Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków dotycząca stawek VAT stosowanych do książek, gazet i czasopism

A. Zasadność działań

Dlaczego należy podjąć działania? Na czym polega problem?

Dyrektywa Rady 2006/112/WE (dyrektywa VAT) jednoznacznie wyłącza usługi świadczone drogą elektroniczną, w tym dostarczane drogą elektroniczną książki, gazety i czasopisma („publikacje elektroniczne”), z zakresu stosowania obniżonych stawek VAT, państwa członkowskie mogą natomiast stosować obniżoną stawkę VAT do książek, gazet i czasopism na wszystkich nośnikach fizycznych.

Prowadzi to do sytuacji, w której zezwala się państwom członkowskim na stosowanie obniżonych stawek VAT, a nawet stawek niższych niż 5 % (stawek nadzwyczajnie obniżonych i zerowych), do niektórych publikacji drukowanych, podczas gdy na publikacje elektroniczne muszą one stosować stawkę podstawową. Wynikiem tego jest znacznie mniej korzystne traktowanie publikacji elektronicznych pod kątem VAT niż publikacji drukowanych. Ponadto z uwagi na istnienie szeregu odstępstw od dyrektywy VAT jedynie 10 z 28 państw członkowskich może stosować nadzwyczajnie obniżone i zerowe stawki na niektóre publikacje drukowane, natomiast pozostałe państwa członkowskie nie mają takiej samej możliwości.

Brak równego traktowania różnych formatów jest zapisany w dyrektywie VAT i nie pozwala państwom członkowskim na obniżenie stawek VAT na publikacje elektroniczne.

Jaki jest cel inicjatywy?

Celem szczegółowym inicjatywy jest umożliwienie państwom członkowskim dostosowania stawek VAT na publikacje elektroniczne do stawek VAT obowiązujących obecnie w odniesieniu do publikacji drukowanych.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE? 

Państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania przepisów dyrektywy VAT i to właśnie dyrektywa VAT uniemożliwia państwom członkowskim zastosowanie do publikacji dostarczanych drogą elektroniczną tych samych stawek podatku VAT, które obowiązują obecnie w odniesieniu do publikacji drukowanych. Zostało to potwierdzone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z dnia 5 marca 2015 r. w sprawach C-479/13 i C-502/13. Trybunał wyraźnie stwierdził, że na mocy obecnej dyrektywy VAT państwa członkowskie nie mogą stosować obniżonej stawki VAT na książki elektroniczne, a zatem sama wykładnia dyrektywy VAT ani też inicjatywy o charakterze niewiążącym nie mogą zaradzić zaistniałej sytuacji. W związku z tym, aby rozwiązać ten problem, niezbędna jest inicjatywa ustawodawcza na poziomie UE w celu zmiany dyrektywy VAT.

B. Rozwiązania

Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważano? Czy wskazano preferowany wariant? Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak?

Rozważono dwa warianty strategiczne. Jak wyjaśniono w poprzedniej sekcji, nielegislacyjne warianty są nieskuteczne, w związku z tym oba warianty obejmują zmianę dyrektywy VAT.

Wariant 1 umożliwiłby państwom członkowskim stosowanie obniżonych stawek na publikacje elektroniczne, a 19 spośród 28 państw członkowskich mogłoby dzięki niemu zrównać stawki VAT na publikacje. W ramach wariantu 2, który umożliwiłby państwom członkowskim stosowanie również do publikacji elektronicznych stawek nadzwyczajnie obniżonych lub zerowych, wszystkie 28 państw członkowskich miałoby możliwość zrównania stawek VAT na publikacje. Zaletą wybranego ostatecznie wariantu 2 jest ponadto fakt, że jest on w pełni zgodny z planem działania w sprawie VAT, ponieważ zakłada, że odstępstwa (stawki nadzwyczajnie obniżone i stawki zerowe) dostępne jedynie dla kilku państw członkowskich należy przyznać wszystkim państwom członkowskim w ramach ostatecznego systemu VAT.

Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

W ramach otwartych konsultacji społecznych respondenci prawie jednomyślnie poparli wprowadzenie możliwości stosowania przez państwa członkowskie obniżonych stawek VAT na publikacje elektroniczne, które jest przewidziane w obu wariantach. Poparcie dla umożliwienia wszystkim państwom członkowskim stosowania nadzwyczajnie obniżonych i zerowych stawek do wszystkich publikacji było niższe i wyniosło 40 % wszystkich respondentów, było to jednak nadal preferowane rozwiązanie, zwłaszcza dla zainteresowanych podmiotów z sektora poligraficznego i wydawniczego (66 %).

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów? 

Wybrana opcja skutecznie znosi ograniczenia nałożone na państwa członkowskie, które nie są już uzasadnione zasadą kraju przeznaczenia (tj. opodatkowania według miejsca pobytu nabywcy) i umożliwia państwom członkowskim zrównanie stawek VAT na publikacje niezależnie od ich formatu.

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów? 

Jeżeli państwa członkowskie obniżą stawki podatku VAT na publikacje elektroniczne, dochody z podatku VAT zmniejszą się. Gdyby wszystkie państwa członkowskie zastosowały do tych publikacji te same stawki, jakie mają obecnie zastosowanie do publikacji drukowanych, uszczuplenie dochodów z VAT w ramach wybranego wariantu mogłoby wynieść maksymalnie 4,7 mld EUR rocznie.

Wniosek nie ma skutków dla zasobów własnych UE.

Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw, MŚP i mikroprzedsiębiorstw?

Dla przedsiębiorstw z branży wydawniczej, z których 99 % to MŚP, niższe stawki VAT oznaczałyby wzrost rentowności. Częściowe zastępowanie publikacji fizycznych publikacjami elektronicznymi może wywoływać pewną presję na przemysł poligraficzny i (niecyfrowy) sektor detaliczny, ale oba sektory opracowują już strategie mające na celu stawienie czoła wyzwaniom, z jakimi przychodzi im się zmierzyć ze strony publikacji elektronicznych.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych? 

Jak wskazano powyżej, gdyby państwa członkowskie zdecydowały się na dostosowanie stawek VAT na publikacje elektroniczne do obecnie obowiązujących stawek VAT na publikacje drukowane, zmniejszyłyby się ich dochody z VAT. Wybrane warianty nie zobowiązują ich jednak do jakichkolwiek zmian stawek VAT. Dlatego też to państwa członkowskie będą określać ewentualne skutki budżetowe lub nawet unikną takich skutków całkowicie.

Czy wystąpią inne znaczące skutki? 

Wdrożenie każdego z wariantów, a zwłaszcza wariantu wybranego, będzie prowadzić do zwiększenia poziomu skomplikowania systemu VAT z powodu mniejszej harmonizacji stawek VAT na szczeblu UE.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?

Prawidłowe stosowanie dyrektywy VAT będzie monitorowane, a Komisja w swoim planie działania w sprawie VAT zapowiedziała już przedłożenie wniosku dotyczącego ogólnej reformy stawek VAT na koniec 2017 r.