(1)

Zgodnie z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej „Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości . Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn”. W art. 3 doprecyzowano następnie, że „celem Unii jest wspieranie pokoju, jej wartości i dobrobytu jej narodów” oraz że, między innymi, „[Unia] [s]zanuje swoją bogatą różnorodność kulturową i językową oraz czuwa nad ochroną i rozwojem dziedzictwa kulturowego Europy”. Wartości te zostały ponadto potwierdzone i wyrażone w prawach, wolnościach i zasadach przewidzianych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

(1)

Zgodnie z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej „Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości”. Spośród tych praw i wartości, zgodnie z Powszechną deklaracją praw człowieka, główny fundament wszystkich podstawowych praw człowieka stanowi godność człowieka . Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn”. W art. 3 doprecyzowano następnie, że „celem Unii jest wspieranie pokoju, jej wartości i dobrobytu jej narodów” oraz że, między innymi, „[Unia] [s]zanuje swoją bogatą różnorodność kulturową i językową oraz czuwa nad ochroną i rozwojem dziedzictwa kulturowego Europy”. Wartości te zostały ponadto potwierdzone i wyrażone w prawach, wolnościach i zasadach przewidzianych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

(1a)

W swojej rezolucji z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 i środków własnych Parlament Europejski podkreślił znaczenie zasad horyzontalnych, które powinny stanowić podstawę wieloletnich ram finansowych (WRF) i wszystkich powiązanych polityk Unii, w tym włączenia celów zrównoważonego rozwoju ONZ do wszystkich polityk i inicjatyw Unii w następnych WRF, podkreślił, że wyeliminowanie dyskryminacji ma kluczowe znaczenie dla wywiązania się z zobowiązań Unii na rzecz Europy sprzyjającej włączeniu społecznemu oraz wyraził ubolewanie z powodu braku uwzględniania aspektu płci i równouprawnienia w polityce Unii, jak przedstawiono we wnioskach dotyczących wieloletnich ram finansowych.

(1b)

W swojej rezolucji z dnia 14 marca 2018 r. w sprawie kolejnych WRF: przygotowanie stanowiska Parlamentu dotyczącego WRF na okres po 2020 r. Parlament Europejski wyraził poparcie dla programów w dziedzinie kultury, edukacji, mediów, młodzieży, sportu, demokracji, obywatelstwa i społeczeństwa obywatelskiego, które wyraźnie dowiodły swojej europejskiej wartości dodanej i cieszą się niesłabnącą popularnością wśród beneficjentów, i podkreślił, że silniejsza i ambitniejsza Unia może zostać osiągnięta tylko wówczas, gdy zostanie wyposażona w większe środki finansowe, a także zalecił utworzenie wewnętrznego Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji zarządzanego przez Komisję, służącego większemu wspieraniu społeczeństwa obywatelskiego i organizacji pozarządowych działających w dziedzinach związanych z demokracją i prawami człowieka. Należy zatem zapewnić stałe wsparcie istniejącym strategiom politycznym, zwiększyć zasoby przeznaczone na realizację sztandarowych programów unijnych oraz przeznaczyć dodatkowe środki finansowe na wypełnianie dodatkowych zobowiązań.

(2)

Te prawa i wartości muszą być nadal propagowane i  egzekwowane , współdzielone przez narody i  obywateli UE i znajdować się w centrum projektu europejskiego. W budżecie UE tworzy się zatem nowy Fundusz „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości”, obejmujący programy „Prawa i Wartości” oraz „Wymiar Sprawiedliwości”. W czasach, gdy europejskie społeczeństwo zmaga się z ekstremizmem, radykalizmem i podziałami, ważniejsze niż kiedykolwiek są wspieranie, umacnianie i obrona sprawiedliwości, praw i unijnych wartości: praw człowieka, poszanowania ludzkiej godności, wolności, demokracji, równości, praworządności. Będzie to miało głębokie i bezpośrednie skutki dla życia politycznego, społecznego, kulturalnego i gospodarczego w UE. W ramach tego nowego funduszu za pośrednictwem programu „Wymiar Sprawiedliwości” kontynuowane będzie wsparcie na rzecz dalszego rozwoju unijnej przestrzeni sprawiedliwości i współpracy transgranicznej. Program „Prawa i Wartości” połączy program „Prawa, równość i obywatelstwo” na lata 2014–2020, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1381/2013 (8), oraz program „Europa dla Obywateli”, ustanowiony rozporządzeniem (UE) nr 390/2014 (9)( zwanych dalej „poprzednimi programami”).

(2)

Te prawa i wartości muszą być nadal aktywnie i spójnie stosowane, chronione i propagowane przez Unię i  każde państwo członkowskie we wszystkich ich politykach , a także egzekwowane i współdzielone przez narody i  obywateli i  muszą znajdować się w centrum projektu europejskiego , ponieważ każde pogorszenie ochrony tych praw i wartości w którymkolwiek państwie członkowskim może mieć szkodliwe skutki dla Unii jako całości . W budżecie UE tworzy się zatem nowy Fundusz „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości”, obejmujący programy „Prawa i Wartości” oraz „Wymiar Sprawiedliwości”. W czasach, gdy europejskie społeczeństwo zmaga się z ekstremizmem, radykalizmem i podziałami, a także stale kurczącą się przestrzenią dla niezależnego społeczeństwa obywatelskiego ważniejsze niż kiedykolwiek są wspieranie, umacnianie i obrona sprawiedliwości, praw i unijnych wartości: praw człowieka, poszanowania ludzkiej godności, wolności, demokracji, równości, zasady niedyskryminacji i praworządności. Będzie to miało głębokie i bezpośrednie skutki dla życia politycznego, społecznego, kulturalnego i gospodarczego w UE. W ramach tego nowego funduszu za pośrednictwem programu „Wymiar Sprawiedliwości” kontynuowane będzie wsparcie na rzecz dalszego rozwoju unijnej przestrzeni sprawiedliwości i współpracy transgranicznej. Program „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” (zwany dalej „programem”) połączy program „Prawa, równość i obywatelstwo” na lata 2014–2020, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1381/2013 (8), oraz program „Europa dla Obywateli”, ustanowiony rozporządzeniem (UE) nr 390/2014 (9) ( zwane dalej „poprzednimi programami”) , i zostanie dostosowany, tak aby mógł sprostać nowym wyzwaniom w zakresie europejskich wartości .

(3)

Fundusz „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości” oraz dwa programy finansowania leżące u jego podstaw skupią się przede wszystkim na ludziach i podmiotach przyczyniających się do podtrzymywania żywych i dynamicznych wspólnych wartości, praw i bogatej różnorodności. Ostatecznym celem funduszu jest wspieranie i utrzymanie demokratycznego i integracyjnego społeczeństwa opartego na prawie i równości . Obejmuje to dynamiczne społeczeństwo obywatelskie, zachęcanie ludzi do udziału w życiu demokratycznym, obywatelskim i społecznym oraz pielęgnowanie bogatej różnorodności społeczeństwa europejskiego w oparciu o  naszą wspólną historię i  pamięć o przeszłości. Art. 11 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi dalej , że za pomocą odpowiednich środków instytucje umożliwiają obywatelom i stowarzyszeniom przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach działania Unii.

(3)

Fundusz „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości” oraz dwa programy finansowania leżące u jego podstaw skupią się na ludziach i podmiotach przyczyniających się do podtrzymywania żywych i dynamicznych wspólnych wartości, równości, praw i bogatej różnorodności. Ostatecznym celem funduszu jest wspieranie i utrzymanie demokratycznego , otwartego i integracyjnego społeczeństwa opartego na prawach i równości przez finansowanie działań, które promują dynamiczne , dobrze rozwinięte, niezależne i upodmiotowione społeczeństwo obywatelskie, obejmujących wspieranie promocji i ochrony naszych wspólnych wartości i zachęcanie ludzi do udziału w życiu demokratycznym, obywatelskim i społecznym oraz pielęgnowanie pokoju i bogatej różnorodności społeczeństwa europejskiego , również w oparciu o  nasze wspólne wartości, historię, pamięć o przeszłości i dziedzictwo . Art. 11 Traktatu o Unii Europejskiej wymaga, aby instytucje utrzymywały otwarty , przejrzysty i regularny dialog ze społeczeństwem obywatelskim, a za pomocą odpowiednich środków umożliwiały obywatelom i stowarzyszeniom przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach działania Unii.

(3a)

Komisja powinna zapewnić regularny, otwarty i przejrzysty dialog z beneficjentami programu, jak również z innymi zainteresowanymi stronami poprzez utworzenie grupy dialogu obywatelskiego. Grupa dialogu obywatelskiego powinna przyczyniać się do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk oraz do dyskusji na temat rozwoju polityki w ramach dziedzin i celów objętych programem i odnośnymi obszarami. Grupa ta powinna składać się z organizacji, które zostały wybrane do uzyskania dotacji operacyjnej lub dotacji na działania w ramach programu, oraz innych organizacji i zainteresowanych stron, które wyraziły zainteresowanie programem lub pracami w tym obszarze polityki, a które niekoniecznie otrzymują wsparcie z programu.

(4)

Program „Prawa i Wartości” (zwany dalej „programem”) powinien umożliwić stworzenie efektu synergii w celu sprostania wyzwaniom, które są wspólne dla propagowania i ochrony wartości, oraz osiągnięcie wymiaru krytycznego, pozwalającego na uzyskanie konkretnych rezultatów w tym zakresie. Powinno się to udać dzięki wykorzystaniu pozytywnych doświadczeń zyskanych w ramach poprzednich programów. Pozwoli to w pełni wykorzystać potencjał efektu synergii i tym samym skuteczniej wspierać wspomniane obszary polityki i zwiększyć ich potencjał w zakresie dotarcia do ludności. Skuteczność programu wymaga uwzględnienia specyfiki poszczególnych obszarów polityki, ich różnych grup docelowych i ich szczególnych potrzeb przez zastosowanie indywidualnego podejścia .

(4)

Program powinien umożliwić stworzenie efektu synergii w celu sprostania wyzwaniom, które są wspólne dla propagowania i ochrony wartości zapisanych w traktatach , oraz osiągnięcie wymiaru krytycznego, pozwalającego na uzyskanie konkretnych rezultatów w tym zakresie. Należy to osiągnąć dzięki wykorzystaniu i dalszemu rozwijaniu pozytywnych doświadczeń zyskanych w ramach poprzednich programów. Pozwoli to w pełni wykorzystać potencjał efektu synergii i tym samym skuteczniej wspierać wspomniane obszary polityki i zwiększyć ich potencjał w zakresie dotarcia do ludności. Skuteczność programu wymaga uwzględnienia specyfiki poszczególnych obszarów polityki, ich różnych grup docelowych i ich szczególnych potrzeb oraz możliwości uczestnictwa przez zastosowanie indywidualnych i ukierunkowanych podejść, w tym propagowania wszystkich rodzajów równości i równouprawnienia płci w ramach programu .

(4a)

Pełne poszanowanie i promowanie praworządności i demokracji ma zasadnicze znaczenie dla budowania zaufania obywateli do Unii. Poszanowanie praworządności w Unii jest warunkiem wstępnym ochrony praw podstawowych, jak również przestrzegania wszystkich praw i obowiązków zapisanych w traktatach. Sposób, w jaki praworządność jest wdrażana w państwach członkowskich, odgrywa kluczową rolę w zagwarantowaniu wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi i ich systemami prawnymi. Program powinien zatem promować i chronić prawa podstawowe, demokrację i praworządność na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym.

(4b)

Praworządność, o której mowa w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, obejmuje takie zasady jak: legalność, oznaczającą przejrzysty, rozliczalny, demokratyczny i pluralistyczny proces stanowienia prawa; pewność prawa; zakaz arbitralności w działaniu władz wykonawczych; skuteczna ochrona sądowa ze strony niezależnych sądów, w tym ochrona praw podstawowych; podział władzy i równość wobec prawa.

(5)

Przybliżenie Unii Europejskiej do jej obywateli wymaga różnorodnych działań i  skoordynowanych wysiłków . Zbliżanie obywateli w ramach partnerstwa miast i sieci miast oraz wspieranie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w obszarach objętych programem przyczynią się do zwiększenia zaangażowania obywateli w społeczeństwie, a ostatecznie także ich udziału w życiu demokratycznym Unii. Jednocześnie działania wspierające, które promują wzajemne zrozumienie, różnorodność, dialog i poszanowanie innych, sprzyjają poczuciu przynależności i tożsamości europejskiej opartej na wspólnym zrozumieniu europejskich wartości, kultury, historii i dziedzictwa. Propagowanie większego poczucia przynależności do Unii i unijnych wartości jest szczególnie ważne w odniesieniu do obywateli regionów najbardziej oddalonych UE ze względu na odległość od kontynentalnej Europy.

(5)

Aby przybliżyć Unię Europejską obywatelom, wspierać demokratyczne uczestnictwo i wzmocnić pozycję obywateli w korzystaniu z ich praw związanych z obywatelstwem europejskim, konieczne są różnorodne działania i  skoordynowane wysiłki mające na celu wyważone pod względem geograficznym rozdzielenie środków . Zbliżanie obywateli w ramach partnerstwa miast i sieci miast oraz wspieranie organizacji społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i ponadnarodowym w obszarach objętych programem przyczynią się do zwiększenia zaangażowania obywateli w społeczeństwie, a ostatecznie także ich aktywnego udziału w życiu demokratycznym Unii , jak również kształtowania jej agendy politycznej . Jednocześnie działania wspierające, które promują wzajemne zrozumienie, dialog międzykulturowy, różnorodność kulturową i językową, pojednanie , włączenie społeczne i poszanowanie innych, sprzyjają poczuciu przynależności do Unii i  wspólnego obywatelstwa dzięki tożsamości europejskiej opartej na wspólnym zrozumieniu europejskich wartości, kultury, historii i dziedzictwa. Propagowanie większego poczucia przynależności do Unii i unijnych wartości jest szczególnie ważne w odniesieniu do obywateli regionów najbardziej oddalonych UE ze względu na odległość od kontynentalnej Europy.

(5a)

Coraz większa różnorodność i globalne tendencje migracyjne uwypuklają znaczenie dialogu międzykulturowego i międzyreligijnego w naszych społeczeństwach. W ramach programu należy udzielić pełnego wsparcia dialogowi międzykulturowemu i międzyreligijnemu, który stanowi część harmonii społecznej w Europie i jest kluczowym elementem stymulującym włączenie społeczne i spójność społeczną. Dialog międzyreligijny mógłby przyczynić się do uwydatnienia pozytywnego wkładu religii w pogłębianie spójności społecznej, z kolei analfabetyzm religijny niesie ryzyko niewłaściwego wykorzystywania uczuć religijnych wśród ludności. Program powinien zatem wspierać projekty i inicjatywy na rzecz rozwoju kompetencji religijnej, a tym samym budować dialog międzyreligijny i wzajemne zrozumienie.

(6)

Niezbędne są działania dotyczące pamięci o przeszłości i  krytycznej refleksji na temat europejskiej pamięci historycznej, które pomogą uświadomić obywatelom wspólną historię, stanowiącą fundament wspólnej przyszłości , moralnego obowiązku i wspólnych wartości . Należy uwzględnić aspekty historyczne, kulturowe i międzykulturowe oraz istniejące powiązania między pamięcią o przeszłości a kształtowaniem tożsamości europejskiej i poczucia przynależności.

(6)

Niezbędne są działania dotyczące pamięci o przeszłości oraz krytycznego i  twórczego myślenia na temat europejskiej pamięci historycznej, które pomogą uświadomić obywatelom , w szczególności osobom młodym, ich wspólną historię, stanowiącą fundament wspólnej przyszłości. Należy uwzględnić aspekty historyczne , społeczne , kulturowe i międzykulturowe , tolerancję i dialog, aby promować wspólną płaszczyznę porozumienia opartą na wspólnych wartościach, solidarności, różnorodności i pokoju oraz istniejące powiązania między pamięcią o przeszłości a kształtowaniem tożsamości europejskiej i poczucia przynależności.

(7)

Obywatele powinni być również bardziej świadomi swoich praw wynikających z obywatelstwa Unii i nie powinni obawiać się zamieszkania, studiowania, podejmowania pracy i wolontariatu w innym państwie członkowskim ani podróżowania do innego państwa członkowskiego, powinni też czuć się w stanie korzystać ze swoich praw obywatelskich i je egzekwować, móc liczyć na równy dostęp oraz pełną egzekwowalność i ochronę przysługujących im praw bez jakiejkolwiek dyskryminacji, niezależnie od tego, w którym państwie Unii akurat przebywają. Należy wspierać społeczeństwo obywatelskie celem propagowania i ochrony wspólnych wartości UE określonych w art. 2 TUE, podnoszenia świadomości w zakresie tych wartości oraz w przyczyniania się do skutecznego korzystania z praw na mocy prawa Unii.

(7)

Obywatele Unii nie są dostatecznie świadomi swoich praw wynikających z obywatelstwa Unii , takich jak prawa do głosowania w wyborach europejskich i  lokalnych czy prawa do uzyskania ochrony konsularnej ze strony ambasad innych państw członkowskich. Należy zwiększać świadomość obywateli na temat tych praw. Nie powinni oni obawiać się zamieszkania, studiowania, podejmowania pracy i wolontariatu w innym państwie członkowskim ani podróżowania do innego państwa członkowskiego, powinni też czuć się w stanie korzystać ze swoich praw obywatelskich i je egzekwować, móc liczyć na równy dostęp oraz pełną egzekwowalność i ochronę przysługujących im praw bez jakiejkolwiek dyskryminacji, niezależnie od tego, w którym państwie Unii akurat przebywają. Należy wzmacniać społeczeństwo obywatelskie na wszystkich szczeblach celem propagowania i ochrony wspólnych wartości UE określonych w art. 2 TUE, podnoszenia świadomości w zakresie tych wartości oraz w przyczyniania się do skutecznego korzystania z praw na mocy prawa Unii.

(7a)

W rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie świadomości europejskiej i totalitaryzmu oraz w konkluzjach Rady z 9–10 czerwca 2011 r. w sprawie pamięci o zbrodniach popełnionych przez reżimy totalitarne w Europie podkreślono znaczenie pielęgnowania pamięci o przeszłych wydarzeniach, aby w ten sposób budować wspólną przyszłość, oraz zwrócono uwagę, jak cenna jest rola Unii w ułatwianiu, wymianie i propagowaniu inicjatyw służących zbiorowemu upamiętnianiu tych zbrodni, również w celu ożywienia wspólnej pluralistycznej i demokratycznej tożsamości europejskiej.

(8)

Równość kobiet i mężczyzn stanowi podstawową wartość i cel Unii Europejskiej. Dyskryminacja i nierówne traktowanie kobiet narusza ich prawa podstawowe i  uniemożliwia im pełne uczestnictwo w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym społeczeństwa. Ponadto istnienie barier strukturalnych i kulturowych stanowi przeszkodę dla osiągnięcia prawdziwej równości płci. Propagowanie równości kobiet i mężczyzn we wszystkich działaniach UE jest zatem jednym z jej głównych jej zadań, stanowi siłę napędową wzrostu gospodarczego i dlatego powinno być wspierane w ramach przedmiotowego programu.

(8)

Równość płci stanowi podstawową wartość i cel Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 8 niniejszego rozporządzenia zadaniem Unii jest zniesienie nierówności oraz wspieranie równouprawnienia płci we wszystkich swych działaniach. Jednak ogólny postęp w dziedzinie równości płci jest bardzo powolny, por. wskaźnik równouprawnienia płci z 2017 r. opublikowany przez Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn. Dyskryminacja krzyżowa kobiet, w wielu przypadkach cicha i ukryta, i nierówne traktowanie kobiet i dziewcząt, jak również różne formy przemocy wobec kobiet naruszają ich prawa podstawowe i  uniemożliwiają im pełne uczestnictwo w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym społeczeństwa. Ponadto istnienie barier politycznych, strukturalnych i kulturowych stanowi przeszkodę dla osiągnięcia prawdziwej równości płci. Propagowanie równości kobiet i mężczyzn we wszystkich działaniach UE w drodze wspierania uwzględniania aspektu płci i celów w dziedzinie niedyskryminacji oraz dzięki aktywnemu zwalczaniu stereotypów i eliminowaniu cichej dyskryminacji jest zatem jednym z jej głównych zadań, stanowi siłę napędową wzrostu gospodarczego i dlatego powinno być wspierane w ramach przedmiotowego programu.

(9)

Przemoc na tle płciowym oraz przemoc wobec dzieci i  młodzieży stanowią poważne naruszenie praw podstawowych. Przemoc utrzymuje się w całej Unii, we wszystkich kontekstach społecznych i gospodarczych, i odbija się poważnie na zdrowiu fizycznym i psychicznym ofiar oraz na ogóle społeczeństwa. Dzieci , młodzież i  kobiety są szczególnie narażone na przemoc , w  szczególności w  bliskich związkach . Należy podjąć działania służące propagowaniu praw dziecka i przyczynianiu się do ochrony dzieci przed krzywdą i przemocą, która zagraża ich zdrowiu fizycznemu i psychicznemu i stanowi pogwałcenie ich prawa do rozwoju, ochrony i godności. Zwalczanie wszelkich form przemocy, propagowanie zapobiegania jej oraz ochrona i wspieranie ofiar to priorytety Unii, które pomagają w realizacji praw podstawowych jednostek i przyczyniają się do równouprawnienia płci. Priorytety te powinny być wspierane w ramach przedmiotowego programu.

(9)

Przemoc na tle płciowym oraz przemoc wobec dzieci , młodzieży i  osób starszych, osób z niepełnosprawnościami, uchodźców i migrantów oraz wobec członków różnych grup mniejszościowych, takich jak członkowie mniejszości etnicznych czy osoby LGBTQI, stanowią poważne naruszenie praw podstawowych. Przemoc utrzymuje się w całej Unii, we wszystkich kontekstach społecznych i gospodarczych, i odbija się poważnie na zdrowiu fizycznym i psychicznym ofiar oraz na ogóle społeczeństwa. Walka z przemocą na tle płciowym wymaga podejścia wielowymiarowego obejmującego aspekty prawne, edukacyjne, zdrowotne (w tym prawa seksualne i reprodukcyjne), ekonomiczne i inne aspekty społeczne , takie jak wspieranie organizacji praw kobiet, udzielanie porad i  pomocy oraz projekty mające na celu osiągnięcie celu , jakim jest społeczeństwo w  większym stopniu cechujące się równością płci. Istnieje potrzeba aktywnego zwalczania szkodliwych stereotypów i norm od najmłodszych lat, a także wszelkich form mowy nienawiści i przemocy w  internecie . Należy podjąć działania służące propagowaniu praw dziecka i przyczynianiu się do ochrony dzieci przed krzywdą i przemocą, która zagraża ich zdrowiu fizycznemu i psychicznemu i stanowi pogwałcenie ich prawa do rozwoju, ochrony i godności. W Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencja stambulska) zdefiniowano przemoc wobec kobiet jako „wszelkie akty przemocy ze względu na płeć, które powodują lub mogą prowadzić do fizycznej, seksualnej, psychologicznej lub ekonomicznej szkody lub cierpienia kobiet, w tym również groźby takich aktów, przymus lub arbitralne pozbawianie wolności, zarówno w życiu publicznym, jak i prywatnym”. Zwalczanie wszelkich form przemocy, propagowanie i działania prewencyjne oraz ochrona i wspieranie ofiar to priorytety Unii, które pomagają w realizacji praw podstawowych jednostek i przyczyniają się do równouprawnienia płci. Priorytety te powinny być wspierane w ramach przedmiotowego programu. Działania prewencyjne i wspieranie ofiar w zakresie przysługujących im praw to działania, które powinny być zaprojektowane we współpracy z grupą docelową i powinny być dostosowane do szczególnych potrzeb osób będących w trudnej sytuacji z wielu powodów.

(9a)

Kobiety o nieudokumentowanym statusie są szczególnie narażone na przemoc i wykorzystywanie seksualne oraz brak dostępu do wsparcia. Kluczowe znaczenie ma wdrożenie podejścia ukierunkowanego na dobro ofiar i oferowanie odpowiednich usług wsparcia wszystkim kobietom w całej Unii, niezależnie od miejsca zamieszkania. Potrzeba uwzględnienia aspektu płci w procesach azylowych jest bardzo ważna ze względu na pracę przekrojową i może przyczynić się do większego równouprawnienia płci.

(10)

Do zapobiegania wszelkim formom przemocy i zwalczania ich oraz do ochrony ofiar niezbędne są silna wola polityczna i skoordynowane działania oparte na metodach i wynikach poprzednich programów: Daphne, „Prawa, równość i obywatelstwo” oraz „Sprawiedliwość”. Od czasu uruchomienia w 1997 r. finansowanie z programu Daphne, mające na celu wsparcie ofiar przemocy i zwalczanie przemocy wobec kobiet, dzieci i młodzieży, odniosło prawdziwy sukces, zarówno pod względem popularności wśród zainteresowanych stron (organów publicznych, instytucji akademickich i organizacji pozarządowych), jak i pod względem skuteczności finansowanych projektów. Sfinansowano dzięki niemu projekty służące podnoszeniu świadomości, świadczeniu usług wsparcia na rzecz ofiar i wspieraniu działań organizacji pozarządowych działających w terenie. Objęto nim wszelkie formy przemocy, takie jak np. przemoc domowa, przemoc seksualna, handel ludźmi, jak również nowe pojawiające się formy przemocy, takie jak cyberprzemoc. Ważne jest zatem kontynuowanie wszystkich tych działań oraz należyte uwzględnienie ich wyników i wniosków z dotychczasowych doświadczeń we wdrażaniu przedmiotowego programu.

(10)

Do zapobiegania wszelkim formom przemocy i zwalczania ich oraz do ochrony ofiar niezbędne są silna wola polityczna i skoordynowane działania oparte na metodach i wynikach poprzednich programów: Daphne, „Prawa, równość i obywatelstwo” oraz „Sprawiedliwość”. Od czasu uruchomienia w 1997 r. finansowanie z programu Daphne, mające na celu wsparcie ofiar przemocy i zwalczanie przemocy wobec kobiet, dzieci i młodzieży, odniosło prawdziwy sukces, zarówno pod względem popularności wśród zainteresowanych stron (organów publicznych, instytucji akademickich i organizacji pozarządowych), jak i pod względem skuteczności finansowanych projektów. Sfinansowano dzięki niemu projekty służące podnoszeniu świadomości, świadczeniu usług wsparcia na rzecz ofiar i wspieraniu działań organizacji pozarządowych działających w terenie. Objęto nim wszelkie formy przemocy, takie jak np. przemoc domowa, przemoc seksualna, handel ludźmi, uporczywe nękanie oraz tradycyjne szkodliwe praktyki, takie jak okaleczanie narządów płciowych kobiet, jak również pojawiające się nowe formy przemocy, takie jak cyberprzemoc i nękanie w internecie . Ważne jest zatem kontynuowanie wszystkich tych działań dzięki niezależnemu przydziałowi środków na Daphne oraz należyte uwzględnienie ich wyników i wniosków z dotychczasowych doświadczeń we wdrażaniu przedmiotowego programu.

(11)

Niedyskryminacja jest jedną z podstawowych zasad Unii. Art. 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje podejmowanie działań w celu zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Zasada niedyskryminacji jest również zapisana w art. 21 Karty. Należy brać pod uwagę specyficzne przejawy różnorodnych form dyskryminacji, a także podejmować równolegle właściwe działania mające na celu zapobieganie i zwalczanie dyskryminacji z jednego lub wielu względów. Program powinien wspierać działania mające na celu zapobieganie dyskryminacji, rasizmowi, ksenofobii, antysemityzmowi, nienawiści wobec muzułmanów i innym formom nietolerancji oraz ich zwalczanie. W tym kontekście szczególną uwagę należy także zwrócić na zapobieganie wszelkim formom przemocy, nienawiści, segregacji i stygmatyzacji i na ich zwalczanie, a także na zwalczanie nękania, molestowania i nietolerancyjnego traktowania. Program należy realizować we wzajemnie uzupełniający się sposób z innymi działaniami Unii, które mają te same cele, w szczególności z działaniami, o których mowa w komunikacie Komisji z dnia 5 kwietnia 2011 r. pt. „Unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów do 2020 r.” (10) i w zaleceniu Rady z dnia 9 grudnia 2013 r. w sprawie skutecznych środków integracji Romów w państwach członkowskich (11).

(11)

Niedyskryminacja jest jedną z podstawowych zasad Unii. Art. 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje podejmowanie działań w celu zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Zasada niedyskryminacji jest również zapisana w art. 21 Karty. Należy brać pod uwagę specyficzne przejawy różnorodnych form dyskryminacji, w tym dyskryminacji bezpośredniej, pośredniej i strukturalnej, a także podejmować równolegle właściwe działania mające na celu zapobieganie i zwalczanie dyskryminacji z jednego lub wielu względów. Program powinien wspierać działania mające na celu zapobieganie dyskryminacji, rasizmowi, ksenofobii, afrofobii, antysemityzmowi , antycyganizmowi , nienawiści wobec muzułmanów , homofobii i innym formom nietolerancji , zarówno w internecie, jak i poza nim, wobec osób należących do mniejszości oraz zwalczanie tych zjawisk, z uwzględnieniem dyskryminacji z wielu przyczyn jednocześnie, której ofiarą padają kobiety . W tym kontekście szczególną uwagę należy także zwrócić na zapobieganie wszelkim formom przemocy, nienawiści, segregacji i stygmatyzacji i na ich zwalczanie, a także na zwalczanie nękania, molestowania i nietolerancyjnego traktowania. Program należy realizować we wzajemnie uzupełniający się sposób z innymi działaniami Unii, które mają te same cele, w szczególności z działaniami, o których mowa w komunikacie Komisji z dnia 5 kwietnia 2011 r. pt. „Unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów do 2020 r.” (10) i w zaleceniu Rady z dnia 9 grudnia 2013 r. w sprawie skutecznych środków integracji Romów w państwach członkowskich (11).

(12)

Bariery wynikające z postaw społecznych oraz bariery środowiskowe, jak również słaba dostępność, stanowią przeszkody dla pełnego i skutecznego uczestnictwa osób niepełnosprawnych w życiu społecznym na równych zasadach z innymi. Osoby niepełnosprawne napotykają na przeszkody w zakresie, między innymi, dostępu do rynku pracy, korzystania z wysokiej jakości edukacji sprzyjającej włączeniu społecznemu, unikania ubóstwa i wykluczenia społecznego, korzystania z dostępu do inicjatyw kulturalnych i mediów lub ze swoich praw politycznych. Jako strona Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych (UNCRPD) Unia i wszystkie jej państwa członkowskie zobowiązały się do wspierania, ochrony i zapewnienia możliwości pełnego i równego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności przez wszystkie osoby niepełnosprawne. Postanowienia konwencji stały się integralną częścią porządku prawnego Unii.

(12)

Bariery wynikające z postaw społecznych oraz bariery środowiskowe, jak również słaba dostępność, stanowią przeszkody dla pełnego i skutecznego uczestnictwa osób niepełnosprawnych w życiu społecznym na równych zasadach z innymi. Osoby z niepełnosprawnościami, w tym osoby, które mają długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, napotykają przeszkody w zakresie, między innymi, dostępu do rynku pracy, korzystania z wysokiej jakości edukacji sprzyjającej włączeniu społecznemu, unikania ubóstwa i wykluczenia społecznego, korzystania z dostępu do inicjatyw kulturalnych i mediów lub ze swoich praw politycznych. Jako strona Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych (UNCRPD) Unia i wszystkie jej państwa członkowskie zobowiązały się do wspierania, ochrony i zapewnienia możliwości pełnego i równego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności przez wszystkie osoby niepełnosprawne. Postanowienia konwencji UNCRPD, której wdrożenie jest obowiązkowe, stały się integralną częścią porządku prawnego Unii. W związku z tym w ramach programu należy zwrócić szczególną uwagę i przeznaczyć fundusze na działania mające na celu zwiększanie świadomości na temat wyzwań, z jakimi borykają się osoby z niepełnosprawnościami, w pełni uczestniczące w życiu społecznym i korzystające z przysługujących im praw jako równorzędni obywatele.

(13)

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się (prawo do prywatności) jest prawem podstawowym zawartym w art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Prawo do ochrony danych osobowych jest prawem podstawowym zawartym w art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przestrzeganie zasad ochrony danych osobowych podlega kontroli niezależnych organów nadzoru. Ramy prawne UE, w szczególności rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (12) oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 (13), ustanawiają przepisy zapewniające skuteczną ochronę danych osobowych. Te instrumenty prawne powierzają krajowym organom nadzorczym ds. ochrony danych zadanie propagowania w społeczeństwie wiedzy o zagrożeniach, przepisach, zabezpieczeniach i prawach związanych z przetwarzaniem danych osobowych oraz ich zrozumienia. Unia powinna mieć możliwość prowadzenia działań uświadamiających, przeprowadzania badań i innych odpowiednich działań, biorąc pod uwagę znaczenie prawa do ochrony danych osobowych w czasach szybko postępujących zmian technologicznych.

(13)

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się (prawo do prywatności) jest prawem podstawowym zawartym w art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Prawo do ochrony danych osobowych jest prawem podstawowym zawartym w art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przestrzeganie zasad ochrony danych osobowych podlega kontroli niezależnych organów nadzoru. Ramy prawne UE, w szczególności rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (12) oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 (13), ustanawiają przepisy zapewniające skuteczną ochronę danych osobowych. Te instrumenty prawne powierzają krajowym organom nadzorczym ds. ochrony danych zadanie propagowania w społeczeństwie wiedzy o zagrożeniach, przepisach, zabezpieczeniach i prawach związanych z przetwarzaniem danych osobowych oraz ich zrozumienia. Unia powinna mieć możliwość prowadzenia działań uświadamiających, wspierania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w propagowaniu ochrony danych zgodnie ze standardami unijnymi oraz przeprowadzania badań i innych odpowiednich działań, biorąc pod uwagę znaczenie prawa do ochrony danych osobowych w czasach szybko postępujących zmian technologicznych.

(13a)

W Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej zapisano wolność słowa i prawo dostępu do informacji. Swobodny dostęp do informacji, ocena kontekstu, w jakim funkcjonują media, oraz odpowiedzialne i bezpieczne korzystanie z sieci informacyjno-komunikacyjnych mają bezpośredni związek ze swobodnym kształtowaniem opinii publicznej i zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania dobrego funkcjonowania demokracji. Obywatele muszą nabyć umiejętność korzystania z mediów z wykorzystaniem krytycznego myślenia niezbędnego do rozpoznawania i analizowania złożonych zjawisk, odróżniania opinii od faktów i opierania się wszelkim formom mowy nienawiści. W tym celu Unia powinna sprzyjać rozwojowi umiejętności korzystania z mediów u wszystkich obywateli, niezależnie od wieku, przez działania szkoleniowe i uświadamiające, prowadzenie badań i inne stosowne działania.

(14)

Art . 24 TFUE zobowiązuje Parlament Europejski i Radę do przyjęcia przepisów dotyczących procedur i warunków wystąpienia z inicjatywą obywatelską w rozumieniu art. 11 Traktatu o Unii Europejskiej. Zobowiązanie to wypełniono rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 211/2011 (14). Przedmiotowy program powinien wspierać finansowanie pomocy technicznej i organizacyjnej na rzecz wdrażania rozporządzenia (UE) nr 211/2011, umacniając tym samym korzystanie przez obywateli z ich prawa do wszczęcia i poparcia europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

(14)

Europejska inicjatywa obywatelska jest pierwszym ponadnarodowym instrumentem demokracji uczestniczącej, tworzącym bezpośrednią więź między obywatelami Europy a instytucjami Unii. Art . 24 TFUE zobowiązuje Parlament Europejski i Radę do przyjęcia przepisów dotyczących procedur i warunków wystąpienia z inicjatywą obywatelską w rozumieniu art. 11 Traktatu o Unii Europejskiej. Zobowiązanie to wypełniono rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 211/2011 (14). Przedmiotowy program powinien wspierać finansowanie pomocy technicznej i organizacyjnej na rzecz wdrażania rozporządzenia (UE) nr 211/2011, umacniając tym samym korzystanie przez obywateli z ich prawa do wszczęcia i poparcia europejskiej inicjatywy obywatelskiej oraz zachęcania innych do jej wspierania .

(15)

Zgodnie z art. 8 i 10 TFUE wszystkie działania w ramach programu powinny wspierać uwzględnianie aspektu płci i celów związanych z niedyskryminacją.

(15)

Zgodnie z art. 8 i 10 TFUE wszystkie działania w ramach programu powinny służyć wspieraniu uwzględniania aspektu płci i celów związanych z niedyskryminacją , a także propagowaniu sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci i w stosownych przypadkach oceny wpływu w aspekcie płci na wszystkich etapach całego procesu budżetowego Unii. Właściwe wdrożenie zasady uwzględniania aspektu płci wymaga budżetowania z uwzględnieniem aspektu płci we wszystkich odpowiednich liniach budżetowych, a także przyznawania odpowiednich zasobów na linie budżetowe służące propagowaniu równości płci oraz zwalczaniu dyskryminacji ze względu na płeć, jak również zapewnienia przejrzystości w ramach tych linii. Na koniec okresu wsparcia należy dokonać oceny poszczególnych projektów i samego programu pod kątem stopnia realizacji wspomnianych wyżej zasad.

(17)

Zgodnie z unijnymi aktami dotyczącymi równego traktowania państwa członkowskie ustanawiają niezależne organy ds. wspierania równego traktowania, znane powszechnie jako „organy ds. równości”, w celu zwalczania dyskryminacji ze względu na rasę, pochodzenie etniczne oraz płeć. Wiele państw członkowskich wykroczyło jednak poza te wymogi i dopilnowało, aby organy ds. równości mogły zajmować się również dyskryminacją na innym tle, np. ze względu na wiek, orientację seksualną, religię i wyznanie, niepełnosprawność lub inne czynniki. Organy ds. równości odgrywają kluczową rolę we wspieraniu równości i zapewnianiu skutecznego stosowania prawodawstwa w zakresie równego traktowania, w szczególności przez udzielanie niezależnej pomocy ofiarom dyskryminacji, prowadzenie niezależnych badań dotyczących dyskryminacji, publikowanie niezależnych sprawozdań i wydawanie zaleceń na temat wszelkich kwestii związanych z dyskryminacją w ich kraju. Działania organów ds. równości powinny zdecydowanie być koordynowane w tym zakresie na poziomie Unii. Sieć EQUINET została utworzona w 2007 r. Jej członkami są krajowe organy ds. propagowania równego traktowania ustanowione na mocy dyrektyw 2000/43/WE (15) i 2004/113/WE (16) oraz dyrektyw 2006/54/WE (17) i 2010/41/UE (18) Parlamentu Europejskiego i Rady. EQUINET ma wyjątkową pozycję jako jedyny podmiot, który zapewnia koordynację działań między organami ds. równości. Koordynacja za pośrednictwem EQUINET jest niezwykle ważna dla prawidłowego wdrażania unijnego prawa antydyskryminacyjnego w państwach członkowskich i powinna być wspierana w ramach przedmiotowego programu.

(17)

Zgodnie z unijnymi aktami dotyczącymi równego traktowania państwa członkowskie ustanawiają niezależne organy ds. wspierania równego traktowania, znane powszechnie jako „organy ds. równości”, w celu zwalczania dyskryminacji ze względu na rasę, pochodzenie etniczne oraz płeć. Wiele państw członkowskich wykroczyło jednak poza te wymogi i dopilnowało, aby organy ds. równości mogły zajmować się również dyskryminacją na innym tle, np. ze względu na język, wiek, orientację seksualną, religię i wyznanie, niepełnosprawność lub inne czynniki. Organy ds. równości odgrywają kluczową rolę we wspieraniu równości i zapewnianiu skutecznego stosowania prawodawstwa w zakresie równego traktowania, w szczególności przez udzielanie niezależnej pomocy ofiarom dyskryminacji, prowadzenie niezależnych badań dotyczących dyskryminacji, publikowanie niezależnych sprawozdań i wydawanie zaleceń na temat wszelkich kwestii związanych z dyskryminacją w ich kraju. Działania wszystkich tych istotnych organów ds. równości powinny zdecydowanie być koordynowane w tym zakresie na poziomie Unii. Sieć EQUINET została utworzona w 2007 r. Jej członkami są krajowe organy ds. propagowania równego traktowania ustanowione na mocy dyrektyw 2000/43/WE (15) i 2004/113/WE (16) oraz dyrektyw 2006/54/WE (17) i 2010/41/UE (18) Parlamentu Europejskiego i Rady . W dniu 22 czerwca 2018 r. Komisja przyjęła zalecenie w sprawie norm dotyczących organów ds. równości dotyczące zakresu kompetencji, niezależności, skuteczności, koordynacji i współpracy organów ds. równości. EQUINET ma wyjątkową pozycję jako jedyny podmiot, który zapewnia koordynację działań między organami ds. równości. Koordynacja za pośrednictwem EQUINET jest niezwykle ważna dla prawidłowego wdrażania unijnego prawa antydyskryminacyjnego w państwach członkowskich i powinna być wspierana w ramach przedmiotowego programu.

(17a)

Aby zwiększyć dostępność oraz zapewnić bezstronne wytyczne i praktyczne informacje związane z wszystkimi elementami programu, w państwach członkowskich należy utworzyć punkty kontaktowe w celu świadczenia pomocy zarówno beneficjentom, jak i wnioskodawcom. Punkty kontaktowe programu powinny mieć możliwość wykonywania swoich zadań niezależnie, bez konieczności bezpośredniego podporządkowywania się organom publicznym w procesie decyzyjnym oraz bez ingerencji ze strony tych organów. Punktami kontaktowymi programu mogą zarządzać państwa członkowskie lub organizacje społeczeństwa obywatelskiego bądź ich konsorcja. Punkty kontaktowe nie ponoszą odpowiedzialności za wybór projektów.

(18)

Niezależne organy zajmujące się prawami człowieka i  organizacje społeczeństwa obywatelskiego odgrywają istotną rolę w propagowaniu i ochronie wspólnych wartości Unii wynikających z art. 2 TUE oraz podnoszeniu świadomości na ten temat, jak również w przyczynianiu się do skutecznego korzystania z praw na mocy prawa Unii, w tym tych zawartych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Jak wynika z rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 18 kwietnia 2018 r., odpowiednie wsparcie finansowe ma kluczowe znaczenie dla tworzenia zrównoważonego środowiska sprzyjającego organizacjom społeczeństwa obywatelskiego w celu wzmocnienia ich roli i zapewnienia im możliwości wykonywania ich zadań w sposób niezależny i skuteczny. W ramach uzupełnienia działań podejmowanych na poziomie krajowym finansowanie UE powinno zatem przyczyniać się do wspierania niezależnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na rzecz propagowania praw człowieka , do wzmacniania ich pozycji i  budowania ich potencjału , gdyż działalność takich organizacji przyczynia się do strategicznego egzekwowania praw wynikających z prawa UE i Karty praw podstawowych UE, między innymi dzięki ich funkcjom doradczym i strażniczym, a także do propagowania i ochrony wspólnych wartości Unii na poziomie krajowym i podnoszenia świadomości obywateli w tym zakresie.

(18)

Niezależne organy zajmujące się prawami człowieka, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i obrońcy praw człowieka odgrywają istotną rolę w propagowaniu i ochronie wspólnych wartości Unii wynikających z art. 2 TUE oraz podnoszeniu świadomości na ten temat, jak również w przyczynianiu się do skutecznego korzystania z praw na mocy prawa Unii, w tym tych zawartych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Jak wynika z rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 19 kwietnia 2018 r., zwiększenie finansowania oraz odpowiednie wsparcie finansowe mają kluczowe znaczenie dla tworzenia zrównoważonego środowiska sprzyjającego organizacjom społeczeństwa obywatelskiego w celu wzmocnienia ich roli i zapewnienia im możliwości wykonywania ich zadań w sposób niezależny i skuteczny. W ramach uzupełnienia działań podejmowanych na poziomie krajowym finansowanie UE powinno zatem przyczyniać się do wspierania , wzmacniania i tworzenia, w tym poprzez odpowiednie podstawowe finansowanie i uproszczone formy kosztów, zasady i procedury finansowe, potencjału niezależnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na rzecz propagowania wartości Unii , takich jak demokracja, praworządność i  prawa podstawowe , gdyż działalność takich organizacji przyczynia się do strategicznego egzekwowania praw wynikających z prawa UE i Karty praw podstawowych UE, między innymi dzięki ich funkcjom doradczym i strażniczym, a także do propagowania i ochrony wspólnych wartości Unii na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i  międzynarodowym i podnoszenia świadomości obywateli w tym zakresie.

(19)

Komisja powinna zapewniać ogólną spójność, komplementarność i synergię z pracą organów i jednostek organizacyjnych Unii, w szczególności Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn czy Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, oraz uwzględniać prace innych krajowych lub międzynarodowych podmiotów, w dziedzinach, których dotyczy program.

(19)

Komisja powinna zapewniać ogólną spójność, komplementarność i synergię z pracą organów i jednostek organizacyjnych Unii, w szczególności Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn czy Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, oraz uwzględniać prace innych krajowych lub międzynarodowych podmiotów, w dziedzinach, których dotyczy program. Komisja powinna aktywnie pomagać uczestnikom przedmiotowego programu w wykorzystywaniu sprawozdań i zasobów stworzonych przez te organy i jednostki organizacyjne Unii, takich jak narzędzia do sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci i narzędzia do oceny równouprawnienia płci opracowane przez Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn.

(19a)

Kompleksowy mechanizm unijny dotyczący demokracji, praworządności i praw podstawowych powinien gwarantować regularną i równą ocenę wszystkich państw członkowskich, dostarczając w ten sposób niezbędnych informacji umożliwiających uruchomienie środków związanych z ogólnymi brakami w dziedzinie unijnych wartości w państwach członkowskich.

(20)

Program powinien być otwarty, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków, na uczestnictwo członków Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) będących członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i członków EFTA niebędących członkami EOG oraz innych państw europejskich. Możliwość uczestnictwa w programie powinny mieć również państwa przystępujące i kraje kandydujące do Unii oraz potencjalne kraje kandydujące korzystające ze strategii przedakcesyjnej.

(20)

W odniesieniu do wdrażania celów szczegółowych propagowania praw i równości płci, zaangażowania i uczestnictwa obywateli w życiu demokratycznym Unii na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym, jak również zwalczania przemocy, program powinien być otwarty, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków, na uczestnictwo członków Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) będących członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i członków EFTA niebędących członkami EOG oraz innych państw europejskich. Możliwość uczestnictwa w programie powinny mieć również państwa przystępujące i kraje kandydujące do Unii oraz potencjalne kraje kandydujące korzystające ze strategii przedakcesyjnej.

(21)

W celu zapewnienia skutecznego przydziału środków z budżetu ogólnego Unii należy zapewnić europejską wartość dodaną wszystkich realizowanych działań, ich komplementarność z działaniami państw członkowskich , przy jednoczesnym dążeniu do spójności, komplementarności i  synergii z programami finansowania wspierającymi ściśle ze sobą powiązane obszary polityki, w szczególności te uwzględnione w Funduszu „Sprawiedliwość , Prawa i  Wartości” – a tym samym z  programem „Wymiar Sprawiedliwości” – jak również z  programami „Kreatywna Europa” i Erasmus +, aby wykorzystać potencjał wzajemnego oddziaływania sektora kultury, sektora kreatywnego, mediów , sztuki i  edukacji. Należy stworzyć efekt synergii z innymi europejskimi programami finansowania , zwłaszcza w  dziedzinie zatrudnienia, rynku wewnętrznego, przedsiębiorstw, młodzieży, zdrowia, obywatelstwa, sprawiedliwości, migracji, bezpieczeństwa , badań naukowych, innowacji, technologii, przemysłu, spójności, turystyki, stosunków zewnętrznych, handlu i rozwoju .

(21)

W celu zapewnienia skutecznego przydziału środków z budżetu ogólnego Unii należy zapewnić europejską wartość dodaną wszystkich realizowanych działań, w tym na szczeblu lokalnym , krajowym i międzynarodowym, ukierunkowanych na promowanie i  ochronę wartości zapisanych w art. 2 TUE. Komisja dąży do osiągnięcia spójności , synergii i  komplementarności z  działaniami państw członkowskich oraz z  innymi programami finansowania wspierającymi obszary polityki ściśle powiązane z Funduszem „Sprawiedliwość , Prawa i  Wartości” , w  tym z programem „Kreatywna Europa” i Erasmus+ , a także z odnośnymi strategiami politycznymi Unii .

(21a)

Zgodnie z art. 9 TFUE należy wspierać wysoki poziom zatrudnienia, zapewnianie odpowiedniej ochrony socjalnej i zwalczanie wykluczenia społecznego. Działania objęte programem powinny zatem wspierać synergię między walką z ubóstwem, wykluczeniem społecznym i wykluczeniem z rynku pracy a promowaniem równości i zwalczaniem wszelkich form dyskryminacji. Program należy zatem wdrażać w taki sposób, aby zapewniać maksymalne synergie i komplementarność zarówno między jego różnymi komponentami, jak i z Europejskim Funduszem Społecznym Plus. Ponadto należy zapewnić synergie zarówno z programem Erasmus, jak i z Europejskim Funduszem Społecznym Plus, aby zagwarantować, że fundusze te wspólnie przyczynią się do oferowania wysokiej jakości kształcenia i zapewnienia wszystkim równych szans.

(22a)

Istotne jest zapewnienie należytego zarządzania finansami programu oraz jego realizacji w sposób możliwie najbardziej skuteczny i przyjazny dla użytkownika, przy równoczesnym zagwarantowaniu pewności prawa i dostępności programu dla wszystkich uczestników.

(22b)

Poprawa wdrażania i jakości wydatkowania powinna stanowić wiodącą zasadę służącą osiągnięciu celów programu, a jednocześnie należy zagwarantować optymalne wykorzystanie zasobów finansowych.

(23)

Do tego programu zastosowanie ma rozporządzenie (UE, Euratom) [nowe rozporządzenie finansowe] („rozporządzenie finansowe”). Określa ono zasady wykonania budżetu Unii, w tym zasady dotyczące dotacji, nagród, zamówień publicznych, wykonania pośredniego, pomocy finansowej, instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych.

(23)

Do tego programu zastosowanie ma rozporządzenie (UE, Euratom) [nowe rozporządzenie finansowe] („rozporządzenie finansowe”). Określa ono zasady wykonania budżetu Unii, w tym zasady dotyczące dotacji, nagród, zamówień publicznych, wykonania pośredniego, pomocy finansowej, instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych oraz wymaga pełnej przejrzystości w zakresie wykorzystania zasobów, należytego zarządzania finansami i ostrożnego wykorzystywania zasobów . W szczególności w ramach wdrażania programu należy ustanowić i dalej wzmacniać przepisy dotyczące możliwości finansowania lokalnych, regionalnych, krajowych i ponadnarodowych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym oddolnych lokalnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, za pośrednictwem wieloletnich dotacji operacyjnych i dotacji w systemie kaskadowym, przepisy zapewniające szybkie i elastyczne procedury przyznawania dotacji, takie jak dwuetapowa procedura składania wniosków, przyjazne dla użytkowników procedury składania wniosków oraz procedury sprawozdawcze.

(24)

Rodzaje finansowania i metody wdrażania na podstawie tego rozporządzenia powinny być wybierane w zależności od ich możliwości osiągnięcia szczegółowych celów działań i zapewnienia rezultatów, biorąc pod uwagę w szczególności koszty kontroli, obciążenie administracyjne oraz przewidywane ryzyko nieprzestrzegania przepisów. Pod uwagę należy wziąć korzystanie z płatności ryczałtowych, stawek ryczałtowych i  kosztów jednostkowych, a także formę finansowania niepowiązanego z kosztami, o którym mowa w art. 125 ust. 1 rozporządzenia finansowego. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (20), rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 (21), rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (22) i rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 (23) interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i dochodzenia, a także odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania sankcji administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia administracyjne, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe i inne przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 (24). Zgodnie z rozporządzeniem finansowym każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, w pełni współpracują w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznają konieczne prawa i dostęp Komisji, OLAF-owi, EPPO i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz zapewniają, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa.

(24)

Rodzaje finansowania i metody wdrażania na podstawie tego rozporządzenia powinny być wybierane w zależności od ich możliwości osiągnięcia szczegółowych celów działań i zapewnienia rezultatów, biorąc pod uwagę w szczególności koszty kontroli, obciążenie administracyjne , wielkość i zdolności zainteresowanych stron i docelowych beneficjentów oraz przewidywane ryzyko nieprzestrzegania przepisów. Pod uwagę należy wziąć korzystanie z płatności ryczałtowych, stawek ryczałtowych, kosztów jednostkowych i dotacji w systemie kaskadowym , a także kryteriów współfinansowania, które uwzględniają pracę wolontariuszy i formę finansowania niepowiązanego z kosztami, o którym mowa w art. 125 ust. 1 rozporządzenia finansowego . Wymogi dotyczące współfinansowania powinny dopuszczać formę niepieniężną i mogą zostać uchylone w przypadkach ograniczonego finansowania uzupełniającego . Zgodnie z rozporządzeniem finansowym, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (20), rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 (21), rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (22) i rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 (23) interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i dochodzenia, a także odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania sankcji administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia administracyjne, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe i inne przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 (24). Zgodnie z rozporządzeniem finansowym każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, w pełni współpracują w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznają konieczne prawa i dostęp Komisji, OLAF-owi, EPPO i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz zapewniają, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa.

(25)

Państwa trzecie będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) mogą uczestniczyć w programach Unii w ramach współpracy ustanowionej na mocy Porozumienia EOG, które przewiduje wprowadzenie w życie programów w drodze decyzji wydanej na mocy tego porozumienia. Państwa trzecie mogą uczestniczyć w programie również na podstawie innych instrumentów prawnych. Do niniejszego rozporządzenia należy wprowadzić odpowiedni przepis szczegółowy przyznający niezbędne uprawnienia i prawa dostępu właściwemu urzędnikowi zatwierdzającemu, Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu pozwalające im na całościowe wykonywanie ich odpowiednich kompetencji.

(25)

W odniesieniu do wdrażania celów szczegółowych propagowania równości płci, praw, zaangażowania i uczestnictwa obywateli w życiu demokratycznym Unii na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym oraz zwalczania przemocy państwa trzecie będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) mogą uczestniczyć w programach Unii w ramach współpracy ustanowionej na mocy Porozumienia EOG, które przewiduje wprowadzenie w życie programów w drodze decyzji wydanej na mocy tego porozumienia. Państwa trzecie mogą uczestniczyć w programie również na podstawie innych instrumentów prawnych. Do niniejszego rozporządzenia należy wprowadzić odpowiedni przepis szczegółowy przyznający niezbędne uprawnienia i prawa dostępu właściwemu urzędnikowi zatwierdzającemu, Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu pozwalające im na całościowe wykonywanie ich odpowiednich kompetencji.

(26a)

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich ma na celu wyposażenie Unii w środki umożliwiające zapewnienie lepszej ochrony budżetu unijnego, w przypadku gdy uchybienia w zakresie praworządności utrudniają należyte zarządzanie finansami w interesie Unii lub grożą takim utrudnieniem. Powinien on uzupełnić program „Prawa i Wartości”, którego rola jest inna, a mianowicie finansowanie strategii politycznych zgodne z prawami podstawowymi i wartościami europejskimi, w których centrum znajdują się życie i uczestnictwo ludności.

(27)

Zgodnie z [art. 94 decyzji Rady 2013/755/UE (25) osoby i podmioty z siedzibą w krajach i terytoriach zamorskich (KTZ) kwalifikują się do finansowania z zastrzeżeniem zasad i celów programu oraz ewentualnych uzgodnień mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dany kraj lub terytorium zamorskie są powiązane.

(27)

Zgodnie z [art. 94 decyzji Rady 2013/755/UE (25) osoby i podmioty z siedzibą w krajach i terytoriach zamorskich (KTZ) kwalifikują się do finansowania z zastrzeżeniem zasad i celów programu oraz ewentualnych uzgodnień mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dany kraj lub terytorium zamorskie są powiązane. Podczas wdrażania programu uwzględnia się ograniczenia wynikające z oddalenia KTZ, a ich skuteczne uczestnictwo w programie będzie przedmiotem procesu monitorowania i regularnej oceny.

(28)

Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie ze zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych , niniejszy program przyczyni się do uwzględnienia działań w dziedzinie klimatu i do osiągnięcia celu ogólnego, w ramach którego wydatki na realizację celów klimatycznych w  budżecie UE mają sięgnąć 25  %. Stosowne działania zostaną określone podczas opracowania i wdrażania programu i ponownie ocenione w kontekście oceny śródokresowej.

(28)

Niniejszy program, który jest odzwierciedleniem znaczenia, jakie ma przeciwdziałanie zmianie klimatu zgodnie ze zobowiązaniami Unii do realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju ONZ , przyczyni się do uwzględnienia działań w dziedzinie klimatu w innych strategiach politycznych oraz do osiągnięcia ogólnego celu , jakim jest przeznaczenie 25 % wydatków z budżetu UE na cele związane z klimatem w  WRF na lata 2021–2027, oraz celu rocznego na poziomie 30  % jak najszybciej i nie później niż w 2027 r . Stosowne działania zostaną określone podczas opracowania i wdrażania programu i ponownie ocenione w kontekście oceny śródokresowej.

(29)

Zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego na rzecz lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. zachodzi potrzeba oceny niniejszego programu w oparciu o informacje zgromadzone w kontekście konkretnych wymogów dotyczących monitorowania, przy czym należy unikać nadmiernej regulacji i obciążeń administracyjnych, zwłaszcza względem państw członkowskich. Wymogi te mogą, w stosownych przypadkach, obejmować mierzalne wskaźniki jako podstawę oceny oddziaływania programu w terenie.

(29)

Zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego na rzecz lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. zachodzi potrzeba oceny niniejszego programu w oparciu o informacje zgromadzone w kontekście konkretnych wymogów dotyczących monitorowania, przy czym należy unikać nadmiernej regulacji i obciążeń administracyjnych, zwłaszcza względem państw członkowskich. W tym kontekście przykłady wnioskodawców i beneficjentów, którzy mogą nie posiadać odpowiednich zasobów i personelu, aby spełnić wymogi w zakresie monitorowania i sprawozdawczości, można by rozumieć jako organizacje społeczeństwa obywatelskiego, lokalne władze publiczne, partnerów społecznych itp. Wymogi te mogą, w stosownych przypadkach, obejmować mierzalne wskaźniki jako podstawę oceny oddziaływania programu w terenie.

(30)

W  celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej należy przekazać Komisji w odniesieniu do wskaźników, o których mowa w art. 14 i 16 oraz w załączniku II. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(30)

W  dążeniu do uzupełnienia niniejszego rozporządzenia służącego realizacji programu i zapewnieniu skutecznej oceny postępów w osiąganiu jego celów uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej należy przekazać Komisji w odniesieniu do programu prac przyjętego zgodnie z art. 13 oraz wskaźników, o których mowa w art. 14 i 16 oraz w załączniku II. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(31)

W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (26).

-a)

a)

propagowanie równości i  praw (komponent „Równość i  prawa” ),

a)

propagowanie równości , w tym równości płci, praw , niedyskryminacji i dalszego uwzględniania aspektu płci (komponent „Równość , prawa i  równość płci” ),

b)

propagowanie zaangażowania obywateli w  życie demokratyczne Unii i ich udziału w  nim (komponent „Zaangażowanie i udział obywateli” ),

b)

podnoszenie świadomości obywateli – a w  szczególności młodych ludzi – na temat znaczenia Unii poprzez działania mające na celu zachowanie pamięci o wydarzeniach historycznych, które doprowadziły do jej powstania, oraz propagowanie demokracji, wolności słowa, pluralizmu, zaangażowania obywatelskiego, a także spotkań obywateli i ich aktywnego udziału w  życiu demokratycznym Unii (komponent „Aktywność obywatelska” );

c)

zwalczanie przemocy (komponent Daphne ).

c)

zwalczanie przemocy , w tym przemocy ze względu na płeć (komponent „Daphne” ).

a)

ochronie i promowaniu demokracji i praworządności, w tym poprzez wspieranie działań społeczeństwa obywatelskiego propagujących niezawisłość sądownictwa i skuteczną ochronę sądową przez niezależne sądy, w tym w zakresie praw podstawowych; zapewnianiu wsparcia dla niezależnych obrońców praw człowieka i organizacji społeczeństwa obywatelskiego zajmujących się monitorowaniem przestrzegania praworządności, dla obrony sygnalistów oraz inicjatyw propagujących wspólną kulturę przejrzystości, dobrego sprawowania władzy i walki z korupcją;

b)

wspieraniu budowy bardziej demokratycznej Unii, ochronie i zwiększaniu świadomości na temat praw i wartości zapisanych w Traktatach poprzez zapewnienie wsparcia finansowego niezależnym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, które promują i uprawiają te prawa i wartości na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i ponadnarodowym, tworząc tym samym środowisko, które umożliwia dialog demokratyczny i umacnianie wolności słowa, pokojowych zgromadzeń lub zrzeszania się, wolności i pluralizmu mediów oraz wolności akademickiej.

a)

zapobieganiu nierównościom i dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną oraz ich zwalczaniu, a także na wspieraniu i uwzględnianiu kompleksowej polityki propagowania równości płci i niedyskryminacji oraz polityki zwalczania rasizmu i wszelkich form nietolerancji;

a)

wspieraniu równości oraz zapobieganiu nierównościom i dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie społeczne lub etniczne, kolor skóry, cechy genetyczne, język, religię lub światopogląd, przekonania polityczne lub wyznawaną opinię w innej dziedzinie, przynależność do mniejszości krajowej, stan majątkowy, urodzenie, niepełnosprawność, wiek , orientację seksualną lub z jakichkolwiek innych względów, oraz na zwalczaniu tych przejawów nierówności i dyskryminacji , a także na wspieraniu i uwzględnianiu kompleksowej polityki propagowania równości i niedyskryminacji oraz ich włączaniu do głównego nurtu polityki, oraz polityki zwalczania rasizmu i wszelkich form nietolerancji zarówno w internecie, jak i poza nim ;

aa)

wspieraniu kompleksowych strategii politycznych i programów na rzecz promowania praw kobiet, równości płci, umocnienia pozycji kobiet i uwzględniania aspektu płci;

a)

zwiększaniu zrozumienia Unii , jej historii, dziedzictwa kulturowego i  różnorodności przez jej obywateli ;

a)

wspieranie projektów przedstawianych przez obywateli, ze szczególnym uwzględnieniem młodych ludzi, mających na celu zachęcanie ludzi nie tylko do pamiętania o wydarzeniach, które poprzedzały ustanowienie Unii i tworzą rdzeń jej pamięci historycznej, ale także do lepszego poznania wspólnej historii, kultury i wartości, a także do poczucia bogactwa wspólnego dziedzictwa kulturowego oraz różnorodności kulturowej i językowej, które stanowią fundament wspólnej przyszłości; zwiększanie zrozumienia przez obywateli idei Unii, jej początków, racji bytu i osiągnięć, a także zwiększanie ich świadomości na temat obecnych i przyszłych wyzwań oraz znaczenia wzajemnego zrozumienia i tolerancji, które są centralnym elementem projektu europejskiego ;

aa)

promowanie i wspieranie wymiany dobrych praktyk w zakresie kształtowania obywatelstwa europejskiego, zarówno w ramach kształcenia formalnego, jak i pozaformalnego;

b)

wspieraniu interakcji i współpracy między obywatelami różnych krajów ; propagowaniu zaangażowania obywatelskiego i demokratycznego, umożliwiającego obywatelom i  stowarzyszeniom przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach działania Unii.

b)

propagowanie dialogu publicznego poprzez partnerstwo miast, spotkania obywateli, w szczególności ludzi młodych, oraz poprzez współpracę między gminami, społecznościami lokalnymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego różnych krajów , aby zapewnić im bezpośrednie praktyczne doświadczanie różnorodności kulturowej i  dziedzictwa kulturowego w Unii oraz zwiększyć zaangażowanie obywateli w życie społeczeństwa;

ba)

wspieranie i zwiększanie udziału obywateli w życiu demokratycznym Unii na szczeblu lokalnym, krajowym i ponadnarodowym; umożliwianie obywatelom i stowarzyszeniom propagowania dialogu międzykulturowego i prowadzenia odpowiednich debat publicznych na temat wszystkich obszarów działania Unii, przyczyniając się tym samym do kształtowania politycznego programu Unii; wspieranie zorganizowanych wspólnych inicjatyw, zarówno w formie stowarzyszeń obywateli, jak i sieci podmiotów prawnych, w celu skuteczniejszego promowania celów, o których mowa w poprzednich literach;

-a)

a)

zapobieganiu wszelkim formom przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet oraz przemocy wobec innych grup ryzyka, jak również zwalczaniu takiej przemocy;

a)

zapobieganiu wszelkim formom przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet oraz przemocy wobec innych grup ryzyka, takich jak osoby LGBTQI, niepełnosprawni, mniejszości, osoby starsze, migranci i uchodźcy, jak również zwalczaniu takiej przemocy;

b)

wspieraniu i ochronie ofiar takiej przemocy.

b)

wspieraniu i ochronie ofiar takiej przemocy , w tym przez wspieranie działań organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które ułatwiają i zapewniają dostęp do wymiaru sprawiedliwości, usług wsparcia ofiar oraz bezpiecznego systemu zgłaszania się na policję dla wszystkich ofiar przemocy, a także wspieraniu i zapewnianiu ofiarom przemocy na tle płciowym takiego samego poziomu ochrony w całej Unii .

-a)

a)

[408 705 000 ] EUR na cele szczegółowe, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) i c);

a)

[ 429 372 000 EUR w cenach z 2018 r.] [ 484 000 000 EUR], (tj. 26,39  % całkowitej puli środków finansowych) na cele szczegółowe, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) i c);

b)

[233 000 000 ] EUR na cel szczegółowy , o  którym mowa w art. 2 ust. 2 lit. b).

b)

[ 443 566 000 EUR w cenach z 2018 r.] [ 500 000 000 EUR], (tj. 27,26  % całkowitej puli środków finansowych) na cele szczegółowe , o  których mowa w art. 2 ust. 2 lit. b);

1.

Na mocy niniejszego rozporządzenia można otrzymać finansowanie na działania przyczyniające się do osiągnięcia celu ogólnego lub szczegółowego określonego w art. 2. Do finansowania kwalifikują się w szczególności działania wymienione w  art. 9 a .

2.

a)

podnoszenie świadomości, edukowanie społeczeństwa, promocja i rozpowszechnianie informacji w celu zwiększenia poziomu znajomości obszarów polityki, zasad i praw w dziedzinach i celach objętych programem;

b)

wzajemne uczenie się w drodze wymiany dobrych praktyk między zainteresowanymi podmiotami w celu poprawy stanu wiedzy i wzajemnego zrozumienia, a także zaangażowania obywatelskiego i demokratycznego;

c)

monitorowanie analityczne, sprawozdawczość i działania wspierające mające na celu poprawę zrozumienia sytuacji w państwach członkowskich i na szczeblu unijnym w obszarach objętych programem, jak również poprawę właściwej transpozycji i wdrażania prawa unijnego, polityk i wspólnych wartości unijnych w państwach członkowskich, obejmujące na przykład gromadzenie danych i statystyk; opracowywanie wspólnych metodologii oraz, w stosownych przypadkach, wskaźników lub wartości referencyjnych; studia, badania, analizy i ankiety; oceny; oceny skutków; sporządzanie i publikowanie przewodników, sprawozdań i materiałów edukacyjnych;

d)

szkolenie odpowiednich zainteresowanych stron w celu poszerzenia ich wiedzy na temat polityk i praw w objętych programem dziedzinach oraz wzmocnienie niezależności i zdolności zainteresowanych stron do propagowania polityk i praw w objętych programem dziedzinach, w tym poprzez strategiczne spory sądowe;

e)

promowanie świadomości społecznej oraz zrozumienia zagrożeń, zasad, gwarancji i praw związanych z ochroną danych osobowych, prywatnością i bezpieczeństwem cyfrowym;

f)

zwiększanie wiedzy obywateli na temat podstawowych wartości europejskich i ich zaangażowania na rzecz sprawiedliwości, równości, praworządności i demokracji, a także ich praw i obowiązków wynikających z obywatelstwa europejskiego, takich jak prawo do podróżowania, pracy, studiowania i mieszkania w innym państwie członkowskim, poprzez kampanie informacyjne oraz propagowanie wzajemnego zrozumienia, dialogu międzykulturowego i poszanowania różnorodności w Unii;

g)

zwiększanie świadomości obywateli – zwłaszcza ludzi młodych – w zakresie europejskiej kultury, tożsamości, historii i pamięci o przeszłości oraz europejskiego dziedzictwa kulturowego, a także w zakresie wzmacniania ich poczucia przynależności do Unii, w szczególności poprzez inicjatywy mające na celu rozwijanie krytycznej refleksji nad przyczynami reżimów totalitarnych w nowożytnej historii Europy oraz kultywowanie pamięci ofiar ich zbrodni i nierównego traktowania, oraz poprzez działania związane z innymi decydującymi momentami w najnowszej historii Europy;

h)

integrowanie obywateli różnych narodowości i kultur dzięki umożliwianiu im udziału w działaniach związanych z partnerstwem miast oraz projektach na małą skalę i projektach społeczeństwa obywatelskiego, stwarzając tym samym warunki do lepszego podejścia oddolnego;

i)

wspieranie i ułatwianie aktywnego i integracyjnego uczestnictwa, ze szczególnym uwzględnieniem marginalizowanych grup społecznych, w budowie bardziej demokratycznej Unii, jak również wspieranie znajomości, propagowania i ochrony praw podstawowych, praw i wartości w drodze wspierania organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających w obszarach objętych programem na wszystkich szczeblach, jak również rozwijanie zdolności europejskich sieci i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aby przyczynić się do rozwoju, podnoszenia świadomości i monitorowania wdrażania unijnego prawa, celów politycznych, wartości i strategii;

j)

finansowanie pomocy technicznej i organizacyjnej na rzecz wdrażania rozporządzenia [(UE) nr 211/2011], co przyczyni się do lepszego korzystania przez obywateli z prawa do wszczęcia i poparcia europejskiej inicjatywy obywatelskiej;

k)

zwiększanie wiedzy na temat programu oraz poprawa jego upowszechniania i możliwości przenoszenia jego wyników, a także wspieranie działań mających na celu dotarcie do obywateli i społeczeństwa obywatelskiego, w tym przez tworzenie i wspieranie niezależnych punktów kontaktowych programu;

l)

wzmocnienie zdolności i niezależności obrońców praw człowieka i organizacji społeczeństwa obywatelskiego monitorujących sytuację pod względem praworządności oraz wspierających działania na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym;

m)

wspieranie obrony sygnalistów, obejmujące inicjatywy i środki mające na celu ustanowienie bezpiecznych kanałów zgłaszania w ramach organizacji, a także do organów publicznych lub innych właściwych organów, jak również środków ochrony sygnalistów przed zwolnieniem, degradacją lub innymi formami odwetu, w tym poprzez informowanie i szkolenie właściwych organów publicznych i zainteresowanych stron;

n)

wspieranie inicjatyw i środków mających na celu propagowanie i ochronę wolności i pluralizmu mediów oraz budowanie zdolności w celu sprostania nowym wyzwaniom, takim jak nowe media, przeciwdziałanie mowie nienawiści i ukierunkowana dezinformacja, poprzez działania uświadamiające, szkolenia, badania i monitorowanie;

o)

wspieranie organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na rzecz promowania i monitorowania uczciwości, przejrzystości i rozliczalności organów publicznych oraz zwalczania korupcji;

p)

wspieranie organizacji udzielających pomocy, zakwaterowania i ochrony ofiarom przemocy i osobom w sytuacji zagrożenia, w tym schronisk dla kobiet;

—

państwo członkowskie lub powiązany z  nim kraj lub terytorium zamorskie;

—

państwo członkowskie lub powiązany z  państwem członkowskim kraj zamorski lub terytorium zamorskie;

—

państwo trzecie stowarzyszone z programem;

—

w przypadku celów szczegółowych, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) i c), państwo trzecie stowarzyszone z programem zgodnie z art. 7 niniejszego rozporządzenia ;

b)

wszelkie podmioty prawne utworzone na mocy prawa unijnego lub wszelkie organizacje międzynarodowe;

b)

wszelkie podmioty prawne typu non-profit utworzone na mocy prawa unijnego lub wszelkie organizacje międzynarodowe;

a)

w ramach kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 lit. a):

b)

w ramach kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 lit. b):

a)

podnoszenie świadomości, rozpowszechnianie informacji w celu zwiększenia poziomu znajomości obszarów polityki i praw w dziedzinach objętych programem;

b)

wzajemne uczenie się w drodze wymiany dobrych praktyk między zainteresowanymi podmiotami w celu poprawy stanu wiedzy i wzajemnego zrozumienia, a także zaangażowania obywatelskiego i demokratycznego;

c)

działania analityczne i monitorujące  (1) celem lepszego zrozumienia sytuacji w państwach członkowskich i na szczeblu UE w dziedzinach objętych programem, a także celem poprawy wdrażania prawa i polityki UE;

d)

szkolenie odpowiednich zainteresowanych podmiotów w celu zwiększenia poziomu znajomości polityki i praw w dziedzinach objętych programem;

e)

opracowywanie i obsługę narzędzi z zakresu technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT);

f)

zwiększanie świadomości obywateli w zakresie europejskiej kultury, historii i pamięci o przeszłości, jak również ich poczucia przynależności do Unii;

g)

integrowanie Europejczyków z różnych krajów i kultur dzięki umożliwianiu im udziału w działaniach związanych z partnerstwem miast;

h)

zachęcanie do aktywnego uczestnictwa w budowie bardziej demokratycznej Unii i ułatwianie takiego uczestnictwa, jak również wspieranie znajomości praw i wartości w drodze wspierania organizacji społeczeństwa obywatelskiego;

i)

finansowanie pomocy technicznej i organizacyjnej na rzecz wdrażania rozporządzenia [(UE) nr 211/2011], co przyczyni się do lepszego korzystania przez obywateli z prawa do wszczęcia i poparcia europejskiej inicjatywy obywatelskiej;

j)

rozwijanie zdolności sieci europejskich do propagowania i dalszego rozwijania prawa Unii, jej celów i strategii politycznych, a także wspierania organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających w dziedzinach objętych programem;

k)

poprawa znajomości programu oraz jego upowszechniania i możliwości przenoszenia jego wyników, a także wspieranie działań mających na celu dotarcie do obywateli, w tym przez tworzenie i wspieranie biur programu / krajowych sieci kontaktów.

(i)

działaniami szkoleniowymi;

(i)

działaniami szkoleniowymi;

(ii)

działaniami związanymi z wzajemnym uczeniem się i wymianą dobrych praktyk;

(ii)

działaniami związanymi z wzajemnym uczeniem się i wymianą dobrych praktyk;

(iii)

działaniami popularyzacyjnymi, informacyjnymi i służącymi zwiększaniu świadomości

(iii)

działaniami popularyzacyjnymi, informacyjnymi i służącymi zwiększaniu świadomości