KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 8.5.2015

COM(2015) 195 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia (WE) nr 789/2004 w sprawie transferu statków towarowych i pasażerskich z jednego rejestru do drugiego wewnątrz Wspólnoty

{SWD(2015) 101 final}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia (WE) nr 789/2004 w sprawie transferu statków towarowych i pasażerskich z jednego rejestru do drugiego wewnątrz Wspólnoty

1.Wprowadzenie

Rozporządzenie (WE) nr 789/2004 1 w sprawie transferu statków towarowych i pasażerskich z jednego rejestru do drugiego wewnątrz Wspólnoty było inicjatywą mającą na celu aktualizację i poprawę wcześniejszego rozporządzenia (EWG) nr 613/91 2 . W odróżnieniu od poprzedniego rozporządzenia, obecne rozporządzenie obejmuje transfer statków pasażerskich, zawiera wyraźne odniesienie do odpowiednich przepisów UE i wzmacnia współpracę między krajowymi organami administracji morskiej.

Transfery między rejestrami są przedmiotem szeregu konwencji i instrumentów IMO, jak również okólnika MSC/Circ.1.1140/MEPC/Circ.424. W Unii zastosowanie ma rozporządzenie (WE) nr 789/2004. Celem tego rozporządzenia jest wyeliminowanie barier technicznych związanych z transferem statków towarowych i pasażerskich pływających pod banderą państwa członkowskiego między rejestrami państw członkowskich oraz, jednocześnie, zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa statków i ochrony środowiska naturalnego, zgodnie z przepisami konwencji międzynarodowych.

Warto zauważyć, że dyrektywa 2009/21/WE w sprawie zgodności z wymaganiami dotyczącymi państwa bandery określa, odpowiednio w art. 4 i 6, działania, które mają zostać podjęte przez państwo bandery przed wydaniem zezwolenia na eksploatację statku, któremu przyznano prawo do podnoszenia bandery danego państwa członkowskiego, konieczność niezwłocznego przekazywania informacji na temat nieprawidłowości statku oraz informacji związanych z bezpieczeństwem przez poprzednie państwo bandery oraz informacji, które powinny znajdować się w rejestrze państwa bandery i które powinny być łatwo dostępne dla ogółu społeczeństwa. Sprawozdanie Komisji na temat tej dyrektywy zostało przyjęte w 2013 r. 3 i stwierdzono w nim, że łatwo dostępne informacje i przejrzystość danych dotyczących działalności statków pod banderami państw członkowskich mogłyby ułatwić transfer statków.

2.Rejestry statków

W rejestrze statków figurują statki pływające pod banderą danego państwa członkowskiego (państwo bandery).

W Unii Europejskiej niektóre państwa członkowskie prowadzą dwa rodzaje rejestrów statków:

rejestry krajowe zazwyczaj wymaga się by kapitan, oficerowie oraz, w większości przypadków, członkowie załogi statków wpisanych do tych rejestrów byli obywatelami państwa bandery i otrzymywali wynagrodzenie zgodnie z przepisami danego państwa. Nie wszystkie państwa członkowskie UE mają ten zwyczaj, co widać na przykładzie bander Malty i Cypru.

inne rejestry, do których wymogi te nie mają zastosowania, a wpis do niektórych z nich wiąże się z korzyściami podatkowymi.

W rozporządzeniu 789/2004 nie rozróżnia się tych dwóch rodzajów rejestrów.

Niektóre państwa członkowskie stosują system rejestracji czarteru statku bez załogi, w przypadku którego statek, który był czarterowany przez jakiś czas może zostać wpisany do rejestru przez czarterującego z innego państwa bandery, ponieważ czarterujący jest w posiadaniu statku i może zdecydować, że korzystne jest dla niego zarejestrowane statku pod inną banderą w okresie, kiedy dysponuje on statkiem. W związku z tym statek może figurować w rejestrach dwóch państw.

3.Transfery między rejestrami

Podstawowy mechanizm rozporządzenia określony jest w art. 4. Zasadniczo państwo członkowskie nie może zabraniać rejestracji z przyczyn technicznych wynikających z właściwych konwencji 4 , statków zarejestrowanych w innym państwie członkowskim spełniających „wymagania” i posiadających ważne certyfikaty oraz urządzenia i sprzęt zatwierdzone lub które uzyskały homologację zgodnie z dyrektywą Rady 96/98/WE z dnia 20 grudnia 1996 r. w sprawie wyposażenia statków. „Wymagania” oznaczają wymagania w zakresie bezpieczeństwa, ochrony i zapobiegania zanieczyszczeniom związane z konstrukcją i wyposażeniem statków określone w tych konwencjach oraz, w przypadku statków pasażerskich odbywających podróże krajowe, wymagania określone w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/45/WE w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich, która stanowi przekształcenie dyrektywy Rady 98/18/WE z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich.

Ogólnym wnioskiem z niniejszego sprawozdania jest, że w okresie referencyjnym 2006-2012 nie wystąpiły żadne konkretne problemy. Szczegółowe informacje są podane poniżej w pkt 5.

W okresie referencyjnym miała miejsce duża liczba transferów. Towarzyszący dokument roboczy służb Komisji [nr ref. SWD (2015)101] przedstawia dane statystyczne dotyczące poszczególnych transferów z i do rejestrów statków w tym okresie.

4.Wkład do sprawozdania

Zgodnie z art. 8 rozporządzenia i na podstawie informacji dostarczonych przez państwa członkowskie Komisja może sporządzić niniejsze sprawozdanie na temat ogólnej sytuacji.

Dane statystyczne dla okresu referencyjnego 2006–2012 są przedstawione w towarzyszącym dokumencie roboczym służb Komisji. Dane pochodzące od państw członkowskich zostały uzupełnione danymi zewnętrznymi uzyskanymi z systemu MARINFO Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego pochodzącymi ze źródeł komercyjnych, w celu uzupełnienia obrazu sytuacji transferów między państwami członkowskimi UE o transfery do i z państw trzecich.

W powiązanym dokumencie roboczym służb Komisji otrzymane dane przedstawiono w pięciu załącznikach:

W załączniku 1 przedstawiono szczegółowe informacje na temat poszczególnych transferów statków między rejestrami państw członkowskich.

W załącznikach 2–4 przedstawiono i podsumowano w formie wykresu dane otrzymane od państw członkowskich UE.

W załączniku 5 przedstawiono 10 największych unijnych rejestrów w odniesieniu do transferów do i z państw trzecich. Dane te są danymi zewnętrznymi uzyskanymi z systemu MARINFO Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego pochodzącymi ze źródeł komercyjnych, w celu uzupełnienia obrazu sytuacji transferów między państwami członkowskimi UE o transfery do i z państw trzecich.

20 państw członkowskich UE 5 dostarczyło dane statystyczne do towarzyszącego dokumentu roboczego służb Komisji. W przypadku nieuzyskania danych od pozostałych państw bandery, w tym ważnych państw bandery, takich jak Cypr, Włochy czy Zjednoczone Królestwo, Komisja będzie aktywnie monitorować przekazywanie brakujących danych.

5.Stan prawny i uwagi Komisji

5.1.Stosowanie art. 4 w odniesieniu do transferu statków między rejestrami państw członkowskich UE

Zgodnie z art. 4 państwo członkowskie nie może zabraniać rejestracji z przyczyn technicznych wynikających z trzech głównych konwencji IMO i ich odpowiednich protokołów (SOLAS 6 , MARPOL 7 , Międzynarodowa konwencja o pomierzaniu pojemności statków z 1969 r. sporządzona w Londynie 8 i powiązanych kodeksów). Na podstawie tego artykułu wymagane jest by państwo członkowskie przekazujące statek dostarczyło lub udostępniło wszystkie istotne informacje na temat statku, w tym, w stosownych przypadkach, wykaz udoskonaleń wymaganych na podstawie rejestru państwa przekazującego statek przyjmującemu rejestrowi lub uznanej organizacji działającej w jego imieniu. Przyjmujący rejestr lub uznana organizacja działająca w jego imieniu może poddać statek kontroli w rozsądnym terminie w celu potwierdzenia, że aktualny stan statku i jego wyposażenia są zgodne z wyszczególnionymi w certyfikatach i w razie potrzeby umożliwić właścicielowi statku, w rozsądnym zakresie, naprawienie wad.

Informacje przekazane Komisji nie wskazują na jakiekolwiek trudności podczas transferów. Niektóre państwa członkowskie wskazały jednak, że mogą pojawić się trudności w przypadku sytuacji, w których konwencje umożliwiają pewną dowolność interpretacji przepisów.

5.2.Stosowanie art. 5 w odniesieniu do wydawania certyfikatów

Zgodnie z art. 5 ust. 1 wymagane jest, by państwo członkowskie przyjmujące statek pod swoją banderę, lub uznana organizacja działająca w jego imieniu, wydawały certyfikaty na tych samych warunkach, jak dla bandery, pod którą poprzednio pływał, pod warunkiem że powody, na podstawie których państwo członkowskie przekazujące statek nałożyło warunki lub udzieliło zwolnienia lub odstąpienia, mają nadal zastosowanie. Ponadto art. 5 ust. 2 stanowi, że przy odnowieniu, przedłużeniu lub kontroli certyfikatów państwo członkowskie przyjmujące statek pod swoją banderę, lub uznana organizacja działająca w jego imieniu, nie nakłada wymagań innych niż zobowiązania pierwotnie ustalone, o ile pozostają one niezmienione dla istniejących statków.

W większości sprawozdań państw członkowskich wskazywano na brak problemów. Jedno państwo członkowskie zasygnalizowało, że w przypadku starszych statków trudne, a nawet niemożliwe było uzyskanie wszystkich stosownych dokumentów, na których opierała się ich certyfikacja. Takie przypadki dotyczyły jednak głównie statków zarejestrowanych przed wejściem w życie dyrektywy 96/98/WE w sprawie wyposażenia statków.

5.3.Stosowanie art. 6 w odniesieniu do odmowy transferu oraz interpretacja

Zgodnie z art. 6 wymagane jest by państwo członkowskie przyjmujące statek pod swoją banderę, które: 1) odmawia wydania certyfikatów przy transferze statku z powodów wynikających z różnicy interpretacji wymagań konwencji lub 2) odmawia rejestracji statku ze względów związanych z poważnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa, ochrony lub środowiska naturalnego niezwłocznie powiadomiło o tym Komisję. W pierwszym przypadku i jeżeli oba zainteresowane państwa członkowskie nie doszły do porozumienia, Komisja podejmuje decyzję zgodnie z procedurą komitetu określoną w art. 7 rozporządzenia. W drugim przypadku sprawa powinna również zostać przekazana Komisji w celu podjęcia przez nią decyzji, a mianowicie czy należy potwierdzić decyzję o odmowie rejestracji. Tu również zastosowanie ma procedura określona w art. 7.

Żadne z państw członkowskich nie podało, że musiało lub zamierzało skorzystać z przepisów zawartych w art. 6.

5.1.Ewentualne powiązanie z dyrektywą 2009/21/WE w sprawie zgodności z wymaganiami dotyczącymi państwa bandery

Biorąc pod uwagę związek między art. 4 i 6 oraz dyrektywą 2009/21/WE tudzież celem rozporządzenia (WE) nr 789/2004, Komisja zapytała państwa członkowskie UE czy warto połączyć oba te akty prawne w jeden instrument ustawodawczy. Nie udzielono jasnej odpowiedzi. Niektóre państwa członkowskie opowiedziały się za tym rozwiązaniem, inne były mu przeciwne, a kolejna grupa w ogóle nie wyraziła opinii. Jedno z państw członkowskich było nawet przeciwne jakiejkolwiek nowej inicjatywie ustawodawczej i wskazywało na ryzyko pojawienia się nowych wątpliwości. Inne państwo członkowskie stwierdziło, że warto by było włączyć okólnik IMO MSC/Circ.1140/MEPC/Circ.424 z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie transferu statków między państwami. Komisja może zatem przeanalizować korzyści płynące z takiej konsolidacji.

6.Ogólna ocena wykonania rozporządzenia (WE) nr 789/2004

Na podstawie informacji dostępnych Komisji, nie wydaje się, aby istniały jakiekolwiek problemy związane z wdrażaniem tego rozporządzenia.

(1) Dz.U. L 138 z 30.4.2004, s. 19.

(2) Dz.U. L 68 z 15.3.1991, s. 1.

(3) COM(2013) 916 final.

(4)  Szczegółowe informacje, por. pkt 5.1.

(5) AT, BE, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FI, FR, HR, HU, IE, LV, LUX, MT, PT, RO, SE, SL.

(6) Międzynarodowa konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu 1974 r.

(7) Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki z 1973 r., zmieniona Protokołem z 1978 r.

(8) Międzynarodowa konwencja o pomierzaniu pojemności statków z 1969 r.