej, ale jest oczywiste, że w niektórych regionach i sektorach gospodarki wypływ ten będzie bardziej znaczący.
Po pierwsze, znaczne koszty poniosą państwa członkowskie sąsiadujące ze Zjednoczonym Królestwem. Wprawdzie wszystkie państwa członkowskie będą musiały przeprowadzać różnego rodzaju kontrole związane z przepisami celnymi, przepisami sanitarnymi i fitosanitarnymi oraz innymi normami bezpieczeństwa i ochrony, w przypadku niektórych państw członkowskich należy jednak spodziewać się szczególnie dużych ilości tych kontroli. Dlatego państwa te muszą zbudować nowe punkty kontroli granicznej lub zmodernizować istniejące. Po drugie, koszty gospodarcze będą szczególnie wysokie w sektorach o największej ekspozycji na Zjednoczone Królestwo. Dotyczy to na przykład eksporterów produktów rolno-spożywczych nastawionych na dostawy na rynek Zjednoczonego Królestwa, przedsiębiorstw rybackich uzależnionych od dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa oraz przedsiębiorstw turystycznych w regionach, które cieszą się popularnością wśród turystów ze Zjednoczonego Królestwa. Po trzecie, w toku prac Komisji na rzecz zapewnienia gotowości stało się jasne, że małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) prowadzące wymianę handlową ze Zjednoczonym Królestwem mają mniejsze możliwości przygotowania się na zmianę sytuacji niż duże przedsiębiorstwa. MŚP czasem nie mają zdolności administracyjnych i prawnych, by wdrożyć pełny plan awaryjny.
Wprawdzie zapotrzebowanie na wsparcie finansowe jest oczywiste, ale pod uwagę trzeba wziąć ograniczenia finansowe wynikające z wystąpienia bez umowy. Komisja niezmiennie utrzymuje, że Zjednoczone Królestwo pozostaje związane swoimi zobowiązaniami finansowymi wobec Unii Europejskiej we wszystkich scenariuszach, a Unia Europejska na takiej samej zasadzie dotrzyma swoich zobowiązań finansowych wobec Zjednoczonego Królestwa, w tym także w przypadku wystąpienia tego państwa z Unii bez porozumienia.
W związku z tym Komisja przeanalizowała, w jaki sposób można by, w razie braku porozumienia, po niezbędnych dostosowaniach wykorzystać środki pieniężne w ramach obecnych programów i instrumentów przewidzianych w budżecie Unii. Miałoby to złagodzić skutki w tych dziedzinach, w których byłyby one najbardziej odczuwalne, w ramach dostępnych środków finansowych. Działania te zostaną zaproponowane z należytym uwzględnieniem dostosowań po stronie dochodowej i wydatkowej budżetu UE, które mogą wynikać z nieuporządkowanego wystąpienia, z pełnym wykorzystaniem istniejących instrumentów budżetowych i dostępnych zasobów. Poprzez przeprogramowanie niektórych funduszy strukturalnych, zastosowanie środków zapobiegających zakłóceniom na rynkach produktów rolnych na podstawie rozporządzenia o wspólnej organizacji rynków 21 , w tym wykorzystanie wszelkich możliwych źródeł finansowych, oraz wykorzystanie konkretnych instrumentów, takich jak program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (COSME), Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji, Fundusz Solidarności i Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), w ramach budżetu UE można by udostępnić dodatkowe środki finansowe na określone cele w przypadku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia.
Jeżeli chodzi o bezpośrednie wsparcie na rzecz odpowiednich zainteresowanych podmiotów, na przykład małych i średnich przedsiębiorstw o znaczącej ekspozycji na Zjednoczone Królestwo, należy przypomnieć, że w unijnych zasadach pomocy państwa przewidziano elastyczne rozwiązania, które można zastosować przy wprowadzaniu krajowych środków wsparcia.
4.Wskazówki dotyczące skoordynowanego podejścia w następstwie nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa
Jedność i solidarność, jaką państwa członkowskie UE-27 wykazały podczas negocjacji ze Zjednoczonym Królestwem i przygotowań do wystąpienia tego państwa, pomogły w dążeniu do wspólnego celu, mimo że w całej Unii widoczne są różnice w poziomach ekspozycji gospodarczej wobec Zjednoczonego Królestwa. Istotne jest, aby działania podejmowane w następstwie nieuporządkowanego wystąpienia były w dalszym ciągu skoordynowane i spójne. Jedność ta zwiększa efektywność wszelkich działań zaradczych, pomaga chronić nasze wspólne zasady i równe warunki działania, zwiększa przewidywalność dla tych, którzy najbardziej odczują skutki wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii, i pozwala zachować cele negocjacyjne Unii na użytek dyskusji na temat jej przyszłych stosunków ze Zjednoczonym Królestwem. Z tych względów należy unikać dwustronnych porozumień między państwami członkowskimi a Zjednoczonym Królestwem.
Aby zapewnić dodatkowe wsparcie państwom członkowskim wprowadzającym środki awaryjne, Komisja przedstawia dziś dodatkowe wskazówki w pięciu istotnych dziedzinach. Wskazówki te pomogą w sprawnym wdrażaniu środków awaryjnych, a także przyczynią się do wypracowania i utrzymania skoordynowanego podejścia w następujących obszarach:
·prawa pobytu obywateli oraz prawa do zabezpieczenia społecznego;
·współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych;
·produkty lecznicze i wyroby medyczne;
·działalność połowowa oraz
·ochrona danych.
Jeżeli zajdzie taka potrzeba, Komisja wyda dodatkowe wskazówki. Komisja pozostaje do dyspozycji państw członkowskich UE-27, które zechciałyby omówić kwestie dotyczące wpływu wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia, przy kontynuacji przejrzystej i intensywnej współpracy, która charakteryzowała okres negocjacji. Państwa członkowskie zachęca się, aby w okresie po wystąpieniu zgłaszały Komisji oraz pozostałym państwom członkowskim wszelkie pojawiające się problemy, zarówno przewidziane, jak i nieprzewidziane, a także najlepsze sposoby ich rozwiązywania – przyniesie to korzyści wszystkim państwom członkowskim. Na okres bezpośrednio po wystąpieniu Komisja uruchomiła centrum obsługi telefonicznej dla organów administracji państw członkowskich, aby udostępnić im swoją wiedzę fachową. Obywatele, przedsiębiorstwa i inne zainteresowane z UE strony mogą zwracać się z wszelkimi pytaniami do serwisu Europe Direct (bezpłatny numer 00 800 6 7 8 9 10 11 z dowolnego miejsca w UE).
5.Podsumowanie
Od czasu referendum w Zjednoczonym Królestwie w dniu 23 czerwca 2016 r. Unia niezmiennie wyraża ubolewanie z powodu decyzji Zjednoczonego Królestwa o wystąpieniu z Unii, a jednocześnie zapewnia o swoim poszanowaniu dla tej decyzji. Komisja w dalszym ciągu uważa, że najlepszym rozwiązaniem byłoby uporządkowane wystąpienie zgodnie z umową o wystąpieniu. Nieuporządkowanego wystąpienia można jednak uniknąć tylko wówczas, gdy Zjednoczone Królestwo ratyfikuje umowę o wystąpieniu.
UE podjęła w związku z tym niezbędne działania, aby przygotować się na wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE bez umowy, chociaż nie ustaje w wysiłkach, aby uniknąć takiej sytuacji. Konieczna będzie dalsza jedność i solidarność między państwami członkowskimi, aby można było reagować na pojawiające się wyzwania i w dalszym ciągu chronić podstawowe wartości Unii.
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
ZAŁĄCZNIK
do
KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
Kalendarium głównych środków awaryjnych UE
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
ZAŁĄCZNIK
do
KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
Prawa obywateli do pobytu i zabezpieczenia społecznego:
Skoordynowane podejście w przypadku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez porozumienia
1.Wprowadzenie
W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii. Komisja niezmiennie uważa, że optymalnym rozwiązaniem byłoby uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii na podstawie umowy o wystąpieniu, która została wynegocjowana przez rząd Zjednoczonego Królestwa i którą Rada Europejska (art. 50) zatwierdziła w dniu 25 listopada 2018 r. Komisja nadal koncentruje swoje wysiłki na osiągnięciu tego celu. Na dwa dni przed terminem przesuniętym przez Radę Europejską na dzień 12 kwietnia 2019 r. 1 prawdopodobieństwo nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii znacznie się jednak zwiększyło.
2.Prawa obywateli do pobytu
Z dniem wystąpienia obywatele Zjednoczonego Królestwa 2 przebywający w UE przestaną być obywatelami UE, zatem nie będą mieli już prawa do swobodnego przemieszczania się 3 . Zaczną oni automatycznie podlegać ogólnym zasadom mającym zastosowanie do obywateli państw trzecich w UE. Natomiast jeżeli chodzi o obywateli UE przebywających w Zjednoczonym Królestwie, nie będą już oni chronieni przepisami UE w zakresie swobodnego przemieszczania się. Fakt ten wpłynie na prawo do pobytu i pracy tam, gdzie ci obywatele Zjednoczonego Królestwa i obywatele UE aktualnie mieszkają.
2.1.Gwarancja niezmienionego prawa do pobytu obywateli Zjednoczonego Królestwa przebywających już w UE
Komisja konsekwentnie stoi na stanowisku, że ochronę statusu prawnego obywateli Zjednoczonego Królestwa przebywających obecnie w UE należy traktować priorytetowo; wzywała ona również państwa członkowskie do przyjęcia przychylnego podejścia do tych obywateli. Jeśli chodzi o prawo do pobytu obywateli Zjednoczonego Królestwa w państwach członkowskich UE-27, występują różne sytuacje: w niektórych z nich zastosowano krajowe środki awaryjne, natomiast pozostałe są w pełni objęte obowiązującymi przepisami.
W ciągu ostatnich miesięcy państwa członkowskie UE-27 opracowały krajowe środki awaryjne w ramach procedury koordynowanej przez Komisję w celu zapewnienia możliwości dalszego legalnego pobytu w okresie następującym bezpośrednio po wystąpieniu bez porozumienia wszystkim obywatelom Zjednoczonego Królestwa, którzy już legalnie przebywają w jednym z państw członkowskich w chwili wystąpienia. Środki te ułatwią również przekraczanie wewnętrznych i zewnętrznych granic UE w okresie następującym bezpośrednio po wystąpieniu.
Choć celem dobrowolnej koordynacji działań państw członkowskich jest zapewnienie spójnego podejścia, sposoby postępowania i procedury wybrane przez państwa członkowskie mogą się różnić w zależności od ich indywidualnej sytuacji. Każde państwo członkowskie stoi bowiem przed odmiennymi wyzwaniami, które zależą od liczby obywateli Zjednoczonego Królestwa przebywających na jego terytorium oraz od jego systemu prawnego i administracyjnego.
Państwa członkowskie podjęły niezbędne kroki w celu przyjęcia krajowych środków w odpowiednim czasie i poinformowały o tym Komisję. Komisja opracowuje i publikuje, na stronach internetowych dotyczących gotowości na brexit 4 , aktualny przegląd środków uwzględniający najnowsze wprowadzone przez państwa członkowskie UE-27 środki krajowe, w celu informowania obywateli Zjednoczonego Królestwa przebywających w Unii o ich prawach. Państwa członkowskie podejmują liczne działania na szczeblu krajowym, aby docierać z informacją do obywateli Zjednoczonego Królestwa przebywających na ich terytorium 5 . Komisja stwierdza, że wprowadzono już niezbędne środki. Wzywa jednocześnie te państwa członkowskie, które nie zakończyły jeszcze swoich procedur przyjmowania środków, do uczynienia tego w możliwie najkrótszym terminie.
Środki przyjęte przez państwa członkowski są zasadniczo spójne, choć występują pewne różnice pod względem dokładnego zakresu obowiązywania środków w odniesieniu do obywateli Zjednoczonego Królestwo przebywających już na terytorium danego państwa. Większość państw członkowskich wybrała pewną formę przepisów docelowo umożliwiającą trwałą lub tymczasową legalizację pobytu. W wielu państwach przewidywany status i prawa opierają na przepisach dyrektywy w sprawie swobodnego przemieszczania się 6 lub na postanowieniach umowy o wystąpieniu. Niektóre państwa członkowskie podkreślają znaczenie wzajemności ze strony Zjednoczonego Królestwa jako wiodącej zasady przyjętych przez nie środków.
Obywatele Zjednoczonego Królestwa, którzy legalnie przebywają w danym państwie członkowskim od ponad 5 lat, mogą uzyskać status rezydenta długoterminowego pod warunkiem spełnienia warunków określonych w dyrektywie 2003/109/WE 7 . Jest to dobrze ugruntowany status w państwie członkowskim zamieszkania, mający solidne podstawy w prawie Unii 8 i gwarantujący traktowanie na równi z obywatelami tego państwa członkowskiego i prawo do przeniesienia się do innego państwa członkowskiego UE oraz do pobytu, pracy lub studiowania w tym państwie pod warunkiem spełnienia określonych warunków 9 . Komisja niezmiennie uważa, że okresy legalnego pobytu obywateli Zjednoczonego Królestwa w państwie członkowskim UE-27 przed dniem wystąpienia należy uznać za okresy legalnego pobytu w państwie członkowskim Unii Europejskiej zgodnie z dyrektywą 2003/109/WE dotyczącą statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi 10 .
Komisja zachęca państwa członkowskie do rozważenia ewentualnych innych środków gwarantujących legalność dalszego pobytu – od chwili, w której przestaną obowiązywać tymczasowe środki awaryjne – wszystkich obywateli Zjednoczonego Królestwa przebywających legalnie na terytorium państw członkowskich UE-27 w dniu wystąpienia, a zwłaszcza tych, którzy przebywają w danym państwie mniej niż 5 lat. W przypadkach, w których obywatelom Zjednoczonego Królestwa nie przyznano z góry statusu rezydentów długoterminowych, okres obowiązywania tymczasowych środków awaryjnych wynosi, w zależności od podejścia przyjętego przez dane państwo członkowskie, od kilku miesięcy do kilku lat, licząc od dnia wystąpienia.
2.2.Prawa obywateli Zjednoczonego Królestwa do pobytu w UE po dniu wystąpienia
Jeśli chodzi o pobyt krótki (do 90 dni w okresie 180 dni), Parlament Europejski i Rada uzgodniły rozporządzenie w sprawie zwolnienia obywateli Zjednoczonego Królestwa 11 z obowiązku wizowego pod warunkiem zastosowania takiego samego zwolnienia ze strony Zjednoczonego Królestwa wobec obywateli UE 12 .
Obywatele Zjednoczonego Królestwa, którzy przyjadą do UE po dniu wystąpienia na dłuższy pobyt (więcej niż 90 dni, niezależnie od celu pobytu), będą podlegać unijnym i krajowym przepisom w dziedzinie legalnej migracji mającym zastosowanie do obywateli państw trzecich 13 . Przepisy te przewidują w szczególności wydanie pozwolenia, na podstawie odpowiednich kryteriów, na pobyt w celu podjęcia pracy 14 lub studiów, prowadzenia badań naukowych lub dołączenia do członka rodziny przebywającego w UE.
2.3.Niezmienione prawo do pobytu obywateli UE już przebywających w Zjednoczonym Królestwie
Komisja traktuje priorytetowo ochronę statusu prawnego obywateli UE przebywających już w Zjednoczonym Królestwie – choć kwestia ta należeć będzie do kompetencji Zjednoczonego Królestwa – tak jak dąży ona do zabezpieczenia statusu obywateli Zjednoczonego Królestwa przebywających już legalnie w UE. Komisja z zadowoleniem przyjęła więc zapewnienia ze strony Zjednoczonego Królestwa i środki polityczne przyjęte po to, aby nawet w przypadku braku porozumienia 15 prawa obywateli UE w Zjednoczonym Królestwie były chronione przez nadanie im tzw. statusu osoby osiedlonej 16 .
Przedstawicielstwo Komisji w Zjednoczonym Królestwie i odpowiednie służby w Brukseli ściśle monitorują i analizują działania przygotowawcze prowadzone przez Zjednoczone Królestwo w celu przekształcenia zapowiedzi politycznych w akty ustawodawcze i konkretne działania, tak aby status obywateli UE objęty był odpowiednią ochroną. Komisja zachęca przedstawicielstwa dyplomatyczne państw członkowskich w Zjednoczonym Królestwie do dalszej współpracy z przedstawicielstwem Komisji w tym państwie w celu – stosownie do potrzeb – udzielania informacji oraz udostępniania wiedzy fachowej i porad prawnych obywatelom UE w Zjednoczonym Królestwie 17 .
3.Prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego
W przypadku braku porozumienia unijne przepisy w dziedzinie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie będą już miały zastosowania do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie. W przypadku braku środków awaryjnych zagrożone byłoby prawo do zabezpieczenia społecznego obywateli UE-27 oraz obywateli Zjednoczonego Królestwa dotyczące Zjednoczonego Królestwa oraz oparte na okolicznościach i zdarzeniach zaistniałych przed dniem wystąpienia, a także na okresach ubezpieczenia, zatrudnienia, pracy na własny rachunek i zamieszkania przebytych przed tym dniem.
Środki awaryjne przyjęto na szczeblu zarówno unijnym, jak i krajowym.
3.1.Rozporządzenie w sprawie środków awaryjnych w dziedzinie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
W dniu 25 marca 2019 r. przyjęto rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia środków awaryjnych w dziedzinie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w następstwie wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii 18 .
Rozporządzenie to ma charakter jednostronny, wiąże w całości, jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich i będzie obowiązywać od dnia nieuporządkowanego wystąpienia. Swoim zakresem obejmuje następujące osoby:
·obywateli państwa członkowskiego, bezpaństwowców i uchodźców, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu co najmniej jednego państwa członkowskiego i którzy znajdują się lub znajdowali w sytuacji dotyczącej Zjednoczonego Królestwa przed dniem wystąpienia, a także członków ich rodzin i osób pozostałych przy życiu po ich śmierci;
·obywateli Zjednoczonego Królestwa, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu co najmniej jednego państwa członkowskiego przed dniem wystąpienia, a także członków ich rodzin i osób pozostałych przy życiu po ich śmierci.
Na podstawie tego rozporządzenia państwa członkowskie będą nadal stosować:
·zasadę sumowania w odniesieniu do okresów ubezpieczenia, zatrudnienia, pracy na własny rachunek lub zamieszkania w Zjednoczonym Królestwie przebytych przed dniem wystąpienia;
·zasadę równego traktowania świadczeń lub dochodów uzyskanych w Zjednoczonym Królestwie przed dniem wystąpienia i okoliczności lub zdarzeń zaistniałych w tym państwie przed dniem wystąpienia oraz
·zasadę równego traktowania w odniesieniu do dowolnej sytuacji zaistniałej przed dniem wystąpienia.
Rozporządzenie nie obejmuje okoliczności ani okresów zaistniałych po dniu wystąpienia ani też zasady eksportu świadczeń pieniężnych do Zjednoczonego Królestwa.
3.2.Skoordynowane podejście do jednostronnych środków awaryjnych
Wszystkie państwa członkowskie UE-27 zachęcono 19 do stosowania po dniu wystąpienia skoordynowanego podejścia do jednostronnych środków awaryjnych, które uzupełniałoby rozporządzenie, zapewniając możliwie największą ochronę osób odczuwających skutki wystąpienia.
Podobnie do rozporządzenia skoordynowane podejście miałoby zastosowanie do wszystkich osób ubezpieczonych mających prawa do zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich UE-27 dotyczące Zjednoczonego Królestwa przed dniem wystąpienia, do których miałyby zastosowanie właściwe rozporządzenia w dziedzinie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, gdyby nie doszło do wystąpienia.
Dotyczyłoby to obywateli UE-27 i obywateli Zjednoczonego Królestwa, którzy nabyli lub nabędą – w wyniku korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się przed dniem wystąpienia – prawa w UE w odniesieniu do okresów przebytych przed dniem wystąpienia lub okoliczności lub zdarzeń zaistniałych przed tym dniem 20 . Zakres skoordynowanego podejścia wykracza poza zakres rozporządzenia, gdyż obejmuje również:
·eksport świadczeń emerytalnych na rzecz osób mieszkających w Zjednoczonym Królestwie;
·zwrot kosztów leczenia lub kosztów związanych ze świadczeniami dla bezrobotnych pracowników przygranicznych udzielanych w chwili wystąpienia;
·rozpatrywane przez państwa członkowskie UE-27 wnioski o zwrot dotyczące Zjednoczonego Królestwa, które złożono po dniu wystąpienia, ale które dotyczą leczenia mającego miejsce przed dniem wystąpienia;
·planowane i niezbędne leczenie w Zjednoczonym Królestwie trwające w chwili wystąpienia;
·złożone po dniu wystąpienia wnioski o zwrot świadczeń dla bezrobotnych udzielonych przez Zjednoczone Królestwo przed dniem wystąpienia pracownikom przygranicznym mieszkającym w Zjednoczonym Królestwie, ale pracującym w innym państwie członkowskim UE-27.
3.3.Krajowe środki jednostronne o większym zasięgu
W niektórych obszarach poszczególne państwa członkowskie UE-27 mogłyby uzupełnić skoordynowane podejście do środków awaryjnych własnymi – krajowymi jednostronnymi środkami zapewniającymi dodatkową ochronę obywateli 21 . Do środków takich mogłoby należeć kontynuowanie eksportu do Zjednoczonego Królestwa świadczeń pieniężnych innych niż świadczenia emerytalne, takich jak: świadczenia dla bezrobotnych, świadczenia z tytułu macierzyństwa/świadczenia dla ojca, świadczenia z tytułu inwalidztwa, świadczenia chorobowe, renty rodzinne, świadczenia z tytułu wypadku przy pracy i świadczenia z tytułu śmierci.
3.4.Zminimalizowanie okresu próżni między wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa a ustabilizowaniem się sytuacji
W razie wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia nastąpi (w przeciwieństwie do sytuacji w przypadku ratyfikacji umowy o wystąpieniu) nieunikniony okres próżni, w którym okresy pracy, zamieszkania lub ubezpieczenia obywateli w Zjednoczonym Królestwie nie będą objęte ogólnounijnymi środkami awaryjnymi. Komisja jest zdania, że należy koniecznie zminimalizować skutki tego okresu dla obywateli.
Państwa członkowskie UE-27 wprowadzają obecnie środki w związku z sytuacją obywateli po wystąpieniu bez porozumienia. Środki te, które mogą wykraczać poza ogólnounijne środki awaryjne, powinny być jednostronne i ograniczone w czasie.
Państwa członkowskie UE-27 mogłyby rozważyć m.in. dalsze stosowanie zasady sumowania okresów również w odniesieniu do okresów zatrudnienia, ubezpieczenia i zamieszkania przebytych przez te osoby po dniu wystąpienia. Ponadto państwa członkowskie UE-27 mogłyby również zapewnić dostęp do opieki zdrowotnej obywatelom Zjednoczonego Królestwa, którzy są ubezpieczeni w tym państwie, ale którzy zamieszkują na terytorium państw członkowskich UE-27 – pod warunkiem wzajemności ze strony Zjednoczonego Królestwa.
4.Dodatkowe informacje
Organy publiczne i zainteresowane strony mogą znaleźć więcej informacji o skutkach nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii dotyczących praw obywateli do pobytu i zabezpieczenia społecznego na następującej stronie internetowej Komisji:
https://ec.europa.eu/info/brexit/brexit-preparedness/preparedness-notices_pl#empl
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
ZAŁĄCZNIK
do
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy
Współpraca policyjna i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych:
Skoordynowane podejście w przypadku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez porozumienia
1.Wprowadzenie
W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii. Komisja niezmiennie uważa, że optymalnym rozwiązaniem byłoby uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii na podstawie umowy o wystąpieniu, która została wynegocjowana przez rząd Zjednoczonego Królestwa i którą Rada Europejska (art. 50) zatwierdziła w dniu 25 listopada 2018 r. Komisja nadal koncentruje swoje wysiłki na osiągnięciu tego celu. Na dwa dni przed terminem przesuniętym przez Radę Europejską 1 na dzień 12 kwietnia br. Prawdopodobieństwo nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii znacznie się jednak zwiększyło.
2.Ramy awaryjne: Istniejące rozwiązania rezerwowe
W przypadku brexitu bez porozumienia w dniu wystąpienia do Zjednoczonego Królestwa przestaną mieć zastosowanie ramy prawne Unii dotyczące współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości. Oznacza to, że instrumenty prawne UE nie mogą być już wykorzystywane jako podstawa procedur współpracy lub mechanizmów wymiany informacji w kontaktach ze Zjednoczonym Królestwem. W związku z tym:
·Zjednoczone Królestwo zostanie odłączone od wszystkich sieci, systemów informacyjnych i baz danych UE 2 ;
·procedury współpracy wymiarów sprawiedliwości 3 ze Zjednoczonym Królestwem nie będą już realizowane w ramach UE;
·Zjednoczone Królestwo nie będzie już mogło uczestniczyć w działaniach agencji UE 4 i będzie traktowane jako państwo trzecie, z którym nie zawarto konkretnego porozumienia.
Wystąpienie wiąże się wprawdzie ze znaczącą zmianą sposobu, w jaki państwa członkowskie UE-27 współpracują obecnie ze Zjednoczonym Królestwem; nie oznacza to jednak, że współpraca policyjna i wymiarów sprawiedliwości ze Zjednoczonym Królestwem nie może być kontynuowana. Współpraca między państwami członkowskimi UE-27 a Zjednoczonym Królestwem w sprawach policyjnych i sądowych będzie musiała opierać się na alternatywnych ramach prawnych i mechanizmach współpracy, umocowanych w prawie międzynarodowym i krajowym.
W celu zagwarantowania wszystkim obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa planowanie awaryjne UE skupia się w związku z tym na określeniu wiarygodnych mechanizmów rezerwowych 5 , przygotowaniu możliwości odwoływania się do alternatywnych ram prawnych i mechanizmów współpracy oraz poczynieniu niezbędnych przygotowań operacyjnych na poziomie państw członkowskich. Współpraca między państwami członkowskimi UE-27 a Zjednoczonym Królestwem będzie się różnić, jednak celem ram awaryjnych jest zapewnienie, aby współpraca organów ścigania i wymiarów sprawiedliwości ze Zjednoczonym Królestwem jako państwem trzecim mogła być kontynuowana, z pełnym poszanowaniem prawa Unii i bez poważniejszych zakłóceń.
Ponadto wystąpienie Zjednoczonego Królestwa nie wpłynie na zmianę współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości między 27 pozostałymi państwami członkowskimi 6 . Unia będzie nadal pracować nad umocnieniem rzeczywistej i skutecznej unii bezpieczeństwa, w której wszyscy członkowie ściśle ze sobą współpracują. Unia dysponuje solidnymi narzędziami, które pozwalają organom krajowym na wymianę informacji i danych wywiadowczych, wykrywanie osób podejrzanych, ściganie i karanie ich za pomocą systemu sądownictwa karnego, ochronę Europejczyków w internecie i skuteczne zarządzanie granicami. Państwa członkowskie UE-27 będą nadal ściśle współpracować i wymieniać informacje za pośrednictwem Europolu w celu zwalczania terroryzmu, cyberprzestępczości i innych poważnych i zorganizowanych form przestępczości. Ponadto do zwiększenia poziomu bezpieczeństwa w całej strefie Schengen dodatkowo przyczyni się wdrożenie w przyszłości nowych technologii zarządzania granicami, takich jak system wjazdu/wyjazdu i europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż. Zwiększona interoperacyjność wszystkich systemów spowoduje, że organy ścigania będą dysponować wiarygodniejszymi i pełniejszymi informacjami. Państwa członkowskie UE-27 będą w dalszym ciągu korzystać z unijnej sieci umów międzynarodowych.
Ramy współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych będą nadal gwarantować wysoki poziom bezpieczeństwa osobom, które mieszkają i pracują w UE lub do niej podróżują.
Zjednoczone Królestwo i państwa członkowskie UE-27 są świadome, że przejście do alternatywnych mechanizmów współpracy będzie wymagało dostosowań i zmian na poziomie operacyjnym. Poziom dostosowań będzie zależał od obowiązujących procedur, istniejących struktur, narzędzi, dostępnego personelu i innych zasobów w poszczególnych państwach członkowskich, a zatem każde państwo członkowskie musi ocenić to we własnym zakresie. Komisja współpracuje ze wszystkimi państwami członkowskimi, aby zapewnić odpowiednie działania awaryjne i przygotować się na każdy możliwy scenariusz.
3.Konkretne przygotowania i wytyczne dla państw członkowskich
Odłączenie Zjednoczonego Królestwa od sieci, systemów informacyjnych i baz danych UE
Dostęp organów Zjednoczonego Królestwa do sieci, systemów informacyjnych i baz danych UE zakończy się w dniu wystąpienia. Jeżeli chodzi o systemy scentralizowane (w tym system informacyjny Schengen/SIRENE, system informacyjny Europolu, Eurodac), odłączenie zostanie przygotowane i wykonane przez odpowiednie agencje UE, w razie potrzeby w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi. Komisja pozostaje w stałym i bliskim kontakcie z agencjami, podjęto również wszystkie działania przygotowawcze, które zagwarantują odłączenie w dniu wystąpienia. Jeżeli chodzi o systemy zdecentralizowane, państwa członkowskie zostały poinformowane zarówno o potrzebie podjęcia działań, jak i o tym, jakie działania należy podjąć. Stosownie do sytuacji, w dniu wystąpienia, w przypadku braku porozumienia, automatycznie przerwany zostanie ruch za pośrednictwem połączeń sieci TESTA (EuroDomain) w Zjednoczonym Królestwie. O ile Rada Europejska nie podejmie decyzji, w porozumieniu ze Zjednoczonym Królestwem, o dalszym przedłużeniu okresu przewidzianego w art. 50 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, działanie to zostanie wprowadzone w dniu 13 kwietnia 2019 r.
Zasoby danych w sieciach, systemach informacyjnych i bazach danych UE
Przedyskutowano z ekspertami z państw członkowskich kwestię zasobów danych w systemach, np. danych UE w Zjednoczonym Królestwie lub danych otrzymanych od Zjednoczonego Królestwa przed dniem wystąpienia, a także działania, jakie należy podjąć. Uwzględniono przy tym specyfikę poszczególnych systemów.
Ogólnie rzecz biorąc, jeżeli chodzi o dane Zjednoczonego Królestwa w UE lub w krajowych systemach informacyjnych, które to dane były przedmiotem wymiany przed dniem wystąpienia, nie ma ogólnego obowiązku usuwania takich – legalnie uzyskanych – danych z systemów UE lub z systemów krajowych, z wyjątkiem dwóch przypadków: (i) jeżeli Zjednoczone Królestwo pozostaje właścicielem danych, może zwrócić się o ich usunięcie; (ii) w przypadku danych osobowych – w takiej sytuacji konieczne będzie określenie w poszczególnych przypadkach, zgodnie z obowiązującymi przepisami, takimi jak ogólne rozporządzenie o ochronie danych 7 oraz dyrektywa w sprawie egzekwowania przepisów o ochronie danych 8 , w jakim zakresie nadal dopuszcza się przetwarzanie tych danych. W pewnych przypadkach wystąpi obowiązek usunięcia takich danych, dotyczy to zwłaszcza wpisów Zjednoczonego Królestwa w SIS – które szybko tracą ważność i dlatego nie mogą służyć za podstawę do stosowania środków przymusu wobec osób – a także danych Zjednoczonego Królestwa w Eurodac. Działanie w oparciu o nieaktualne wpisy mogłoby stwarzać poważne zagrożenie dla ochrony praw podstawowych (np. zatrzymanie osoby, która w międzyczasie została uniewinniona).
Przejście z systemu informacyjnego Schengen na system Interpolu w celu wymiany informacji dotyczących egzekwowania prawa między państwami członkowskimi UE-27 a Zjednoczonym Królestwem
System informacyjny Schengen drugiej generacji (SIS II) umożliwia właściwym organom krajowym, takim jak policja i straż graniczna, wymianę informacji na temat zarządzania granicami i bezpieczeństwa na terytorium UE i państw strefy Schengen. W dniu wystąpienia Zjednoczone Królestwo zostanie odłączone od systemu informacyjnego Schengen (SIS) oraz współpracy w ramach SIRENE. Państwa członkowskie UE-27 oraz Zjednoczone Królestwo ustaliły, że stosownym rozwiązaniem rezerwowym w stosunku do SIS, jeżeli chodzi o dalszą wymianę informacji w zakresie egzekwowania prawa między państwami członkowskimi UE-27 a Zjednoczonym Królestwem, jest Interpol oraz jego system not. Zarówno państwa członkowskie UE-27, jak i Zjednoczone Królestwo przygotowują się – wprawdzie oddzielnie, jednak w tym samym duchu – do przejścia na równoważny system not i dyfuzji na potrzeby wymiany informacji, które są obecnie wymieniane za pośrednictwem SIS 9 . Zdaniem brytyjskiego ministra spraw wewnętrznych, odpowiednie wykorzystanie kanałów Interpolu pozwoli, zagwarantować, aby „Zjednoczone Królestwo nadal mogło reagować na istotne ostrzeżenia operacyjne zgłaszane przez państwa członkowskie” 10 . Dodatkowo państwa członkowskie przygotowują się do tego, aby na potrzeby wymiany informacji ze Zjednoczonym Królestwem przejść od systemu krajowych biur SIRENE (tj. punktów kontaktowych na potrzeby wymiany informacji i koordynacji w związku z wpisami do SIS) do należącej do Interpolu globalnej sieci łączności policji I-24/7.
Komunikacja policji za pośrednictwem Interpolu jest już ugruntowana we wszystkich 27 państwach członkowskich oraz w Zjednoczonym Królestwie. Na przestrzeni minionych miesięcy państwa członkowskie UE-27 poczyniły, wspólnie z Komisją, przygotowania do zapewnienia, aby na poziomie operacyjnym wszystko było gotowe do zwiększonego wykorzystania kanałów Interpolu i zapewnienia współpracy policyjnej ze Zjednoczonym Królestwem. Państwa członkowskie zbadały i dostosowały swoje krajowe procedury operacyjne, liczbę personelu, dostępne szkolenia i narzędzia informacyjne, mając na uwadze maksymalizację skuteczności not Interpolu i ich dostępności dla pracowników organów ścigania w terenie.
Współpraca między agencjami Zjednoczonego Królestwa a agencjami UE, w tym z Europolem 11 , Eurojustem 12 i agencją eu-LISA 13
Jeżeli chodzi o agencje, w tym Europol, Eurojust i agencję eu-LISA, Zjednoczone Królestwo nie będzie już mogło uczestniczyć w ich działaniach i będzie musiało być traktowane jako państwo trzecie, z którym nie zawarto konkretnej umowy o współpracy. Jeżeli chodzi o Europol i Eurojust, do Zjednoczonego Królestwa stosowane będą przepisy regulujące współpracę z państwami trzecimi, w tym w odniesieniu do wykorzystywania danych. Europol i Zjednoczone Królestwo mogą wymieniać dane strategiczne 14 , to samo dotyczy Eurojustu. Zjednoczone Królestwo będzie mogło udostępniać Europolowi dane osobowe na podstawie przepisów swojego prawa krajowego. Europol mógłby korzystać z podstaw określonych w rozporządzeniu ustanawiającym, które pozwalają na przekazywanie danych osobowych do państw trzecich, z którymi nie zawarto umowy o współpracy 15 . Europol i Eurojust podjęły działania w zakresie gotowości i w razie potrzeby będą w stanie wdrożyć odpowiednie procedury.
Postępowanie w przypadku toczących się spraw – współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych
W przypadku braku porozumienia przepisy Unii przestają mieć zastosowanie do wszystkich spraw dotyczących współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, które mogą toczyć się w związku ze Zjednoczonym Królestwem.
W przypadku braku porozumienia, państwa członkowskie UE-27 mogą zatem – począwszy od dnia wystąpienia: a) zaprzestać kontynuowania toczących się postępowań w ramach współpracy wymiarów sprawiedliwości z udziałem Zjednoczonego Królestwa oraz b) zaprzestać wszczynania nowych postępowań w ramach współpracy wymiarów sprawiedliwości z udziałem Zjednoczonego Królestwa na podstawie prawa Unii.
Kwestia, czy takie toczące się sprawy zostaną wstrzymane czy nie, pozostaje poza zakresem prawa Unii. Zależy to od wewnętrznego porządku prawnego poszczególnych państw członkowskich UE-27, ich przepisów prawa krajowego regulujących współpracę z państwami trzecimi lub wiążących umów międzynarodowych.
Jeżeli możliwa jest kontynuacja na podstawie przepisów prawa krajowego lub na podstawie odpowiedniej konwencji międzynarodowej, prawo Unii nie zabrania państwom członkowskim złożenia dodatkowego wniosku na podstawie odpowiednich przepisów prawa krajowego/międzynarodowej konwencji przed dniem wystąpienia. Takie wnioski musiałyby jednak być uzależnione od wystąpienia Zjednoczonego Królestwa bez porozumienia oraz wykonywane dopiero od dnia wystąpienia.
Odpowiednie instrumenty rezerwowe o zasięgu międzynarodowym (np. konwencje Rady Europy) oraz odpowiednie środki krajowe dopuszczalne w przypadku takich toczących się spraw określono i omówiono podczas konkretnych seminariów technicznych. Państwa członkowskie wprowadziły niezbędne środki w zakresie gotowości, które pozwolą ograniczyć wszelki ujemny wpływ na bezpieczeństwo publiczne, jaki wystąpienie Zjednoczonego Królestwa bez porozumienia mogłoby mieć w związku z takimi toczącymi się sprawami.
Państwa członkowskie wezwano również do przeanalizowania, w ramach planowania awaryjnego, czy powinny ratyfikować niektóre konwencje i protokoły Rady Europy, aby umożliwić skuteczniejszą współpracę ze Zjednoczonym Królestwem. Nie przywraca się umów dwustronnych, które ewentualnie obowiązywały między państwami członkowskimi i Zjednoczonym Królestwem przed wprowadzeniem instrumentów UE.
W celu zapewnienia, aby przejście ze współpracy unijnej na współpracę na podstawie prawa krajowego lub międzynarodowego w trwającej współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych przebiegło jak najsprawniej w okresie bezpośrednio po wystąpieniu i nie naruszało przyszłych kontaktów, właściwe mogą być kontakty dwustronne między odpowiednimi organami państw członkowskich UE-27 i Zjednoczonego Królestwa, wyłącznie do celów operacyjnych związanych z konkretnymi sprawami w toku.
Prawa osób skazanych lub oskarżonych będą gwarantowane na podstawie właściwych instrumentów Rady Europy i europejskiej konwencji praw człowieka, której stroną jest Zjednoczone Królestwo. Natomiast ochrona ofiar przestępstw będzie opierała się na przepisach i praktykach krajowych Zjednoczonego Królestwa. Zjednoczone Królestwo wprowadziło już pakiet praw ofiary, w którym uwzględniono przepisy UE.
4.Informacje dodatkowe
Organy publiczne i zainteresowane strony mogą znaleźć więcej informacji o skutkach nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii dotyczących współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych na następującej stronie internetowej Komisji:
https://ec.europa.eu/info/brexit/brexit-preparedness/preparedness-notices_pl
ZAŁĄCZNIK: Instrumenty rezerwowe określone przez Komisję
16
|
Instrument UE |
Rozwiązanie rezerwowe |
|
System Informacyjny Schengen (SIS) 17 Kanał komunikacji za pomocą wniosku o informacje uzupełniające na poziomie dostępów krajowych (biura SIRENE) |
Bazy danych (zawierające informacje dotyczące dokumentów, pojazdów) i noty (dotyczące osób) Interpolu Kanał komunikacji Interpolu, istniejące kanały komunikacji dwustronnej |
|
Europol 18 |
Interpol, kanały dwustronne, możliwości wymiany danych w drodze odstępstw na podstawie art. 25 rozporządzenia w sprawie Europolu (UE) 2016/794 |
|
Decyzje w sprawie konwencji z Prüm 19 |
UK nie uczestniczy |
|
Inicjatywa szwedzka 20 (ogólne ramy dzielenia się informacjami dotyczącymi egzekwowania prawa między państwami członkowskimi) |
Interpol, istniejące kanały komunikacji dwustronnej Drugi protokół dodatkowy do Europejskiej konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych z 2001 r. (ETS nr 182) Konwencja ONZ z Palermo (przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej) zapewnia minimalny poziom zbliżenia przepisów |
|
FIU.Net (Sieć Jednostek Analityki Finansowej) |
Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (międzynarodowa), warszawska konwencja Rady Europy, zabezpieczona sieć EGMONT |
|
Biura ds. odzyskiwania mienia 21 |
Międzyagencyjna Sieć Odzyskiwania Mienia Camden (CARIN), kanały dwustronne |
|
Europejski system archiwizacji obrazu (FADO) 22 |
Baza Interpolu zawierająca dane skradzionych lub utraconych dokumentów |
|
Współpraca w sprawie zakłóceń porządku związanych z piłką nożną 23 |
Konwencja Rady Europy w sprawie zintegrowanego podejścia do bezpieczeństwa, zabezpieczenia i obsługi podczas meczów piłki nożnej i innych imprez sportowych z 2016 r. (CETS nr 218) 24 |
|
Wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze (zespoły JIT) 25 – pomoc prawna w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej 26 |
Drugi protokół dodatkowy do Europejskiej konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych z 2001 r. (ETS nr 182) |
|
Wspólne działanie dotyczące przestępczości zorganizowanej 27 |
Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej |
|
EURODAC 28 |
Nie jest konieczny; Rozporządzenie dublińskie (UE) 604/2013 przestanie obowiązywać wobec Zjednoczonego Królestwa |
|
Dyrektywa w sprawie cyberprzestępczości 29 |
Konwencja Rady Europy o cyberprzestępczości z 2001 r. (ETS nr 185) 30 z Protokołem dodatkowym do Konwencji o cyberprzestępczości dotyczącym kryminalizacji działań o charakterze rasistowskim i ksenofobicznym popełnianych przy użyciu systemów komputerowych z 2003 r. (ETS nr 189) 31 |
|
Zwalczanie niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej 32 Zwalczanie pornografii dziecięcej w internecie 33 |
Konwencja Rady Europy o ochronie dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych z 2007 r. (CETS nr 201) 34 |
|
Zapobieganie handlowi ludźmi i zwalczanie tego procederu 35 |
Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej i Protokół o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi; Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi z 2005 r. (CETS nr 197) 36 |
|
Europejski nakaz aresztowania 37 |
Konwencja Rady Europy o ekstradycji z 1957 r. (ETS nr 24) 38 Pierwszy protokół dodatkowy z 1975 r. (ETS nr 86) 39 Drugi protokół dodatkowy do Europejskiej konwencji o ekstradycji z 1983 r. (ETS nr 98) 40 Trzeci protokół dodatkowy do Europejskiej konwencji o ekstradycji z 2010 r. (CETS nr 209) 41 Czwarty protokół dodatkowy do Europejskiej konwencji o ekstradycji z 2012 r. (CETS nr 212) 42 |
|
Europejski nakaz dochodzeniowy 43 |
Konwencja Rady Europy o pomocy prawnej w sprawach karnych z 1959 r. (ETS nr 30) 44 Protokół dodatkowy do Europejskiej konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych z 1978 r. (ETS nr 99) 45 Drugi protokół dodatkowy do Europejskiej konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych z 2001 r. (ETS nr 182) 46 Konwencja Rady Europy o cyberprzestępczości z 2001 r. (ETS nr 185) 47 |
|
Europejskie nakazy zabezpieczenia i konfiskaty 48 |
Konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa z 1990 r. (ETS nr 141) 49 Konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu z 2005 r. (CETS nr 198) 50 |
|
Przekazywanie więźniów 51 |
Konwencja Rady Europy o przekazywaniu osób skazanych z 1983 r. (ETS nr 112) 52 Protokół dodatkowy do Konwencji o przekazywaniu osób skazanych z 1997 r. (ETS nr 167) 53 Protokół zmieniający Protokół dodatkowy do Konwencji o przekazywaniu osób skazanych z 2017 r. (CETS nr 222) 54 |
|
Europejski system przekazywania informacji z rejestrów karnych (ECRIS) 55 |
Art. 13 Konwencji Rady Europy o pomocy prawnej w sprawach karnych z 1959 r. |
|
Wzajemne uznawanie kar o charakterze pieniężnym 56 |
Konwencja Rady Europy o międzynarodowej ważności wyroków karnych z 1970 r. (ETS nr 70) 57 |
UK i AT, FI, FR, DE, EL, IE i IT nie dokonały ratyfikacji.
FR, EL, IE i LU nie dokonały ratyfikacji.
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
ZAŁĄCZNIK
do
KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy
Produkty lecznicze i wyroby medyczne:
Skoordynowane podejście w przypadku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez porozumienia
1.Wprowadzenie
W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii. Komisja niezmiennie uważa, że optymalnym rozwiązaniem byłoby uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii na podstawie umowy o wystąpieniu, która została wynegocjowana przez rząd Zjednoczonego Królestwa i którą Rada Europejska (art. 50) zatwierdziła w dniu 25 listopada 2018 r. Komisja nadal koncentruje swoje wysiłki na osiągnięciu tego celu. Na dwa dni przed terminem przesuniętym przez Radę Europejską 1 na dzień 12 kwietnia 2019 r. prawdopodobieństwo nieuporządkowanego wystąpienia znacznie się jednak zwiększyło.
2.Gotowość w sektorze medycznym
Od początku sektor medyczny jest priorytetem prac przygotowawczych Komisji Europejskiej. Pełna zgodność produktów leczniczych stosowanych u ludzi, weterynaryjnych produktów leczniczych oraz wyrobów medycznych z prawodawstwem UE ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów i zapewnienia stałej dostępności w przypadku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa bez umowy o wystąpieniu.
Już w maju 2017 r. przy okazji wydawania pierwszego zawiadomienia o produktach leczniczych 2 Komisja wezwała zainteresowane strony do przygotowania się na ewentualność braku porozumienia. Od tego czasu wydano i regularnie aktualizowano szereg zawiadomień oraz dokumentów zawierających pytania i odpowiedzi dotyczące produktów leczniczych i wyrobów medycznych 3 . W zawiadomieniach tych zwrócono się do odpowiednich zainteresowanych stron o przygotowanie się na ewentualność wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE bez umowy i wskazanie wszystkich wymaganych działań.
Podmioty gospodarcze są odpowiedzialne za podjęcie niezbędnych kroków w celu zapewnienia ciągłej zgodności z prawodawstwem UE, w tym w odniesieniu do wymogów dotyczących lokalizacji w UE niektórych funkcji (np. posiadaczy pozwoleń na dopuszczenie do obrotu w przypadku produktów leczniczych lub upoważnionych przedstawicieli w przypadku wyrobów medycznych) i działań (np. miejsc zwolnienia serii), jak również za zastąpienie w procesie uzyskiwania pozwolenia na wprowadzanie produktów na rynek UE właściwych organów Zjednoczonego Królestwa i jednostek notyfikowanych w Zjednoczonym Królestwie właściwymi organami w UE-27 i jednostkami notyfikowanymi w UE 27.
Komisja, Europejska Agencja Leków (EMA) i 27 państw członkowskich UE przekazały funkcję państwa członkowskiego pełniącego rolę sprawozdawcy – sprawowaną dotychczas przez Zjednoczone Królestwo – jednemu z 27 państw członkowskich UE oraz, w stosownych przypadkach, ułatwiły przekazanie roli państwa członkowskiego odniesienia. Ponadto Komisja wydała wytyczne 4 dla państw członkowskich UE-27 w celu rozwiązania sytuacji, w których terminowa zmiana miejsca kontroli partii ze Zjednoczonego Królestwa na UE-27 nie jest możliwa. W szczególności właściwe organy mogą – w należycie uzasadnionych przypadkach – stosować istniejące wyłączenie przewidziane w dyrektywach dotyczących produktów leczniczych stosowanych u ludzi 5 i weterynaryjnych produktów leczniczych 6 , aby przez ograniczony czas umożliwić posiadaczom pozwolenia na dopuszczenie do obrotu poleganie na kontrolach jakości przeprowadzanych w Zjednoczonym Królestwie.
W przypadku wyrobów medycznych Komisja i państwa członkowskie ściśle monitorują stałe postępy w przenoszeniu certyfikatów z jednostek notyfikowanych w Zjednoczonym Królestwie na jednostki notyfikowane w UE-27 (tj. upoważnione podmioty wyznaczone przez właściwe organy państw członkowskich do wykonywania zadań związanych z oceną zgodności w ramach unijnego prawodawstwa dotyczącego produktów). Ani Komisja, ani państwa członkowskie nie są częścią tego procesu. Jeśli przeniesienie w odniesieniu do kluczowych wyrobów medycznych nie może zostać zakończone przed dniem wystąpienia, Komisja wydała wytyczne dla 27 państw członkowskich UE dotyczące istniejących krajowych odstępstw przewidzianych w dyrektywie w sprawie wyrobów medycznych 7 i dyrektywie w sprawie wyrobów medycznych używanych do diagnozy in vitro 8 . Odstępstwa te mogą w należycie uzasadnionych przypadkach umożliwić państwom członkowskim upoważnienie Zjednoczonego Królestwa do wprowadzania do obrotu produktów na terytorium danego państwa członkowskiego przez określony czas.
Oczekuje się, że działania przygotowawcze i możliwe stosowanie wyżej wymienionych zwolnień i odstępstw znacznie ograniczą ryzyko wystąpienia niedoborów produktów leczniczych i kluczowych wyrobów medycznych w przypadku braku porozumienia. Z tego powodu w odniesieniu do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych nie stwierdzono potrzeby podejmowania działania awaryjnego na szczeblu UE.
3.Pozostałe kwestie w sektorze medycznym
W oparciu o dostępne informacje większość produktów leczniczych, których dotyczy wystąpienie Zjednoczonego Królestwa, powinna być w dniu wystąpienia zgodna z prawodawstwem UE. Jest jednak możliwe, że – pomimo dołożenia wszelkich starań – niektóre produkty lecznicze i wyroby medyczne nie będą zgodne w terminie i w związku z tym, jeżeli podmioty gospodarcze nie podejmą szybkich działań w celu zaradzenia tej sytuacji, może wystąpić ryzyko niedoborów. Komisja i państwa członkowskie będą nadal ściśle monitorować postępy w realizacji działań w zakresie gotowości i udzielać wsparcia zainteresowanym stronom.
4.Skoordynowane działania w zakresie zarządzania niedoborami
Aby zapewnić skoordynowane podejście do ewentualnych niedoborów produktów leczniczych w ramach unijnej sieci regulacyjnej w zakresie produktów leczniczych 9 , EMA wraz z krajowymi organami regulacyjnymi ds. leków oraz Komisją będą korzystać z doświadczeń w zakresie reagowania na nieprzewidziane sytuacje, takie jak incydenty związane z bezpieczeństwem lub niedobory. Obejmuje to koordynację między kluczowymi decydentami w ramach krajowych organów regulacyjnych, EMA i Komisji w celu monitorowania sytuacji, rozwiązywania problemów i odpowiedniego informowania pacjentów i lekarzy. Struktura ta opiera się na istniejących strategiach przeciwdziałania takim incydentom i niedoborom w ramach opracowanego przez sieć planu zarządzania incydentami 10 oraz grupy zadaniowej ds. dostępności dopuszczonych leków stosowanych u ludzi i zwierząt (TF AMM), składającej się z szefów agencji leków (HMA) i EMA 11 ; podejmowane działania mogą jednak również uwzględniać specyfikę wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE 12 .
W dziedzinie wyrobów medycznych Komisja ściśle współpracuje z państwami członkowskimi UE-27 w ramach Grupy Koordynacyjnej ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) i sieci organów właściwych ds. wyrobów medycznych (CAMD) w celu monitorowania postępów w przenoszeniu certyfikatów i identyfikowania kluczowych urządzeń medycznych, które mogą być narażone na niedobory. Komisja będzie w szczególności koordynować przejrzyste i spójne stosowanie odstępstw krajowych przez państwa członkowskie w całej UE, aby uniknąć rozdrobnienia jednolitego rynku.
5.Informacje dodatkowe
Organy publiczne i zainteresowane strony mogą znaleźć więcej informacji o skutkach nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii dotyczących produktów leczniczych i wyrobów medycznych na następujących stronach internetowych Komisji i EMA:
https://ec.europa.eu/info/brexit/brexit-preparedness/preparedness-notices_pl
https://www.ema.europa.eu/en/about-us/united-kingdoms-withdrawal-european-union-brexit
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
ZAŁĄCZNIK
do
KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
Działalność połowowa:
Skoordynowane podejście w przypadku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez porozumienia
1.Wprowadzenie
W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii. Komisja niezmiennie uważa, że optymalnym rozwiązaniem byłoby uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii na podstawie umowy o wystąpieniu, która została wynegocjowana przez rząd Zjednoczonego Królestwa i którą Rada Europejska (art. 50) zatwierdziła w dniu 25 listopada 2018 r. Komisja nadal koncentruje swoje wysiłki na osiągnięciu tego celu. Na dwa dni przed terminem przesuniętym przez Radę Europejską 1 na dzień 12 kwietnia 2019 r. prawdopodobieństwo nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii znacznie się jednak zwiększyło.
2.Przygotowania na różne ewentualności w sektorze gospodarki rybnej
W przypadku wystąpienia z UE bez porozumienia dostęp do wód Zjednoczonego Królestwa będzie regulowany przepisami Zjednoczonego Królestwa zgodnie z prawem międzynarodowym.
Unia Europejska jest gotowa do końca 2019 r. nadal zapewniać statkom Zjednoczonego Królestwa dostęp do wód UE, o ile Zjednoczone Królestwo umożliwi statkom UE dostęp do swoich wód. Jako środek awaryjny Unia Europejska przyjęła niezbędną podstawę prawną, aby upoważnić statki UE i Zjednoczonego Królestwa do dalszego prowadzenia połowów na wodach każdej ze stron do dnia 31 grudnia 2019 r., z poszanowaniem warunków określonych w rozporządzeniach w sprawie uprawnień do połowów na 2019 r. 2 , uzgodnionych, gdy Zjednoczone Królestwo było jeszcze państwem członkowskim.
Jeżeli Zjednoczone Królestwo umożliwi statkom UE dalszy dostęp do swoich wód, Komisja będzie ściśle współpracować z państwami członkowskimi, aby zminimalizować wszelkie ewentualne zakłócenia, które mogą być spowodowane koniecznością otrzymania upoważnień do prowadzenia działalności połowowej w wodach Zjednoczonego Królestwa przez statki UE. W celu wdrożenia tego środka awaryjnego Komisja i państwa członkowskie podjęły niezbędne kroki, aby móc przekazać wykazy statków, które ubiegają się o upoważnienie do prowadzenia połowów w wodach Zjednoczonego Królestwa, gdy tylko Zjednoczone Królestwo stanie się państwem trzecim.
Ogólnym celem pozostaje kontynuowanie działalności połowowej w możliwie największym stopniu. Unia podjęła jednak działania przygotowawcze na wypadek sytuacji, w której Zjednoczone Królestwo podjęłoby decyzję o odmowie dostępu dla statków UE do wód Zjednoczonego Królestwa. Unia dostosowała istniejący instrument prawny, aby umożliwić państwom członkowskim przyznawanie rekompensat finansowych rybakom, którzy są w znacznym stopniu uzależnieni od dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa i którzy muszą tymczasowo wstrzymać tę działalność z powodu braku takiego dostępu 3 . Taka rekompensata z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej stanowi środek dodatkowy w stosunku do innych środków dostępnych w ramach Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), które mogą być wykorzystane do złagodzenia niekorzystnych skutków gospodarczych spowodowanych wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii.
3.Pozostałe kwestie związane z prowadzeniem działalności połowowej
Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia może mieć niekorzystny wpływ na sektor gospodarki rybnej, jeżeli statki UE nie będą już miały dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa. Skutki nieuporządkowanego brexitu muszą być przedmiotem ciągłych, szczegółowych i systematycznych analiz Komisji, państw członkowskich i Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa (EFCA), aby umożliwić szybką, skoordynowaną reakcję.
Utrata dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa może zwiększyć presję na stada w wodach UE, a to może mieć poważne skutki społeczno-gospodarcze w przypadku tych statków UE, które są bardzo uzależnione od dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa, jak również w przypadku tych statków, których tradycyjne łowiska w UE będą bardziej eksploatowane w wyniku przemieszczenia nakładu połowowego. Zgodnie z zasadą równego dostępu istotna jest koordynacja działań państw członkowskich UE-27 i ich flot.
Całkowite lub częściowe przemieszczenie w obrębie wód UE działalności połowowej, którą statki UE-27 prowadzą obecnie na wodach Zjednoczonego Królestwa, mogłoby doprowadzić do poważnych problemów: (i) istnieje ryzyko, że wynikająca z tego większa presja połowowa na wodach UE mogłaby nieodwracalnie zubożyć zasoby morskie wskutek uszczuplenia stad ryb i degradacji ekosystemu; oraz (ii) istnieje ryzyko, że z powodu „przepełnienia” będzie dochodzić do sporów między różnymi flotami i statkami, które prowadzą działalność na łowiskach UE.
Nieskoordynowane podejście państw członkowskich wiązałoby się z ryzykiem zakłócenia wspólnej polityki rybołówstwa i równych warunków działania rybaków w UE.
4.Skoordynowane działania
Skutkami wystąpienia Zjednoczonego Królestwa bez porozumienia należy zarządzać zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim. Z poszanowaniem odpowiednich kompetencji wynikających z Traktatów Komisja jest gotowa odgrywać rolę koordynatora.
Zasady i działania zaproponowane poniżej mają na celu wspieranie państw członkowskich UE-27 w zorganizowanym i skoordynowanym stosowaniem środków łagodzących niekorzystne skutki, które mają pomóc rybakom, jeżeli po dniu wystąpienia statki UE nie będą już miały dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa.
Główne cele koordynacji są następujące:
·zminimalizowanie zakłóceń i utrzymanie działalności połowowej flot UE w jak największym stopniu, biorąc pod uwagę skumulowane skutki takiego przemieszczenia działalności połowowej; oraz
·zapewnienie proporcjonalnego i równego skoordynowanego stosowania środków łagodzących niekorzystne skutki w przypadkach, gdy przemieszczenie nie jest możliwe lub pożądane.
Główne zasady przewodnie:
Komisja jest gotowa do współpracy z zainteresowanymi państwami członkowskimi na podstawie następujących zasad przewodnich:
·przy ocenie przemieszczenia działalności połowowej należy wziąć pod uwagę jego skumulowane skutki;
·środki łagodzące niekorzystne skutki muszą dotyczyć flot i stad dotkniętych skutkami utraty dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa; oraz
·skoordynowane podejście w żadnym wypadku nie będzie przesądzać o stanowisku negocjacyjnym UE w sprawie przyszłych stosunków ze Zjednoczonym Królestwem. .
4.1.Zalecane działania
4.1.1.Określenie przemieszczenia działalności połowowej i zarządzanie nim
Oprócz stosowania środków przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie kontroli 4 i rozporządzeniu Rady w sprawie EFCA 5 Komisja będzie współpracować z zainteresowanymi państwami członkowskimi, aby uzgodnić dobrowolne ramy wzmożonego monitorowania zmian w działalności połowowej na wodach UE.
Na podstawie dogłębnej analizy obecnych modeli połowów, której podjęła się Komisja i zainteresowane państwa członkowskie, opracowanej z wykorzystaniem danych od państw członkowskich, Komisja jest gotowa do współpracy z zainteresowanymi państwami członkowskimi w celu określenia odpowiednich kryteriów w ramach istniejących ram, aby ocenić rentowność i skalę potencjalnych przemieszczeń działalności połowowej.
Kryteria te powinny obejmować ewentualne wykorzystanie obecnych połowów Zjednoczonego Królestwa z wód UE-27, biologiczny potencjał stad do sprostania zwiększonej presji połowowej w wodach UE-27, możliwe alternatywy dla rozłożenia presji połowowej, wykorzystanie kwoty połowowej oraz wpływ gospodarczy na odnośne statki.
4.1.2.Skoordynowane stosowanie środków łagodzących niekorzystne skutki, w tym rekompensaty z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej
W przypadkach gdy przemieszczanie działalności połowowej nie jest możliwe lub pożądane, po przeprowadzeniu analizy, o której mowa wyżej, uzasadniony jest wybór odpowiedniego narzędzia(-i) ograniczania niekorzystnych skutków. Łagodzenie niekorzystnych skutków może przybierać różne formy. Zgodnie z odpowiednimi kompetencjami instytucjonalnymi Komisja jest gotowa, by wraz z zainteresowanymi państwami członkowskimi koordynować określenie odpowiednich instrumentów, jak również warunków korzystania z takich instrumentów, w stosownych przypadkach.
Możliwe narzędzia ograniczania niekorzystnych skutków obejmują środki w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (m.in. na podstawie art. 9 i 10 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 w sprawie planów wieloletnich, art. 12 w sprawie środków Komisji na wypadek poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów morza, art. 13 w sprawie środków nadzwyczajnych państwa członkowskiego, art. 16 w sprawie ustalania uprawnień do połowów i wymiany uprawnień do połowów) oraz na podstawie rozporządzenia (UE) nr 508/2014 w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego.
Narzędzia mogą być łączone, jeżeli zostanie to uznane za konieczne.
Komisja będzie współpracować z zainteresowanymi państwami członkowskimi w celu sformułowania wspólnego podejścia do zarządzania działalnością połowową, w tym możliwego zastosowania rekompensaty z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej jako narzędzia, które ma na celu wsparcie rybaków w odniesieniu do utraconych możliwości połowów.
Rozporządzenie (UE) 2019/497 zezwala na zastosowanie tymczasowego zaprzestania działalności połowowej w celu zrekompensowania strat spowodowanych utratą dostępu do wód Zjednoczonego Królestwa. Korzystając z możliwości dopuszczonych na mocy rozporządzenia w sprawie EFMR, zachęca się państwa członkowskie do przedkładania Komisji szczegółowych planów dotyczących (możliwości) zastosowania tymczasowego zaprzestania działalności połowowej w okresie do dnia 31 grudnia 2019 r. Na tej podstawie Komisja będzie współpracować z państwami członkowskimi w odniesieniu do stosowania tego narzędzia, aby zapewnić jego sprawiedliwe i proporcjonalne wykorzystanie we wszystkich flotach i w ramach określonych połowów.
5.Wzmocniona współpraca ze wszystkimi zaangażowanymi podmiotami
W celu ułatwienia wyżej wspomnianej koordynacji zachęca się państwa członkowskie do wskazania punktu kontaktowego na potrzeby bezpośredniej komunikacji z Komisją i innymi państwami członkowskimi. Ponadto należy wprowadzić operacyjną sieć korespondentów w celu rozwiązania konkretnych kwestii operacyjnych, które mogą powstać w wyniku nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii.
Skuteczna koordynacja wymaga, aby wszystkie zainteresowane podmioty były zaangażowane i odegrały swoją rolę w niezbędnych działaniach. Zasadnicza jest sprawna koordynacja między organizacjami sektora rybołówstwa, która może znacząco przyczynić się do zapobiegania potencjalnym konfliktom między rybakami. Komisja będzie współpracować z państwami członkowskimi w celu dalszego konsultowania się z organizacjami sektora rybołówstwa i nadal będzie propagować konsultacje między tymi organizacjami.
6.Informacje dodatkowe
Organy publiczne i zainteresowane strony mogą znaleźć więcej informacji o skutkach nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii dotyczących działalności połowowej na następującej stronie internetowej Komisji:
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.4.2019
COM(2019) 195 final
ZAŁĄCZNIK
do
KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO
Przeciwdziałanie skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy: skoordynowane podejście Unii
Ochrona danych: skoordynowane podejście w przypadku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez porozumienia
1.Wprowadzenie
W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii. Komisja niezmiennie uważa, że optymalnym rozwiązaniem byłoby uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii na podstawie umowy o wystąpieniu, która została wynegocjowana przez rząd Zjednoczonego Królestwa i którą Rada Europejska (art. 50) zatwierdziła w dniu 25 listopada 2018 r. Komisja nadal koncentruje swoje wysiłki na osiągnięciu tego celu. Na dwa dni przed terminem przesuniętym przez Radę Europejską na dzień 12 kwietnia 2019 r. 1 prawdopodobieństwo nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii znacznie się jednak zwiększyło.
2.Przekazywanie danych do Zjednoczonego Królestwa w przypadku jego wystąpienia bez odnośnej umowy
Unia dysponuje kompleksowym zestawem zasad regulujących kwestie przekazywania danych osobowych do państw trzecich i w przypadku braku porozumienia to właśnie na ich podstawie dane będą przekazywane do Zjednoczonego Królestwa. Zasady te zostały określone przede wszystkim w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych (RODO) 2 oraz w dyrektywie o ochronie danych w sprawach karnych 3 . Niniejszy dokument dotyczy głównie narzędzi przewidzianych w RODO.
Zdaniem Komisji, co podkreśliła w swoim komunikacie dotyczącym przygotowań do brexitu z dnia 13 listopada 2018 r. , istniejące narzędzia w zakresie wymiany danych są wystarczające, by zaspokoić najpilniejsze potrzeby w zakresie przekazywania danych do Zjednoczonego Królestwa w przypadku braku porozumienia. Narzędzia te są już wykorzystywane na potrzeby przekazywania danych do wszystkich państw na świecie, z wyjątkiem trzynastu państw trzecich lub terytoriów (częściowo) objętych decyzją stwierdzającą odpowiedni stopień ochrony 4 . W związku z powyższym Komisja nie przyjęła środka awaryjnego w tej dziedzinie i na obecnym etapie nie planuje przyjąć decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa.
Przepisy rozdziału V RODO przewidują szeroki zakres narzędzi w zakresie przekazywania danych do państw trzecich, zarówno na potrzeby podmiotów prywatnych, jak i organów publicznych. Są to:
·standardowe klauzule umowne: Komisja zatwierdziła trzy zestawy standardowych klauzul umownych, jakie podmioty gospodarcze mogą bezpośrednio wykorzystywać w przypadku przekazywania danych do państwa trzeciego. Wspomniane klauzule można znaleźć na stronie internetowej Komisji 5 ;
·wiążące reguły korporacyjne: prawnie wiążące zasady ochrony danych, zatwierdzone przez właściwy organ ochrony danych, mogą być stosowane w ramach danej grupy przedsiębiorstw;
·kodeksy postępowania i mechanizmy certyfikacji: narzędzia te mogą zapewniać odpowiednie zabezpieczenia w zakresie przekazywania danych osobowych, jeśli zawierają wiążące i możliwe do wyegzekwowania na drodze prawnej zobowiązania danej organizacji w państwie trzecim, m.in. w odniesieniu do praw indywidualnych;
·wyjątki, czyli przewidziane w prawie okoliczności uzasadniające przekazanie danych, np. zgoda podmiotu danych, wykonanie umowy, realizacja roszczeń prawnych lub ważne przesłanki interesu publicznego (więcej informacji na temat wyjątków przedstawiono w sekcji 3).
Dalsze informacje na ten temat można znaleźć w zawiadomieniu dotyczącym stanu przygotowań do brexitu w dziedzinie ochrony danych 6 oraz w wydanej przez Europejską Radę Ochrony Danych (EROD) nocie informacyjnej w sprawie przekazywania danych na podstawie RODO w przypadku braku porozumienia w sprawie brexitu 7 .
3.Praktyczne działania, jakie powinny podjąć podmioty przekazujące dane (przedsiębiorstwa i organy publiczne), aby zapewnić ciągłą zgodność z przepisami UE
Do celów przekazywania danych do Zjednoczonego Królestwa podmioty przekazujące dane powinny wykorzystywać narzędzia, które są w ich ocenie najbardziej właściwe w danym przypadku.
Zanim przekażą dane do Zjednoczonego Królestwa, powinny:
1.określić, które czynności przetwarzania wiążą się z przekazywaniem danych osobowych do Zjednoczonego Królestwa;
2.ustalić, które narzędzie przekazywania danych jest odpowiednie w danej sytuacji;
3.wdrożyć wybrane narzędzie, aby było ono gotowe do zastosowania od dnia wystąpienia;
4.wskazać w dokumentacji wewnętrznej, że będzie się przekazywać dane osobowe do Zjednoczonego Królestwa; oraz
5.w odpowiednich przypadkach – zaktualizować oświadczenie o polityce ochrony prywatności w celu poinformowania obywateli.
Przekazywanie danych w oparciu o wyjątki
Co się tyczy przekazywania danych do Zjednoczonego Królestwa w oparciu o wyjątki 8 , administrator danych powinien być świadomy, że stanowią one odstępstwo od zasady nakazującej zapewnienie odpowiednich zabezpieczeń. Muszą być zatem interpretowane w sposób zawężający i wiązać się głównie z czynnościami przetwarzania, które są sporadyczne i nie mają charakteru powtarzalnego.
Wyjątki takie obejmują między innymi następujące sytuacje:
·osoba, której dane dotyczą, otrzymawszy wszystkie niezbędne informacje o ryzyku związanym z przekazaniem danych, udzieliła wyraźnej zgody na ich przekazanie;
·przekazanie jest niezbędne do wykonania lub zawarcia umowy między osobą, której dane dotyczą, a administratorem lub umowa taka zawierana jest w interesie tej osoby;
·przekazanie jest niezbędne ze względu na ważne względy interesu publicznego – przykładem takiego przekazania może być międzynarodowa wymiana danych pomiędzy właściwymi służbami odpowiedzialnymi za kwestie zabezpieczenia społecznego 9 ;
·przekazanie jest niezbędne do ochrony ważnych prawnie uzasadnionych interesów organizacji, nad którymi to interesami nie przeważają interesy osoby. W przypadku tego wyjątku organizacja musi zapewnić odpowiednie zabezpieczenia w zakresie ochrony danych osobowych.
Dalsze wskazówki i wyjaśnienia dotyczące wyjątków i sposobów ich stosowania można znaleźć w wytycznych EROD w sprawie wyjątków określonych w art. 49 10 .
Narzędzia, z których mogą korzystać wyłącznie organy i podmioty publiczne
Państwa członkowskie mogą też wykorzystywać niewiążące prawnie porozumienia administracyjne, takie jak protokoły ustaleń 11 . Takie porozumienia administracyjne podlegają zatwierdzeniu przez właściwy krajowy organ ochrony danych po zaopiniowaniu przez Europejską Radę Ochrony Danych.
Na podstawie dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych organy ścigania (np. policja, prokuratura) mogą przekazywać dane osobowe władzom Zjednoczonego Królestwa, jeśli na podstawie własnej oceny okoliczności towarzyszących przekazaniu potwierdzą istnienie odpowiednich zabezpieczeń w zakresie ochrony danych osobowych 12 . Rozporządzenie w sprawie Europolu 13 oraz dyrektywa w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera 14 zawierają szczegółowe przepisy określające zasady, na jakich Europol i właściwe organy państw członkowskich przekazują dane osobowe organom państw trzecich.
Przekazywanie danych do Zjednoczonego Królestwa przez podmioty gospodarcze
Narzędzia, z jakich mogą korzystać prywatne przedsiębiorstwa na potrzeby przekazywania danych do państw trzecich, powinny być dobrze znane podmiotom gospodarczym w państwach członkowskich i w Zjednoczonym Królestwie, ponieważ podmioty te już teraz stosują je do przekazywania danych osobowych do państw trzecich. Informacje na temat takich narzędzi zostały też niedawno przekazane zainteresowanym podmiotom w związku z wejściem w życie w maju 2018 r. nowych przepisów o ochronie danych. Zachęca się jednak państwa członkowskie do zapewnienia, by informacje na temat tych narzędzi trafiły także do przedsiębiorstw niezaznajomionych z problematyką przekazywania danych do państw trzecich, takich jak małe i średnie przedsiębiorstwa, które do tej pory ograniczały swoją działalność do państw członkowskich.
Ciągłe wsparcie dla państw członkowskich
Komisja, a w szczególności Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości i Konsumentów, współpracuje z zainteresowanym podmiotami i organami ochrony danych, aby zapewnić optymalne wykorzystanie przewidzianych w RODO narzędzi przekazywania danych. Gotowa jest też wspierać państwa członkowskie w zakresie ich stosowania. W celu ułatwienia stosowania przepisów RODO Komisja powołała ponadto ekspercką grupę zainteresowanych stron, w której skład weszli przedstawiciele przemysłu, społeczeństwa obywatelskiego i środowisk akademickich. Zainteresowane strony mogą również zgłaszać się do krajowych organów ochrony danych w celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji na temat stosowania narzędzi przekazywania danych.
4.Informacje dodatkowe
Organy publiczne i zainteresowane strony mogą znaleźć więcej informacji o skutkach nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii w zakresie ochrony danych osobowych na następującej stronie internetowej Komisji:
https://ec.europa.eu/info/brexit/brexit-preparedness/preparedness-notices_pl