This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52016DC0406
REPORT FROM THE COMMISSION TO THE COUNCIL AND THE EUROPEAN PARLIAMENT on Trade and Investment Barriers and Protectionist Trends 1 July 2014 - 31 December 2015
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO w sprawie barier dla handlu i inwestycji oraz tendencji protekcjonistycznych 1 lipca 2014 r. - 31 grudnia 2015 r.
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO w sprawie barier dla handlu i inwestycji oraz tendencji protekcjonistycznych 1 lipca 2014 r. - 31 grudnia 2015 r.
COM/2016/0406 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 20.6.2016
COM(2016) 406 final
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie barier dla handlu i inwestycji oraz tendencji protekcjonistycznych
1 lipca 2014 r. - 31 grudnia 2015 r.
{SWD(2016) 204 final}
STRESZCZENIE
Niniejsze sprawozdanie zawiera i zastępuje sprawozdanie Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Handlu na temat monitorowania środków potencjalnie ograniczających handel („sprawozdanie na temat protekcjonizmu”) oraz sprawozdanie Komisji w sprawie barier w handlu i inwestycjach. Oba te sprawozdania regularnie publikowano odpowiednio od 2008 r. i 2011 r.
Pierwsza część niniejszego sprawozdania odzwierciedla sprawozdanie na temat protekcjonizmu. Zawiera przegląd tendencji protekcjonistycznych u 31 partnerów handlowych UE 1 w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. („okres odniesienia”), uzupełniając podobne półroczne sprawozdanie WTO w sprawie środków protekcjonistycznych przyjętych przez państwa grupy G-20. 2 Stwierdzono, że liczba przyjętych od 2008 r. środków ograniczających handel stale rośnie, choć w nieco wolniejszym tempie niż w latach poprzednich.
Druga część odzwierciedla sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach i zawiera przegląd głównych barier handlowych wdrożonych przez niektórych kluczowych partnerów gospodarczych UE (w państwach Mercosuru, Chinach, Indiach, Japonii, Rosji i Stanach Zjednoczonych), nowych barier tego typu wprowadzonych w okresie odniesienia oraz działań UE dotyczących tych barier.
W trzeciej części opisano strategię Komisji mającą na celu wyeliminowanie barier w handlu i inwestycjach. Podkreślono w niej znaczenie negocjacji i wdrażania umów wielostronnych, dwustronnych i fakultatywnych oraz strategii dostępu do rynku w tym kontekście. W świetle komunikatu Komisji w sprawie handlu z korzyścią dla wszystkich 3 podkreślono wspólną odpowiedzialność Komisji, państw członkowskich UE, Parlamentu Europejskiego i zainteresowanych stron w kwestii wdrażania i zaproponowano w tym celu „ściślejsze partnerstwo”.
I.Globalna sytuacja makroekonomiczna i główne tendencje
Przegląd tendencji protekcjonistycznych nie może być oddzielony od globalnych tendencji gospodarczych:
A.Zróżnicowana sytuacja pod względem wyników makroekonomicznych i handlowych
W 2015 r. nastąpiło umocnienie wzrostu gospodarek rozwiniętych (w tym w UE), natomiast gospodarki wschodzące znalazły się w znacznie bardziej wymagającym środowisku będącym efektem spowolnienia w Chinach, spadku cen towarów i zaostrzenia międzynarodowych warunków finansowych. Ogólnie rzecz biorąc, gospodarka światowa uległa nieznacznemu spowolnieniu do poziomu 3,1 % (z 3,4 % w 2014 r.). W tym kontekście globalna działalność handlowa w 2015 r. była stosunkowo słaba: obroty handlowe zmalały w pierwszej połowie roku (-0,7 % w kwartałach I i II, w ujęciu kwartalnym), po czym ponownie wzrosły (+1,9 %) w trzecim kwartale 4 . Najnowsze prognozy MFW na 2016 r. wskazują na przyspieszenie wzrostu światowych obrotów handlowych (w odniesieniu do towarów i usług) do poziomu 3,4 % 5 . MFW zwraca również uwagę na długą listę zagrożeń dla tej prognozy, które ostatecznie mogą prowadzić do wyników handlowych gorszych od przewidywanych. Ponadto WTO podkreśliła, że ekspansja handlu światowego już jest mniejsza od średniej z ostatnich 20 lat (1995–2015), która wynosi 5 %.
Prognoza ta charakteryzuje się więc wysokim stopniem niepewności. Głęboka recesja w gospodarkach rozwiniętych, która nastąpiła po wybuchu globalnego kryzysu finansowego, utorowała drogę nietypowemu globalnemu ożywieniu gospodarek wschodzących, które pozostały strukturalnie podatne na zagrożenia i okazały się zbyt zależne od Chin, bardzo dużych napływów kapitału i przychodów z wywozu towarów. Okazuje się, ze stanowi to wyzwanie dla odporności światowych perspektyw gospodarczych i stwarza ryzyko ograniczenia przyspieszenia ekspansji handlowej w nadchodzących miesiącach. Istnieją również obawy, że obecny słaby wzrost handlu ma charakter bardziej strukturalny, co odzwierciedla zmniejszenie podatności (lub elastyczności) wskaźnika handlu do PKB wraz z upływem czasu. Niepewność makroekonomiczna w gospodarkach wschodzących i rozwijających się oraz prawdopodobny wzrost zmienności na rynkach walutowych i finansowych w nadchodzących miesiącach wymaga dalszego traktowania monitorowania środków protekcjonistycznych jako priorytetu polityki.
B. Nowe środki potencjalnie ograniczające handel w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.
1.Ogólne tendencje protekcjonistyczne
a)Informacje ogólne
Podobnie jak w poprzednich sprawozdaniach na temat protekcjonizmu Komisja zrobiła bilans wszystkich środków potencjalnie ograniczających handel („istotnych środków”), które zostały przyjęte, znacznie zmienione lub znajdowały się na zaawansowanym etapie przyjmowania w okresie odniesienia w 31 państwach będących partnerami handlowymi UE. Dokument roboczy służb Komisji towarzyszący niniejszemu sprawozdaniu zawiera wykaz wszystkich przedmiotowych istotnych środków w poszczególnych państwach i bardziej szczegółową analizę tendencji protekcjonistycznych. Lista wszystkich istotnych środków, środków wycofanych i środków ułatwiających handel, które przyjęto od 2008 r., jest publikowana na stronie internetowej Komisji („ Przegląd środków potencjalnie ograniczających handel, grudzień 2015 ”).
Wpływ istotnych środków na handel może się różnić w zależności od stopnia ich złożoności, zakresu produktu, czasu trwania i kompleksowości i mogą one mieć mniejsze lub większe konsekwencje dla przedsiębiorstw w UE lub państwach trzecich. Ponadto Komisja może nie dysponować pełnym przeglądem wszystkich nowych istotnych środków, które są często przyjmowane w nieprzejrzysty sposób. Zgodnie z poprzednimi sprawozdaniami na temat protekcjonizmu celem niniejszej sekcji jest zatem zaprezentowanie przeglądu tendencji protekcjonistycznych, a nie pełnego wykazu nowych barier w handlu. Ta sekcja nie przesądza o (nie)legalności istotnych środków. Wszystkie zidentyfikowane istotne środki mogą jednak nadmiernie ograniczać handel.
Podczas 18-miesięcznego okresu odniesienia wprowadzono w sumie 201 nowych istotnych środków, natomiast aktywnie wycofano tylko 16 wcześniej wprowadzonych istotnych środków. Po przeliczeniu na podstawie 13-miesięcznego okresu referencyjnego na potrzeby porównania z poprzednimi sprawozdaniami na temat protekcjonizmu liczba nowo przyjętych istotnych środków wynosi łącznie około 145, czyli nastąpił spadek o 15 % w stosunku do liczby istotnych środków zidentyfikowanych w poprzednim sprawozdaniu na temat protekcjonizmu, która wynosiła 170. Całkowita liczba istotnych środków zidentyfikowanych od 2008 r. wzrosła jednak do 1059, usunięto zaś od tego czasu tylko 180 środków.
Tendencje protekcjonistyczne obserwowane w poprzednich okresach, a także w 14. sprawozdaniu WTO w sprawie monitorowania handlu 6 w dużej mierze utrzymały się więc podczas omawianego okresu odniesienia. Dotyczy to także szeregu państw należących do grupy G-20, mimo że zobowiązały się one do powstrzymania się od przyjmowania nowych środków protekcjonistycznych i do usunięcia istniejących środków (por. przypis 2).
Większość nowych istotnych środków przyjęły te same gospodarki wschodzące co wymienione w poprzednim sprawozdaniu na temat protekcjonizmu: Chiny, Rosja, Indonezja i Indie łącznie przyjęły niemal połowę wszystkich nowych zidentyfikowanych istotnych środków. W dalszej kolejności plasowały się Republika Południowej Afryki, Argentyna, Ekwador, Turcja, Algieria, Brazylia, Meksyk, Tajlandia, Stany Zjednoczone, Egipt, Nigeria i Malezja.
W tabelach 1 i 2 graficznie przedstawiono główne ustalenia dotyczące danego okresu odniesienia:
Tabela 1: Środki potencjalnie ograniczające handel przyjęte od października 2008 r., w podziale na państwa (* – państwa grupy G-20)
Tabela 2: Środki potencjalnie ograniczające handel przyjęte od października 2008 r., w podziale na rodzaje
b)Środki stosowane przy kontroli granicznej
Jak wynika z tabeli 2, jeżeli chodzi o rodzaje zastosowanych istotnych środków, państwa po raz kolejny uciekły się głównie do środków stosowanych przy kontroli granicznej, bezpośrednio wpływających na przywóz i wywóz, zazwyczaj poprzez zwiększenie cła, ograniczenia ilościowe, licencjonowanie przywozu lub wprost zakazy handlu. W okresie 18 miesięcy liczba nowych środków przywozowych ponownie była znacznie większa (80) niż liczba ograniczeń wywozowych (12). Obliczona na podstawie 13-miesięcznego okresu na potrzeby porównania z ostatnim sprawozdaniem na temat protekcjonizmu liczba nowych środków przywozowych pozostała stabilna, a liczba nowych ograniczeń wywozowych została zmniejszona o połowę. Chociaż zmiana ta sama w sobie jest pozytywna, wzrost liczby ograniczeń stosowanych przy kontroli granicznej wciąż jeszcze jest daleki od równoważenia liczbą takich środków usuniętych.
c)Środki stosowane na terenie państwa
W okresie odniesienia odnotowano również znaczący wzrost liczby nowych środków stosowanych na terenie państwa (81). Wskazuje to na większe zaufanie do środków wewnętrznych mających wpływ na konkurencję zagraniczną, które często są trudniejsze do usunięcia niż środki stosowane przy kontroli granicznej. Środki te obejmują nowe środki w dziedzinie zamówień publicznych (23) oraz usług i inwestycji (27) (obie te liczby odpowiadają średniej z ostatnich siedmiu lat), a także 31 „innych” środków stosowanych na terenie danego państwa. Po raz kolejny państwem, które wprowadziło największą liczbę takich środków stosowanych na swoim terenie, były Chiny, a w dalszej kolejności Rosja.
Rosja wprowadziła największą liczbę środków ograniczających zamówienia publiczne, a drugie miejsce pod tym względem zajęły Stany Zjednoczone. W porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym liczba takich środków znacznie wzrosła w Rosji, ale spadła w Stanach Zjednoczonych. Utrzymujące się tendencje protekcjonistyczne w tej dziedzinie potwierdzają znaczenie zapewnienia jak najszerszego zasięgu Porozumienia w sprawie zamówień publicznych (GPA) oraz wysiłków UE w negocjowaniu rozdziałów dotyczące zamówień publicznych w umowach o wolnym handlu, w tym TTIP. Pokazuje to również znaczenie, jakie ma podjęcie dalszych działań w celu wdrożenia proponowanego instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym (por. sekcja III.A.1).
W szczególności w dziedzinie usług i inwestycji największą liczbę środków ograniczających przyjęły Chiny, a następnie Indonezja. Utrzymujące się w wielu państwach tendencje protekcjonistyczne w tej dziedzinie uwydatniają potrzebę zawarcia ambitnego, fakultatywnego porozumienia w sprawie handlu usługami (TiSA), a także osiągnięcia ambitnych rezultatów negocjacji umów dwustronnych dotyczących usług i inwestycji, począwszy od dwustronnej umowy inwestycyjnej z Chinami (por. sekcja III).
Ponadto 31 środków stosowanych na terenie państwa, „innych” niż środki dotyczące usług, inwestycji i zamówień publicznych, wciąż stanowi ważną część (38 %) nowo przyjętych środków stosowanych na terenie państwa, choć ich liczba zmniejszyła się (o około 34 %) w porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym. Środki te zazwyczaj obejmują dyskryminujące środki podatkowe lub inne przepisy dyskryminujące, sprzyjające lokalnym przedsiębiorstwom lub wymagające stosowania materiałów miejscowego pochodzenia, procedur rejestracji oraz innych standardów i wymogów technicznych. Środki te w większości zaobserwowano w Chinach, a następnie w Argentynie, Tajlandii, Indonezji i Algierii. Również Rosja realizuje politykę substytucji importu, wprowadzając wiele środków obejmujących wymogi stosowania materiałów miejscowego pochodzenia, w tym w swoich programach dotacji (por. sekcja II.F).
d)Pakiety środków stymulujących i inne środki zachęty
Wiele państw nadal wspierało swoje podmioty gospodarcze nowymi dotacjami, środkami zachęty i innymi środkami (28). Chociaż można zaobserwować spadek liczby takich nowych środków w porównaniu z poprzednim okresem monitorowania, spadek ten nie dotyczy liczby nowo wprowadzonych środków stymulujących mających na celu zwiększenie wywozu (11), która pozostaje stała. Takie środki mogą powodować zakłócenie warunków konkurencji na całym świecie i stanowią kwestię regularnie podnoszoną przez Komitet ds. Subsydiów i Środków Wyrównawczych WTO.
e)Środki ułatwiające handel
Oprócz monitorowania tendencji protekcjonistycznych Komisja zinwentaryzowała również środki potencjalnie poprawiające warunki handlowe lub inwestycyjne. W okresie odniesienia zidentyfikowano 70 środków ułatwiających handel, przy czym ponad 40 % z nich wprowadziły łącznie Chiny, Argentyna i Meksyk. Dla okresu 13 miesięcy liczba ta (46) jest znacznie wyższa niż w ostatnim okresie monitorowania (36). Jest to pozytywna zmiana, ponieważ środki te przyczyniają się do liberalizacji globalnych przepływów handlowych i do łagodzenia istniejących tendencji protekcjonistycznych, na przykład dzięki obniżeniu należności celnych przywozowych lub wywozowych, uproszczeniu procedur przywozu lub złagodzeniu ograniczeń dotyczących własności zagranicznej. Nie można jednak ich zaliczyć do środków eliminujących istniejące przeszkody zgodnie z obietnicą wycofania złożoną przez grupę G-20 (por. przypis 2).
2.Tendencje protekcjonistyczne w określonych sektorach
Jak zaobserwowano w poprzednich sprawozdaniach na temat protekcjonizmu, wiele państw nadal utrzymuje bariery w wywozie surowców i przepisy dyskryminujące dotyczące produktów energetycznych. W okresie odniesienia istniejące ograniczenia wywozowe dotyczące surowców zostały w dużej mierze utrzymane (np. w Algierii, Indonezji, Egipcie, Indiach i Republice Południowej Afryki), jak również wprowadzono nowe ograniczenia tego rodzaju (np. w Indonezji, Malezji i na Ukrainie). W sektorze energetycznym często wykorzystywano wymogi stosowania materiałów miejscowego pochodzenia (np. w Maroku, Nigerii, Turcji i Korei Południowej). Priorytetem pozostaje likwidowanie barier w dostępie do rynku i otwarcie rynków w tych sektorach. Komisja zobowiązała się 7 także do uwzględnienia w każdej umowie handlowej rozdziału dotyczącego energii i surowców w ramach szerzej zakrojonych prac nad europejską unią energetyczną 8 oraz zgodnie z inicjatywą na rzecz surowców 9 .
Ponadto wraz z cyfryzacją gospodarki pojawiły się nowe rodzaje barier handlowych. Od 2008 r. wprowadzono ponad 35 istotnych środków w odniesieniu do sektora technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) (głównie w Chinach, Indiach, Rosji i Indonezji), z czego ponad 15 wprowadzono lub zrealizowano w okresie odniesienia. Środki te często obejmują lokalizację lub wymogi stosowania materiałów miejscowego pochodzenia. Komisja użyje wszelkich dostępnych narzędzi handlowych, aby rozwiązać te problemy. Będzie dążyła – poprzez umowy handlowe, w szczególności umowy o wolnym handlu oraz TiSA (por. sekcja III.A.1) – do ustanowienia przepisów w zakresie norm dotyczących ICT, handlu elektronicznego i transgranicznych przepływów danych oraz zajmie się nowymi formami protekcjonizmu cyfrowego 10 . Wśród pozytywnych aspektów należy odnotować niedawno zawartą Umowę o technologii informacyjnej (ITA2, por. sekcja III.A.1), która będzie odgrywała znaczącą rolę w dalszym eliminowaniu należności celnych z tytułu produktów ICT.
Również mocne pogorszenie sytuacji pod względem globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych w sektorze stalowym zaowocowało wzrostem liczby środków protekcjonistycznych w tym sektorze, w szczególności w postaci środków stosowanych przy kontroli granicznej (głównie należności celnych), jak również częstszym stosowaniem instrumentów ochrony handlu, w tym środków ochronnych (por. sekcja III.A.3.). UE prowadzi również dwustronne rozmowy ze swoimi partnerami (zwłaszcza z Chinami) oraz w ramach Komitetu Stali OECD, aby wyeliminować przyczyny problemu nadwyżki mocy produkcyjnych. Tendencja ta prawdopodobnie będzie utrzymywała się również po okresie odniesienia, gdyż wypracowanie sprawiedliwych rozwiązań może trochę potrwać. Potwierdza to na przykład system licencjonowania przywozu i kontyngenty na wyroby ze stali, które to środki wprowadzono na początku 2016 r. w Algierii, miejscu przeznaczenia drugiego co do wielkości wywozu stali z UE.
II.GŁÓWNE BARIERY W HANDLU I INWESTYCJACH UTRZYMYWANE PRZEZ NIEKTÓRYCH KLUCZOWYCH PARTNERÓW GOSPODARCZYCH UE WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2015 R.
W niniejszej sekcji opisano najistotniejsze bariery handlowe w odniesieniu do niektórych z kluczowych partnerów gospodarczych UE. Podobnie jak we wcześniejszych sprawozdaniach w sprawie barier w handlu i inwestycjach w niniejszym sprawozdaniu skupiono się w szczególności na Argentynie/Brazylii (państwa Mercosuru), Chinach, Indiach, Japonii, Rosji i Stanach Zjednoczonych
A.Argentyna
Chociaż Argentyna wciąż należy do państw o największej liczbie istotnych środków przyjętych od 2008 r., obraz w okresie odniesienia jest obiecujący – wprowadzono mniej takich środków niż w poprzednich okresach oraz odnotowano szereg pozytywnych zmian po objęciu władzy przez nową administrację argentyńską w grudniu 2015 r.
Do środków ułatwiających handel należy wyeliminowanie w grudniu 2015 r. „uprzedniej deklaracji przywozowej składanej pod przysięgą” („DJAI”) w odniesieniu do importu towarów (będącej główną barierą w ubiegłych latach) w następstwie orzeczenia WTO w sprawie zainicjowanej przez UE i inne podmioty (DS438). Zachowano jednak deklarację DJAI dotyczącą usług. Ponadto w odniesieniu do towarów deklarację DJAI zastąpiono nowym systemem monitorowania przywozu (SIMI) oraz wymogami dotyczącymi pozwoleń (w odniesieniu do większości przywożonych towarów pozwolenia udzielane są automatycznie, ale w przypadku około 1400 pozycji taryfowych pozwolenia nie są udzielane automatycznie). Ponadto importerzy obuwia i materiałów włókienniczych muszą przedstawić oświadczenie o składzie produktu złożone pod przysięgą. Komisja będzie uważnie śledziła te nowe środki.
Ponadto nowa administracja zniosła większość ograniczeń wymiany walut i pozwoliła na swobodny przepływ peso w celu zwiększenia napływu waluty obcej i inwestycji.
Zlikwidowała również systemu pozwoleń na wywóz i większość 11 podatków wywozowych na produkty rolne i przemysłowe (był to długotrwały problem dla gospodarki UE w odniesieniu do otwartego i bezpiecznego dostępu do surowców). Obniżono podatki wywozowe na nasiona soi i sojowe produkty uboczne. Ponadto Argentyna zmodyfikowała również podatek od luksusu, który miał zastosowanie do pojazdów, motocykli i łodzi, i wyeliminowała w ten sposób bezpośrednią dyskryminację produktów przywożonych. Zmodyfikowany podatek będzie nakładany w sposób niedyskryminujący, lecz mimo to może wpływać na ceny pewnych (droższych) przywożonych samochodów osobowych w większym stopniu niż na ceny pojazdów produkowanych lokalnie.
B. Brazylia
Liczba nowych istotnych środków przyjętych przez Brazylię w okresie odniesienia jest ustabilizowana, ale nadal istnieją znaczące bariery. Brazylia w dalszym ciągu ucieka się do środków stosowanych przy kontroli granicznej, jak również do środków stosowanych na terenie państwa, w tym w szczególności poprzez zapewnianie dyskryminującego wsparcia swojej gospodarce lokalnej w wielu sektorach.
Inwestycje: niektóre sektory, w tym sektory mediów i komunikacji, lotnictwa, transportu, usług pocztowych, górnictwa i opieki zdrowotnej, nadal podlegają ograniczeniom dotyczącym własności zagranicznej. UE stara się wyeliminować te ograniczenia zarówno poprzez kontakty dwustronne w ramach negocjacji z państwami Mercosuru, jak i poprzez kontakty wielostronne.
Podatki i dotacje zależne od stosowania materiałów miejscowego pochodzenia nadal mają zastosowanie w wielu sektorach, a dokładniej w sektorach pojazdów samochodowych, elektroniki, zautomatyzowanych maszyn oraz innych powiązanych towarów. Unia Europejska wniosła sprawę do WTO przeciwko Brazylii (DS472) w kwestii dyskryminujących korzyści podatkowych w sektorach motoryzacji, elektroniki i technologii. Skład zespołu orzekającego w tej sprawie ustalono w dniu 17 grudnia 2014 r. Od tego czasu spór ten został proceduralnie połączony z podobną sprawą wniesioną przez Japonię (DS497). Ponadto w lipcu 2014 r. Brazylia ponownie wprowadziła program „Reintegra”, który zapewnia subsydia wywozowe w postaci korzyści podatkowych dla przedsiębiorstw krajowych wywożących co najmniej 50 % swojej produkcji. Obecnie program ten obejmuje większość wywozu z Brazylii. Komisja uważnie śledzi tę kwestię razem z Brazylią poprzez posiedzenia wspólnego komitetu UE-Brazylia ds. handlu, poświęcając szczególną uwagę metodzie obliczania ulg podatkowych. Oceniono również zgodność wspomnianego programu z Porozumieniem WTO w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych.
Inne rodzaje dyskryminacji podatkowej: w następstwie orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie podstawy obliczania podatku na zabezpieczenie społeczne 12 w czerwcu 2015 r. Brazylia podniosła stawki tych podatków w odniesieniu do przywożonych towarów, przy czym w przypadku określonych kategorii produktów (np. produktów leczniczych, kosmetyków i opon pneumatycznych) stawki podniesiono w większym stopniu, czego skutkiem jest dyskryminujące traktowanie przywożonych towarów i zwiększona ochrona rynku. UE nadal podnosi tę kwestię w kontaktach z Brazylią.
Udzielanie zamówień publicznych: Brazylia utrzymuje środki ustanawiające marginesy preferencyjne (od 8 do 25 %, mające zastosowanie do wielu różnych sektorów) w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego w odniesieniu do niektórych produktów krajowych. Komisja zajmuje się tym problemem w kontekście swojej strategii udzielania zamówień publicznych.
Środki sanitarne i fitosanitarne: Brazylia utrzymuje długie, złożone i nieprzewidywalne procedury zatwierdzania, np. dotyczące zatwierdzania etykiet dla produktów pochodzenia zwierzęcego, opóźnień w przeprowadzaniu audytów lub kosztownych analiz ryzyka związanego z organizmami szkodliwymi dla produktów roślinnych, przeprowadzanych przez właściwy organ Brazylii (MAPA). Skutkuje to poważnymi i długotrwałymi zaległościami w rozpatrywaniu wniosków UE o wprowadzenie do obrotu produktów pochodzenia zwierzęcego i produktów roślinnych. Brazylia nie stosuje również norm międzynarodowych dotyczących regionalizacji organizmów szkodliwych i chorób atakujących rośliny i zwierzęta, a także często opóźnia wstępne umieszczanie w wykazie zakładów z UE zamierzających wywozić produkty pochodzenia zwierzęcego do Brazylii. Komisja regularnie podnosi te kwestie w swoich kontaktach dwustronnych (np. w trakcie corocznych posiedzeń w ramach mechanizmu konsultacji UE-Brazylia dotyczącego środków sanitarnych i fitosanitarnych), jak również w Komitecie Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych WTO.
Środki ułatwiające handel: pozytywną zmianą było zniesienie w dniu 30 grudnia 2015 r. dyskryminującego w swej istocie systemu wewnętrznego opodatkowania win i napojów spirytusowych. Utrzymana została wynosząca 5 % nominalna stawka podatkowa dyskryminująca inne napoje spirytusowe w stosunku do produktu cachaça, lecz propozycje wprowadzenia wyższego marginesu dyskryminującego w wysokości 13 % zostały odrzucone ze względu na sprzeciw ze strony UE i innych zainteresowanych podmiotów. Brazylia zapowiedziała również, że w 2016 r, można spodziewać się przyjęcia nowych przepisów, które powinny przyspieszyć i uprościć jej procedury zatwierdzania etykiet, oraz złagodziła wymogi stosowania materiałów miejscowego pochodzenia w odniesieniu do poszukiwania ropy naftowej i gazu dzięki nowo przyjętemu programowi środków zachęty. W obszarze środków sanitarnych i fitosanitarnych w 2015 r. dzięki zaangażowaniu politycznemu Brazylii i UE osiągnięto znaczne postępy w odniesieniu do wywozu z UE do Brazylii produktów mleczarskich, wieprzowiny, ryb, miodu, wołowiny i produktów powiązanych, a także szeregu roślin i produktów roślinnych. Chociaż MAPA nie uczestniczy jeszcze w zorganizowanym dialogu na temat przywozu/wywozu (obejmującym wykaz kroków prawnych i administracyjnych oraz terminów rozpatrzenia wszystkich oczekujących wniosków o dostęp do rynku, a także kwestii związanych ze środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi), ogłosiła również otwarcie rynku na dodatkowe produkty, zaplanowała na lata 2015 i 2016 audyty w szeregu państw członkowskich UE oraz podjęła się rozwiązania problemów systemowych i problemu długiej listy wniosków oczekujących na rozpatrzenie.
C. Chiny
W okresie odniesienia Chiny wprowadziły więcej nowych istotnych środków niż jakiekolwiek inne państwo, niezależnie od ich zobowiązania do zwiększenia dostępu sektora prywatnego, w tym przedsiębiorstw zagranicznych, do rynku 13 . Większość nowych środków stanowią środki stosowane na terenie państwa, zwłaszcza w odniesieniu do usług i inwestycji.
Przedsiębiorstwa z UE nadal napotykają w Chinach szereg barier, w tym związanych z wymogami dotyczącymi partnera lokalnego, ograniczeniami wejścia na rynek, procesami zatwierdzania, transferem technologii oraz dyskryminującymi praktykami stosowanych po rozpoczęciu działalności, na przykład w obszarze regulacji technicznych i norm.
Wymogi w zakresie bezpieczeństwa narodowego: Wiele spośród nowych środków wprowadzono rzekomo ze względu na „bezpieczeństwo narodowe”, w tym w cyberprzestrzeni. Do przykładów należą ustawa o bezpieczeństwie narodowym, ustawa antyterrorystyczna, projekt ustawy o bezpieczeństwie cybernetycznym, projekt ustawy o zarządzaniu zagranicznymi organizacjami pozarządowymi oraz środki podjęte w kontekście „bezpiecznych i możliwych do kontrolowania technologii informacyjno-komunikacyjnych” (w sektorach bankowości i ubezpieczeń). Duża część tego prawodawstwa wykracza poza zasadnicze kwestie bezpieczeństwa narodowego i zawiera szerokie, niejasne definicje bezpieczeństwa narodowego, które powodują niepewność prawa, zobowiązują przedsiębiorstwa do przekazywania organom danych wrażliwych i ogólnie stwarzają ryzyko nałożenia zbędnych ograniczeń na działalność handlową. Jest to niespójne z podjętym przez Chiny na trzecim plenum zobowiązaniem do zapewnienia „przewidywalnych i otwartych warunków inwestowania” i może ograniczyć w Chinach handel, inwestycje i innowacje.
Unia wielokrotnie podnosiła te kwestie w dwustronnych kontaktach z Chinami i w trakcie konsultacji publicznych wyraziła opinię na temat wyżej wspomnianego prawodawstwa. Wydaje się, że miało to wpływ na zawieszenie wytycznych dotyczących bezpiecznych technologii informacyjno-komunikacyjnych w bankowości. Powyższe obawy nadal jednak istnieją i Komisja w dalszym ciągu uważnie śledzi te problemy.
Inwestycje: Postępy w otwieraniu sektorów zamkniętych dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) nadal osiągane są powoli. Ograniczenia obejmują wymogi dotyczące wspólnych przedsięwzięć, ograniczenia związane z transferem technologii oraz wymogi dotyczące wstępnych zezwoleń administracyjnych. Ponadto projekt „ustawy o inwestycjach zagranicznych” opublikowany w 2015 r. zawiera pewne elementy pozytywne, ale też zaostrza kontrole pod względem bezpieczeństwa narodowego i wymaga uzyskiwania uprzedniej zgody na inwestycje powyżej określonego progu. Wydaje się, że obszary, w których inwestycje zagraniczne są szczególnie ograniczone, w większości pozostały bez zmian, przy czym w niektórych obszarach wprowadzono nowe ograniczenia. W październiku 2015 r. Chiny wprowadziły ogólnokrajowy system „wykazu negatywnego”, w którym przewidziano przyjęcie dwóch wykazów sektorów, w których inwestycje są zakazane lub ograniczone: jednego w odniesieniu do inwestorów krajowych (oraz inwestorów zagranicznych z jurysdykcji, które zawarły umowy inwestycyjne z Chinami), a drugiego w odniesieniu do pozostałych inwestorów zagranicznych. System ten ma być zarówno prostszy, jak i bardziej przejrzysty, ponieważ sektorów, które nie znajdują się w wykazach, z zasady nie powinien dotyczyć wymóg uzyskiwania uprzedniej zgody na inwestycję. System ten musi jednak jeszcze zostać wdrożony i nadal jest dyskryminujący. Ponadto kwestie bezpieczeństwa narodowego mogą zostać potraktowane priorytetowo.
Trwające negocjacje między UE a Chinami dotyczące umowy inwestycyjnej skupiają się głównie na dostępie do rynku inwestycyjnego i kwestiach ochrony, w tym na poprawie otoczenia regulacyjnego. W 2015 r. w ramach negocjacji nie omawiano jeszcze obszarów dotyczących konkretnych sektorów.
Udzielanie zamówień publicznych: UE nadal zachęca Chiny do poszerzenia ich oferty dostępu do rynku na potrzeby przystąpienia do GPA WTO i dostosowania do niego swojego prawodawstwa. W grudniu 2014 r. Chiny przedstawiły zmieniony tekst GPA. UE przyjmuje z zadowoleniem postępy w kontekście objęcia zakresem administracji regionalnej i lokalnej, lecz wciąż potrzebne są znaczne usprawnienia, w szczególności w odniesieniu do objęcia zakresem przedsiębiorstw państwowych.
Własność intelektualna: Komisja nadal ma poważne obawy w odniesieniu do wymogów dotyczących zdolności patentowej, zgłaszania znaków towarowych w złej wierze, ochrony tajemnic przedsiębiorstwa i wszczynania postępowań dotyczących konkurencji wobec zagranicznych posiadaczy praw własności intelektualnej. System egzekwowania prawa przez administrację i sądownictwo w Chinach wciąż jest problematyczny, szczególnie wobec przedsiębiorstw zagranicznych. Platformy handlu elektronicznego jeszcze bardziej pogłębiły poważny problem Chin z podrabianiem produktów. Wszystkie te kwestie poruszane są w kontaktach dwustronnych z Chinami, w szczególności w ramach corocznego dialogu UE-Chiny w sprawie własności intelektualnej oraz półrocznego posiedzenia grupy roboczej ds. własności intelektualnej.
Środki sanitarne i fitosanitarne: Chiny nadal są bardzo ważnym rynkiem dla wywozu z UE produktów rolno-spożywczych i oferują ogromny potencjał wzrostu gospodarczego. Przedsiębiorstwa z UE objęte są wieloma przywozowymi środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi w Chinach mimo bardzo rygorystycznych unijnych norm bezpieczeństwa żywności. Do środków tych należą uciążliwe procedury zatwierdzania, powodujące w niektórych przypadkach wieloletnie opóźnienia (szczególnie w odniesieniu do mięsa); ogólnokrajowe zakazy nieposiadające uzasadnienia naukowego (takie jak istniejący od ponad 15 lat zakaz przywozu wołowiny z większości państw członkowskich UE, rzekomo ze względu na BSE); niezgodność z normami międzynarodowymi oraz ogólnokrajowe zakazy wydawane po wystąpieniu jakiejkolwiek poważnej choroby (takiej jak grypa ptaków i afrykański pomór świń) niezgodnie z przepisami międzynarodowymi dotyczącymi regionalizacji. W 2015 r. Chiny przeredagowały też swoją ustawę o bezpieczeństwie żywności, w szczególności w odniesieniu do produktów mleczarskich. Komisja przedstawiła uwagi dotyczące odpowiednich projektów przepisów wykonawczych, aby zapobiec zbędnym ograniczeniom. Kwestie sanitarne i fitosanitarne są podejmowane w ramach kilku dialogów dwustronnych.
Bariery techniczne w handlu: W odniesieniu do wyrobów medycznych i produktów leczniczych system regulacyjny Chin należy dostosować do norm międzynarodowych w takich kwestiach, jak badania kliniczne i wymogi dotyczące rejestracji. Również proces rejestracji nowych składników kosmetyków powinien zostać usprawniony i ograniczony do składników wysokiego ryzyka. Jeżeli chodzi o etykietowanie kosmetyków przy użyciu nalepek (tzw. „wprowadzanie do obrotu produktów z nową etykietą”), pozytywną zmianą jest zawieszenie przez Chiny stosowania środka, który miał na celu zakaz wprowadzania do obrotu produktów z nową etykietą. Komisja rozwiązuje te problemy dzięki dwustronnym dialogom handlowym i sektorowym dialogom technicznym.
D. Indie
Indie wciąż są jednym z czterech państw, które wprowadziły największą liczbę nowych istotnych środków.
Taryfy: Indie podniosły cła na wiele produktów, w tym na produkty ICT, stal i pojazdy silnikowe. Jeżeli chodzi o technologie informacyjne i komunikacyjne, Indie faktycznie nakładają cło wynoszące 10 % na cztery grupy produktów ICT, twierdząc, że nie wchodzą one w zakres stosowania Umowy o technologii informacyjnej 1 (ITA1). Komisja regularnie poruszała ten problem z Indiami, w tym w kontekście grupy roboczej UE-Indie ds. ICT i podkomitetu ds. handlu, a w delegaturze Unii w Delhi utworzono zespół ds. dostępu do rynku (skupiający UE, państwa członkowskie i zainteresowane strony), aby uważnie śledzić kwestie związane z technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi. W odniesieniu do stali Indie wprowadziły – próbując być może ograniczyć negatywne skutki światowej nadwyżki mocy produkcyjnych – tymczasowe cło ochronne na poziomie 20 %, podniosły cło na określone wyroby ze stali i rozszerzyły obowiązkową certyfikację przez Indyjski Urząd Standaryzacji (zob. bariery techniczne w handlu poniżej).
Środki sanitarne i fitosanitarne: indyjskie wymogi wydają się nieproporcjonalne i często odbiegają od norm międzynarodowych. Do towarów wywożonych z UE, na które wpływ mają te wymogi, należą zwierzęta i produkty pochodzenia zwierzęcego (w szczególności nasienie bydła i wieprzowina), rośliny i produkty roślinne, przetworzone produkty spożywcze i napoje alkoholowe. Indie dokonują przeglądu zgłoszonych przez przedsiębiorstwa i organy UE uwag dotyczących indyjskiego projektu rozporządzenia w sprawie napojów alkoholowych z 2015 r., a właściwy organ (FSSAI) zgodził się rozpocząć dialog z UE i spotkać z europejskimi przedstawicielami sektora.
Ponadto we wrześniu 2015 r. Indie ograniczyły przywóz jabłek wyłącznie do portu w Bombaju, powodując wzrost kosztu dotarcia do miejsca docelowego dla eksporterów z UE. Indie ostatecznie wycofały ten środek w styczniu 2016 r., po tym jak UE poruszyła tę kwestię w rozmowach dwustronnych i w komitetach WTO.
Bariery techniczne w handlu: ICT, wyroby ze stali i opony pneumatyczne nadal objęte są nieproporcjonalnymi wymogami oceny zgodności, które wydają się niezgodne z porozumieniem TBT WTO. W szczególności w związku z proponowanymi obowiązkowymi krajowymi badaniami i certyfikacja elementów sieci telekomunikacyjnych (odłożonymi do kwietnia 2016 r.) nasuwają się pytania o metody badań, koszty i opóźnienia. Ponadto obowiązkowy system certyfikacji przez Indyjski Urząd Standaryzacji obejmujący 15 wyrobów ze stali został rozszerzony na 21 dodatkowych wyrobów ze stali i na trzy wyroby ze stali nierdzewnej, powodując dodatkowe obciążenie przemysłu stalowego UE w postaci uciążliwych i długotrwałych procedur oceny zgodności oraz inspekcji w fabrykach. Jeżeli chodzi o opony pneumatyczne, kluczowymi barierami dla eksporterów z UE pozostają opłaty za oznakowanie oraz wymogi dotyczące gwarancji bankowych. Ponadto w ramach nowego systemu badań i kontroli ustanowionego przez Indyjski Urząd Standaryzacji na potrzeby certyfikacji samochodów i opon pneumatycznych do samochodów pasażerskich wprowadzono koncepcję „jednostki kontrolnej” (5 000 opon tego samego rodzaju) i wymóg badania co dziesiątej jednostki kontrolnej. Jest to poprawa w stosunku do wcześniejszego wymogu przeprowadzania kwartalnych badań zgodności produkcji wszystkich rozmiarów opon pneumatycznych przywożonych do Indii, ale mimo to jest to bardzo uciążliwy środek. Unia zwróciła uwagę Indiom na tę kwestię i wezwała do powiadomienia WTO o tym środku. W 2015 r. przedsiębiorstwa z UE napotkały również na bariery techniczne w handlu w związku z wdrożeniem indyjskiej reformy liberalizacyjnej w sektorach handlu detalicznego i usług ubezpieczeniowych oraz w odniesieniu do wprowadzania do obrotu i etykietowania napojów alkoholowych.
Komisja regularnie zwraca uwagę na te środki pozataryfowe w Komitecie ds. Barier Technicznych w Handlu oraz Komitecie Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych WTO, w kontaktach dwustronnych we właściwych grupach roboczych UE-Indie oraz w podkomisji UE-Indie ds. handlu. Utrzymywane są również bliskie kontakty z państwami członkowskimi UE i zainteresowanymi stronami zarówno w Delhi, jak i w Brukseli.
Udzielanie zamówień publicznych: nie można odnotować żadnych dalszych istotnych postępów we wdrażaniu polityki uprzywilejowanego dostępu do rynku w odniesieniu do sprzętu elektronicznego produkcji krajowej w zamówieniach publicznych.
Własność intelektualna: zapewnienie skutecznej ochrony patentowej w Indiach nadal jest trudne. Przyczyną są m.in. restrykcyjne kryteria zdolności patentowej, takie jak nadmiernie zawężająca definicja „poziomu wynalazczego”, służąca odmawianiu objęcia ochroną patentową innowacyjnych produktów leczniczych, które są oparte na dotychczas istniejących produktach, w połączeniu z trudnościami w egzekwowaniu patentów i niezwykle szerokimi kryteriami udzielania licencji przymusowych lub unieważniania patentów. Ma to wpływ na sektory produktów leczniczych i chemikaliów oraz inne sektory, w których promowana jest lokalna innowacyjność. Jak dotąd Indie odrzucały wezwania UE do nawiązania regularnego dialogu na temat własności intelektualnej (zgodnie ze szczegółowym porozumieniem z 2005 r.), lecz Komisja nadal przekazuje swoje obawy innymi kanałami kontaktów dwustronnych, w tym poprzez podkomitet UE-Indie ds. handlu.
Inwestycje: w odniesieniu do handlu detalicznego obejmującego wiele marek nowy rząd Indii nie zlikwidował istniejącego pułapu wynoszącego 51 % dla BIZ (mimo zapowiadania w trakcie wyborów, że wyłączy tę część handlu detalicznego z BIZ), ale pozostawił swobodę jego stosowania stanom Indii bez zapewnienia jego egzekwowania na szczeblu centralnym. Faktycznie ogranicza to inwestycje UE w większości stanów Indii. Pozytywnym aspektem było z kolei złagodzenie w listopadzie 2015 r. wymogu stosowania materiałów miejscowego pochodzenia na poziomie 30 % w odniesieniu do BIZ w handlu detalicznym obejmującym jedną markę (który to poziom należy osiągnąć w ciągu pięciu lat od otrzymania pierwszej transzy BIZ) – warunkiem mającym zastosowanie jest stosowanie materiałów miejscowego pochodzenia na poziomie 30 % w ciągu pięciu lat od rozpoczęcia działalności gospodarczej. Aktualny tekst powiadomienia stanowi, że stosowanie materiałów miejscowego pochodzenia na poziomie 30 % należy osiągnąć natychmiast po rozpoczęciu działalności gospodarczej, ale właściwe ministerstwo obiecało to skorygować. Ponadto w wyniku regularnych rozmów między UE a właściwymi organami indyjskimi sprzedawcy detaliczni jednej marki od listopada 2015 r. mogą prowadzić sprzedaż internetową.
E. Japonia
W ramach kompleksowych negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu z Japonią UE dąży do zlikwidowania licznych długotrwałych barier w dostępie do rynku (w tym taryf, środków pozataryfowych (tj. barier technicznych w handlu oraz środków sanitarnych i fitosanitarnych) oraz ograniczeń dotyczących zamówień publicznych). Osiągnięto już pewne konkretne wyniki:
Środki pozataryfowe: niektóre bariery techniczne w handlu oraz środki sanitarne i fitosanitarne (np. dotyczące żywności ekologicznej, pozwoleń na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych) już zostały zniesione. W odniesieniu do innych barier, w przypadku których Japonia zobowiązała się do podjęcia działań w ciągu pierwszego roku negocjacji, można odnotować znaczne postępy, w tym pod względem przyjęcia norm międzynarodowych (np. w zakresie produktów leczniczych, dodatków do żywności, procedur wydawania pozwoleń dotyczących wyrobów medycznych oraz norm motoryzacyjnych na podstawie regulaminów EKG ONZ). Ponadto przed dniem 31 grudnia 2015 r. Japonia zniosła długotrwały zakaz przywozu wołowiny (wynikający z domniemanego zagrożenia BSE) z czterech państw członkowskich UE, a procedury składania wniosków w odniesieniu do trzech innych państw członkowskich osiągnęły zaawansowany etap. Kontynuowane są również rozmowy na temat nadal utrzymywanych przez Japonię ograniczeń przywozu wieprzowiny i produktów z wieprzowiny z określonych państw członkowskich UE.
Ogólnie rzecz biorąc, trwają negocjacje w sprawie środków pozataryfowych na podstawie drugiego wykazu przedłożonego Japonii w grudniu 2014 r. Wykaz ten zawiera wiele pozostających środków sanitarnych i fitosanitarnych, takich jak wydawanie zezwoleń na stosowanie dodatków do żywności. Inne możliwe środki pozataryfowe są omawiane w kontekście konkretnych rozdziałów umowy o wolnym handlu – na przykład dotacje, których warunki są omawiane w ramach rozdziału dotyczącego konkurencji.
Udzielanie zamówień publicznych: Unia Europejska negocjuje również dalsze otwarcie japońskiego rynku zamówień publicznych, w tym rynku kolejowego. W ramach rozmów na temat tak zwanego „pakietu jednorocznego” Japonia już przyjęła konkretne środki na rzecz poprawy przejrzystości swojego rynku zamówień publicznych w sektorze kolejowym. Obecnie kontynuowane są rozmowy mające na celu poprawę dostępu do rynku dla unijnych przedsiębiorstw, w szczególności poprzez rozwiązanie problemu tak zwanej „klauzuli bezpieczeństwa operacyjnego”, na którą Japonia może się powołać, aby uniknąć przeprowadzania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
F. Rosja
Polityka handlowa UE względem Rosji koncentruje się na rozwiązaniu problemu szeregu środków ograniczających handel, które Rosja niedawno wprowadziła, stanowiących w niektórych przypadkach naruszenie jej zobowiązań wobec WTO. W okresie odniesienia Rosja wprowadziła największą, poza Chinami, liczbę nowych istotnych środków, przy czym najczęściej były to środki stosowane bezpośrednio przy kontroli granicznej.
Środki sanitarne i fitosanitarne: w okresie odniesienia Rosja wprowadziła 10 nowych zakazów przywozu związanych ze środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi. Toczy się wniesiona do WTO przez UE sprawa stosowanych przez Rosję ograniczeń przywozu żywej trzody chlewnej, wieprzowiny i określonych produktów z wieprzowiny pochodzących z UE (DS 475). W dniu 7 sierpnia 2014 r. Rosja wprowadziła nowy – motywowany politycznie – zakaz przywozu produktów rolnych i środków spożywczych z UE, mający zastosowanie do państw – w tym państw członkowskich UE – które przyjęły sankcje przeciwko Rosji w kontekście kryzysu na Ukrainie. Ogólne straty unijnych eksporterów częściowo zrekompensował wzrost wywozu do Chin, Korei Południowej, Hongkongu, Turcji i Stanów Zjednoczonych. Niektóre państwa członkowskie i sektory jednak mocno ucierpiały (np. sektor produktów mleczarskich w Finlandii i w państwach bałtyckich).
Taryfy: rosyjskie taryfy celne na papier i produkty papiernicze, artykuły gospodarstwa domowego (takie jak chłodziarki) oraz olej palmowy wydają się naruszać zobowiązania Rosji wobec WTO dotyczące stawki związanej. W dniu 31 października 2014 r. UE wniosła sprawę WTO, kwestionując te taryfy (DS 485). W dniu 15 września 2014 r. UE wniosła również sprawę do WTO (DS 479) w kwestii nielegalnego nakładania przez Rosję ceł antydumpingowych na lekkie pojazdy użytkowe z Niemiec i Włoch.
Bariery techniczne w handlu: niektóre rosyjskie regulacje techniczne, obecnie przyjęte na poziomie Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, nakładają nadmiernie obciążające wymogi w zakresie oceny zgodności, które są niezgodne z normami międzynarodowymi. Komisja jest szczególnie zaniepokojona dwiema regulacjami: projektem rozporządzenia technicznego w sprawie bezpieczeństwa napojów alkoholowych (zwłaszcza jego przepisami dotyczącymi piwa, wina i alkoholi wysokoprocentowych) oraz projektem zmiany rozporządzenia „w sprawie bezpieczeństwa produktów przeznaczonych dla dzieci i młodzieży”. Komisja wyraziła obawy dotyczące tych regulacji w ramach rozmów dwustronnych oraz w Komitecie ds. Barier Technicznych w Handlu WTO, a także wezwała Rosję do zapewnienia dostatecznego czasu przed wejściem w życie tych regulacji, aby umożliwić producentom dostosowanie się do nich.
Dotacje: Rosja przyjęła szereg programów dyskryminujących dotacji sprzyjających rosyjskim producentom, w szczególności w sektorze samochodów osobowych (dotacje powiązane z wymogami stosowania materiałów miejscowego pochodzenia) oraz w formie dotacji dla producentów maszyn i urządzeń rolniczych, które to dotacje zależne są od stosowania materiałów miejscowego pochodzenia. Sytuacja ta działa na niekorzyść unijnych eksporterów samochodów osobowych i maszyn rolniczych (w szczególności kombajnów rolniczych), którzy wykazują duże zainteresowanie rosyjskim rynkiem. Komisja kilka razy zwracała uwagę na tę kwestię w rozmowach dwustronnych i w komitetach WTO.
Udzielanie zamówień publicznych: w okresie odniesienia Rosja przyjęła szereg środków sektorowych ograniczających dostęp przedsiębiorstw nierosyjskich do zamówień publicznych. Rosja nie podpisała Porozumienia w sprawie zamówień publicznych, ale ten szereg środków prawdopodobnie przyniesie efekty odwrotne do zamierzonych pod względem gospodarczym. Rosja przyjęła również przepisy mające na celu sformalizowanie polityki preferencyjnego traktowania towarów rosyjskich w zamówieniach publicznych udzielanych przez rosyjskie przedsiębiorstwa państwowe i w projektach inwestycyjnych (w tym realizowanych z udziałem przedsiębiorstw prywatnych), w których udział państwa wynosi co najmniej 10 %.
G. Stany Zjednoczone (US)
W przypadku Stanów Zjednoczonych problem barier w dostępie do rynku poruszany jest głównie w ramach trwających negocjacji w sprawie TTIP.
Udzielanie zamówień publicznych: Stany Zjednoczone wprowadziły w okresie odniesienia największą po Rosji liczbę nowych ograniczeń dotyczących udzielania zamówień. Ograniczenia „Buy American” („Kupuj produkty amerykańskie”) na poziomie federalnym, stanowym i lokalnym nadal obejmują znaczną część zamówień publicznych.
Własność intelektualna: przedsiębiorstwa UE napotykają trudności w zakresie ochrony praw własności intelektualnej, w szczególności oznaczeń geograficznych UE w sektorach wina, serów i mięs.
Środki sanitarne i fitosanitarne/Bariery techniczne w handlu: Stany Zjednoczone nadal utrzymują trwające od dłuższego czasu bariery techniczne w handlu (takie jak certyfikacja zewnętrzna, lokalne wymogi w odniesieniu do standardów w niektórych sektorach, zwłaszcza inżynieryjnych), jak również środki sanitarne powodujące ograniczenia przywozowe dotyczące mięsa (baraniego, koziego i wołowiny) oraz produktów jajecznych, a także dopuszczają się nadmiernych opóźnień w rozpatrywaniu wniosków o wydanie pozwolenia na przywóz składanych przez przedsiębiorstwa z UE w odniesieniu do niektórych produktów pochodzenia zwierzęcego i produktów roślinnych.
Negocjacje w sprawie TTIP są ważną okazją do zniesienia tych ograniczeń, osiągnięcia lepszej ochrony oznaczeń geograficznych UE w Stanach Zjednoczonych oraz uzyskania od Stanów zobowiązania do szybszego rozpatrywania wniosków dotyczących środków sanitarnych i fitosanitarnych.
Dotacje: w okresie odniesienia UE wniosła do WTO nową sprawę przeciwko Stanom Zjednoczonym w związku z dotacjami przyznanymi Boeingowi (DS487).
III.Strategia UE na rzecz eliminacji barier w handlu i inwestycjach
A.Wielostronne i fakultatywne ramy handlowe i negocjacje
1.Wielostronne i fakultatywne negocjacje handlowe
Ciągły wzrost liczby ograniczeń w handlu na całym świecie i mała liczba wyeliminowanych ograniczeń, o czym mowa powyżej, uwydatniają znaczenie istnienia silnych wielostronnych ram handlowych, które mogłyby skutecznie rozwiązać problem takich środków protekcjonistycznych. W związku z tym UE nadal zdecydowanie opowiada się za rozszerzeniem programu wielostronnych stosunków handlowych i systemu rozstrzygania sporów, które to narzędzia w dalszym ciągu stanowią podstawę polityki handlowej UE 14 .
W tym kontekście w pakiecie WTO z Nairobi, uzgodnionym na 10. konferencji ministerialnej WTO, która odbyła się w dniach 15–18 grudnia 2015 r., osiągnięto ogromnie znaczące porozumienie mające na celu zapewnienie bardziej sprawiedliwego handlu światowego i wspieranie rozwoju. Osiągnięto porozumienie między innymi w kwestii wyeliminowania dotacji i innych programów stanowiących niesprawiedliwe wsparcie wywozu produktów rolnych; zapewnienia, aby pomoc żywnościowa dla krajów rozwijających się była udzielana w sposób niepowodujący zakłóceń na rynkach lokalnych; dążenia do uproszczenia warunków, które eksporterzy z najuboższych krajów muszą spełnić, aby ich produkty były objęte korzyściami płynącymi z umów handlowych (reguły pochodzenia) oraz zapewnienia przedsiębiorstwom z najuboższych krajów większych możliwości świadczenia usług w innych państwach członkowskich WTO. Wyniki uzyskane w kwestiach dotyczących państw najsłabiej rozwiniętych, jak również decyzje w sprawie przystąpienia Afganistanu i Liberii do WTO świadczą o dbałości WTO o zaspokajanie potrzeb swoich członków najbardziej podatnych na zagrożenia. Ponadto na 10. konferencji ministerialnej WTO doszło do zawarcia Umowy o technologii informacyjnej (ITA2), która eliminuje cła na ponad 200 wysoko zaawansowanych technologicznie produktów (w tym półprzewodników, sprzętu medycznego, konsol do gier i urządzeń GPS), rozszerzając ITA z 1996 r. na światowy handel o wartości 1,3 bln EUR.
W dniu 5 października 2015 r. UE ratyfikowała umowę WTO o ułatwieniach w handlu, najistotniejsze wielostronne porozumienie handlowe od lat 90. ubiegłego wieku. Oczekuje się, że umowa o ułatwieniach w handlu znacznie uprości i zmodernizuje procedury celne na całym świecie. Powinno to pomóc zwłaszcza małym przedsiębiorstwom w uzyskaniu dostępu do nowych możliwości w zakresie wywozu. Umowa ta powinna również odgrywać istotną rolę w zwiększaniu udziału krajów rozwijających się w globalnych łańcuchach wartości. 15
Jeżeli chodzi o instrumenty fakultatywne, negocjacje w sprawie TiSA przebiegały z powodzeniem i należy oczekiwać przyspieszenia ich tempa w 2016 r. Porozumienie to jest obecnie negocjowane przez 23 członków WTO (w tym UE), którzy razem odpowiadają za 70 % światowego handlu usługami. TiSA ma na celu liberalizację handlu usługami wykraczającą poza GATS w takich dziedzinach, jak: licencjonowanie, usługi finansowe, telekomunikacja, handel elektroniczny i transport morski, jak również ułatwienie wysoko wykwalifikowanym specjalistom czasowego wyjazdu za granicę w celu świadczenia usług. Usługi stanowią około 70 % PKB UE i zatrudnienia oraz są coraz ważniejszą częścią handlu międzynarodowego. TiSA ma znaczny potencjał pod względem wspierania przedsiębiorstw w UE w eksporcie usług.
Od lipca 2014 r. UE i 16 innych członków WTO negocjuje również umowę w sprawie liberalizacji światowego handlu towarami środowiskowymi („umowa w sprawie towarów środowiskowych”), dążąc do usunięcia barier w handlu i inwestycjach w towary, usługi i technologie, które mogą przyczynić się do ochrony środowiska lub poprawy jego stanu. Obecnie rozmowy dotyczą przede wszystkim zlikwidowania taryf celnych w odniesieniu do szerokiego asortymentu towarów środowiskowych. UE pragnie również uwzględnić usługi związane z wywozem towarów środowiskowych (np. naprawą i konserwacją turbin wiatrowych) oraz rozwiązać problem barier pozataryfowych, takich jak wymogi stosowania materiałów miejscowego pochodzenia lub ograniczenia dotyczące inwestycji. Jako że UE jest światowym liderem pod względem wywozu i przywozu towarów środowiskowych, umowa w sprawie towarów środowiskowych mogłaby stwarzać duże możliwości dla unijnych przedsiębiorstw.
Zmienione Porozumienie w sprawie zamówień publicznych weszło w życie dnia 6 kwietnia 2014 r. Chociaż trwa proces ratyfikacji, kontynuowane są dyskusje na temat zbliżającego się przystąpienia innych państw do porozumienia, w szczególności Chin i Australii. UE uczestniczy w tych dyskusjach w celu zapewnienia jak najszerszego zasięgu porozumienia.
Ponadto w dniu 29 stycznia 2016 r. Komisja przyjęła zmieniony wniosek w sprawie „instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym” 16 – narzędzia promującego dalsze otwieranie rynków zamówień publicznych na całym świecie. Chociaż UE jest otwartą gospodarką, wielu głównych partnerów handlowych UE stosuje praktyki ograniczające konkurencję, które dyskryminują przedsiębiorstwa unijne. Wiele takich nowych środków przyjęto w okresie odniesienia (por. sekcja I.B.1. lit. c)). Nowe proponowane narzędzie powinno umożliwić Komisji wszczynanie dochodzeń publicznych w przypadkach domniemanej dyskryminacji przedsiębiorstw unijnych na rynkach zamówień państw trzecich. W przypadku potwierdzenia dyskryminacji Komisja mogłaby zaprosić dane państwo do konsultacji w sprawie otwarcia jego rynku zamówień publicznych. Gdyby to się nie powiodło, oferty przedsiębiorstw z danego państwa złożone w ramach unijnych postępowań o udzielenie zamówienia mogłyby zostać objęte mechanizmem regulacji cen, co zapewniłoby przewagę konkurencyjną ofertom innych przedsiębiorstw unijnych i spoza UE. Pod koniec 2015 r. wniosek ten był przedmiotem dyskusji w Radzie. Powinien zostać przyjęty w drodze zwykłej procedury ustawodawczej (procedury współdecyzji).
2.Komitety WTO i postępowania w sprawie rozstrzygnięcia sporu
UE pozostaje jednym z najbardziej aktywnych członków WTO w komisjach WTO zajmujących się barierami technicznymi w handlu, środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi, subsydiami i środkami wyrównawczymi, procedurami licencjonowania przywozu oraz środkami dotyczącymi inwestycji i związanymi z handlem. Komisje te są skutecznymi forami na potrzeby omawiania obaw UE, udzielania informacji, podnoszenia świadomości, tworzenia sojuszy z innymi zainteresowanymi członkami WTO oraz rozwiązywania problemów lub w stosownych przypadkach przygotowań do dalszego działania na rzecz egzekwowania prawa.
Rozstrzyganie sporów na forum WTO pozostaje najlepszym rozwiązaniem, gdy inne narzędzia egzekwowania przepisów okazały się nieskuteczne. Chociaż tego rodzaju postępowanie jest długotrwałe i wymaga znacznych zasobów, umożliwia ono usunięcie poważnych barier w systematyczny sposób i zwiększenie pewności prawa w dłuższej perspektywie.
W okresie odniesienia UE wniosła o wszczęcie dwóch postępowań w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO: przeciwko Rosji w odniesieniu do taryf (DS485) oraz przeciwko Stanom Zjednoczonym w związku z dotacjami przyznanymi Boeingowi (DS487). Zespoły orzekające WTO powołano również w sporze z Brazylią w związku z korzyściami podatkowymi dla krajowych producentów pojazdów samochodowych, elektroniki i produktów zautomatyzowanych (DS472) oraz w dwóch sporach przeciwko Rosji w związku z niektórymi środkami dotyczącymi przywozu żywej trzody chlewnej i wieprzowiny (DS475) oraz ceł antydumpingowych nałożonych na lekkie pojazdy użytkowe (DS479). Ponadto postępowanie w sprawie ważnego sporu dotyczącego ograniczeń przywozowych stosowanych przez Argentynę (DS438) zakończono z pozytywnym wynikiem dla UE (por. sekcja II). Inny istotny przykład zakończonej powodzeniem sprawy (DS 432) wszczętej przez UE dotyczy nałożonych przez Chiny ograniczeń na wywóz metali ziem rzadkich – w następstwie orzeczenia WTO przyjętego w sierpniu 2014 r. przez organ ds. rozstrzygania sporów w styczniu i kwietniu 2015 r. Chiny zdecydowały się odpowiednio znieść swoje kontyngenty wywozowe i cła wywozowe.
3.Instrumenty ochrony handlu
Stosowanie instrumentów ochrony handlu (środków antydumpingowych, środków wyrównawczych i środków ochronnych) podlega zasadom WTO. Takich środków nie wymieniono w niniejszym sprawozdaniu jako potencjalnie protekcjonistyczne, ponieważ ich celem jest właśnie korygowanie zachowania antykonkurencyjnego lub reagowanie na nagły wzrost przywozu powodujący szkody. Na koniec okresu sprawozdawczego liczba instrumentów ochrony handlu skierowanych przeciwko UE lub jej państwom członkowskim pozostała stała (151). Państwami, które nałożyły najwięcej takich środków, były Brazylia, Indie, Australia, Indonezja, Maroko i Turcja. Szczególne znaczenie dla UE ma wprowadzanie większej liczby środków ochronnych (24 w okresie sprawozdawczym). Takie środki mają zastosowanie wobec wszystkich państw pochodzenia, bez względu na to, czy państwa te wyrządzają szkodę przemysłowi krajowemu, i nie wymagają wykazania istnienia nieuczciwych praktyk handlowych.
Komisja w dalszym ciągu aktywnie monitoruje sprawy dotyczące ochrony handlu inicjowane przez państwa trzecie wobec przedsiębiorstw unijnych 17 w celu zapewnienia, aby wszelkie środki były stosowane przy ścisłym przestrzeganiu odnośnych zasad WTO. Przykładowo w okresie odniesienia UE wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO w związku z niesprawiedliwym nałożeniem przez Rosję ceł antydumpingowych na lekkie pojazdy użytkowe (por. sekcja II.F).
Z drugiej strony UE również stosuje instrumenty ochrony handlu przed nieuczciwymi praktykami handlowymi państw trzecich. Na koniec 2015 r. obowiązywało ogółem 97 środków ostatecznych (86 środków antydumpingowych i 11 środków wyrównawczych). Sektorami w największym stopniu dotkniętymi tymi środkami były sektor stalowy i sektor chemikaliów. Państwem, wobec którego zastosowano najwięcej środków, były Chiny, które objęto 56 środkami. Instrumenty ochrony handlu obejmują jednak mniej niż 1 % całkowitego przywozu do UE, można zatem stwierdzić, że w skali światowej UE korzysta z instrumentów ochrony handlu w sposób bardzo umiarkowany.
W świetle obecnej znacznej nadwyżki mocy produkcyjnych i silnej presji cenowej w sektorze stalowym można zaobserwować nasilone stosowanie instrumentów ochrony handlu w odniesieniu do wyrobów ze stali od drugiej połowy 2015 r. Na koniec 2015 r. spośród 33 środków ostatecznych obowiązujących w odniesieniu do stali (30 środków antydumpingowych i 3 środki wyrównawcze) 14 środków było ukierunkowanych na przywóz stali pochodzącej z Chin (13 środków antydumpingowych i 1 środek wyrównawczy). Trwają też inne dochodzenia. Aby zmierzyć się z kryzysem w sektorze stalowym, inne państwa (w szczególności Stany Zjednoczone, Maroko i Indie) również przyjęły takie środki, w tym środki ochronne (Indie).
B.Program dwustronnych stosunków handlowych
1.Negocjacje
UE dąży do zawierania porozumień dwustronnych i regionalnych w taki sposób, aby wspierać przywrócenie WTO roli głównego forum negocjacji handlowych na świecie 18 . UE posiada najbardziej ambitny program dwustronnych stosunków handlowych na świecie – zawarła preferencyjne umowy handlowe z 52 państwami oraz prowadzi negocjacje w sprawie umów o wolnym handlu i umów o partnerstwie gospodarczym z 80 państwami, w tym z niektórymi spośród swoich głównych partnerów gospodarczych (Stanami Zjednoczonymi, Japonią, państwami Mercosuru i Indiami, chociaż negocjacje z tym ostatnim państwem znalazły się obecnie w impasie). Negocjuje też umowy inwestycyjne z Chinami i Mjanmą 19 . O ile obowiązujące umowy o wolnym handlu dziesięć lat temu obejmowały mniej niż jedną czwartą handlu UE, obecnie obejmują ponad jedną trzecią handlu UE, a po zakończeniu wszystkich trwających negocjacji będą obejmowały dwie trzecie.
Negocjacje dwustronne i regionalne są bardzo ważne pod względem usuwania barier handlowych i otwierania rynków – zarówno w trakcie negocjacji, jak i po ich zakończeniu. Przykładowo jeszcze przed oficjalnym rozpoczęciem trwających negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu z Japonią rozpoczęły się istotne prace nad środkami pozataryfowymi, co dało konkretne rezultaty w trakcie negocjacji, np. w kwestii pozwoleń na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych (por. sekcja II).
Ponadto w grudniu 2015 r. zakończyły się negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu z Wietnamem 20 . Zgodnie ze zwykłą procedurą tekst umowy o wolnym handlu zostanie teraz poddany ocenie prawnej i przetłumaczony na wszystkie języki urzędowe UE, a następnie przedstawiony Radzie i Parlamentowi Europejskiemu do ratyfikacji. W tym okresie Komisja już ściśle współpracuje z Wietnamem, aby zidentyfikować prawodawstwo, które musi być przyjęte lub zmienione przez jedną lub drugą stronę, aby dostosować je do nowej umowy o wolnym handlu. Oczekuje się, że w ramach tego procesu dojdzie do usunięcia szeregu od dawna istniejących barier w dostępie do rynku, co pozwoli szybko osiągnąć wyniki, kiedy wejdzie już w życie umowa o wolnym handlu (zob. strona internetowa Komisji: „ Przegląd środków potencjalnie ograniczających handel, grudzień 2015 ”).
Również negocjacje między UE a Ekwadorem w sprawie protokołu o przystąpieniu do umowy o wolnym handlu między UE a Kolumbią i Peru zakończyły się w dniu 17 lipca 2014 r., a strony mają obecnie podpisać i ratyfikować ten protokół. Podobnie w dniu 26 września 2014 r. zakończyły się negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu między UE a Kanadą (kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa), a w dniu 17 października 2014 r. – negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu między UE a Singapurem.
2.Wdrażanie i egzekwowanie istniejących umów o wolnym handlu
Jak pokreślono w komunikacie „Handel z korzyścią dla wszystkich”, aby umowy o wolnym handlu po wejściu w życie skutkowały obiecanym otwarciem rynku i możliwościami rynkowymi w praktyce, kluczowe znaczenie ma zapewnienie jak najpełniejszego wdrożenia tych umów. Obecnie odbywa się to głównie na zasadzie strategii dostępu do rynku (por. sekcja C) dzięki wykorzystywaniu konkretnych struktur utworzonych na mocy umów o wolnym handlu (takich jak specjalne komitety ds. handlu umożliwiające wczesną wymianę informacji o barierach w handlu i dyplomatyczne rozwiązanie tych problemów oraz w ostateczności określone mechanizmy rozstrzygania sporów), jak również istniejących struktur ogólnych, takich jak komitety WTO lub rozstrzyganie sporów na forum WTO 21 , jeżeli są bardziej odpowiednie.
Umowa o wolnym handlu między UE a Koreą Południową, która ma zastosowanie od dnia 1 lipca 2011 r., pokazuje znaczenie skutecznego monitorowania w celu zapewnienia jak najpełniejszego wdrożenia umowy o wolnym handlu 22 . Dzięki temu w okresie objętym niniejszym sprawozdaniem można było rozwiązać szereg problemów związanych z wdrażaniem umów o wolnym handlu i dostępem do rynku. Na przykład w sektorze usług finansowych wskutek stałego nacisku ze strony UE i zgodnie z zobowiązaniem Korei zawartym w umowie o wolnym handlu w czerwcu 2015 r. ustanowiono nowe ramy umożliwiające instytucjom finansowym UE przesyłanie danych za granicę i outsourcing zaplecza informatycznego, co znacznie ułatwia im prowadzenie działalności w Korei. Ponadto w odniesieniu do żywności ekologicznej porozumienie o równoważności, które sfinalizowano jesienią 2014 r., weszło w życie w 2015 r. i jest od tego czasu sprawnie wdrażane. W sektorze motoryzacji w wyniku interwencji UE od lata 2015 r. organy Korei akceptują pojazdy o klasie emisji „Euro VI” bez dodatkowych nadmiernych żądań udzielania informacji. Niemniej jednak problemy z dostępem do rynku utrzymują się w tym sektorze i ciągłe ścisłe monitorowanie wciąż jest istotne.
Również proces wdrażania umowy o wolnym handlu między UE a Kolumbią i Peru 23 przebiega dobrze. Nadal istnieją pewne zastrzeżenia, np. w obszarze środków sanitarnych i fitosanitarnych w przypadku Peru oraz opodatkowania napojów spirytusowych w Kolumbii i Peru. Pozytywnym aspektem było przedstawienie przez Kolumbię w czerwcu 2015 r. pojedynczej procedury obejmującej wszystkie niezbędne etapy udzielania pozwolenia na wywóz z UE produktów pochodzenia zwierzęcego. Uprości to formalności nałożone na wywóz z UE i skróci czas rozpatrywania wniosków, ułatwiając UE dostęp do rynku. Ponadto 526 przedsiębiorstw kolumbijskich i 1 133 przedsiębiorstw peruwiańskich, wśród których znaczną część stanowią MŚP, dokonało wywozu do UE po raz pierwszy od czasu wejścia w życie umowy o wolnym handlu.
Przystąpienie do wdrażania pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu między UE a Gruzją oraz między UE a Republiką Mołdawii w dniu 1 września 2014 r. umożliwiło ścisłą współpracę z organizacjami przedsiębiorców i państwami członkowskimi na rzecz reform ładu handlowego oraz zintensyfikowanie prac nad usuwaniem barier handlowych w tych państwach. Chociaż klimat biznesowy w Gruzji jest w dużej mierze sprzyjający, Komisja intensywnie pracowała nad rozwiązywaniem szeregu problemów biznesowych w Republice Mołdawii (np. w obszarach energii, ubezpieczeń, formalności celnych, obsługi naziemnej). Oczekuje się, że realizacja programu reform pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu zapewni w tych państwach równe warunki działania przedsiębiorstwom unijnym i lokalnym.
Skuteczne monitorowanie i wdrażanie umów o wolnym handlu stwarza zatem nowe możliwości dostępu do rynku i przyczynia się do usuwania istniejących barier.
C.Strategia dostępu do rynku: w kierunku ściślejszego partnerstwa
Strategia dostępu do rynku 24 uzupełnia wielostronne, fakultatywne i dwustronne negocjacje handlowe UE poprzez zapewnienie, aby możliwości handlowe powstałe w wyniku umów handlowych (zarówno umów o wolnym handlu, jak i porozumień WTO) przełożyły się na faktyczny dostęp europejskich eksporterów do rynku. Strategia ta opiera się na „partnerstwie w zakresie dostępu do rynku”, które polega na stałym koordynowaniu działań między Komisją, państwami członkowskimi i przedsiębiorstwami zarówno w Brukseli, jak i w państwach trzecich. Strategia dostępu do rynku okazała się skutecznym narzędziem gromadzenia informacji na temat barier handlowych oraz określania priorytetów i formułowania wspólnej strategii usuwania barier. Strategia ta może obejmować dyplomatyczne démarche, rozmowy w ramach konkretnych komitetów lub struktur WTO lub na mocy umów o wolnym handlu, jak również mediację i formalne rozstrzyganie sporu.
W świetle stale rozszerzającego się programu dwustronnych stosunków handlowych i liczby umów o wolnym handlu, które wejdą w życie w ciągu kilku najbliższych lat, strategia dostępu do rynku będzie odgrywała jeszcze bardziej istotną rolę w realizacji interesów handlowych i praw UE. Zadbanie o prawidłowe wdrażanie i egzekwowanie unijnych umów o wolnym handlu będzie kluczowe pod względem ich przełożenia się na faktyczny dostęp do rynku i możliwości rynkowe dla unijnych eksporterów za granicą. Nie jest to jednak zadanie wyłącznie samej Komisji, lecz wspólny obowiązek Komisji, państw członkowskich, Parlamentu Europejskiego i zainteresowanych stron. Dlatego w swoim komunikacie z 2015 r. „Handel z korzyścią dla wszystkich” Komisja zaproponowała ściślejsze partnerstwo z państwami członkowskimi, Parlamentem Europejskim i zainteresowanymi stronami przy wdrażaniu umów handlowych. Rozszerzy to i wzmocni obecne partnerstwo w zakresie dostępu do rynku, tak by obejmowało ono nie tylko usuwanie barier w handlu i inwestycjach, ale i wdrażanie umów o wolnym handlu, w tym dalsze zwiększanie świadomości oraz działania w zakresie współpracy celnej, tworzenie ułatwień w handlu oraz zrównoważony rozwój.
Wnioski
Nieznacznemu spowolnieniu światowej gospodarki oraz stosunkowo słabej globalnej działalności handlowej w 2015 r. towarzyszyło wprowadzenie większej liczby środków potencjalnie ograniczających handel w okresie odniesienia, tj. od lipca 2014 r. do grudnia 2015 r., oraz wycofanie bardzo niewielkiej liczby wcześniej wprowadzonych środków. Liczba środków ograniczających handel przyjętych od 2008 r. zatem nadal rośnie. Podobnie jak w latach poprzednich, kraje o gospodarkach wschodzących w największym stopniu korzystały ze środków ograniczających, ale również kraje rozwinięte, w tym należące do grupy G-20, nadal stosują takie praktyki mimo wielokrotnych zapewnień, że nie będą przyjmować protekcjonistycznych środków dotyczących handlu i wycofają istniejące środki tego rodzaju.
Również niektórzy kluczowi partnerzy gospodarczy UE, których przeanalizowano w niniejszym sprawozdaniu, wciąż utrzymują wiele barier handlowych. W odniesieniu do Stanów Zjednoczonych i Japonii UE stara się zlikwidować te bariery w kontekście negocjacji w sprawie umów o wolnym handlu, a niektóre z tych problemów mogła już rozwiązać, zwłaszcza w przypadku Japonii. Mimo wielu nadal istniejących istotnych barier można ponadto odnotować pewne pozytywne zmiany w odniesieniu do państw Mercosuru (w Brazylii i w szczególności w Argentynie) w następstwie prowadzonych przez UE rozmów dwustronnych, wielostronnych oraz w kontekście negocjacji w sprawie umów o wolnym handlu. W przypadku Indii postępy wciąż osiągane są z trudnością, a w Chinach i Rosji usunięcie barier w dostępie do rynku nadal stanowi największe wyzwanie – w okresie sprawozdawczym odniesiono tylko ograniczone sukcesy.
W tym kontekście nadal niezwykle istotne są skuteczne dalsze postępy w realizacji programu wielostronnych, fakultatywnych i dwustronnych stosunków handlowych, a jednocześnie niezbędne jest skupienie się w większym stopniu na skutecznym wdrażaniu i egzekwowaniu umów handlowych. Unijna strategia dostępu do rynku wraz z jej partnerstwem w zakresie dostępu do rynku pomiędzy Komisją, państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami nadal ma pod tym względem zasadnicze znaczenie. W świetle stale rozszerzającego się programu dwustronnych stosunków handlowych proponuje się „ściślejsze partnerstwo” z państwami członkowskimi, Parlamentem Europejskim i zainteresowanymi stronami w celu połączenia sił we wdrażaniu umów handlowych, aby zapewnić ich przełożenie się w maksymalnym zakresie na faktyczny dostęp do rynku i możliwości rynkowe.
Jednocześnie konieczne jest dalsze wzywanie do zwalczania protekcjonizmu na poziomie polityki światowej, gdyż należy mieć na uwadze pozytywne skutki otwartych rynków dla innowacji, wydajności, wzrostu gospodarczego i dobrobytu
W listopadzie 2013 r. odbyło się trzecie plenum 18. Narodowego Kongresu Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin. Określono na nim kierunek polityki Chin do 2020 r. http://www.china.org.cn/china/third_plenary_session/2014-01/16/content_31212602.htm