This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52013SC0112
COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT EXECUTIVE SUMMARY OF THE IMPACT ASSESSMENT Accompanying the document Communication from the Commission to the European Parliament and the Council Building the Single Market for Green Products: Facilitating better information on environmental performance of products and organisations
DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW towarzyszące dokumentowi Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Tworzenie jednolitego rynku dla produktów ekologicznych: Poprawa sposobu informowania o efektywności środowiskowej produktów i organizacji
DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW towarzyszące dokumentowi Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Tworzenie jednolitego rynku dla produktów ekologicznych: Poprawa sposobu informowania o efektywności środowiskowej produktów i organizacji
/* SWD/2013/0112 final */
DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW towarzyszące dokumentowi Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Tworzenie jednolitego rynku dla produktów ekologicznych: Poprawa sposobu informowania o efektywności środowiskowej produktów i organizacji /* SWD/2013/0112 final */
DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW towarzyszące dokumentowi Komunikat Komisji do Parlamentu
Europejskiego i Rady Tworzenie jednolitego rynku dla
produktów ekologicznych: Poprawa sposobu informowania o efektywności
środowiskowej produktów i organizacji 1. Opis problemu 1.1. Kwestia o zasadniczym
znaczeniu: Mnogość metod utrudnia funkcjonowanie rynku produktów
ekologicznych Do oceny śladu środowiskowego
produktów i organizacji oraz do informowania o nim stosuje się wiele metod[1]. Ich liczba
rośnie w szybkim tempie, co prowadzi do powstawania licznych inicjatyw
krajowych[2]
i pochodzących z sektora prywatnego[3]. Zasadniczo przedsiębiorstwa mają
swobodę wyboru stosowanej metody, ale często są zmuszone do
wyboru jednej z nich przez organy administracji albo klientów na
późniejszym etapie łańcucha dostaw. Jeżeli
przedsiębiorstwo jest dostawcą kilku innych przedsiębiorstw,
może być proszone o dostarczanie informacji środowiskowych na
wiele sposobów, co wiąże się z zastosowaniem wielu metod. Jednocześnie
nie istnieje naturalne porozumienie co do wyboru jednej konkretnej metodyki. Wśród
przedstawicieli przemysłu pojawia się wiele głosów
apelujących o zharmonizowanie metod oceny efektywności
środowiskowej produktów w celu stworzenia równych warunków działania,
zmniejszenia kosztów i zapobiegania niewłaściwej
działalności rynkowej. Uczestnicy
konsultacji publicznych uznali brak spójności za jedną z
najistotniejszych barier dla analizy porównawczej efektywności
środowiskowej i informowania o niej (72,5 %). Pytani o główne
przyczyny powstawania tych barier respondenci najczęściej wymieniali
wielość inicjatyw w UE (70,8 %) oraz istnienie wielu różnych
sposobów zgłaszania danych (76,3 %) 1.2. Zakres i skala problemu a) Dodatkowe koszty dla
przedsiębiorstw Współistnienie różnych metod
powoduje bezpośredni wzrost kosztów dla tych, którzy chcą
oceniać ślad środowiskowy swoich produktów lub organizacji i
informować o nim konsumentów. Powody wzrostu kosztów są następujące:
1) wzrost kosztów szkoleń, umożliwiających spełnienie
wymogów związanych z różnymi metodami; 2) wzrost kosztów
związany z gromadzeniem różnych informacji; 3) różne wymogi w
zakresie oznakowania; 4) różne wymogi w zakresie weryfikacji. b) Ograniczone możliwości
transgranicznego handlu produktami ekologicznymi Ze względu na brak
wspólnie uzgodnionej definicji produktów ekologicznych trudno jest
określić skalę wewnątrzunijnego i pozaunijnego handlu,
którego dotyczy ten problem. Jak wykazują jednak wyniki ankiet, 90 %
konsumentów co najmniej czasami kupuje ekologiczne produkty, w tym zapewne
wyroby eksportowe. Ogólnie rzecz biorąc, handel produktami ekologicznymi
jest znaczący i prawdopodobnie będzie się dalej rozwijał.
Mnogość metod może jednak wstrzymać tę pozytywną
tendencję i ograniczyć możliwości transgranicznego handlu
ekologicznymi produktami, ponieważ przedsiębiorstwa dowiadują
się, że wymogi związane z informacjami środowiskowymi
dotyczącymi produktów, które zamierzają sprzedawać, różnią
się w poszczególnych krajach. Coraz częściej inne informacje
środowiskowe są wymagane przez organy krajowe w przypadku
zamówień publicznych, sprawozdawczości i oznakowania lub przez
podmioty prywatne, np. detalistów, którzy uzależniają od nich
wystawienie produktu w sklepie. c) Brak jasnych informacji dla konsumentów Obecnie konsumenci
są bardzo słabo poinformowani o tym, co jest naprawdę
„ekologiczne”. Nie mając wiarygodnych informacji, konsumenci
podejmują błędne decyzje zakupowe i często nie kupują
produktów ekologicznych, mimo że mieli taki zamiar. Pokazuje to wynik
badania Eurobarometru: chociaż 75 % respondentów deklaruje
gotowość do kupowania produktów przyjaznych dla środowiska,
jedynie 17 % rzeczywiście zrobiło to miesiącu
poprzedzającym badanie[4]. Liczba twierdzeń
dotyczących ekologiczności wzrasta, ale są one coraz bardziej
powierzchowne i niejasne pod względem stosowanej terminologii, co jeszcze
bardziej obniża zaufanie konsumentów. 48 % konsumentów nie wierzy w
informacje środowiskowe podawane na produktach[5]. Ludzie
mają skłonność do odrzucania twierdzeń
dotyczących ekologiczności, zarówno tych towarzyszących
produktowi, jak i zawartych w sprawozdaniach o społecznej
odpowiedzialności przedsiębiorstw lub innych sprawozdaniach
dotyczących środowiska[6].
Sytuacja taka działa na niekorzyść przedsiębiorstw, które
dużo inwestują w poprawę swoich wyników i rozwój bardziej
ekologicznych modeli biznesowych. Panuje przekonanie, że
przedsiębiorstwa konkurują pod względem podawanych informacji, a
nie kryjącej się za nimi rzeczywistej wartości ekologicznej. d) Niewykorzystane możliwości
oszczędności zasobów Bardziej proaktywne przedsiębiorstwa
dostrzegły szeroki margines dalszych możliwości
oszczędzania w całym łańcuchu dostaw i chcąc je
wykorzystać, coraz częściej stosują podejście oparte
na zarządzaniu cyklem życia[7].
Te, które stosują podejście oparte na cyklu życia w celu
zwiększenia oszczędności zasobów, mogą również
liczyć na inne korzyści, takie jak lepszy zwrot z inwestycji,
dostęp do nowych rynków, poprawa wizerunku przedsiębiorstwa,
większa lojalność konsumentów, lepsza znajomość
zagrożeń w całym łańcuchu dostaw oraz lepsze
różnicowanie produktów. Większa liczba ekologicznych produktów
sprzedawanych na rynku i większa liczba bardziej ekologicznych organizacji
pomogłyby w osiągnięciu celów inicjatywy przewodniej
dotyczącej oszczędności zasobów i strategii UE na 2020 r.
Chociaż sprawozdania dotyczące środowiska same w sobie nie
oznaczają poprawy efektywności, wiele przedsiębiorstw, które
mierzą efektywność, ustanawia także cele i działania w
tym zakresie. Niski poziom obecności produktów ekologicznych na rynku
wpływa również na rozpowszechnienie ekoinnowacji, co stanowi
zagrożenie dla konkurencyjności unijnego ekoprzemysłu, który
jest nadal w światowej czołówce i wciąż się rozwija. W
aktualizacji komunikatu w sprawie polityki przemysłowej[8]
technologie ekologiczne zostały określone jako istotny czynnik
wzrostu. 2. Analiza zasady
pomocniczości Mnogość metod, związane z
nią trudności oraz podwyższone koszty powodują
potrzebę skoordynowanego działania UE, ponieważ bezpośrednio
szkodzą sprawnemu funkcjonowaniu jednolitego rynku. Jeżeli UE
zdecyduje się na interwencję na późniejszym etapie,
przedsiębiorstwa będą musiały spełniać wymogi
kilku metod, ponosząc koszty zapewnienia zgodności; organy krajowe
będą musiały utworzyć struktury wdrażania polityki –
kosztów tych można uniknąć dzięki wcześniejszemu
działaniu UE. Dlatego działanie na poziomie UE jest obecnie
uzasadnione. Unia Europejska ma najlepszą
możliwość harmonizacji metod na jednolitym rynku z
wykorzystaniem doświadczeń państw członkowskich i inicjatyw
prywatnych w tej dziedzinie oraz dialogu z zainteresowanymi podmiotami. UE
może wnieść znaczącą wartość dodaną,
ponieważ dalsza koordynacja przyniosłaby duże
oszczędności kosztów dla organów władzy krajowej i dla sektora
prywatnego[9]. 2.1. Brak możliwości
stosowania zasady wzajemnego uznawania Ze względu na brak unijnych zasad,
prywatne podmioty gospodarcze oraz organy publiczne mają swobodę
wyboru i stosowania preferowanego systemu obliczania efektywności
środowiskowej i informowania o niej. Na poziomie państwa
członkowskiego jednak elastyczność regulacyjna jest ograniczona
przez wymóg, zgodnie z którym nie można przygotowywać,
przyjmować ani stosować uregulowań w celu lub ze skutkiem
tworzenia niepotrzebnych utrudnień dla handlu. W przypadku uregulowań
krajowych zasada wzajemnego uznawania jest często najlepszym sposobem
zapewnienia swobodnego przepływu towarów w ramach rynku wewnętrznego.
W tym kontekście nie wydaje się to jednak przydatne, ponieważ
obecnie niektóre państwa członkowskie nie mają nawet metod
obliczania efektywności środowiskowej ani informowania o niej, a
metody stosowane w innych państwach charakteryzują się
różnym zakresem, poziomem ambicji i zasadami. W związku z tym
ustalenie równoważności między państwami członkowskimi
nie jest obecnie możliwe. Ponadto wzajemne uznawanie nie sprawi, że
znikną inne, nietechniczne utrudnienia dla handlu wewnątrzunijnego:
nawet bez wymogów prawnych eksporterzy będą musieli stosować
metody informowania znane konsumentom na zagranicznych rynkach, aby nie
znaleźć się w niekorzystnej sytuacji w stosunku do lokalnych
producentów. 3. Cele Ogólnym celem
działania UE jest zwiększenie dostępności wiarygodnych
informacji o efektywności środowiskowej produktów i organizacji. 3.1. Cele szczegółowe Propagowanie stosowania
wspólnej metodyki oceny efektywności środowiskowej produktów i
organizacji oraz informowania o niej. 3.2. Cele operacyjne Określony
powyżej cel szczegółowy można rozbić na
następujące cele operacyjne: Tabela 1 – Cele operacyjne Cel szczegółowy || Cele operacyjne Propagowanie stosowania wspólnej metodyki oceny efektywności środowiskowej produktów i organizacji oraz informowania o niej || 1. Wprowadzenie dwóch metod, które będą stosunkowo proste w stosowaniu, a jednocześnie rzetelne – jednej do pomiaru efektywności środowiskowej produktów i jednej do pomiaru efektywności środowiskowej organizacji 2. Zachęcanie do korzystania z tych metod przez państwa członkowskie i podmioty prywatne 3. Opracowanie odnoszących się do poszczególnych produktów i sektorów zasad kategorii śladu środowiskowego w otwartym, przejrzystym procesie z udziałem wielu zainteresowanych podmiotów 4. Warianty strategiczne 4.1. Wariant 1. Scenariusz
odniesienia – bez zmiany polityki W przypadku braku dalszych działań
UE problem wielości prywatnych i publicznych inicjatyw istniałby
nadal. Chociaż można oczekiwać spontanicznego zbliżania
metod w najbardziej rozpowszechnionych obszarach, takich jak gazy cieplarniane,
przedsiębiorstwa musiałyby nadal spełniać zróżnicowane
wymogi poszczególnych rynków. Stanowiłoby to szczególne
obciążenie dla MŚP. W związku ze zbyt dużą
ilością informacji powodujących dezorientację, konsumenci
prywatni, publiczni i biznesowi nadal nie mieliby zaufania do twierdzeń
dotyczących ekologiczności, jeśli chodzi o efektywność
środowiskową. 4.2. Wariant 2. Nowe
obowiązkowe ramy polityki produktowej Nowe unijne ramy prawne
dotyczące zrównoważonej produkcji zastąpią i
skonsolidują obecne instrumenty związane z produktami
uwzględnione w planie działania na rzecz zintegrowanej polityki
produktowej/zrównoważonej konsumpcji i produkcji (IPP/SCP) z 2008 r. (np.
na rzecz ekoprojektu i oznakowania ekologicznego). W praktyce zapewniłoby
to większą spójność wymogów dotyczących
efektywności środowiskowej związanej z produktami dzięki
stosowaniu wspólnych dowodów w celu poprawy koordynacji i sposobu ustalania
standardów[10];
dzięki ustanowieniu jednego, usprawnionego (i mniej kosztownego) procesu
„ustalania kryteriów” dla tych samych kategorii produktów[11]; oraz
dzięki stosowaniu jednego procesu do opracowywania i zatwierdzania wymogów
dla tej samej kategorii produktów, a także jednolitych metod testowania i
weryfikacji. 4.3. Wariant 3. Obowiązkowe
ramy informowania o śladzie środowiskowym organizacji (OEF) W tym wariancie
stosowanie metodyki OEF będzie obowiązkowe dla dużych
organizacji w sektorach priorytetowych do celów sprawozdawczych/informacyjnych[12]. Aby
zapewnić ciągłą poprawę, wymóg ten będzie
powiązany z zachętami do stosowania i analizy porównawczej efektywności
środowiskowej. We współpracy z zainteresowanymi stronami Komisja
stopniowo opracuje sektorowe zasady OEF (OEFSR)[13], które
pozwolą zwiększyć spójność ich sprawozdań
dotyczących środowiska, a także, do pewnego stopnia,
porównywalność ich efektywności środowiskowej. Organizacja
będzie zatem mogła podawać dane oparte na OEF w celu przekazania
informacji o swojej efektywności środowiskowej i wykazania
postępów poczynionych w ciągu ostatnich lat; jednakże, aby
uczestniczyć w analizie porównawczej lub w rankingach, organizacja
będzie musiała składać sprawozdania na podstawie ustalonych
zasad sektorowych (sektorowych OEFSR). 4.4. Wariant 4.
Włączenie metod oznaczania śladu środowiskowego produktów
(PEF) i organizacji (OEF) do stosownych instrumentów polityki W tym wariancie metody
PEF i OEF są włączone do dotychczasowych dobrowolnych i
obowiązkowych instrumentów polityki, tam gdzie to stosowne i wykonalne pod
względem technicznym[14].
Na przykład PEF i OEF będą stosowane od razu w takich
instrumentach, jak oznakowanie ekologiczne, zielone zamówienia publiczne (GPP)
oraz system ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) jako
źródło informacji na potrzeby procesu opracowywania kryteriów[15] oraz w
tworzeniu sektorowych dokumentów referencyjnych[16] do
określania odpowiednich rodzajów oddziaływania na środowisko
oraz najważniejszych wskaźników wyników opartych na cyklu życia.
W tym wariancie konieczne byłoby również ustanowienie zachęt –
zarówno ze strony sektora publicznego, jak i prywatnego – które
służyłyby nagradzaniu przedsiębiorstw i wzmacnianiu
pozytywnych efektów poprawy efektywności środowiskowej[17]. 4.5. Wariant 5. Zalecenie
stosowania PEF i OEF na zasadzie dobrowolności Do państw
członkowskich skierowane zostanie zalecenie, aby każde państwo,
które zamierza wprowadzić dobrowolny system lub wymogi związane z
mierzeniem, weryfikacją, sprawozdawczością, analizą
porównawczą i informowaniem o efektywności środowiskowej produktów
i organizacji, stosowało odpowiednio metody PEF i OEF[18]. Zalecenie to
będzie skierowane również do przedsiębiorstw. Zalecane
będzie stosowanie metod PEF i OEF w każdym przypadku, gdy obliczany
będzie ślad środowiskowy produktów lub ogólny ślad
przedsiębiorstwa. Ponadto społeczność finansowa
(inwestorzy, ubezpieczyciele, banki) będzie zachęcana do
wykorzystywania informacji o efektywności środowiskowej opartych na
OEF lub OEFSR przy ocenie zagrożeń dla środowiska. 5. Ocena skutków i porównanie
wariantów Do celów oceny i porównania, a także
utworzenia grup wariantów, które się wzajemnie wykluczają,
przedstawione powyżej warianty strategiczne zostały pogrupowane
według tego, czy odnoszą się do efektywności środowiskowej
produktów czy też organizacji. Szczegółowa analiza gospodarczego,
społecznego i środowiskowego wpływu każdego wariantu
znajduje się w sprawozdaniu z oceny skutków. 5.1. Porównanie wariantów
strategicznych związanych z efektywnością środowiskową
produktów Tabela 2 – Porównanie skutków wariantów związanych z
efektywnością środowiskową produktów Wariant strategiczny Kategoria skutku || 2. Nowe obowiązkowe ramy polityki produktowej || 4. Włączenie PEF i OEF do odpowiednich instrumentów polityki || 5. Zalecenie stosowania PEF i OEF na zasadzie dobrowolności Funkcjonowanie rynku wewnętrznego i konkurencja || +++ || ++ || ++ Konkurencyjność, handel i przepływy inwestycyjne || ++ || ++ || + Koszty operacyjne i prowadzenie przedsiębiorstwa || - || 0 || + Skutki dla MŚP || - || 0 || + Obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw || + || 0 || 0 Obciążenie dla organów administracji i możliwość uproszczenia || - || + || + Innowacje i badania naukowe || ++ || ++ || ++ Konsumenci i gospodarstwa domowe || + || + || + Ogólny wpływ na gospodarkę || 0 || 0 || + Zatrudnienie i rynki pracy || ++ || ++ || ++ Włączenie społeczne i ochrona określonych grup || + || 0 || 0 Zdrowie publiczne || + || + || + Ogólne skutki społeczne || + || + || + Ogólne skutki dla środowiska || +++ || ++ || ++ 5.2. Porównanie wariantów
strategicznych związanych z efektywnością środowiskową
organizacji Tabela 3 – Porównanie skutków wariantów związanych z
efektywnością środowiskową organizacji Wariant strategiczny Kategoria skutku || 3. Obowiązkowe ramy sprawozdawczości OEF || 4. Włączenie PEF i OEF do odpowiednich instrumentów polityki || 5. Zalecenie stosowania PEF i OEF na zasadzie dobrowolności Funkcjonowanie rynku wewnętrznego i konkurencja || +++ || ++ || ++ Konkurencyjność, handel i przepływy inwestycyjne || ++ || ++ || + Koszty operacyjne i prowadzenie przedsiębiorstwa || - || 0 || + Skutki dla MŚP || - || 0 || + Obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw || - || 0 || 0 Obciążenie dla organów administracji i możliwość uproszczenia || - || + || + Innowacje i badania naukowe || ++ || ++ || ++ Konsumenci i gospodarstwa domowe || 0 || + || + Ogólny wpływ na gospodarkę || 0 || 0 || + Zatrudnienie i rynki pracy || ++ || ++ || ++ Włączenie społeczne i ochrona określonych grup || 0 || 0 || 0 Zdrowie publiczne || + || + || + Ogólne skutki społeczne || + || + || + Ogólne skutki dla środowiska || +++ || ++ || ++ 5.3. Porównanie wariantów pod
względem wydajności, skuteczności i spójności System punktacji
zastosowany w tabelach porównawczych 2 i 3 pomaga w ocenie relatywnych zalet
alternatywnych wariantów w każdej uwzględnionej kategorii skutków,
ale nie ukazuje relatywnej wagi każdej kategorii skutków. Dlatego analiza
jest uzupełniona porównaniem wariantów pod względem ich
skuteczności, wydajności i spójności[19]. Z powyższego
wynika, że chociaż warianty obowiązkowe (2 i 3)
przyczyniają się do osiągnięcia celów i mają
również największy potencjał poprawy w zakresie środowiska,
wiążą się również z wyższymi kosztami
początkowymi dla przedsiębiorstw i organów władzy publicznej, co
czyni je mniej atrakcyjnymi w obecnych czasach kryzysu gospodarczego.
Wcześniejsze doświadczenie UE w zakresie prawodawstwa pokazuje,
że koszty dostosowania i koszty transakcyjne dla przedsiębiorstw oraz
organów publicznych mają mniejsze znaczenie, w przypadku gdy wprowadzenie
instrumentu prawnego jest poprzedzone dobrowolnym stosowaniem zasad. Na
podstawie analizy przeprowadzonej w niniejszym sprawozdaniu można
przyjąć, że sytuacja taka odnosi się też do wariantów
2 i 3, które mogą stać się bardziej opłacalne po
pilotażowym stosowaniu PEF i OEF, jak zaproponowano w wariancie 5. Wariant
1 jedynie w niewielkim stopniu przyczyniłby się do
osiągnięcia celów i nie sprawdziłby się również,
jeśli chodzi o poprawę w zakresie środowiska i
oszczędności zasobów. Skuteczność wariantu 4 jest zmienna w
zależności od instrumentu, do którego włączone
zostałyby PEF i OEF. 5.4. Wariant preferowany Preferowany jest
wariant 5 „Zalecenie stosowania PEF i OEF na zasadzie dobrowolności”
z następujących powodów: ·
Ma wysoką punktację, jeśli chodzi o
wszystkie istotne aspekty w porównaniu do scenariusza odniesienia i ogólnie
wypada lepiej niż pozostałe warianty. ·
Stosowanie dobrowolne umożliwia dalsze
stopniowe opracowywanie metodyki PEF i OEF na etapie pilotażowym z
udziałem państw członkowskich i szerokiego grona
zainteresowanych stron, by potem wykorzystać pełny potencjał w
następnych latach (np. poprzez obowiązkowe stosowanie lub szerokie
rozpowszechnienie). ·
Umożliwia on również wykorzystanie
istotnych możliwości w zakresie wydajności zarówno z
gospodarczego, jak i środowiskowego punktu widzenia. ·
Pomimo pewnych znaczących korzyści w
trzech filarach, warianty 2 i 3 pociągnęłyby za sobą
wyższe koszty na obecnym poziomie rozwoju metodyki. Ponadto istnieje
ryzyko, że zaangażowanie zainteresowanych stron byłoby mniejsze,
co wpłynęłoby na skuteczność instrumentu. ·
Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie zainteresowane
strony, z wyjątkiem organizacji pozarządowych (50 % odpowiedzi
negatywnych) opowiedziały się za wprowadzeniem systemu dobrowolnego,
opartego na metodyce PEF. Opinie zainteresowanych stron były podzielone,
jeśli chodzi o włączenie metodyki PEF do unijnych instrumentów
regulacyjnych SCP i środków polityki, a jeśli chodzi o nowy
obowiązkowy środek, opinie były w większości negatywne
(60 %). ·
Drugie miejsce pod względem liczby głosów
zainteresowanych stron otrzymał wariant 5 (41 % wyraziło
zdecydowaną zgodę lub zgodę). Większość
respondentów negatywnie odniosła się do wariantów strategicznych
związanych z obowiązkowymi narzędziami w sektorach
priorytetowych (43 %) i we wszystkich sektorach (52,8 %) oraz do
włączenia OEF do istniejących instrumentów obowiązkowych
(44 %). 6. Monitorowanie i ocena W ocenie skutków przedstawiono szereg
skonkretyzowanych, mierzalnych, osiągalnych, realnych i terminowych
wskaźników związanych z rozpowszechnieniem i wdrożeniem
preferowanego wariantu, pogrupowanych według odnośnych celów. Są
one przedstawione szczegółowo w sprawozdaniu z oceny skutków. Ogólny przegląd strategii wprowadzonych w
ramach inicjatywy podlegającej niniejszej ocenie skutków zostanie
przeprowadzony do 2015 r. i będzie odbywał się równocześnie
z przeglądem niektórych głównych instrumentów SCP. [1] Zob.
wykaz najważniejszych (rozbieżnych) inicjatyw dotyczących oceny
śladu środowiskowego produktów i organizacji w załącznikach
17, 18 i 19. [2] Np. we
Francji trwa obecnie ocena pilotażowego programu znakowania ekologicznego
produktów. Od 2008 r. przedsiębiorstwa prywatne zapraszano do udziału
w programie w celu zademonstrowania i przetestowania konkretnych
przykładów oznakowania ekologicznego opartego na wielu kryteriach.
Wstępna ocena produktów rolnospożywczych wykazała, że 75 %
przedsiębiorstw uczestniczących w programie pilotażowym zamierza
dalej stosować oznakowanie ekologiczne, a około 64 % opowiada
się za zharmonizowanym podejściem unijnym. (http://www.developpement-durable.gouv.fr/IMG/pdf/LPS125.pdf).
Inne inicjatywy realizowane są w Zjednoczonym Królestwie, Szwajcarii, a
poza Europą – w Japonii, Australii i Kanadzie. Więcej informacji
można znaleźć w załączniku 19. [3] Np.
Sustainability Consortium, Envifood Protocol, protokół GHG dotyczący
produktów, różne etykiety i normy (ślad węglowy, LCA, ślad
wodny); projekt pomiaru emisji dwutlenku węgla (Carbon Disclosure
Project), wskaźniki zrównoważonego rozwoju, Globalna Inicjatywa
Sprawozdawcza itp. Więcej informacji można znaleźć w
załącznikach 18 i 19. [4] Eurobarometr
„Podejście obywateli Europy do środowiska naturalnego”, 2008. [5] Badanie
Flash Eurobarometer 332. [6] Drugie badanie Eurobarometru „Podejście
obywateli Europy do środowiska naturalnego” (2011)
wykazało, że coraz mniej respondentów uważa, iż oznakowanie
pozwala na rozpoznanie produktów przyjaznych dla środowiska (47 % w
porównaniu z 52 % w 2008 r.). [7] Wykaz
badań na poparcie tego stwierdzenia znajduje się w
załączniku 21. [8] COM(2012)
582 final, „Silniejszy
przemysł europejski na rzecz wzrostu i ożywienia gospodarczego
Aktualizacja komunikatu w sprawie polityki przemysłowej” [9] Warto
zauważyć, że programy Zjednoczonego Królestwa i Francji już
zawierają wiele odniesień do tego, co wprowadzane jest na poziomie
UE, a Włochy również przewidują takie powiązanie. Wydaje
się, że państwa członkowskie chcą wprowadzenia
zharmonizowanych na poziomie UE wskazówek/wsparcia w zakresie oceny śladu
środowiskowego. Zob. też konkluzje Rady z dnia 20 grudnia 2010 r., w
których Rada zwraca się do Komisji, by opracowała wspólną
metodykę ilościowej oceny oddziaływania produktów na
środowisko w całym ich cyklu życia. [10] Kryteria
dla unijnych instrumentów związanych z produktami są zazwyczaj
ustalane na podstawie technicznych i rynkowych dowodów gromadzonych w drodze
szczegółowych badań przygotowawczych. Jeżeli dowody te
będą jednakowe dla wszystkich unijnych instrumentów dotyczących
SCP, założenia dotyczące skutków nowych kryteriów dla
środowiska i gospodarki/konkurencyjności będą takie same, a
wynikiem tego może być wyższy stopień ujednolicenia. [11] Jeżeli
kryteria będą ustalane w wyniku jednego procesu w odniesieniu do różnych
„zastosowań”, z uwzględnieniem różnych celów unijnych
instrumentów związanych z produktami, można będzie zapewnić
większą spójność (np. w określaniu progów dla
oznakowania ekologicznego i etykietowania energetycznego). [12] Od 2010 r.
Wspólne Centrum Badawcze UE opracowuje metody oznaczania śladu
środowiskowego produktów (PEF) i śladu środowiskowego
organizacji (OEF) (wspólne metody). Zarówno PEF, jak i OEF są oparte na
cyklu życia, co pozwala rozpoznawać i oceniać ilościowo
najistotniejsze rodzaje oddziaływania na środowisko produktów
(zarówno towarów, jak i usług) lub asortymentu produktów i usług
(organizacje). Metody te opierają się na istniejących
podejściach i normach międzynarodowych, chociaż stosowanie LCA
do oceny organizacji jest stosunkowo nowym podejściem. Bardziej
szczegółowy opis PEF i OEF można znaleźć w
załączniku 9. [13] Sektorowe
zasady oznaczania śladu środowiskowego organizacji są zbiorem
dostosowanych do potrzeb specyfikacji i wskazówek metodycznych, które mają
być stosowane w poszczególnych sektorach. Zob. załącznik 9. [14] Wariant
włączenia i wykonalności technicznej musiałby zostać
poddany szczegółowej ocenie dotyczącej poszczególnych przypadków.
Więcej informacji o zmianach w metodyce koniecznych do pełnego
wdrożenia PEF i OEF do istniejących instrumentów polityki można
znaleźć w załączniku 9. [15] http://ec.europa.eu/environment/ecolabel/products-groups-and-criteria.html [16] http://susproc.jrc.ec.europa.eu/activities/emas/index.html [17] Więcej
informacji o zachętach można znaleźć w załączniku
14 i załączniku 20. [18] Np. w
przypadku krajowego systemu lub wymogów związanych ze sprawozdawczością
o charakterze niefinansowym lub propagowaniem stosowania wskaźników
efektywności środowiskowej w ocenie ryzyka inwestycji, metodyką
odniesienia byłoby OEF w połączeniu z OEFSR. [19] Skuteczność
jest definiowana jako stopień, w jakim warianty pozwalają
osiągnąć dane cele; wydajność jest definiowana jako
stopień, w jakim cele można osiągnąć w opłacalny
sposób; Spójność jest definiowana jako stopień, w jakim warianty
są spójne z celami polityki UE i mogą ograniczyć
rozwiązania kompromisowe w ochronie środowiska oraz w obszarach
społecznym i gospodarczym. Zob. tabela 6 w sprawozdaniu z oceny skutków.