KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 26.1.2016

COM(2016) 36 final

2013/0014(COD)

KOMUNIKAT KOMISJI
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

dotyczący

stanowiska Rady w sprawie przyjęcia rozporządzenia w sprawie Agencji Kolejowej Unii Europejskiej i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 881/2004

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

2013/0014 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

dotyczący

stanowiska Rady w sprawie przyjęcia rozporządzenia w sprawie Agencji Kolejowej Unii Europejskiej i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 881/2004

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

1.Przebieg procedury

W dniu 30 stycznia 2013 r. Komisja przyjęła kompleksowy pakiet sześciu wniosków ustawodawczych mający na celu zapewnienie lepszej jakości oraz większego wyboru usług kolejowych w Europie.

Potrzebna jest poprawa jakości usług i ich wydajności, aby kolej stała się bardziej atrakcyjnym wyborem dla pasażerów oraz by zachęcić ich do zmiany środka transportu. Lepszy stosunek jakości usług do ich ceny oraz ich zrównoważony charakter można osiągnąć mimo ograniczonych funduszy publicznych.

Pakiet ma również na celu zachęcanie do innowacji w sektorze kolejowym w UE, aby spełnić oczekiwania użytkowników. Służą temu trzy różne i wzajemnie powiązane rozwiązania:

(1)otwarcie rynków krajowych przewozów pasażerskich na konkurencję i wprowadzenie obowiązku przeprowadzania przetargów na udzielanie zamówień publicznych na usługi;

(2)wzmocnienie niezależności zarządców infrastruktury, co umożliwi im kontrolę wszystkich kluczowych funkcji sieci kolejowej oraz zagwarantuje wszystkim sprawiedliwy dostęp do kolei;

(3)wzmocnienie roli Agencji, aby uczynić z niej „punkt kompleksowej obsługi” wydający ważne w całej UE zezwolenia na wprowadzanie pojazdów do obrotu, jak również ważne w całej UE certyfikaty bezpieczeństwa dla operatorów.

2.Przedmiot wniosku Komisji

Rozporządzenie w sprawie Agencji Kolejowej Unii Europejskiej i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 881/2004 jest jednym z sześciu wniosków ustawodawczych przyjętych przez Komisję w dniu 30 stycznia 2013 r. w czwartym pakiecie kolejowym.

Głównym celem zmiany rozporządzenia ustanawiającego Europejską Agencję Kolejową („Agencjaˮ) 1 jest wzmocnienie jej roli i uczynienie z niej „punktu kompleksowej obsługi” wydającego ważne w całej UE zezwolenia na wprowadzanie pojazdów do obrotu, jak również ważne w całej UE certyfikaty bezpieczeństwa dla operatorów. Zmienione rozporządzenie wzmocni również rolę Agencji w nadzorowaniu przepisów krajowych, nada jej uprawnienia do żądania usunięcia zbędnych przepisów i do monitorowania krajowych organów ds. bezpieczeństwa oraz przypisze jej bardziej znaczącą funkcję „organu systemowego” względem europejskiego systemu zarządzania ruchem kolejowym (ERTMS) i aplikacji telematycznych.

Komisja zaproponowała zmianę aktu ustanawiającego Agencję również w celu dostosowania go do wspólnego oświadczenia i wspólnego podejścia Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji w sprawie agencji zdecentralizowanych 2 (obejmujących strukturę zarządzania, wieloletnie programowanie prac oraz uproszczenie procedur kadrowych).

Ze względu na znaczną liczbę zmian dotyczących zadań Agencji i jej struktury organizacyjnej Komisja zaproponowała zastąpić rozporządzenie (WE) nr 881/2004 nowym aktem prawnym.

3.Uwagi dotyczące stanowiska Rady

W stanowisku w pierwszym czytaniu, przyjętym przez Radę ds. Transportu w dniu 10 grudnia 2015 r., poparto główny cel wniosku Komisji, jakim jest wzmocnienie roli Agencji. Stanowisko to jest jednak odmienne w niektórych kwestiach. W szczególności przedsiębiorstwa kolejowe/producenci działający w tylko jednym państwie członkowskim uzyskaliby możliwość złożenia wniosku o certyfikat bezpieczeństwa lub zezwolenie na wprowadzenie pojazdu do obrotu do Agencji albo do krajowego organu ds. bezpieczeństwa.

Ponadto w stanowisku Rady:

Określa się szczegółowe przepisy dotyczące funkcjonowania grupy roboczej Agencji.

W szczególności wskazuje się procedurę służącą przyjmowaniu zasad dotyczących przejrzystości, które mają zastosowanie w takim kontekście.

Agencję wyposaża się w narzędzie w postaci systemu informacyjno-komunikacyjnego, potrzebne do działania w charakterze punktu kompleksowej obsługi.

Dzięki temu narzędziu Agencja i krajowe organy ds. bezpieczeństwa będą na bieżąco informowanie o wszystkich wnioskach dotyczących zezwoleń i certyfikatów bezpieczeństwa, etapach procedury rozpatrywania i jej wynikach.

Objaśnia się rolę Agencji w stopniowym zmniejszaniu liczby przepisów krajowych.

W tekście przewiduje się badanie środków krajowych pod kątem bezpieczeństwa i interoperacyjności kolei oraz zgodności z regułami konkurencji w celu stopniowego zmniejszenia liczby przepisów krajowych. Na szczeblu unijnym niezbędna jest wykładnia oparta o niezależną i neutralną wiedzę ekspercką. W tym kontekście tekst określa rolę Agencji przy wydawaniu takich opinii.

Wymienia się dodatkowe zadania Agencji związane z monitorowaniem krajowych organów ds. bezpieczeństwa i jednostek notyfikowanych.

Agencja będzie monitorować funkcjonowanie tych organów i proces podejmowania przez nie decyzji, mając na względzie większą harmonizację na szczeblu unijnym.

Określa się sposób, w jaki będzie działać Rada Odwoławcza.

W szczególności ustanawia się szczegółowe przepisy dotyczące funkcjonowania Rady Odwoławczej, w tym zasady dotyczące niezależności jej członków od stron zaangażowanych w procedurę odwoławczą lub arbitrażową, zapobiegania konfliktom interesów pracowników Agencji na wszystkich szczeblach i zarządzania tymi konfliktami oraz wprowadzenia 3-miesięcznego terminu na przeprowadzenie procedury odwoławczej w celu zapewnienia, by odwołania nie powodowały przeszkód lub opóźnień.

Określa się warunki niezbędne do przyjęcia aktu wykonawczego dotyczącego honorariów należnych Agencji.

Ustanawia się, że honoraria i opłaty są ustalane w sposób przejrzysty, uczciwy i jednolity, bez narażania na szwank konkurencyjności europejskiego sektora kolejowego.

Komisja ubolewa nad tym, że w stosunku do pierwotnie przedstawionego wniosku, stanowisko Rady odbiega od niektórych kluczowych przepisów uzgodnionych w ramach wspólnego podejścia Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji z 2012 r. w sprawie agencji zdecentralizowanych UE. Dotyczy to w szczególności:

Mianowania do Zarządu dwóch przedstawicieli Komisji zamiast czterech.

Przyznania jednej trzeciej członków Zarządu prawa do zaproponowania odwołania Dyrektora Wykonawczego, podczas gdy zgodnie ze wspólnym podejściem procedura odwołania Dyrektora Wykonawczego powinna stanowić odzwierciedlenie procedury mianowania.

Komisja podkreśla również, że mianowanie obserwatora spośród członków Zarządu w celu śledzenia stosowanej przez Komisję procedury doboru prowadzącej do mianowania Dyrektora Wykonawczego nie powinno prowadzić do powielania zadań w ramach procedur wyboru i mianowania.

4.Podsumowanie

Komisja uważa, że zmiana rozporządzenia w sprawie Agencji ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celu, jakim jest wprowadzenie uproszczonych i ujednoliconych ram dla sektora kolejowego.

Dlatego też, w duchu kompromisu, Komisja akceptuje stanowisko przyjęte przez Radę, umożliwiając tym samym Parlamentowi Europejskiemu przyjęcie ostatecznej wersji tekstu w drugim czytaniu, wraz z pięcioma pozostałymi wnioskami czwartego pakietu kolejowego. Komisja uważa bowiem, że największe korzyści pod względem jakości usług, wydajności i konkurencyjności sektora kolejowego przyniosłoby jednoczesne przyjęcie filaru rynkowego i filaru technicznego.

(1) Rozporządzenie (WE) nr 881/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2005 r.

(2) Wspólne oświadczenie i wspólne podejście Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji w sprawie agencji zdecentralizowanych podpisane w dniu 19 lipca 2012 r.