52014DC0488

[*]

1. WPROWADZENIE

Komisja Europejska rozpoczęła z Kosowem dialog w sprawie liberalizacji reżimu wizowego w dniu 19 stycznia 2012 r. W dniu 14 czerwca 2012 r. Komisja przekazała rządowi Kosowa plan działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego. W tym planie działania określono wszystkie akty prawne i inne środki, jakie Kosowo musi przyjąć i wdrożyć, aby osiągnąć postępy na drodze do liberalizacji reżimu wizowego.

W dniu 8 lutego 2013 r. Komisja przyjęła pierwsze sprawozdanie w sprawie postępów poczynionych przez Kosowo w dialogu w sprawie wiz[2]. Niniejsze sprawozdanie zawiera ocenę postępów poczynionych przez Kosowo, zalecenia dla władz kosowskich i dane statystyczne na temat oczekiwanych skutków w zakresie migracji i bezpieczeństwa systemu bezwizowego.

W dniu 12 lutego 2013 r. Komisja zorganizowała drugie spotkanie urzędników wysokiego szczebla z Kosowem. Trzecie spotkanie odbyło się w dniu 29 lipca 2013 r., a czwarte w dniu 16 czerwca 2014 r.

Jest to drugie sprawozdanie przedstawiające dokonaną przez Komisję ocenę postępów Kosowa w zakresie realizacji wymogów wizowych przewidzianych w planie działania. Streszczono w nim najistotniejsze wydarzenia dotyczące przyjęcia lub zmiany prawodawstwa, jak i jego wdrażania, za pomocą odpowiednich zaleceń dla rządu. Towarzyszy mu dokument roboczy służb Komisji („CSWD”), w którym omówiono bardziej szczegółowo rozwój sytuacji opisany w niniejszym sprawozdaniu. CSWD odnosi się również do oczekiwanego wpływu liberalizacji reżimu wizowego na bezpieczeństwo i migrację.

Sprawozdanie i CSWD oparte są na sprawozdaniach przedstawionych przez rząd Kosowa, sprawozdaniach sporządzonych przez ekspertów z państw członkowskich UE uczestniczących w misjach oceniających w grudniu 2013 r. i w marcu 2014 r., informacjach otrzymanych z biura UE w Kosowie oraz misji EULEX, a także danych statystycznych opracowanych przez Eurostat oraz przedstawionych przez państwa członkowskie.

W sprawozdaniu i CSWD znalazły się zalecenia w obszarach polityki, w których dalsze reformy, zarówno o charakterze legislacyjnym, jak i w zakresie wdrażania przepisów, wymagane są do liberalizacji reżimu wizowego.

Dialog w sprawie liberalizacji reżimu wizowego prowadzony jest bez uszczerbku dla stanowiska państw członkowskich UE w sprawie statusu Kosowa.

2. WYMOGI DOTYCZĄCE READMISJI I REINTEGRACJI

2.1. Readmisja

Ramy prawne Kosowa w odniesieniu do readmisji są ustanowione. Kosowo nadal negocjuje i zawiera umowy o readmisji z państwami członkowskimi UE, państwami stowarzyszonymi z grupą Schengen, głównymi państwami tranzytu oraz państwami pochodzenia nielegalnej migracji[3].

Procesy readmisji przebiegają prawidłowo. Kosowo usprawniło rozpatrywanie wniosków, a liczba zawisłych spraw nie stanowi już problemu. Procesy readmisji obywateli Kosowa ogólnie przebiegają prawidłowo. Brak jest wystarczających danych na temat readmisji obywateli państw trzecich i bezpaństwowców.

Zalecenie:

- kontynuowanie negocjacji w sprawie umów o readmisji z zainteresowanymi państwami członkowskimi UE, głównymi państwami tranzytu i państwami, z których pochodzi nielegalna migracja oraz zawarcie tych umów;

- kontynuowanie readmisji z wszystkich państw członkowskich UE obywateli Kosowa, obywateli państw trzecich i bezpaństwowców, którzy przestali spełniać warunki wjazdu do tych państw i pobytu na ich terytorium;

- podejmowanie niezbędnych środków w celu ułatwienia readmisji osób wymagających szczególnego traktowania.

2.2. Reintegracja

W sierpniu 2013 r. zmieniono rozporządzenie w sprawie reintegracji za pomocą środków prawnych i wprowadzono podstawę prawną komisji odwoławczej. Mianowano członków komisji odwoławczej.

Rząd Kosowa nadal finansuje fundusz reintegracji. W 2013 r. przydzielono na jego rzecz 3,2 mln EUR. Około 1,7 mln EUR wykorzystano na bezpośrednią pomoc finansową na rzecz beneficjentów, a 1 mln EUR przesunięto na rzecz Ministerstwa Środowiska i Planowania Przestrzennego na remonty i budowę kwater dla repatriantów. Władze koncentrują się zazwyczaj na działaniach interwencyjnych zamiast na długotrwałych świadczeniach reintegracyjnych.

Jedynie osoby, które wyjechały z Kosowa przed 28 lipca 2010 r. i które złożyły wniosek w określonych ramach czasowych[4], są uprawnione do korzystania z funduszu reintegracji. Pozostali kwalifikują się do podstawowych usług lub pomocy społecznej świadczonej przez gminy. Ta data graniczna kwalifikowalności w coraz większym stopniu staje się przeszkodą dla trwałej reintegracji, ponieważ coraz większa liczba osób powracających, która opuściła Kosowo po lipcu 2010 r., nie kwalifikuje się do pomocy z funduszu. Zmiana daty granicznej kwalifikowalności, przy jednoczesnym koncentrowaniu się na długotrwałych usługach w zakresie reintegracji, powinna umożliwić Kosowu trwałą reintegrację jego repatriowanych obywateli.

System zarządzania sprawami reintegracji funkcjonuje od stycznia 2013 r.; od kwietnia 2013 r. mają do niego dostęp wszystkie gminy. System umożliwia podstawową rejestrację, ale nie daje możliwości działań następczych. Rozprowadzono wytyczne dotyczące korzystania z tego systemu, a gminnym biurom ds. społeczności i powrotów zapewniono szkolenia.

Wracające dzieci mają dostęp do edukacji, chociaż nie zapewniono zorganizowanych kursów językowych ani innych form wsparcia językowego. Należy poprawić świadczenie opieki zdrowotnej; w szczególności należy zwrócić uwagę na to, że lokalny personel medyczny nie zawsze jest w stanie zdiagnozować problemy zdrowotne repatriantów.

Zalecenia:

- przesunięcie środków funduszu reintegracji z doraźnych świadczeń reintegracyjnych na rzecz świadczeń długotrwałych, takich jak edukacja, szkolenia zawodowe, pomoc w zatrudnieniu i zakwaterowaniu;

- rozważenie zmiany daty granicznej kwalifikowalności do usług z funduszu reintegracji;

- opracowanie systemu zarządzania sprawami reintegracji, który umożliwia śledzenie świadczenia usługi w odniesieniu do wszystkich zarejestrowanych beneficjentów;

- poprawa koordynacji z organizacjami międzynarodowymi, aby uniknąć powielania pomocy udzielanej repatriowanym obywatelom.

3. BLOK 1: BEZPIECZEŃSTWO DOKUMENTÓW

W lutym 2014 r. uruchomiono nowy system rejestracji stanu cywilnego (SRSC) z jedną centralną bazą danych. Obecnie rejestry ewidencji ludności i baza danych są stosowane równolegle. Istnieją poważne obawy co do spójności i poprawności danych przechowywanych w SRSC, ponieważ system umożliwia drukowanie świadectw dotyczących tego samego zdarzenia zawierających różne zestawy danych lub dane niedokładne. Przechowywanie plików fizycznych różni się między gminami, a w niektórych przypadkach nie chroni przed utratą informacji.

Rejestry ewidencji ludności, które powróciły z Serbii, zeskanowano i przeniesiono do systemu jako pliki zdjęciowe. Można je znaleźć na żądanie i wykorzystywać do weryfikacji.

W grudniu 2013 r. Kosowo przyjęło prawo wtórne umożliwiające wydawanie na żądanie aktów stanu cywilnego zapisanych cyrylicą lub w języku bośniackim bądź tureckim.

Zalecenie:

- znaczne udoskonalenie SRSC w celu zapewnienia jakości i spójności danych w nim ujętych, w razie potrzeby poprzez sprawdzenie wpisów na podstawie danych zawartych w poświadczonych odpisach z rejestrów ewidencji ludności z Serbii;

- zapewnienie interoperacyjności między dokumentem podróży, dokumentem tożsamości i bazami danych organów ścigania;

- opracowanie standardowych procedur operacyjnych dotyczących przechowywania dokumentów źródłowych.

4. BLOK 2: ZARZĄDZANIE GRANICAMI I ZARZĄDZANIE MIGRACJĄ

4.1. Zarządzanie granicami

Dokonano znaczącego postępu w dziedzinie zintegrowanego zarządzania granicami (ZZG). We wrześniu 2013 r. dostosowano ustawę o kontroli granic oraz o nadzorze nad granicami do unijnego dorobku prawnego, a w życie weszła nowa ustawa o współpracy międzyagencyjnej. Przyjęto nową strategię ZZG oraz plan działań. Ustanowiono podstawowe ramy prawne.

Współpraca z krajami sąsiadującymi uległa poprawie. Odnotowano postęp w wyznaczeniu granicy z Czarnogórą; wytyczono 70 km, pozostawiając tylko 9 km.

Kosowo współpracuje z agencją FRONTEX w sprawie wymiany informacji, analizy ryzyka, budowania potencjału i szkoleń. W 2013 r. Kosowo ustanowiło centralny ośrodek do spraw analizy ryzyka, odpowiedzialny za kontakty z agencją FRONTEX.

Przejścia graniczne są przygotowane w stopniu wystarczającym do prowadzenia kontroli pierwszej i drugiej linii. Straż graniczna i służby celne mają odpowiedni personel do kontroli przepływu ruchu i pasażerów. W praktyce nie prowadzi się systematycznych kontroli granicznych na wyjściach.

W styczniu 2013 r. utworzono Krajowy Ośrodek Zarządzania Granicami. Personel tego ośrodka pochodzi z wszystkich organów zajmujących się ochroną granic i jest odpowiedzialny za analizy ryzyka strategicznego i operacyjnego na poziomie centralnym, wymianę informacji i ochronę danych. Na poziomie lokalnym analiza ryzyka prowadzona jest na przejściach granicznych (PG), ale praktyczne zastosowanie tego narzędzia analitycznego jest ograniczone.

Kosowo pozostaje ważną lokalizacją tranzytową nielegalnej migracji i handlu ludźmi. Liczba wykrytych i zbadanych przypadków ułatwiania nielegalnej migracji, handlu ludźmi i narkotykami pozostaje niska[5].

Zalecenia:

- dążenie do zakończenia wytyczenia granicy z Czarnogórą;

- prowadzenie systematycznych kontroli granicznych zarówno na wejściach i wyjściach; wyjaśnienie zakresu rejestru wjazdu/wyjazdu; opracowanie standardowych procedur operacyjnych do celów rejestracji pasażerów;

- zapewnienie dostępu do Internetu Agencji ds. Żywności i Weterynarii na wszystkich przejściach granicznych;

- zapewnienie regularnych aktualizacji próbek dokumentów podróży na każdym PG;

- zapewnienie wystarczającego sprzętu do ochrony granic;

- zwiększenie stosowania analizy ryzyka, w szczególności w odniesieniu do planowania działań operacyjnych;

- zapobieganie w sposób transgraniczny nielegalnej migracji i handlowi ludźmi.

4.2. Zarządzanie migracją

W 2013 r. Kosowo zmieniło i przyjęło pakiet ustaw ustanawiających ramy prawne w zakresie zarządzania migracją, w tym ustawę o cudzoziemcach, obywatelstwie i azylu. Nowe prawodawstwo wprowadza definicje zgodne z unijnym dorobkiem prawnym. Obecnie za granicą wizy mogą być wydawane tylko w Turcji i Albanii; rozpoczęto już przygotowania techniczne do wprowadzenia kosowskiego wizowego systemu informacyjnego w innych misjach.

W 2013 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przeznaczyło 1 mln EUR na budowę nowego ośrodka zatrzymań. Oczekuje się, że ośrodek ten zacznie w pełni funkcjonować do końca 2014 r.

W grudniu 2012 r. Kosowo uruchomiło nową bazę danych dotyczących migracji i azylu; nie jest ona jednak jeszcze w pełni sprawna ani powiązana z innymi bazami danych zawierającymi informacje o migracji. Dostęp władz do tej bazy danych reguluje ustawa o cudzoziemcach.

W październiku 2013 r. w odniesieniu do migracji przyjęto nową krajową strategię i plan działania oraz utworzono Krajowy Organ ds. Monitorowania Przepływów Migracyjnych.

Zalecenia:

- kontynuowanie wdrażania ram prawnych; zapewnianie przestrzegania gwarancji procesowych w przypadkach zatrzymań, wydaleń i powrotów;

- stworzenie we wszystkich placówkach dyplomatycznych i konsularnych kosowskiego wizowego systemu informacyjnego;

- rozważenie opracowania strategii integracji i planu działania dla cudzoziemców w celu ułatwienia ich integracji społecznej;

- budowa ośrodka detencyjnego dla zatrzymanych cudzoziemców;

- rozważenie wprowadzenia ograniczenia czasowego przy przyjmowaniu cudzoziemców na międzynarodowym lotnisku w Prisztinie;

- dalsze rozwijanie bazy danych na temat migracji i azylu; zapewnianie dostępu do tej bazy wszystkim odpowiednim organom;

- poprawa interoperacyjności baz danych w dziedzinie migracji i polityki azylowej;

- dalsze opracowywanie rozszerzonego profilu migracyjnego.

4.3. Azyl

W lipcu 2013 r. przyjęto nową ustawę o azylu oraz powiązane zmienione prawo wtórne. Prawa i obowiązki osób ubiegających się o azyl i osób, którym przyznano ochronę są zgodne z unijnym dorobkiem prawnym. Usprawnić należy świadczenie usług tłumaczenia ustnego. Rolę Biura Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców dostosowano do przepisów dyrektywy w sprawie procedur azylowych oraz konwencji genewskiej.

Zalecenia:

- zapewnienie dostępności tłumaczy ustnych i rozważenie możliwości zdalnego tłumaczenia ustnego;

- powiązanie odpowiednich baz danych, takich jak system zarządzania granicami, kosowski wizowy system informacyjny i bazy danych osób ubiegających się o azyl.

5. BLOK 3: ŁAD I BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE

Nowe ramy prawne wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych weszły w życie dnia 1 stycznia 2013 r. W marcu 2013 r. władze kosowskie przeprowadziły pierwszy przegląd systemu sądownictwa karnego. System ten mógłby zostać bardziej usprawniony przez lepszą koordynację i jednolite podejście instytucji. Utworzono mechanizm monitorowania, wciąż jednak brak jest wystarczających danych, a głośne sprawy przestępczości zorganizowanej i korupcji nie są traktowane dostatecznie priorytetowo.

W odniesieniu do niezawisłości sądownictwa odnotowano zauważalny spadek liczby publicznych oświadczeń polityków na temat procesów karnych. Poważnym problemem pozostaje napastowanie sędziów i prokuratorów przez media. Problemem jest także zastraszanie świadków.

Odnotowano znaczącą poprawę policji i służb celnych Kosowa w zakresie profesjonalizmu i zasobów kadrowych. Należy zwiększyć zdolności prokuratury i systemu sądownictwa. Agencje te mają niewystarczające zasoby i trudności w obsadzaniu wakatów, zwłaszcza tych zastrzeżonych dla osób należących do mniejszości. Występują uchybienia w procedurze mianowania sędziów i prokuratorów. Kosowo powinno zharmonizować cztery podstawowe ustawy, które weszły w życie w styczniu 2013 r., dotyczące kryteriów mianowania i odwoływania sędziów i prokuratorów. Chociaż poczyniono pewne postępy, by to ograniczyć, w rozpatrywaniu spraw nadal istnieją znaczne zaległości.

Kosowo nie posiada jeszcze elektronicznej bazy danych rejestru karnego. Akta spraw karnych nadal są każdorazowo porządkowane ręcznie. Rząd planuje utworzenie systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych w 2014 r.

Wymiar sprawiedliwości nie posiada zintegrowanego systemu zarządzania sprawami umożliwiającego ich śledzenie od etapu wywiadowczego i dochodzeniowego, poprzez ściganie, do rozstrzygnięcia i odzyskiwania mienia. W 2014 r. rząd rozpoczął projekt pilotażowy mający na celu opracowanie takiego systemu.

W marcu 2013 r. rząd zatwierdził nową strategię i plan działania w dziedzinie działań policyjnych kierowanych przez wywiad. W marcu 2014 r. opublikowano w Kosowie pierwszą ocenę zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością. Ochrona porządku publicznego z wykorzystaniem danych wywiadowczych wymaga wzmocnienia; należy dalej rozwijać umiejętności analityczne i wzmacniać współpracę między różnymi organami.

Projekt ustawy o przechwytywaniu określa ogólne zasady i obowiązki instytucjonalne kierujące legalnym przechwytywaniem za pośrednictwem urządzeń elektronicznych. Ustawa ta powinna zostać przyjęta, a szczegółowe procedury ustanowione na mocy prawa wtórnego.

W 2013 r. przyjęto niektóre akty prawa wtórnego powiązane z ustawą o ochronie świadków. Właściwa dyrekcja policji posiada wystarczającą kadrę i własny budżet. W przypadku spraw wymagających szczególnej uwagi Kosowo powinno rozważyć międzynarodową relokację świadków.

W styczniu 2014 r. rząd przyjął strategię zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Aby móc w pełni wykonywać swoje funkcje, jednostka analityki finansowej planuje zwiększenie personelu. Liczba zgłoszeń podejrzanych transakcji pozostaje wysoka, jednak nie odnotowano wyroków skazujących za pranie pieniędzy.

W marcu 2013 r. przyjęto nową ustawę w sprawie rozszerzonych uprawnień do konfiskaty mienia. W ustawie tej przewidziano konfiskatę mienia niepochodzącego bezpośrednio z działalności przestępczej, za którą dana osoba została skazana. Wprowadza ona również zasadę odwróconego ciężaru dowodu. Te nowe regulacje prawne pozwalają na konfiskatę mienia w odniesieniu do majątku niewyjaśnionego pochodzenia. Poziom konfiskaty majątków nadal jest bardzo niski.

Kosowo pozostaje obszarem tranzytowym przemytu heroiny i marihuany oraz miejscem ich składowania[6]. Nowe przepisy kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego dają dochodzeniom w sprawie narkotyków skuteczniejsze narzędzia. Krajowy Koordynator ds. Środków Odurzających wykorzystuje istniejące formy współpracy organów ścigania ze społeczeństwem obywatelskim. Działania prewencyjne, podnoszenie świadomości i monitorowanie sytuacji w zakresie narkotyków są zadowalające. Zdolności policji kosowskiej w zakresie zapobiegania handlowi narkotykami i wykrywania go są wystarczające, jednak istnieją poważne obawy dotyczące stosunkowo małej liczby prawomocnych wyroków skazujących w następstwie dochodzeń w sprawach związanych z narkotykami.

W lipcu 2013 r. przyjęto ustawę w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar. Krajowy Koordynator ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi współpracuje z odpowiednimi organami i społeczeństwem obywatelskim. Opracowano projekt ustawy o odszkodowaniach dla ofiar przestępstw. Przygotowywana jest nowa strategia zwalczania handlu ludźmi.

Kosowo zaczęło reagować na handel bronią, jednak stopień zniszczenia broni strzeleckiej pozostaje na niskim poziomie. Biorąc pod uwagę liczbę konfiskat dokonanych w ostatnich latach przez KFOR i inne organy, wydaje się, że w Kosowie nadal może znajdować się znaczna ilość broni.

Antyterrorystyczne starania Kosowa mają charakter funkcjonalny. Po tym, jak władze kosowskie zebrały wyczerpujące informacje na temat kosowskich bojowników w Syrii, zagraniczni bojownicy w dalszym ciągu są powodem do niepokoju. Opracowano projekt nowej ustawy w sprawie zakazu udziału w konfliktach zbrojnych. Rząd planuje opracowanie projektu planu działań w zakresie zapobiegania radykalizacji postaw i brutalnemu ekstremizmowi.

Odnotowano pewien postęp w zwalczaniu korupcji, ale nadal stwierdza się brak rezultatów zakończonych spraw sądowych. Pod przewodnictwem prezydenta Kosowa działa Krajowa Rada Antykorupcyjna. Wydaje ona zalecenia i sprawozdania dotyczące zwalczania korupcji. Istotne jest, by Kosowo przedstawiło informacje na temat prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawach dotyczących korupcji i prania pieniędzy.

Jednym z głównych źródeł korupcji w Kosowie pozostaje rynek zamówień publicznych. Istnieją dwie właściwe instytucje w tej dziedzinie, tj. Komisja Zamówień Publicznych i Urząd Kontroli Zamówień Publicznych. Należyta ocena funkcjonowania drugiej, młodej instytucji jest niemożliwa, ponieważ jej kadencja dobiegła końca, a nowy skład nie został jeszcze powołany.

W sierpniu 2013 r. przyjęto nową ustawę o finansowaniu partii politycznych. Za stosowanie prawa i rejestrację partii politycznych odpowiada Centralna Komisja Wyborcza. Cierpi ona poważnie na niedostatek personelu, co może mieć wpływ na stosowanie prawa w przyszłości.

Zmiany do ustawy o ochronie danych osobowych mają zostać przyjęte do końca 2014 r. W 2013 r. konsultowano się z Krajową Agencją ds. Ochrony Danych Osobowych w sprawie szeregu ustaw i aktów prawa wtórnego. Zdolności tej agencji należy powinny zostać zwiększone. W odniesieniu do bezpieczeństwa danych Kosowo powinno opracować prawo wtórne oraz zapewnić Krajowej Agencji ds. Ochrony Danych Osobowych wgląd we wszystkie projekty ustaw dotyczących przetwarzania danych osobowych. Kosowo powinno rozważyć dalsze podnoszenie świadomości w dziedzinie ochrony danych i zwiększenie liczby inspektorów ochrony danych na poziomie lokalnym.

Zalecenia:

- pogłębianie niezawisłości wymiaru sprawiedliwości poprzez harmonizację czterech podstawowych ustaw, które weszły w życie w styczniu 2013 r., dotyczących kryteriów mianowania i odwoływania sędziów i prokuratorów;

- zagwarantowanie obsadzenia wakatów w KJC i KPC;

- zmniejszenie zaległości w rozpatrywaniu spraw zawisłych;

- opracowanie systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych; należyte uregulowanie zarządzania nim;

- opracowanie zintegrowanego systemu zarządzania sprawami umożliwiającego śledzenie ich od etapu dochodzenia, poprzez ściganie i karanie, do odzyskiwania mienia;

- usprawnienie wymiany informacji między organami ścigania i organami sądowymi w dziedzinie działań policyjnych kierowanych przez wywiad; zwiększenie ich zdolności i zasobów ludzkich;

- przyjęcie projektu ustawy dotyczącej przechwytywania i standardowych procedur operacyjnych na mocy prawa wtórnego;

- utrzymywanie zdolności w dziedzinie ochrony świadków pod względem finansowania i zasobów kadrowych; wzmacnianie współpracy międzynarodowej;

- włączenie dochodzeń w sprawach finansowych do wszystkich dochodzeń w sprawach przestępczości zorganizowanej i korupcji;

- stworzenie rejestru prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawach dotyczących handlu ludźmi, bronią i narkotykami, korupcji, zamówień publicznych i prania pieniędzy, w wyniku których nałożono sankcje karne i odzyskano majątek pochodzący z przestępstwa;

- zapewnienie wsparcia i pomocy ofiarom handlu ludźmi;

- rozważenie nowelizacji ustawy o zamówieniach publicznych w celu zapewnienia odpowiedniego funkcjonowania Urzędu Kontroli Zamówień Publicznych;

- wdrożenie ustawy o finansowaniu partii politycznych w kampaniach wyborczych; zwiększenie możliwości zasobów ludzkich Centralnej Komisji Wyborczej;

- zawieranie kolejnych umów o współpracy w zakresie egzekwowania prawa oraz wzmocnienie współpracy operacyjnej z państwami sąsiadującymi i państwami członkowskimi UE;

- kontynuowanie współpracy z Europolem, Interpolem oraz regionalnymi organami egzekwowania prawa;

- zawieranie kolejnych umów w sprawie wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych z państwami sąsiadującymi i państwami członkowskimi UE;

- rozpoznanie innych możliwości współpracy z Eurojustem;

- opracowanie prawa wtórnego dotyczącego bezpieczeństwa danych;

- zapewnienie, że wszystkie projekty ustaw dotyczących przetwarzania danych osobowych będą konsultowane z Krajową Agencją ds. Ochrony Danych Osobowych; zwiększenie zdolności tej agencji;

- rozważenie dalszego podnoszenia świadomości w dziedzinie ochrony danych; zwiększenie liczby inspektorów ochrony danych na poziomie lokalnym.

6. BLOK 4: PRAWA PODSTAWOWE ZWIĄZANE ZE SWOBODĄ PRZEMIESZCZANIA SIĘ

Ramy praw podstawowych są nadal stabilne, ale rząd zamierza je udoskonalić zgodnie z unijnym dorobkiem prawnym. Nie wdrożono w pełni istniejących ram polityki antydyskryminacyjnej, ale podjęto kroki mające na celu poprawę jej wdrażania i monitorowania. W maju 2014 r. rząd przyjął zmiany do ustawy o przeciwdziałaniu dyskryminacji. Oczekuje się, że Zgromadzenie wkrótce rozważy „pakiet na rzecz praw człowieka” zawierający projekty ustaw antydyskryminacyjnych, równouprawnienia płci i rzecznika praw obywatelskich.

Następna strategia w zakresie praw człowieka i praw podstawowych oraz plan działania mają zostać przyjęte po przyjęciu „pakietu na rzecz praw człowieka”. Mechanizm nakładania sankcji w projekcie ustawy o przeciwdziałaniu dyskryminacji zapewnia ofiarom naruszeń praw człowieka różne środki ochrony prawnej. W celu ustalenia, które sądy mogą rozpatrywać roszczenia w zakresie praw człowieka, ustawa ta opiera się na ustawie o sądach z 2013 r. Prawo pierwotne powinno zostać uzupełnione prawem wtórnym, a opinia publiczna informowana o dostępnych środkach odwoławczych.

Wdrożenie strategii i planu działania na rzecz integracji Romów, Aszkali i Egipcjan nadal trwa, choć w powolnym tempie. Śródokresowy przegląd zakończono w 2013 r. i dodano dokument ramowy. Dokument ten wyznacza priorytety działania do roku 2015. Konieczne jest nieustające zaangażowanie, zwłaszcza w odniesieniu do przydziału środków budżetowych i wydatkowania budżetowego. Kluczową kwestią dla wdrożenia zaleceń pozostaje zwiększenie odpowiedzialności lokalnej.

Obywatele Kosowa nie borykają się z poważnymi problemami w dostępie do dokumentów podróży i tożsamości.

Kosowska policja zbiera dane o przestępstwach na tle etnicznym. W okresie od stycznia 2011 r. do marca 2014 r. zgłoszono ich 44 przypadki, ale tylko dwa zakończono w drodze orzeczenia sądowego. Przedmiotem dochodzenia pozostaje szesnaście przypadków, wniesiono też sześć aktów oskarżenia. Kosowo powinno opracować zharmonizowaną definicję przypadków dyskryminacji na tle etnicznym, która nie będzie ograniczała się do art. 147 kodeksu karnego.

W sprawach sądowych prowadzonych w Kosowie nadal istnieją duże zaległości, a ponadto w niektórych wydziałach sądowych występuje zapotrzebowanie na bardziej wyspecjalizowanych sędziów. Skuteczniejszy wymiar sprawiedliwości z odpowiednią liczbą wyspecjalizowanych sędziów pomógłby usprawnić rozpatrywanie spraw o dyskryminację na tle etnicznym.

We wszystkich gminach Kosowa z wyjątkiem północnych istnieją gminne rady ds. bezpieczeństwa. Są to rady konsultacyjne, które również opracowują i realizują projekty w zakresie bezpieczeństwa. W dużej mierze działają one zgodnie z ramami prawnymi, lecz jakość ich działania jest różna.

Zalecenia:

- przyjęcie i wdrożenie nowych przepisów antydyskryminacyjnych i dotyczących równości płci oraz poprawek do ustawy w sprawie rzecznika praw obywatelskich jako jednego pakietu legislacyjnego;

- zapewnienie obywatelom dostępu do jasnych informacji na temat ich praw i środków prawnych w odniesieniu do łamania praw człowieka;

- dalsze wdrażanie strategii i planu działania na rzecz integracji Romów, Aszkali i Egipcjan na szczeblu centralnym i lokalnym;

- opracowanie zharmonizowanej definicji przypadków dyskryminacji na tle etnicznym, która nie będzie ograniczać się do art. 147 kodeksu karnego;

- całkowite wyeliminowanie nakładania się kompetencji i działalności gminnych rad ds. bezpieczeństwa i zgromadzeń gminnych.

7. WNIOSKI

Komisja dokonała oceny realizacji planu działania dotyczącego wiz przez Kosowo na podstawie informacji oraz odpowiednich dokumentów prawnych i politycznych dostarczonych przez władze kosowskie. Ocenę tę uzupełniono misjami oceniającymi przeprowadzonymi na miejscu przez służby Komisji, przy wsparciu ekspertów z państw członkowskich UE.

Komisja uważa, że Kosowo poczyniło znaczne postępy w realizacji planu działania dotyczącego wiz. Jednakże nadal konieczne są dalsze wysiłki według zaleceń zawartych w niniejszym sprawozdaniu oraz towarzyszącym mu dokumencie roboczym służb Komisji.

Komisja będzie w dalszym ciągu wspierać Kosowo w realizacji przedmiotowego planu działania oraz aktywnie monitorować przestrzeganie wszystkich odpowiednich poziomów odniesienia w celu przekazywania współustawodawcom informacji o dalszym postępie w dialogu w sprawie liberalizacji reżimu wizowego.

[*] Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez Kosowo niepodległości.

[2] COM (2013) 66 final

[3] Kosowo podpisało niedawno umowy o readmisji z Estonią, Chorwacją, Liechtensteinem, Szwajcarią, Norwegią, Albanią i Czarnogórą.

[4] Dwanaście miesięcy od daty repatriacji.

[5] Roczna analiza ryzyka dla Bałkanów Zachodnich w 2014 r. agencji FRONTEX

[6] http://www.state.gov/j/inl/rls/nrcrpt/2013/vol1/204050.htm

http://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/Studies/Illicit_DT_through_SEE_REPORT_2014_web.pdf