UZASADNIENIE

1.           KONTEKST WNIOSKU

1.1.        Kontekst ogólny

Awaria w elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi w 2011 r. spowodowała znaczne szkody ekologiczne, gospodarcze i społeczne, a także wzbudziła obawy co do możliwych skutków dla zdrowia dotkniętej nią ludności w Japonii. Chociaż awarię wywołało trzęsienie ziemi i ogromne tsunami, dochodzenia w sprawie jej przyczyn ujawniły szereg możliwych do przewidzenia czynników, których połączenie spowodowało katastrofalne skutki. Analiza awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie ujawniła zasadnicze i powtarzające się problemy techniczne, a także stałe niedomogi instytucjonalne podobne do tych wynikających z ocen przeprowadzonych kilkadziesiąt lat temu w odniesieniu do awarii jądrowych w Three Mile Island i Czarnobylu. Ta ostatnia awaria jądrowa po raz kolejny podważyła wiarę społeczeństwa w bezpieczeństwo energetyki jądrowej i to w czasie, kiedy wykorzystywanie energii jądrowej jest rozważane jako możliwa opcja, by zaspokoić światowe zapotrzebowanie na energię w zrównoważony sposób.

Awaria w elektrowni jądrowej w Fukushimie skierowała ponownie uwagę na ogromne znaczenie zapewnienia solidnych poziomów bezpieczeństwa jądrowego w UE i na całym świecie.

Energia jądrowa stanowi obecnie blisko 30 % całkowitej energii elektrycznej wytwarzanej w UE i jest źródłem około dwóch trzecich jej zasobów niskoemisyjnej energii elektrycznej. W UE eksploatuje się 132 reaktory, co stanowi około jedną trzecią z 437 eksploatowanych reaktorów jądrowych na świecie. Wiele elektrowni jądrowych zbudowano w UE już trzydzieści, czterdzieści lat temu i działają one w oparciu o projekty i przepisy bezpieczeństwa, które były stale aktualizowane od tego czasu.

Bezpieczeństwo jądrowe jest niezmiernie ważne dla UE i jej mieszkańców. Skutki awarii jądrowych nie zatrzymują się na granicach państwowych i mogą mieć potencjalny szkodliwy wpływ na zdrowie pracowników i obywateli, ale także szeroko zakrojone konsekwencje gospodarcze. Zasadnicze znaczenie dla społeczeństwa i gospodarki ma zatem zmniejszenie ryzyka awarii jądrowej w państwach członkowskich UE poprzez stosowanie wysokich norm bezpieczeństwa jądrowego i gwarantowanie wysokiej jakości nadzoru regulacyjnego.

W następstwie awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie reakcja UE na wydarzenia była natychmiastowa.

Na podstawie mandatu udzielonego przez Radę Europejską na posiedzeniu w dniach 24-25 marca 2011 r.[1] Komisja Europejska, wraz z Europejską Grupą Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ENSREG), rozpoczęła w całej UE kompleksową ocenę ryzyka i bezpieczeństwa elektrowni jądrowych („testy wytrzymałościowe”). Testy wytrzymałościowe zostały określone jako planowa ponowna ocena marginesów bezpieczeństwa elektrowni jądrowych w świetle wydarzeń w Fukushimie związanych z ekstremalnymi zjawiskami naturalnymi stanowiącymi wyzwanie dla funkcji bezpieczeństwa elektrowni. W ocenie tej uczestniczyły wszystkie spośród 14 państw członkowskich UE, które eksploatują elektrownie jądrowe[2], a także Litwa[3]. Szwajcaria, Ukraina i Chorwacja w pełni uczestniczyły w unijnych testach wytrzymałościowych oraz w procesie przeglądów zewnętrznych, podczas gdy inne państwa sąsiadujące (np. Turcja, Białoruś i Armenia), które wyraziły zgodę na zastosowanie tej samej metodyki, prowadzą prace zgodnie z innymi harmonogramami. Testy wytrzymałościowe rozpoczęto w 2011 r. od samooceny przeprowadzonej przez operatorów obiektów jądrowych oraz przygotowywania krajowych sprawozdań przez krajowe organy regulacyjne. Wstępne wyniki zostały przedstawione w listopadzie 2011 r. w komunikacie Komisji dotyczącym sprawozdania okresowego z testów wytrzymałościowych[4], zaś w okresie od stycznia do kwietnia 2012 r. miał miejsce szeroko zakrojony proces przeglądów zewnętrznych na poziomie UE.  Sprawozdanie ogólne zostało opracowane przez komisję ds. przeglądu zewnętrznego ENSREG[5] oraz zatwierdzone przez ENSREG. Ponadto ENSREG uzgodniła również plan działania[6] mający na celu wspomaganie wdrażania zaleceń wynikających z przeglądu zewnętrznego. W październiku 2012 r. Komisja opublikowała komunikat w sprawie ostatecznego sprawozdania z testów wytrzymałościowych[7]. Obecnie, zgodnie z wymaganiami planu działania ENSREG, przygotowano krajowe plany działania[8] na podstawie wniosków płynących z wydarzeń w Fukushimie oraz zaleceń wynikających z przeglądów zewnętrznych testów wytrzymałościowych. Plany te zweryfikowano w zakresie treści i stanu realizacji w ramach warsztatów, które odbyły się w kwietniu 2013 r. Podsumowujące sprawozdanie z warsztatów ma zostać przedstawione w 2013 r. podczas drugiej konferencji ENSREG na temat bezpieczeństwa jądrowego w Europie[9].  Ponadto w procesie zapewniania właściwych działań następczych odnośnie do testów wytrzymałościowych Komisja opracuje, w ścisłej współpracy z ENSREG, skonsolidowane sprawozdanie z postępów we wdrażaniu zaleceń wynikających z testów wytrzymałościowych, które ma zostać wydane w czerwcu 2014 r. i przekazane do Rady Europejskiej.

Na polu legislacyjnym Komisja Europejska otrzymała w marcu 2011 r. jednoznaczny mandat polityczny od Rady Europejskiej, by dokonać przeglądu istniejących ram prawnych i regulacyjnych w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych oraz zaproponować wszelkie udoskonalenia, które mogą okazać się niezbędne.

Parlament Europejski opowiedział się również za dokonaniem przeglądu legislacyjnego. W rezolucji z 2011 r. w sprawie priorytetów w odniesieniu do infrastruktury energetycznej na 2020 r. i w dalszej perspektywie[10] stwierdza się, że „w przyszłości niezbędne będą inicjatywy legislacyjne w celu ustanowienia wspólnych ram bezpieczeństwa jądrowego, tak aby w sposób ciągły podnosić standardy bezpieczeństwa w Europie”. Ponadto w rezolucji z 2011 r. w sprawie programu prac Komisji na rok 2012[11] Parlament wezwał do „pilnego przeglądu dyrektywy o bezpieczeństwie jądrowym w celu zaostrzenia jej przepisów, mianowicie poprzez uwzględnienie wyników testów warunków skrajnych, przeprowadzonych po katastrofie w Fukuszimie”. Ostatnio, w rezolucji z 2013 r. w sprawie testów wytrzymałościowych[12], Parlament wezwał, by przegląd miał „ambitny charakter” i obejmował istotne udoskonalenia w takich obszarach, jak „ramy i procedury bezpieczeństwa – szczególnie dzięki zdefiniowaniu i wprowadzeniu wiążących standardów bezpieczeństwa jądrowego, które odzwierciedlają aktualne unijne praktyki techniczne, regulacyjne i operacyjne – oraz rola i środki, jakimi dysponują organy regulacyjne ds. bezpieczeństwa jądrowego, a w szczególności powinien zwiększyć ich niezależność, otwartość i przejrzystość, wzmacniając jednocześnie kontrole i wzajemną ocenę”.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraził w swojej opinii z 2012 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie końcowego sprawozdania z testów wytrzymałościowych[13] swoje poparcie dla „zamiaru Komisji dotyczącego ambitnego przeglądu dyrektywy o bezpieczeństwie jądrowym”.

W odpowiedzi na mandat udzielony przez Radę Europejską i wezwania ze strony innych instytucji i organów UE Komisja podjęła kompleksowy proces analizy i gromadzenia opinii w celu określenia odpowiednich obszarów i mechanizmów interwencji legislacyjnej. Proces ten obejmował otwarte konsultacje społeczne przeprowadzone za pośrednictwem internetu w okresie od grudnia 2011 r. do lutego 2012 r. i uzupełnione szeroko zakrojonym dialogiem z zainteresowanymi stronami.

Komunikaty z 2011 r. i 2012 r. dotyczące testów wytrzymałościowych zawierają wskazówki na temat potencjalnych obszarów poprawy przepisów prawnych. W tym kontekście w odniesieniu do obowiązującej dyrektywy Rady 2009/71/Euratom ustanawiającej wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych[14] (zwanej dalej „dyrektywą w sprawie bezpieczeństwa jądrowego”) w ostatnim komunikacie podkreślono następujące obszary: procedury i ramy bezpieczeństwa, rola i środki krajowych organów regulacyjnych ds. bezpieczeństwa jądrowego, otwartość i przejrzystość, monitorowanie i weryfikacja.

Ponadto służby Komisji opracowały w 2012 r. ocenę skutków w oparciu o szeroki wachlarz źródeł informacji i przy uwzględnieniu zmian w dziedzinie jądrowej, jakie nastąpiły w UE i na świecie po wydarzeniach w Fukushimie.

Na tej podstawie opracowano projekt wniosku w sprawie dyrektywy zmieniającej dyrektywę w sprawie bezpieczeństwa jądrowego, korzystając z informacji i wiedzy fachowej grupy ekspertów naukowych ustanowionej na mocy art. 31 traktatu EURATOM, jak również z szeroko zakrojonego procesu konsultacyjnego z przedstawicielami wysokiego szczebla krajowych organów regulacyjnych ds. bezpieczeństwa jądrowego zrzeszonych w ramach ENSREG.

1.2.        Podstawa i cele wniosku

Obowiązująca dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego była istotnym osiągnięciem. Jednak w duchu zasad wprowadzania ciągłych udoskonaleń w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, a tym samym mając na celu uwzględnienie między innymi wniosków wyciągniętych z awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie, a także wyników późniejszych testów wytrzymałościowych, konieczne było rozważenie, czy obowiązujące przepisy są wystarczające.

Awaria w elektrowni jądrowej w Fukushimie pokazała, że znane powszechnie lekcje płynące z awarii, które miały miejsce w ostatnich dziesięcioleciach, nie zostały dobrowolnie uwzględnione przez niektóre sektory branży ani nie zostały jeszcze w wystarczającym stopniu wyegzekwowane przez organy regulacyjne, nawet w kraju takim jak Japonia, która była uznawana za posiadającą szczególnie wysokie normy w zakresie bezpieczeństwa przemysłowego i jądrowego. Techniczne i organizacyjne kwestie wynikające z analizy tej awarii mają zatem znaczenie dla szerszych rozważań.

W Europie testy wytrzymałościowe potwierdziły, że istnieją ciągłe różnice pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie zapewniania kompleksowej i przejrzystej identyfikacji kluczowych kwestii związanych z bezpieczeństwem oraz zarządzania nimi. Ponadto testy wytrzymałościowe wyraźnie pokazały korzyści płynące z mechanizmów współpracy i koordynacji działających pomiędzy wszystkimi stronami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo jądrowe, takich jak przeglądy zewnętrzne.

Ponadto w trakcie jawnych posiedzeń odbywających się w ramach testów wytrzymałościowych pojawiło się zapotrzebowanie na rozszerzenie oceny i objęcie nią ustaleń w zakresie gotowości i postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych.

Komisja uznaje zatem za stosowne zmienić, wzmocnić i uzupełnić dyrektywę w sprawie bezpieczeństwa jądrowego poprzez połączenie postępów technicznych z szerszymi kwestiami związanymi z bezpieczeństwem, takimi jak zarządzanie, przejrzystość oraz gotowość i postępowanie w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu.

Proponowane zmiany mają na celu wzmocnienie ram prawnych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego w UE, w szczególności poprzez:

– wzmocnienie roli i rzeczywistej niezależności krajowych organów regulacyjnych;

– zwiększenie przejrzystości w zakresie kwestii związanych z bezpieczeństwem jądrowym;

– wzmocnienie obowiązujących zasad, a także wprowadzenie nowych ogólnych celów i wymogów w zakresie bezpieczeństwa jądrowego dotyczących określonych kwestii technicznych w całym cyklu życia obiektów jądrowych, w szczególności elektrowni jądrowych;

– wzmocnienie monitorowania i zwiększenie wymiany doświadczeń poprzez ustanowienie europejskiego systemu przeglądów zewnętrznych;

– ustanowienie mechanizmu na rzecz opracowania ogólnounijnych zharmonizowanych wytycznych dotyczących bezpieczeństwa jądrowego.

1.3.        Obowiązujące przepisy UE w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego

W wyniku uznania przez Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie 29/99[15] ścisłego związku między ochroną przed promieniowaniem i bezpieczeństwem jądrowym, a tym samym kompetencji Wspólnoty Euratom do ustanawiania przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego jest pierwszym ogólnounijnym, aktualnym, prawnie wiążącym instrumentem w tym zakresie[16]. Dyrektywa wprowadza prawnie wiążące ramy opierające się na uznanych zasadach i obowiązkach określonych w najważniejszych dostępnych instrumentach międzynarodowych, a mianowicie w Konwencji bezpieczeństwa jądrowego[17] oraz w podstawach bezpieczeństwa[18] ustanowionych przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej (MAEA).

1.4.        Spójność z pozostałymi obszarami polityki

Ze względu na fakt, że ostatecznym celem prawodawstwa Euratomu dotyczącego bezpieczeństwa jądrowego jest zapewnienie ochrony pracowników i ludności przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego, jest ono w głównej mierze powiązane ze zbiorem przepisów Euratom dotyczących ochrony przed promieniowaniem, których głównym instrumentem jest dyrektywa w sprawie podstawowych norm bezpieczeństwa[19]. Ochrona pracowników i ludności przed niebezpieczeństwem promieniowania jonizującego nie jest możliwa bez kontroli potencjalnie szkodliwych źródeł tego promieniowania.

Bezpieczeństwo jądrowe ma również pierwszorzędną wagę dla ogólnego zapobiegania klęskom żywiołowym, oraz gotowości i reagowania na nie w państwach członkowskich. Dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego jest zatem ściśle powiązana z unijnym mechanizmem ochrony ludności[20], który stanowi ramy dla współpracy UE w tym obszarze, w tym w zakresie reagowania na zdarzenia radiacyjne w Unii, jak i poza nią.

2.           WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW

2.1.        Konsultacje z zainteresowanymi stronami

W okresie po awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie Komisja brała udział w szeroko zakrojonym i przejrzystym dialogu z różnymi zainteresowanymi stronami i społeczeństwem, który obejmował uruchomienie otwartych konsultacji za pośrednictwem internetu, zgodnie z minimalnymi normami Komisji w zakresie konsultacji[21].

W ramach przeprowadzonych on-line konsultacji społecznych mających na celu zebranie poglądów na temat wzmocnienia istniejących ram prawnych Euratom w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego wypowiedziały się organy regulacyjne ds. bezpieczeństwa jądrowego, inne organy publiczne, przedsiębiorstwa, organizacje pozarządowe, jak również osoby fizyczne. Konsultacje te przyniosły szeroki wachlarz opinii zainteresowanych stron. Ich ogólny wynik pokazuje, że ponad 90 % respondentów zgadza się co do istotności ram Euratom w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, ustanawiających wspólne zasady dla państw członkowskich UE, a jednocześnie 76 % zgadza się z potrzebą wzmocnienia istniejących ram legislacyjnych w dziedzinie bezpieczeństwa.

Swój wkład – zarówno w formie pisemnej, jak i w czasie spotkań – przedstawiły Komisji także różnorodne zainteresowane strony, np. organy regulacyjne ds. bezpieczeństwa jądrowego, inne organy publiczne, poszczególne przedsiębiorstwa, stowarzyszenia branżowe i organizacje pozarządowe. Ponadto Komisja zorganizowała wraz z ENSREG konferencje i debaty publiczne z udziałem szerokiego grona zainteresowanych stron, w tym organizacji pozarządowych, dotyczące procesu testów wytrzymałościowych oraz ich pośrednich i końcowych wyników[22].

Konsultacje przeprowadzono również z europejskimi partnerami społecznymi z Komitetu ds. sektorowego dialogu społecznego sektora energii elektrycznej. W swoich odpowiedziach partnerzy społeczni podkreślili rolę ram prawnych Euratom w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego w określeniu wspólnych zasad dla państw członkowskich.

Szczególna rola została powierzona ENSREG, która stanowi centralny punkt gromadzenia wiedzy fachowej, zrzeszając w swoich strukturach przedstawicieli wysokiego szczebla właściwych krajowych organów regulacyjnych ds. bezpieczeństwa jądrowego ze wszystkich państw członkowskich UE, zarówno posiadających elektrownie jądrowe i ich nieposiadających. ENSREG wniosła szczegółowy wkład, który wzięto pod uwagę.

Wreszcie, w ramach procedury określonej w traktacie EURATOM, Komisja przeprowadziła konsultacje z grupą ekspertów naukowych powołaną na mocy art. 31. Eksperci ci opowiedzieli się za wnioskiem Komisji w sprawie zmiany dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego, a także poczynili kilka sugestii dotyczących wzmocnienia związku z prawodawstwem w zakresie ochrony przed promieniowaniem.

2.2.        Ocena skutków

W 2012 r. opracowano ocenę skutków. Dokument zawiera analizę wyzwań związanych z zapewnieniem wystarczającego poziomu bezpieczeństwa jądrowego w UE. Określono w nim cele ogólne i szczegółowe służące skuteczniejszemu zapobieganiu awariom jądrowym i łagodzeniu ich skutków. Zaproponowano i przeanalizowano szereg wariantów strategicznych, począwszy od utrzymania obecnego stanu, a skończywszy na bardziej gruntownych reformach. Każdy wariant oceniono pod kątem szacowanych skutków dla bezpieczeństwa oraz skutków gospodarczych, środowiskowych i społecznych.

3.           ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

3.1.        Podstawa prawna

Wszelkie zmiany legislacyjne powinny stanowić kontynuację i wzmocnienie podejścia obowiązującej dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego. Podstawą prawną są zatem w dalszym ciągu art. 31 i 32 traktatu Euratom.

3.2.        Pomocniczość i proporcjonalność

Wniosek ma na celu wzmocnienie w jeszcze większym stopniu roli i niezależności właściwych organów regulacyjnych, gdyż oczywiste jest, że tylko organy regulacyjne o mocnej pozycji, wyposażone we wszelkie niezbędne kompetencje i gwarancje niezależności mogą sprawować nadzór nad obiektami jądrowymi w UE i zapewniać ich bezpieczną eksploatację. Biorąc pod uwagę potencjalne skutki transgraniczne awarii jądrowej, zachęca się do ścisłej współpracy i wymiany informacji między organami regulacyjnymi.

Ze względu na rozległe konsekwencje awarii jądrowej, a w szczególności na potrzebę informowania społeczeństwa w takim przypadku, zasadnicze znaczenie ma ogólnounijne podejście do kwestii związanych z przejrzystością. Może ono zapewnić, że niezależnie od granic państwowych, społeczeństwo jest odpowiednio informowane o wszystkich istotnych aspektach dotyczących bezpieczeństwa jądrowego. Obowiązujące przepisy dyrektywy zostały zmienione w tym kierunku.

Testy wytrzymałościowe potwierdziły, że w Europie między państwami członkowskimi UE istnieją nie tylko ciągłe różnice w zapewnianiu kompleksowej i przejrzystej identyfikacji kluczowych kwestii bezpieczeństwa oraz zarządzania nimi, lecz również luki w tym zakresie. W związku z tym dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego zostaje wzmocniona, tak by uwzględnić szereg wspólnych celów służących harmonizacji podejścia UE do bezpieczeństwa jądrowego. Ponadto doświadczenia zdobyte w związku z awarią w elektrowni jądrowej w Fukushimie oraz cenne informacje uzyskane w ramach testów wytrzymałościowych wyraźnie pokazały, że wymiana informacji i przeglądy zewnętrzne mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia skutecznego i ciągłego stosowania systemu bezpieczeństwa.

Zgodnie z zasadą proporcjonalności działanie legislacyjne, którego dotyczy wniosek, nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia wyznaczonych celów. Ponadto biorąc pod uwagę różne sytuacje panujące w poszczególnych państwach członkowskich, określa się elastyczne i proporcjonalne podejście w odniesieniu do poziomu stosowalności. Określa się mechanizm wspólnego opracowania przez państwa członkowskie ogólnounijnych wytycznych technicznych, ze szczególnym uwzględnieniem zasady proporcjonalności, poprzez wykorzystanie wiedzy i doświadczeń praktycznych ekspertów w dziedzinie uregulowań prawnych.

Stosowalność i zakres przepisów wniosku różnią się w zależności od rodzaju obiektu jądrowego. Dlatego też przy wdrażaniu tych przepisów państwa członkowskie powinny kierować się zasadami proporcjonalnego podejścia, biorąc pod uwagę zagrożenia związane z określonymi rodzajami obiektów jądrowych.

3.3.        Aspekty prawne wniosku

W niniejszym wniosku wprowadza się nowe lub wzmacnia obowiązujące przepisy dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego, mając na względzie ogólny cel ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego oraz związanych z nim uregulowań na poziomie UE. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat najważniejszych zaproponowanych zmian do dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego.

Cele

Artykuł 1 uzupełniono o nowy cel służący zapewnianiu zapobiegania uwolnieniom substancji promieniotwórczych na wszystkich etapach cyklu życia obiektów jądrowych (etap lokalizacji, projektowania, budowy, rozruchu, eksploatacji, likwidacji).

Definicje

W art. 3 wprowadzono nowe definicje odpowiadające terminom stosowanym w nowych przepisach, takie jak „awaria”, „zdarzenie nadzwyczajne”, „warunki projektowe”, „awaria projektowa”, „awaria pozaprojektowa”, „okresowa kontrola bezpieczeństwa”. Definicje te zostały dostosowane do terminologii międzynarodowej, takiej jak glosariusz bezpieczeństwa opracowany przez MAEA.

Ramy prawne, regulacyjne i organizacyjne

Art. 4 zmienia się w celu przedstawienia dodatkowych wyjaśnień na temat głównych elementów ram krajowych. Na przykład przewiduje się, że krajowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. a), powinny obejmować wszystkie etapy cyklu życia obiektów jądrowych.

Właściwy organ regulacyjny (skuteczna niezależność, funkcja regulacyjna)

Dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego zawiera jedynie minimalne przepisy stanowiące podstawę niezależności krajowego właściwego organu regulacyjnego zawarte w art. 5 ust. 2. Przepisy te zostają wzmocnione zgodnie z najnowszymi międzynarodowymi wytycznymi[23], poprzez określenie zdecydowanych i skutecznych kryteriów porównawczych oraz wymogów w celu zagwarantowania rzeczywistej niezależności organów regulacyjnych. Nowe wymogi obejmują zapewnienie rzeczywistej niezależności w podejmowaniu decyzji, własnych odpowiednich środków budżetowych oraz niezależności w wykonywaniu budżetu, a także jednoznaczne wymogi w zakresie mianowania i zwalniania personelu, unikania i rozwiązywania konfliktów interesów oraz poziomu zatrudnienia pracowników posiadających niezbędne kwalifikacje, doświadczenie i wiedzę fachową.

W art. 5 ust. 2 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego wymieniono w sposób ogólny główne kompetencje właściwego organu regulacyjnego. Poprzez wprowadzenie zmian przepisy te zostały jeszcze bardziej szczegółowo określone w celu zapewnienia posiadania przez organy regulacyjne odpowiednich uprawnień do prowadzenia skutecznego nadzoru regulacyjnego. W tym celu do istniejącego katalogu kompetencji regulacyjnych dodano podstawowe zadanie właściwego organu regulacyjnego, jakim jest określanie krajowych wymogów w zakresie bezpieczeństwa jądrowego.

Przejrzystość

Obowiązujące przepisy art. 8 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego ograniczają się do ogólnych wymogów dotyczących informowania społeczeństwa. Ponadto w artykule tym nie nałożono żadnych obowiązków na posiadacza zezwolenia, który ponosi główną odpowiedzialność za bezpieczeństwo jądrowe. Aby zlikwidować te braki, w ramach proponowanej zmiany obowiązujące przepisy zostają rozszerzone i bardziej szczegółowo określone. Zatem zarówno właściwy organ regulacyjny, jak i posiadacz zezwolenia zostają zobowiązani do opracowania strategii na rzecz przejrzystości, która obejmuje informowanie w normalnych warunkach eksploatacyjnych obiektów jądrowych, jak również komunikację w przypadku awarii lub zdarzeń nadzwyczajnych. Rola społeczeństwa jest w pełni uznawana poprzez wymóg skutecznego uczestnictwa społeczeństwa w procesie udzielania zezwoleń dotyczących obiektów jądrowych. Niedawno zorganizowane spotkania ekspertów[24] w przedmiotowej dziedzinie potwierdziły, że obywatele mają do odegrania bardzo ważną rolę poprzez skuteczny udział w procedurach decyzyjnych oraz że ich opinie należy rozważyć, biorąc pod uwagę postanowienia konwencji z Aarhus[25].

Cele bezpieczeństwa jądrowego

Obowiązująca dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego nie obejmuje szczegółowych wymogów w odniesieniu do poszczególnych etapów cyklu życia obiektów jądrowych. Zatem na przykład poszczególne rodzaje zagrożeń powiązanych z kwestiami zidentyfikowanymi w trakcie analizy awarii w Fukushimie oraz przeprowadzonych następnie testów wytrzymałościowych nie są wystarczająco dokładnie określone i uwzględnione w ramach przepisów obowiązującej dyrektywy:

· potrzeba oceny adekwatności lokalizacji obiektów jądrowych w oparciu o ustalenie, w jaki sposób można przeciwdziałać – tam, gdzie to możliwe – zewnętrznym zagrożeniom oraz minimalizować ich wpływ;

· potrzeba ciągłej ponownej oceny prawdopodobieństwa wystąpienia takich zagrożeń oraz ich wpływu w ramach okresowych przeglądów bezpieczeństwa oraz potrzeba dokonania odpowiedniego przeglądu warunków projektowych w odniesieniu do każdego obiektu jądrowego, w tym do celów potencjalnego wydłużenia okresu eksploatacji;

· potrzeba oparcia ocen ryzyka, łącznie z tymi odnoszącymi się do zdarzeń zewnętrznych, na metodach odzwierciedlających postęp naukowy, a tym samym umożliwienia skutecznej ciągłej poprawy bezpieczeństwa.

Zgodnie z zasadą ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego zmiana polega na wprowadzeniu ogólnych celów w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych (art. 8a), odzwierciedlających postępy osiągnięte na poziomie Stowarzyszenia Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Instalacji Jądrowych (WENRA) przy opracowywaniu celów w zakresie bezpieczeństwa nowych elektrowni jądrowych.

Dla osiągnięcia tych ambitnych celów w zakresie bezpieczeństwa ustanowiono bardziej szczegółowe przepisy w odniesieniu do poszczególnych faz cyklu życia obiektów jądrowych (art. 8b).

Dodatkowo w celu wspierania ich spójnego wdrażania w art. 8c ustanowiono wymagania metodologiczne dotyczące lokalizacji, projektowania, budowy, rozruchu, eksploatacji i likwidacji obiektów jądrowych.

Podejście to zapewnia elastyczność ram krajowych poprzez wytyczenie ambitnych celów, które muszą być osiągnięte za pomocą ustawodawstwa krajowego zgodnie z zasadą ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego. Na przykład dzięki temu państwa członkowskie mogą dowolnie wybierać spośród dostępnych rozwiązań technicznych rozwiązania umożliwiające podniesienie standardu ich obiektów jądrowych w odniesieniu do kwestii bezpieczeństwa w oparciu o wnioski wyciągnięte z poważnych awarii, takie jak potrzeba umożliwienia bezpiecznej dekompresji obudowy bezpieczeństwa reaktora w razie awarii (np. poprzez układ filtrów wentylacyjnych obudowy bezpieczeństwa).

Gotowość i postępowanie w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu

Zmiana zawiera przepisy dotyczące gotowości i postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu, ponieważ obowiązująca dyrektywa nie przewiduje takich środków. Nowe przepisy zawierają wskazówki dotyczące planowania i środków organizacyjnych, które powinny być zapewnione przez posiadacza zezwolenia (art. 8d). Przykładem nowych wymogów jest zmiana przewidująca, że obiekt jądrowy powinien posiadać na swoim terenie centrum reagowania na zdarzenia radiacyjne, wystarczająco chronione przed skutkami zdarzeń zewnętrznych i poważnych awarii, w tym zdarzeń radiacyjnych, i wyposażone w materiał niezbędny do łagodzenia skutków poważnych awarii.

Przeglądy zewnętrzne

Obowiązujące przepisy dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego w art. 9 ust. 3 obejmują wymóg przeprowadzania przez państwa członkowskie okresowych samoocen ram krajowych i właściwych organów regulacyjnych w połączeniu z obowiązkiem organizowania międzynarodowego przeglądu zewnętrznego odnośnych części ram krajowych. Koncepcja ta pozostaje bez zmian we wniosku, w art. 8e ust. 1.

Zmiana polega na wprowadzeniu nowych przepisów dotyczących samoocen i przeglądów zewnętrznych obiektów jądrowych w oparciu o aspekty bezpieczeństwa jądrowego wybierane przez państwa członkowskie wspólnie i przy ścisłej koordynacji z  Komisją i obejmujące cały cykl życia obiektów jądrowych (przykładem może być wyżej wspomniana dekompresja obudowy bezpieczeństwa reaktora w razie awarii w celu zapobieżenia wybuchowi wodoru). Jeżeli państwa członkowskie nie wybiorą wspólnie co najmniej jednego aspektu, Komisja Europejska powinna wybrać aspekty, które będą przedmiotem przeglądów zewnętrznych. Ponadto każde państwo członkowskie musi określić metody wdrażania zaleceń technicznych pochodzących z procesu przeglądów zewnętrznych. W przypadku stwierdzenia przez Komisję znacznych odchyleń lub opóźnień we wdrażaniu zaleceń technicznych wynikających z procesu przeglądu zewnętrznego Komisja powinna zwrócić się do właściwych organów regulacyjnych państw członkowskich, których to nie dotyczy, o zorganizowanie i przeprowadzenie wizyty kontrolnej w celu uzyskania pełnego obrazu sytuacji oraz w celu poinformowania zainteresowanego państwa członkowskiego o możliwych środkach służących usunięciu wszelkich stwierdzonych niedociągnięć.

W razie awarii mającej skutki poza terenem obiektu należy zorganizować specjalny przegląd zewnętrzny.

Ten nowy mechanizm obowiązkowych i regularnych przeglądów zewnętrznych w UE (art. 8e ust. 2-5) ma na celu weryfikację poziomu zgodności technicznej z celami bezpieczeństwa w każdym państwie członkowskim.

Te nowe przepisy ustanawiające mechanizm przeglądów zewnętrznych są bez uszczerbku dla zasad rządzących postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w przypadku gdy państwo członkowskie uchybiło zobowiązaniu wynikającemu z traktatów, jak określono w art. 258, 259 i 260 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

Proporcjonalne wdrażanie zmienionej dyrektywy

W ramach zmiany uznano, że stosowanie oraz zakres przepisów zmienionej dyrektywy różnią się w zależności od rodzaju obiektu jądrowego. Dlatego też przy wdrażaniu tych przepisów państwa członkowskie powinny przestrzegać reguł proporcjonalnego podejścia, biorąc pod uwagę zagrożenia stwarzane przez poszczególne rodzaje planowanych lub eksploatowanych przez nie obiektów jądrowych.

Sprawozdawczość w zakresie praktycznego wdrażania zmienionej dyrektywy

Przepisy dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego dotyczące sprawozdawczości nie ulegają zmianie w niniejszym wniosku, w związku z czym datą sporządzenia pierwszego sprawozdania pozostaje dzień 22 lipca 2014 r., kiedy to państwa członkowskie mają przedłożyć sprawozdanie z wdrażania obowiązujących przepisów dyrektywy. W ramach drugiego sprawozdania z wdrożenia, które należy złożyć do dnia 22 lipca 2017 r., państwa członkowskie powinny jednak zdać sprawozdanie z wdrażania dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego zmienionej niniejszym wnioskiem.

4.           WPŁYW NA BUDŻET

Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet Unii.

5.           DOKUMENTY WYJAŚNIAJĄCE

Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji z dnia 28 września 2011 r. i dotyczącą dokumentów wyjaśniających państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji, dokumentu wyjaśniającego lub szeregu takich dokumentów wyjaśniających związek między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych.

W odniesieniu do niniejszej dyrektywy Komisja uznaje, że złożenie tych dokumentów jest uzasadnione z poniższych powodów.

· Złożoność transpozycji zmienionej dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego na poziomie krajowym

Niniejszy wniosek znacznie wzmacnia obowiązujące przepisy dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego oraz wprowadza nowe istotne przepisy w kilku obszarach. Złożoność transpozycji zmienionej dyrektywy wynika zatem z faktu, iż obejmuje ona wiele różnych kwestii, w tym wymogi dotyczące krajowych ram bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych, rolę i niezależność krajowych organów regulacyjnych, obowiązki posiadaczy zezwoleń, umiejętności w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, przejrzystość w zakresie kwestii związanych z bezpieczeństwem jądrowym, cele techniczne i wymogi dotyczące bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych, gotowość i  postępowanie w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu, a także przepisy dotyczące ocen krajowych obiektów jądrowych i związanych z nimi tematycznych przeglądów zewnętrznych. Ponadto dyrektywa ustanawia wymogi dotyczące różnych organów państw członkowskich, jak również podmiotów prywatnych.

Różnorodne obowiązki związane ze zmienioną dyrektywą doprowadzą zatem najprawdopodobniej do skomplikowanej transpozycji na poziomie krajowym. Obowiązujące przepisy dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego zostały już zasadniczo przetransponowane w poszczególnych państwach członkowskich przy pomocy kilku krajowych środków transpozycji, przy czym w niektórych przypadkach liczba ta przekracza 15 środków transpozycji. Uzasadnione jest oczekiwanie, że liczba zgłaszanych środków transpozycji wzrośnie w związku z wprowadzeniem w niniejszym wniosku nowych przepisów do istniejącej dyrektywy. Ponadto ze względu na specyfikę bezpieczeństwa jądrowego stosowane są i zgłaszane Komisji różnorodne środki transpozycji, począwszy od ustaw, dekretów rządowych i rozporządzeń ministrów, a skończywszy na poleceniach i decyzjach krajowych organów regulacyjnych ds. bezpieczeństwa jądrowego.

W tych okolicznościach oczywista wydaje się konieczność przedstawiania dokumentów wyjaśniających, w których objaśnia się powiązania między przepisami zmienionej dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego i odpowiadającymi jej częściami krajowych środków transpozycji.

· Uprzednio ustanowione przepisy prawa krajowego

W niektórych państwach członkowskich ustanowiono już pewne przepisy w obszarach zmian wprowadzonych przez niniejszy wniosek. Transpozycja zmienionej dyrektywy spowoduje zatem najprawdopodobniej wprowadzanie zmian do istniejącego prawodawstwa krajowego oraz przyjmowanie nowego prawodawstwa. W takiej sytuacji dla uzyskania jasnego i pełnego obrazu transpozycji konieczne byłyby dokumenty wyjaśniające.

· Dyrektywa ramowa

Proponowane zmiany nie zmieniają zasadniczo „ramowego” charakteru dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego. Zmieniona dyrektywa nadal obejmuje ogólne zasady i wymogi.

Ważne jest, aby monitorując proces transpozycji i wdrażania dyrektywy Komisja wiedziała, które przepisy krajowe transponują ogólne zasady i wymogi ustanowione zmienioną dyrektywą. Na przykład we wniosku wprowadzono ogólne cele i wymogi w zakresie bezpieczeństwa w odniesieniu do wszystkich rodzajów obiektów jądrowych. Ze względu na bardzo szeroki zakres tych nowych celów i wymogów w zakresie bezpieczeństwa, niezmiernie ważne jest, by Komisja, lecz również obywatele mogli ustalić, w jaki sposób zostały one przetransponowane na poziomie krajowym.

Zasada proporcjonalności

Wymóg przedłożenia dokumentów wyjaśniających może stwarzać dodatkowe obciążenie administracyjne dla państw członkowskich. Obciążenie to nie jest jednak nieproporcjonalne, biorąc pod uwagę cele zmienionej dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego i złożoność jej przedmiotu. Ponadto niezbędne jest, by Komisja mogła skutecznie zweryfikować prawidłowość transpozycji. W celu umożliwienia skutecznej weryfikacji nie istnieją mniej uciążliwe środki, biorąc pod uwagę prawdopodobną złożoność procesu transpozycji na szczeblu krajowym, która może powodować przyjęcie nowych przepisów lub zmiany w prawodawstwie. Należy również wspomnieć, że niektóre państwa członkowskie przedłożyły już Komisji przydatne dokumenty wyjaśniające na temat transpozycji istniejącego prawodawstwa Euratom, takiego jak obowiązująca dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego lub inne akty prawne.

Projekt wniosku DYREKTYWA RADY

zmieniająca dyrektywę 2009/71/EURATOM ustanawiającą wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych

Projekt przedstawiony zgodnie z art. 31 traktatu Euratom w celu wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 31 i 32,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, sporządzony po uzyskaniu opinii grupy osób mianowanych przez Komitet Naukowo-Techniczny spośród ekspertów naukowych państw członkowskich,

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Artykuł 2 lit. b) Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej („traktat EURATOM”) przewiduje utworzenie jednolitych norm bezpieczeństwa mających chronić zdrowie pracowników i ludności.

(2) Artykuł 30 traktatu EURATOM przewiduje ustanowienie w ramach Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej („Wspólnota”) podstawowych norm ochrony zdrowia pracowników i ludności przed niebezpieczeństwem promieniowania jonizującego.

(3) Dyrektywa Rady 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego[26] ustanawia podstawowe normy bezpieczeństwa. Dyrektywa ta ustanawia wymogi dotyczące systemu ochrony przed promieniowaniem, w tym uzasadniania i optymalizacji w zakresie narażenia na promieniowanie oraz dawki graniczne w odniesieniu do narażenia ludności i pracowników. Określa ona wymogi w zakresie kontroli narażenia na promieniowanie w odniesieniu do ludności i pracowników zarówno w normalnych warunkach eksploatacji, jak i w przypadku zdarzenia radiacyjnego. Przepisy dyrektywy 96/29/Euratom zostały uzupełnione bardziej szczegółowymi przepisami.

(4) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał w swoim orzecznictwie[27], że Wspólnota i jej państwa członkowskie dzielą się kompetencjami w obszarach objętych Konwencją bezpieczeństwa jądrowego[28].

(5) W dyrektywie Rady 2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawiającej wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych[29] na państwa członkowskie nałożono obowiązek ustanowienia i utrzymywania krajowych ram bezpieczeństwa jądrowego. Dyrektywa ta odzwierciedla postanowienia zawarte w głównych instrumentach międzynarodowych w tej dziedzinie, a mianowicie w Konwencji bezpieczeństwa jądrowego[30] oraz w podstawach bezpieczeństwa[31] ustanowionych przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej („MAEA”). Termin, do którego państwa członkowskie miały obowiązek wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne oraz powiadomić o nich Komisję w celu spełnienia wymogów wynikających z dyrektywy 2009/71/Euratom, upłynął w dniu 22 lipca 2011 r.

(6) W dyrektywie Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiającej ramy wspólnotowe w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi[32] na państwa członkowskie nałożono obowiązek ustanowienia i utrzymywania ram krajowych w zakresie gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.

(7) W konkluzjach Rady z dnia 8 maja 2007 r. w sprawie bezpieczeństwa jądrowego oraz bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi[33] podkreślono, że „bezpieczeństwo jądrowe należy do kompetencji poszczególnych państw, realizowanych, w stosownych przypadkach, w ramach struktur UE. Decyzje dotyczące działań mających zapewnić bezpieczeństwo oraz nadzór nad instalacjami jądrowymi pozostają wyłącznie w gestii przedsiębiorstw i organów krajowych”.

(8) W odpowiedzi na wezwanie Rady do ustanowienia grupy wysokiego szczebla na poziomie UE zgodnie z zapisami w wymienionych powyżej konkluzjach z dnia 8 maja 2007 r., decyzją Komisji 2007/530/Euratom z dnia 17 lipca 2007 r. dotyczącą powołania Europejskiej Grupy Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Gospodarowania Odpadami[34] ustanowiono Europejską Grupę Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ENSREG), aby przyczynić się do osiągnięcia celów Wspólnoty w zakresie bezpieczeństwa jądrowego.

(9) Awaria w japońskiej elektrowni jądrowej w Fukushimie w 2011 r. spowodowała, że środki, które są konieczne w celu zapewnienia najbardziej odpowiednich poziomów bezpieczeństwa jądrowego, stały się ponownie przedmiotem rozważań politycznych w skali całego świata. Na podstawie mandatu udzielonego przez Radę Europejską w marcu 2011 r.[35] Komisja, wraz z Europejską Grupą Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego („ENSREG”), przeprowadziły ogólnounijne, kompleksowe oceny ryzyka i bezpieczeństwa w odniesieniu do elektrowni jądrowych („testy wytrzymałościowe”). Ich wyniki ukazały szereg udoskonaleń, które mogłyby zostać wprowadzone w zakresie podejścia do bezpieczeństwa jądrowego i praktyk branżowych w krajach uczestniczących w procesie ocen[36].

(10) Ponadto Rada Europejska upoważniła Komisję do dokonania przeglądu istniejących ram prawnych i regulacyjnych w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych, a także do zaproponowania wszelkich zmian, które mogą okazać się niezbędne. Rada Europejska podkreśliła także, że w UE należy wdrożyć i stale doskonalić najwyższe normy bezpieczeństwa jądrowego.

(11) Komisja uwzględniła wstępne spostrzeżenia dotyczące potencjalnych obszarów poprawy przepisów prawnych w swoim komunikacie dotyczącym sprawozdania okresowego na temat kompleksowych ocen ryzyka i bezpieczeństwa w odniesieniu do elektrowni jądrowych w Unii Europejskiej (testy wytrzymałościowe)[37] z dnia 24 listopada 2011 r.

(12) Zgodnie z ogólnymi zasadami konsultacji i dialogu w okresie od grudnia 2011 r. do lutego 2012 r. Komisja przeprowadziła również internetowe konsultacje społeczne mające na celu zgromadzenie opinii na temat wymagających wzmocnienia obszarów wspólnotowych ram bezpieczeństwa jądrowego.

(13) Jak wskazano w komunikacie Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącym kompleksowych ocen ryzyka i bezpieczeństwa („testów wytrzymałościowych”) elektrowni jądrowych w Unii Europejskiej oraz działań powiązanych[38] z dnia 4 października 2012 r., Komisja określiła szereg obszarów na potrzeby przeglądu dyrektywy 2009/71/Euratom.

(14) Przy ustalaniu obszarów wymagających poprawy Komisja wzięła pod uwagę postęp techniczny osiągnięty w skali europejskiej i międzynarodowej, doświadczenia zdobyte i wyniki uzyskane w ramach testów wytrzymałościowych, wnioski z różnych sprawozdań dotyczących awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie, poglądy wyrażone w trakcie konsultacji publicznych na temat wymagających wzmocnienia obszarów wspólnotowych ram prawnych, poglądy wyrażone przez poszczególne zainteresowane strony, w tym właściwe krajowe organy regulacyjne, przedstawicieli przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego, a także wyniki wstępnej oceny środków transpozycji państw członkowskich.

(15) Podstawowym warunkiem europejskich ram regulacyjnych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego jest niezależny właściwy organ regulacyjny o mocnej pozycji. Jego niezależność, a także wykonywanie swoich uprawnień w sposób bezstronny i przejrzysty to kluczowe czynniki służące zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego. Obiektywne decyzje regulacyjne i działania w zakresie egzekwowania przepisów powinny być podejmowane bez jakiegokolwiek nadmiernego wpływu zewnętrznego, który mógłby zagrozić bezpieczeństwu, takiego jak naciski związane ze zmianą warunków politycznych, gospodarczych lub społecznych, lub naciski ze strony ministerstw bądź wszelkich innych podmiotów publicznych lub prywatnych. Awaria w Fukushimie pokazała wyraźnie negatywne skutki braku niezależności. Należy wzmocnić przepisy dyrektywy 2009/71/Euratom dotyczące rozdziału funkcjonalnego właściwych organów regulacyjnych w celu zapewnienia rzeczywistej niezależności organów regulacyjnych oraz zagwarantowania, że są one wyposażone w odpowiednie środki i kompetencje do właściwego wykonywania obowiązków, jakie zostały im powierzone. W szczególności organ regulacyjny powinien mieć wystarczające uprawnienia, odpowiednią liczbę pracowników i wystarczające środki finansowe w celu właściwego wypełniania powierzonych mu obowiązków. Zaostrzone wymogi mające na celu zapewnienie niezależności w wykonywaniu zadań regulacyjnych powinny jednak pozostawać bez uszczerbku dla ścisłej współpracy, w stosownych przypadkach, z innymi właściwymi organami krajowymi oraz dla ogólnych wytycznych polityki wydawanych przez rząd, niezwiązanych z uprawnieniami i obowiązkami regulacyjnymi.

(16) Niezależność organu regulacyjnego w podejmowaniu decyzji zależy ponadto od kompetencji jego pracowników. W związku z tym organ regulacyjny powinien zatrudniać pracowników posiadających niezbędne kwalifikacje, doświadczenie i wiedzę fachową, umożliwiające wykonywanie swoich funkcji i obowiązków. Biorąc pod uwagę szczególny charakter sektora energii jądrowej oraz ograniczoną dostępność pracowników posiadających wymaganą wiedzę fachową i kompetencje, czego skutkiem może być rotacja osób sprawujących obowiązki wykonawcze między przedsiębiorstwami sektora przemysłu jądrowego a organami regulacyjnymi, należy zwrócić szczególną uwagę na unikanie konfliktów interesów. Ponadto należy podjąć kroki w celu zapewnienia, aby nie istniały konflikty interesów w organizacjach służących organowi regulacyjnemu doradztwem lub świadczących na jego rzecz usługi.

(17) W przypadku projektów infrastrukturalnych, które mogłyby wpłynąć na bezpieczeństwo jądrowe obiektów jądrowych, należy ustanowić odpowiednie krajowe mechanizmy konsultacji z krajowymi organami regulacyjnymi i społeczeństwem, a także w pełni uwzględniać opinie wyrażane przez te organy i społeczeństwo.

(18) Dyrektywa 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko[39] odnosi się do obiektów jądrowych. Dyrektywa ta stanowi, że państwa członkowskie muszą dopilnować, aby przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko z powodu m.in. ich charakteru, wielkości lub lokalizacji podlegały przed udzieleniem zezwolenia ocenie w odniesieniu do ich skutków dla środowiska. W związku z tym stanowi ona narzędzie służące zapewnieniu uwzględnienia kwestii związanych z ochroną środowiska w procesie udzielania zezwoleń dotyczących obiektów jądrowych.

(19) Każda ocena dokonywana zgodnie z niniejszą dyrektywą jest bez uszczerbku dla wszelkich odnośnych ocen oddziaływania na środowisko.

(20) W przypadku obiektów jądrowych, dla których obowiązek dokonania oceny wpływu na środowisko wynika jednocześnie z niniejszej dyrektywy, jak i z innego prawodawstwa Unii, państwa członkowskie mogą zapewnić skoordynowane lub wspólne procedury spełniające wymagania odnośnych przepisów unijnych.

(21) Skutki awarii jądrowej mogą być odczuwalne poza granicami danego państwa, a zatem należy wspierać ścisłą współpracę, koordynację i wymianę informacji między organami regulacyjnymi sąsiednich państw lub państw w tym samym regionie, niezależnie od tego, czy eksploatują one obiekty jądrowe. W tym względzie państwa członkowskie powinny zapewnić podjęcie odpowiednich kroków w celu usprawnienia współpracy w kwestiach bezpieczeństwa jądrowego o skutkach transgranicznych, w tym z państwami trzecimi. Należy dążyć do synergii z unijnym mechanizmem ochrony ludności[40], który zapewnia unijne ramy na rzecz współpracy między państwami członkowskimi w dziedzinie ochrony ludności w celu zwiększenia skuteczności systemów w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym i katastrofom powodowanym przez człowieka, zapewniania gotowości w przypadku wystąpienia tych zjawisk oraz reagowania na nie.

(22) W celu zapewnienia zdobywania odpowiednich umiejętności oraz osiągnięcia i utrzymywania odpowiedniego poziomu kompetencji wszystkie zainteresowane strony powinny zagwarantować, by wszyscy pracownicy (w tym podwykonawcy) odpowiedzialni za kwestie związane z bezpieczeństwem jądrowym obiektów jądrowych oraz za ustalenia w zakresie gotowości i postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu, podlegali procesowi ustawicznego uczenia się. Cel ten można osiągnąć poprzez ustanowienie programów szkoleniowych i planów szkoleń, procedur okresowego przeglądu i aktualizacji programów szkoleniowych, jak również poprzez wyasygnowanie odpowiednich środków budżetowych na szkolenia.

(23) Kolejnym kluczowym wnioskiem, jaki można wyciągnąć z awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie, jest znaczenie zwiększenia przejrzystości w zakresie kwestii związanych z bezpieczeństwem jądrowym. Przejrzystość jest również ważnym czynnikiem wspierania niezależności w regulacyjnym procesie decyzyjnym. Dlatego też obowiązujące przepisy dyrektywy 2009/71/Euratom dotyczące informacji, które mają być przekazywane do wiadomości publicznej, powinny określać więcej szczegółów w odniesieniu do rodzaju informacji, jakie powinny być przekazywane, co najmniej przez właściwy organ regulacyjny oraz przez posiadacza zezwolenia, a także w odniesieniu do ram czasowych. W tym celu należy na przykład określić rodzaj informacji, które powinny być co najmniej przekazywane przez właściwy organ regulacyjny oraz przez posiadacza zezwolenia w ramach ich szeroko zakrojonych strategii na rzecz przejrzystości. Informacje powinny być udostępniane w odpowiednim czasie, w szczególności w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych i awarii. Wyniki okresowych kontroli bezpieczeństwa i międzynarodowych przeglądów zewnętrznych powinny być również podawane do wiadomości publicznej.

(24) Wymagania niniejszej dyrektywy dotyczące przejrzystości mają charakter uzupełniający w stosunku do obowiązującego prawodawstwa Euratom. Decyzja Rady 87/600/Euratom z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie wspólnotowych warunków wczesnej wymiany informacji w przypadku zdarzenia radiacyjnego[41] nakłada na państwa członkowskie obowiązek powiadamiania Komisji i innych państw członkowskich o zdarzeniu radiacyjnym w przypadku jego wystąpienia na ich terytorium oraz obowiązek dostarczania im informacji w tym zakresie, podczas gdy dyrektywa Rady 89/618/Euratom z dnia 27 listopada 1989 r.[42] zawiera wymogi dotyczące informowania społeczeństwa przez państwa członkowskie o środkach ochrony zdrowia, które należy zastosować, oraz działaniach, jakie należy podjąć w przypadku zdarzenia radiacyjnego, a także dostarczania z wyprzedzeniem stosownych i ciągłych informacji ludności, która może zostać poszkodowana w razie wystąpienia takiego zdarzenia. Jednakże w uzupełnieniu do informacji, które należy podać w takim przypadku, państwa członkowskie powinny na mocy niniejszej dyrektywy ustanowić odpowiednie przepisy dotyczące przejrzystości, obejmujące bezzwłoczne udostępnianie regularnie aktualizowanych informacji w celu zapewnienia informowania na bieżąco pracowników i społeczeństwa o wszystkich przypadkach związanych z bezpieczeństwem jądrowym, w tym zdarzeniach nadzwyczajnych lub warunkach awaryjnych. Ponadto społeczeństwo powinno mieć możliwość efektywnego uczestnictwa w procesie udzielania zezwoleń w odniesieniu do obiektów jądrowych, a właściwy organ regulacyjny powinien dostarczać wszelkich informacji związanych z bezpieczeństwem w sposób niezależny, bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody od jakiegokolwiek innego podmiotu publicznego lub prywatnego.

(25) Dyrektywa 2009/71/Euratom ustanawia również prawnie wiążące ramy wspólnotowe stanowiące podstawę systemu prawnego, administracyjnego oraz organizacyjnego w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego. Nie obejmuje ona szczegółowych wymogów dotyczących obiektów jądrowych. Ze względu na postęp techniczny osiągnięty przez MAEA i Stowarzyszenie Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Instalacji Jądrowych („WENRA”) oraz inne źródła wiedzy fachowej, w tym doświadczenia zdobyte podczas realizacji testów wytrzymałościowych, a także analizy dotyczące awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie, należy zmienić dyrektywę 2009/71/Euratom, aby uwzględnić wspólnotowe cele dotyczące bezpieczeństwa jądrowego, obejmujące wszystkie etapy cyklu życia obiektów jądrowych (lokalizację, projektowanie, budowę, rozruch, eksploatację, likwidację).

(26) Metody rozpoznawania ryzyka służą do badania prawdopodobieństwa każdego zdarzenia w sekwencji zdarzeń, które mogłyby doprowadzić lub przyczynić się do awarii, a także do badania jej ewentualnych skutków. Odpowiedzi mogą zostać wykorzystane do przedstawienia szczegółowych informacji na temat mocnych i słabych elementów projektu obiektu jądrowego i jego eksploatacji, a tym samym mogą ukierunkować wymogi i uwagę organów regulacyjnych na kwestię tego, gdzie można będzie osiągnąć największe korzyści dla bezpieczeństwa danego obiektu. Zainwestowawszy w ostatnich dziesięcioleciach znaczne zasoby w opracowanie probabilistycznych ocen bezpieczeństwa obiektów jądrowych, zwłaszcza jeśli chodzi o elektrownie jądrowe i reaktory badawcze, posiadacze zezwoleń i właściwe organy regulacyjne na całym świecie są obecnie w stanie wykorzystywać uzyskane informacje na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa obiektów jądrowych, korzystając z metod rozpoznawania ryzyka, przy ich jednoczesnej eksploatacji w jak najbardziej wydajny sposób.

(27) Starzenie się struktur, systemów i podzespołów obiektu jądrowego związanych z bezpieczeństwem, a zwłaszcza podatność na kruche pękanie elementów, które są trudne do zastąpienia w praktyce, takich jak zbiorniki ciśnieniowe reaktora, wyznacza naturalną granicę dla jego akceptowalnej ciągłej eksploatacji. Z punktu widzenia dotyczącego zarówno bezpieczeństwa, jak i aspektów ekonomicznych, granica cyklu użytkowania wynosi zazwyczaj 40 lat od rozpoczęcia komercyjnej eksploatacji. Dlatego też państwa członkowskie powinny zagwarantować, że potencjalne wydłużenie okresu eksploatacji istniejących elektrowni jądrowych nie narazi pracowników i ludności na dodatkowe zagrożenia. W tym celu dyrektywa 2009/71/Euratom powinna zostać zmieniona, tak by uwzględnić w niej nowe ogólnowspólnotowe cele w zakresie bezpieczeństwa, które muszą być zostać spełnione przez organy regulacyjne i posiadaczy zezwoleń w przypadku wydłużenia okresu eksploatacji istniejących elektrowni jądrowych.

(28) W odniesieniu do nowych projektów reaktorów istnieje wyraźne oczekiwanie uwzględnienia w pierwotnym projekcie kwestii nieuwzględnionych w projektach reaktorów poprzednich generacji. Rozszerzone warunki projektowe to warunki awaryjne, które nie są brane pod uwagę w odniesieniu do awarii projektowych, ale zostały uwzględnione w procesie projektowania obiektu zgodnie z metodą najlepszego oszacowania, i w przypadku których uwolnienia substancji promieniotwórczych są utrzymywane w dopuszczalnych granicach. Rozszerzone warunki projektowe mogą obejmować warunki zaistniałe w przypadku ciężkiej awarii.

(29) Stosowanie koncepcji zabezpieczenia wielostopniowego w działaniach organizacyjnych, behawioralnych, lub projektowych dotyczących obiektu jądrowego gwarantuje, że działania związane z bezpieczeństwem będą podlegać przepisom na niezależnych od siebie poziomach, tak aby w przypadku ewentualnej awarii została ona wykryta i usunięta przy zastosowaniu odpowiednich środków. Niezależna skuteczność każdego z poszczególnych poziomów jest zasadniczym elementem zabezpieczenia wielostopniowego w celu zapobiegania awariom i łagodzenia skutków w razie ich wystąpienia.

(30) Po awariach jądrowych w Three Mile Island i w Czarnobylu awaria w elektrowni jądrowej w Fukushimie ponownie uwypukliła krytyczne znaczenie funkcji obudowy bezpieczeństwa, która jest ostatnią barierą zapewniającą ochronę ludzi i środowiska przed uwolnieniami substancji promieniotwórczych w wyniku awarii. W związku z tym ubiegający się o zezwolenie na budowę nowego reaktora energetycznego lub badawczego powinien wykazać, że projekt praktycznie ogranicza skutki uszkodzenia rdzenia reaktora do szkód w obudowie bezpieczeństwa, tzn. ma obowiązek udowodnić, że uwolnienia substancji promieniotwórczych poza obudową bezpieczeństwa są fizycznie niemożliwe lub mogą zostać uznane za niezwykle mało prawdopodobne, jeśli istnieje znaczna pewność wystąpienia takich uwolnień.

(31) Dyrektywa 2009/71/Euratom nie obejmuje środków dotyczących gotowości i postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu, które to środki, jak wyraźnie pokazała awaria w elektrowni jądrowej w Fukushimie, mają zasadnicze znaczenie dla złagodzenia skutków awarii jądrowej. Dyrektywa Rady 96/29/Euratom przewiduje, iż w przypadku zdarzeń radiacyjnych konieczne jest podjęcie odpowiednich działań interwencyjnych w celu powstrzymania lub ograniczenia emisji nuklidów promieniotwórczych oraz w celu przeprowadzenia oceny i zarejestrowania skutków zdarzenia radiacyjnego oraz skuteczności interwencji. Należy również wprowadzić środki służące ochronie i monitorowaniu środowiska i ludności. Jednakże potrzebne są bardziej szczegółowe przepisy dotyczące gotowości i postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu w celu oceny sytuacji, które mogą wymagać podjęcia środków ochronnych na terenie obiektu, stworzenia struktury organizacyjnej oraz umożliwienia koordynacji między organami reagowania oraz w celu zapewnienia dostępu do wystarczających zasobów, tak by odpowiednie środki ochronne stosować nawet w skrajnych przypadkach.

(32) Testy wytrzymałościowe wykazały kluczową rolę mechanizmów ściślejszej współpracy i koordynacji pomiędzy wszystkimi stronami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo jądrowe. Przeglądy zewnętrzne okazały się dobrym sposobem budowania zaufania z myślą o gromadzeniu i wymianie doświadczeń oraz o zapewnianiu wspólnego stosowania wysokich norm bezpieczeństwa jądrowego. Zakres przepisów dyrektywy 2009/71/Euratom ogranicza się jednak tylko do samoocen i międzynarodowych przeglądów zewnętrznych prawnej, regulacyjnej i organizacyjnej infrastruktury państw członkowskich, a zatem należy poszerzyć zakres dyrektywy, aby obejmowała ona przeglądy zewnętrzne obiektów jądrowych.

(33) Niniejsza dyrektywa wprowadza nowe przepisy dotyczące samoocen i przeglądów zewnętrznych w odniesieniu do obiektów jądrowych w oparciu o wybrane aspekty bezpieczeństwa jądrowego obejmujące cały cykl życia danego obiektu. Na poziomie międzynarodowym istnieje już potwierdzone doświadczenie w zakresie prowadzenia takich przeglądów zewnętrznych elektrowni jądrowych. Na poziomie UE doświadczenie uzyskane w ramach testów wytrzymałościowych pokazuje wartość skoordynowanego przedsięwzięcia mającego na celu ocenę i przegląd bezpieczeństwa elektrowni jądrowych w UE. Podobny mechanizm działający w oparciu o współpracę między organami regulacyjnymi państw członkowskich i Komisją powinien być stosowany w tym zakresie. W związku z tym właściwe organy regulacyjne koordynujące działania w kontekście grup ekspertów, takich jak ENSREG, mogłyby, opierając się na swojej wiedzy fachowej, przyczynić się do określenia istotnych aspektów dotyczących bezpieczeństwa oraz do prowadzenia wspomnianych przeglądów zewnętrznych. W przypadku gdy państwa członkowskie nie wybiorą wspólnie co najmniej jednego aspektu, Komisja powinna wybrać co najmniej jeden taki aspekt, który należy poddać przeglądom zewnętrznym. Udział innych zainteresowanych stron, takich jak organizacje wsparcia technicznego, międzynarodowi obserwatorzy lub organizacje pozarządowe mógłby wnieść wartość dodaną do przeglądów zewnętrznych.

(34) W celu zagwarantowania wiarygodności i obiektywności przeglądów zewnętrznych państwa członkowskie powinny zapewnić dostęp do wszystkich niezbędnych informacji, z zastrzeżeniem wymaganych procedur poświadczenia bezpieczeństwa osobowego, oraz do pracowników i do danego obiektu jądrowego.

(35) Należy ustanowić odpowiedni mechanizm działań następczych w celu zagwarantowania prawidłowego wdrażania wyników tych przeglądów zewnętrznych. Przeglądy zewnętrzne powinny przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa poszczególnych obiektów jądrowych, jak również pomóc w sformułowaniu ogólnych zaleceń i wytycznych technicznych w zakresie bezpieczeństwa obowiązujących w całej Unii.

(36) W przypadku stwierdzenia znacznych odstępstw lub opóźnień we wdrażaniu zaleceń technicznych wynikających z procesu przeglądu zewnętrznego, Komisja powinna zwrócić się do właściwych organów regulacyjnych państw członkowskich, których to nie dotyczy, o zorganizowanie i przeprowadzenie wizyty kontrolnej w celu uzyskania pełnego obrazu sytuacji oraz w celu poinformowania zainteresowanego państwa członkowskiego o możliwych środkach służących usunięciu wszelkich stwierdzonych niedociągnięć .

(37) Nowe przepisy niniejszej dyrektywy ustanawiające mechanizm przeglądów zewnętrznych są bez uszczerbku dla zasad rządzących postępowaniem w przypadku gdy państwo członkowskie uchybiło zobowiązaniu wynikającemu z traktatów, jak określono w art. 258, 259 i 260 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

(38) Cykliczność przeglądów zewnętrznych oraz składanie sprawozdań na mocy niniejszej dyrektywy powinny być dostosowane do cykli dokonywania przeglądów i składania sprawozdań w ramach Konwencji bezpieczeństwa jądrowego.

(39) Zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres stosowania przepisów rozdziału 2 sekcja 2 niniejszej dyrektywy („Szczegółowe obowiązki”) zależy od rodzaju obiektów jądrowych na terytorium państwa członkowskiego. Dlatego też przy wdrażaniu tych przepisów do prawa krajowego państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę zagrożenia, jakie stwarzają poszczególne rodzaje obiektów jądrowych, które zamierzają eksploatować. W szczególności zasada proporcjonalności będzie dotyczyć tych państw członkowskich, które posiadają jedynie niewielką ilość materiałów jądrowych i promieniotwórczych, np. w związku z eksploatacją mniejszych reaktorów badawczych, które to materiały w przypadku ciężkiej awarii nie będą powodować skutków porównywalnych do skutków powodowanych przez elektrownie jądrowe.

(40) Przepisy niniejszej dyrektywy, które są nieodłącznie związane z istnieniem obiektów jądrowych, mianowicie te dotyczące obowiązków posiadacza zezwolenia, nowe szczegółowe wymogi dotyczące obiektów jądrowych oraz przepisy dotyczące gotowości i  postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu nie mają zastosowania do państw członkowskich nieposiadających obiektów jądrowych zgodnie z definicją zawartą w niniejszej dyrektywie. Te państwa członkowskie nie muszą transponować ani wprowadzić w życie wymogu nakładania kar wobec tych, którzy nie spełniają wymogów niniejszej dyrektywy. Pozostałe przepisy niniejszej dyrektywy powinny zostać przetransponowane i wdrożone w sposób proporcjonalny zgodnie z uwarunkowaniami krajowymi oraz przy uwzględnieniu faktu, że wspomniane państwa członkowskie nie posiadają obiektów jądrowych, a także przy jednoczesnym zapewnieniu zwrócenia przez instytucje rządowe i właściwe organy stosownej uwagi na kwestie bezpieczeństwa jądrowego.

(41) Zgodnie z dyrektywą 2009/71/Euratom państwa członkowskie muszą ustanowić i utrzymywać krajowe ramy prawne, regulacyjne i organizacyjne („ramy krajowe”) bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych. Określenie, w jaki sposób przepisy krajowych ram są przyjmowane oraz za pośrednictwem jakiego instrumentu są stosowane, leży w gestii państw członkowskich.

(42) Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji z dnia 28 września 2011 r. dotyczącą dokumentów wyjaśniających państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji, dokumentu wyjaśniającego lub szeregu takich dokumentów wyjaśniających związek między przepisami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy ustawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione.

(43) Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2009/71/Euratom,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

W dyrektywie 2009/71/Euratom wprowadza się następujące zmiany:

(1) w rozdziale 1 nagłówek otrzymuje brzmienie:

„cele, zakres stosowania i definicje”;

(2) w art. 1 dodaje się lit. c) w brzmieniu:

„c) zapewnienie wprowadzenia przez państwa członkowskie odpowiednich rozwiązań krajowych, tak aby obiekty jądrowe były projektowane, lokalizowane, budowane, uruchamiane, eksploatowane lub likwidowane w sposób zapobiegający nieuprawnionym uwolnieniom substancji promieniotwórczych.”;

(3) w art. 2 wprowadza się następujące zmiany:

(a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszelkich cywilnych obiektów jądrowych podlegających zezwoleniu określonemu w art. 3 ust. 4 na wszystkich etapach objętych tym zezwoleniem.”;

(b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Niniejsza dyrektywa uzupełnia podstawowe normy, o których mowa w art. 30 Traktatu, w zakresie bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych, oraz pozostaje bez uszczerbku dla obowiązującego prawodawstwa wspólnotowego w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ludności przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego, w szczególności dla dyrektywy 96/29/Euratom.”;

(4) w art. 3 dodaje się ust. 6-17 w brzmieniu:

(1) „6.           »zabezpieczenie wielostopniowe« oznacza wdrażanie zgodnie z ustaloną hierarchią różnych poziomów różnorodnych urządzeń i procedur w celu zapobiegania eskalacji przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych oraz w celu utrzymania skuteczności barier fizycznych umieszczonych pomiędzy źródłem promieniowania lub materiałem promieniotwórczym a pracownikami, ludnością lub powietrzem, wodą i glebą, w stanach eksploatacyjnych oraz, w przypadku niektórych barier, w warunkach awaryjnych;

7.       »zdarzenie nadzwyczajne« oznacza jakiekolwiek niezamierzone zdarzenie, którego skutki lub potencjalne skutki nie są nieistotne z punktu widzenia ochrony lub bezpieczeństwa jądrowego;      

8.       »awaria« oznacza każde nieoczekiwane zdarzenie, w tym błędy eksploatacyjne, awarie urządzeń i inne anomalie, którego skutki lub potencjalne skutki nie są nieistotne z punktu widzenia ochrony lub bezpieczeństwa jądrowego;

9.       »wczesne uwolnienia« oznaczają sytuacje, które wymagałyby podjęcia poza terenem obiektu działań na wypadek zdarzenia radiacyjnego, lecz w przypadku których czas dostępny na ich wdrożenie jest niewystarczający;

10.     »duże uwolnienia« oznaczają sytuacje, które wymagałyby podjęcia środków ochronnych wobec ludności, które to środki nie mogą być ograniczone w przestrzeni lub czasie;

11.     »praktyczne wykluczenie« oznacza, że wystąpienie danego stanu jest fizycznie niemożliwe lub może być uznane z wysokim stopniem pewności za niezwykle mało prawdopodobne;

12.     »racjonalnie osiągalne« oznacza, że, oprócz spełnienia wymogów w zakresie dobrych praktyk w dziedzinie inżynierii, należy dążyć do określenia dalszych środków bezpieczeństwa lub środków mających na celu zmniejszenie ryzyka w odniesieniu do projektowania, rozruchu, eksploatacji lub likwidacji obiektu jądrowego oraz, że środki te powinny zostać wdrożone, chyba że można wykazać, iż są one rażąco nieproporcjonalnie w stosunku do korzyści w zakresie bezpieczeństwa, jakie by przyniosły;

13.     »warunki projektowe« oznaczają zakres warunków i zdarzeń wyraźnie uwzględnionych w projekcie obiektu, zgodnie z ustalonymi kryteriami, aby obiekt mógł je wytrzymać bez przekroczenia dozwolonych granic w ramach planowanej eksploatacji systemów bezpieczeństwa;

14.     »awaria projektowa« oznacza warunki awaryjne, do funkcjonowania w jakich został zaprojektowany obiekt według ustalonych kryteriów, i w przypadku których uszkodzenie paliwa i uwolnienie substancji promieniotwórczych są utrzymywane w dozwolonych granicach;

15.     »awaria pozaprojektowa« oznacza awarię, która jest możliwa, ale nie została w pełni uwzględniona w projekcie, ponieważ uznano ją za zbyt mało prawdopodobną;

16.     »analiza rozszerzonych warunków projektowych« oznacza zbiór rozszerzonych warunków projektowych otrzymanych na podstawie oceny technicznej, ocen deterministycznych i probabilistycznych w celu dalszej poprawy bezpieczeństwa elektrowni jądrowej poprzez zwiększenie potencjału elektrowni do wytrzymania, bez występowania niedopuszczalnych skutków radiologicznych, awarii, które są bardziej ciężkie niż awarie projektowe lub wiążą się z dodatkowymi awariami. Rozszerzone warunki projektowe są stosowane w celu identyfikacji dodatkowych scenariuszy awarii, które należy uwzględnić w projekcie, oraz w celu zaplanowania możliwych do przeprowadzenia działań służących zapobieganiu takim awariom lub łagodzeniu ich skutków w razie ich wystąpienia.

17.     »okresowa kontrola bezpieczeństwa« oznacza systematyczną ponowną ocenę bezpieczeństwa istniejącego obiektu dokonywaną w regularnych odstępach w celu zajęcia się skumulowanymi skutkami starzenia się obiektu, modyfikacji, doświadczeń zebranych w ramach eksploatacji, rozwoju technicznego i aspektów lokalizacji oraz mającą na celu zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa przez cały okres eksploatacji obiektu.”;

(5) w rozdziale 2 po nagłówku „zobowiązania” dodaje się tytuł w brzmieniu:

„Sekcja 1

Ogólne zobowiązania”;

(6) w art. 4 ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:

(a) część wstępna otrzymuje brzmienie:

„1. Państwa członkowskie ustanawiają i utrzymują krajowe ramy prawne, regulacyjne i organizacyjne (zwane dalej „ramami krajowymi”) bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych, które przypisują odpowiedzialność i zapewniają koordynację między właściwymi organami państwa. W ramach krajowych przewiduje się w szczególności:”;

(b) lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a)        krajowe ustalenia w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, obejmujące wszystkie etapy cyklu życia obiektów jądrowych, o których mowa w art. 3 ust. 4;”;

(c) lit. b) otrzymuje brzmienie:

„b)        system wydawania zezwoleń i zakazu eksploatacji obiektów jądrowych bez zezwolenia;”;

(d) lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c)        system nadzoru nad bezpieczeństwem jądrowym;”;

(7) w art. 5 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

„2.     Państwa członkowskie gwarantują rzeczywistą niezależność właściwego organu regulacyjnego od niepożądanych wpływów w podejmowaniu przez niego decyzji, w szczególności przy wykonywaniu zadań regulacyjnych określonych w ust. 3, zapewniając, by bezpieczeństwo nie było podporządkowane interesom politycznym, gospodarczym lub społecznym. W tym celu państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby właściwy organ regulacyjny:

a) był funkcjonalnie oddzielony od jakiegokolwiek innego podmiotu publicznego lub prywatnego zajmującego się promowaniem lub wykorzystywaniem energii jądrowej lub produkcją energii elektrycznej;

b) wykonując swoje zadania regulacyjne, nie występował o instrukcje do ani ich nie przyjmował od jakiegokolwiek innego podmiotu publicznego lub prywatnego, zajmującego się promowaniem lub wykorzystywaniem energii jądrowej lub produkcją energii elektrycznej;

c) podejmował decyzje regulacyjne, opierające się na obiektywnych i możliwych do sprawdzenia kryteriach związanych z bezpieczeństwem;

d) posiadał własne odpowiednie środki budżetowe i niezależność w wykonywaniu przyznanego budżetu. Mechanizm finansowania i proces rozdziału środków budżetowych zostają wyraźnie określone w ramach krajowych;

e) zatrudniał odpowiednią liczbę pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje, doświadczenie i wiedzę fachową;

f) ustanawiał procedury i kryteria mianowania i zwalniania personelu oraz dotyczące zapobiegania ewentualnym konfliktom interesów i ich rozwiązywania;

g) dostarczał informacji dotyczących bezpieczeństwa bez przeglądu lub konieczności zezwolenia ze strony jakiegokolwiek innego podmiotu publicznego lub prywatnego, zgodnie z art. 8 ust. 2.

3.       Państwa członkowskie zapewniają właściwemu organowi regulacyjnemu uprawnienia niezbędne do wypełniania jego obowiązków związanych z ramami krajowymi opisanymi w art. 4 ust. 1, z należytym uwzględnieniem priorytetowego znaczenia bezpieczeństwa. W tym celu państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych następujących głównych zadań regulacyjnych:

a)       określenia krajowych wymogów bezpieczeństwa jądrowego;

b)       wymagania od posiadacza zezwolenia zgodności z krajowymi wymogami bezpieczeństwa jądrowego i warunkami stosownego zezwolenia;

c)       wymagania wykazania tej zgodności, w tym z wymogami art. 6 ust. 2-5 i art. 8a-8d;

d)       zweryfikowania tej zgodności przez oceny i inspekcje regulacyjne;

e)       przeprowadzania działań na rzecz egzekwowania przepisów, w tym zawieszenia eksploatacji obiektu jądrowego zgodnie z warunkami określonymi w ramach krajowych, o których mowa w art. 4 ust. 1.”;

(8) w art. 6 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.     Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby pierwotna odpowiedzialność za bezpieczeństwo jądrowe obiektu jądrowego spoczywała na posiadaczu zezwolenia. Odpowiedzialność ta nie może być delegowana.”;

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Państwa członkowskie zapewniają, aby zgodnie z ramami krajowymi posiadacze zezwoleń, pod nadzorem właściwego organu regulacyjnego, regularnie oceniali i weryfikowali oraz stale poprawiali, w rozsądnie osiągalnym zakresie, bezpieczeństwo jądrowe obiektów jądrowych w sposób systematyczny i możliwy do zweryfikowania.”;

c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.     Oceny, o których mowa w ust. 2, obejmują weryfikację, czy, w oparciu o kompleksową ocenę bezpieczeństwa, istnieją środki ochrony przed awariami i łagodzenia ich skutków, w tym sprawdzanie przepisów dotyczących zabezpieczenia wielostopniowego oraz organizacyjnych środków ochrony wprowadzonych przez posiadaczy zezwoleń , które musiałyby nie spełnić swoich funkcji, aby pracownicy i ludność zostali w znaczącym stopniu narażeni na promieniowanie jonizujące.”;

d) ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4.     Państwa członkowskie zapewniają, aby ramy krajowe wymagały od posiadaczy zezwoleń ustanawiania i wdrażania systemów zarządzania dających należyte pierwszeństwo bezpieczeństwu jądrowemu i aby systemy te były regularnie weryfikowane przez właściwy organ regulacyjny.”;

e) dodaje się ust. 4a w brzmieniu:

„4a.    Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby ubiegający się o zezwolenie był zobowiązany do przedłożenia szczegółowego dokumentu wykazującego bezpieczeństwo. Jego zakres i poziom szczegółowości są współmierne z potencjalną skalą i charakterem przedstawionego zagrożenia. Jest on poddawany przeglądowi i ocenie przez właściwy organ regulacyjny zgodnie z jasno określonymi procedurami.”;

f) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5.     Państwa członkowskie zapewniają, aby ramy krajowe wymagały od posiadaczy zezwoleń zapewniania i utrzymywania odpowiednich zasobów finansowych i ludzkich, posiadających odpowiednie kwalifikacje, wiedzę fachową i umiejętności, w celu wypełniania ich obowiązków związanych z bezpieczeństwem jądrowym obiektu jądrowego, określonych w ust. 1-4a niniejszego artykułu oraz w art. 8a-8d niniejszej dyrektywy. Obowiązki te obejmują również pracowników podwykonawców.”;

(9) art. 7 i 8 otrzymują brzmienie:

„Artykuł 7

Wiedza fachowa i umiejętności w zakresie bezpieczeństwa jądrowego

Państwa członkowskie zapewniają, aby ramy krajowe wymagały od wszystkich stron podjęcia kroków na rzecz edukacji, szkoleń i ćwiczeń ich personelu odpowiedzialnego za kwestie związane z bezpieczeństwem jądrowym obiektów jądrowych oraz za ustalenia w zakresie gotowości i postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu, w celu zdobywania, utrzymania i dalszego rozwijania aktualnej i wzajemnie uznawanej wiedzy fachowej oraz umiejętności w zakresie bezpieczeństwa jądrowego.

Artykuł 8

Przejrzystość

1. Państwa członkowskie zapewniają udostępnianie pracownikom i ludności w odpowiednim czasie aktualnych informacji związanych z bezpieczeństwem jądrowym obiektów jądrowych i powiązanymi zagrożeniami, ze szczególnym uwzględnieniem osób mieszkających w pobliżu obiektu jądrowego.

Obowiązek ustanowiony w akapicie pierwszym obejmuje zapewnienie opracowania, opublikowania i wdrażania przez właściwy organ regulacyjny i posiadaczy zezwoleń, w ramach ich zakresów odpowiedzialności, strategii na rzecz przejrzystości obejmującej, między innymi, informacje na temat normalnych warunków eksploatacyjnych obiektów jądrowych, nieobowiązkowych konsultacji z pracownikami i ludnością oraz komunikację w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych i awarii.

2. Informacje muszą być udostępniane publicznie zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami unijnymi i krajowymi oraz zobowiązaniami międzynarodowymi, pod warunkiem że nie narusza to innych nadrzędnych interesów, takich jak tych związanych z bezpieczeństwem, uznanych w przepisach krajowych lub w zobowiązaniach międzynarodowych.

3. Państwa członkowskie zapewniają społeczeństwu wczesne i skuteczne możliwości udziału w procesie udzielania zezwoleń w odniesieniu do obiektów jądrowych, zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnymi i krajowymi oraz zobowiązaniami międzynarodowymi.”;

(10) po art. 8 dodaje się sekcję 2 w brzmieniu:

„Sekcja 2

Zobowiązania szczególne

Artykuł 8a

Cel w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych

1. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby obiekty jądrowe były projektowane, lokalizowane, budowane, uruchamiane, eksploatowane i likwidowane, mając na względzie cel polegający na zapobieganiu potencjalnym uwolnieniom substancji promieniotwórczych dzięki:

(a) praktycznemu wykluczeniu występowania wszystkich sekwencji awarii, które prowadziłyby do wczesnych lub dużych uwolnień;

(b) w odniesieniu do awarii, których występowanie nie zostało praktycznie wykluczone, dzięki wdrażaniu środków projektowych, tak aby wobec ludności potrzebne było podjęcie jedynie ograniczonych środków ochronnych w czasie i przestrzeni oraz, by był dostępny wystarczający czas na wdrożenie tych środków, a także by częstość takich awarii była ograniczona do minimum.

2. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby cel ustanowiony w ust. 1 miał zastosowanie do istniejących obiektów jądrowych w zakresie, w jakim jest to racjonalnie osiągalne.

Artykuł 8b

Wdrożenie celu w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych

Aby osiągnąć cel w zakresie bezpieczeństwa określony w art. 8a, państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby obiekty jądrowe były:

a)          lokalizowane z należytym uwzględnieniem zapobiegania, tam, gdzie to możliwe, zewnętrznym naturalnym i powodowanym działalnością człowieka zagrożeniom oraz minimalizowania ich wpływu;

b)         projektowane, budowane, uruchamiane, eksploatowane i likwidowane na podstawie koncepcji zabezpieczenia wielostopniowego w taki sposób, by:

(i) dawki promieniowania otrzymywane przez pracowników i ludność nie przekraczały określonych limitów i były utrzymywane na tak niskim poziomie, jak jest to racjonalnie osiągalne;

(ii) występowanie zdarzeń nadzwyczajnych było zminimalizowane;

(iii) potencjał eskalacji do sytuacji awarii zmniejszał się dzięki zwiększaniu zdolności obiektu jądrowego w zakresie skutecznego zarządzania zdarzeniami nadzwyczajnymi i ich kontrolowania;

(iv) szkodliwe skutki zdarzeń nadzwyczajnych oraz awarii projektowych, w przypadku ich wystąpienia, były łagodzone w celu zagwarantowania, że nie powodują one poza terenem obiektu oddziaływania radiologicznego, lub powodują jedynie niewielkie oddziaływanie radiologiczne;

(v) zapobiegać zewnętrznym naturalnym i powodowanym przez człowieka zagrożeniom, tam, gdzie to możliwe, oraz minimalizować ich wpływ.

Artykuł 8c

Metodyka w zakresie lokalizacji, projektowania, budowy, rozruchu, eksploatacji i likwidacji obiektów jądrowych

1. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby posiadacz zezwolenia, pod nadzorem właściwego organu regulacyjnego:

(a) regularnie oceniał oddziaływanie radiologiczne obiektu jądrowego na pracowników, ludność oraz powietrze, wodę i glebę, zarówno w normalnych warunkach eksploatacyjnych, jak i w warunkach awaryjnych;

(b) określał, dokumentował i poddawał ponownej ocenie, regularnie, co najmniej raz na dziesięć lat, warunki projektowe obiektów jądrowych za pomocą okresowych kontroli bezpieczeństwa oraz uzupełniał te warunki poprzez analizę rozszerzonych warunków projektowych, aby zagwarantować, że wdrożono wszelkie racjonalnie wykonalne środki na rzecz poprawy;

(c) zapewniał uwzględnienie w analizie rozszerzonych warunków projektowych wszystkich awarii, zdarzeń i splotów zdarzeń, w tym wewnętrznych i zewnętrznych naturalnych lub powodowanych przez człowieka zagrożeń i ciężkich awarii, prowadzących do warunków, których nie objęto w ramach awarii projektowych;

(d) ustanawiał i wdrażał strategie łagodzenia przebiegu zarówno awarii projektowych, jak i awarii pozaprojektowych;

(e) wdrażał wytyczne dotyczące zarządzania w przypadku poważnych awarii dotyczące wszystkich elektrowni jądrowych oraz, w stosownych przypadkach, innych obiektów jądrowych, obejmujące wszystkie warunki eksploatacji, awarie w basenach wypalonego paliwa jądrowego oraz awarie długotrwałe;

(f) przeprowadzał szczegółową kontrolę bezpieczeństwa obiektów jądrowych, które właściwy organ regulacyjny uzna za bliskie pierwotnie przewidywanemu końcowi okresu ich eksploatacji, oraz w odniesieniu do których wystąpiono o przedłużenie okresu eksploatacji.

2. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby przyznanie lub przegląd zezwolenia na budowę lub eksploatację obiektu jądrowego opierało się na właściwej ocenie bezpieczeństwa specyficznej dla danego obiektu oraz miejsca jego lokalizacji.

3. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby w odniesieniu do elektrowni jądrowych oraz, w odpowiednich przypadkach, w odniesieniu do reaktorów badawczych, w przypadku których o zezwolenie na budowę występuje się po raz pierwszy, właściwy organ regulacyjny zobowiązał wnioskodawcę do wykazania, że projekt praktycznie ogranicza występowanie skutków uszkodzenia rdzenia reaktora do wnętrza obudowy bezpieczeństwa.

Artykuł 8d

Gotowość i  postępowanie w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu

Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby posiadacz zezwolenia, pod nadzorem właściwego organu regulacyjnego:

(a) przygotowywał i regularnie aktualizował plan postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych na terenie obiektu, który to plan:

(a) (i) opiera się na ocenie zdarzeń i okoliczności, które mogą wymagać podjęcia środków ochronnych na terenie obiektu lub poza nim;

(b) (ii) jest skoordynowany ze wszystkimi pozostałymi podmiotami, których to dotyczy, a także uwzględnia wnioski płynące z doświadczeń zebranych w ramach poważnych zdarzeń, w przypadku ich wystąpienia;

(c) (iii) dotyczy w szczególności zdarzeń, które mogłyby mieć wpływ na szereg różnych jednostek obiektu jądrowego;

(b) ustanowił niezbędną strukturę organizacyjną dla jasnego podziału obowiązków oraz zapewniał dostępność odpowiednich zasobów i aktywów;

(c) wprowadził ustalenia w zakresie koordynacji działań na terenie obiektu oraz w zakresie współpracy z organami i agencjami odpowiedzialnymi za postępowanie w przypadku zdarzenia radiacyjnego we wszystkich jego fazach, które to ustalenia należy regularnie poddawać sprawdzeniu;

(d) zapewniał środki w zakresie przygotowania dla pracowników na terenie obiektu w odniesieniu do ewentualnych zdarzeń nadzwyczajnych i awarii;

(e) zapewniał ustalenia dotyczące współpracy transgranicznej i międzynarodowej, w tym określone z góry procedury otrzymywania pomocy zewnętrznej na terenie obiektu, jeżeli zajdzie taka potrzeba;

(f) zorganizował na terenie obiektu centrum reagowania na zdarzenia radiacyjne wystarczająco chronione przed zagrożeniami naturalnymi i promieniotwórczością w celu zapewnienia bezpiecznego w nim przebywania;

(g) podejmował środki ochronne w przypadku zdarzenia radiacyjnego w celu złagodzenia wszelkich skutków dla zdrowia ludzi oraz w odniesieniu do powietrza, wody i gleby.”;

(11) po rozdziale 2 dodaje się rozdział 2a w brzmieniu:

„ROZDZIAŁ 2a

Przeglądy zewnętrzne i wytyczne

Artykuł 8e

Przeglądy zewnętrzne

1. W celu ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego państwa członkowskie organizują co najmniej co dziesięć lat okresowe samooceny swoich ram krajowych i właściwych organów regulacyjnych oraz międzynarodowy przegląd zewnętrzny odpowiednich części swoich ram krajowych i właściwych organów regulacyjnych. Wyniki wszelkich przeglądów zewnętrznych przekazywane są państwom członkowskim i Komisji, gdy tylko są dostępne.

2. Państwa członkowskie, przy wsparciu ze strony właściwych organów regulacyjnych, organizują okresowo, a co najmniej raz na sześć lat, system tematycznych przeglądów zewnętrznych i uzgadniają ramy czasowe i sposoby jego realizacji. W tym celu państwa członkowskie:

(a) wspólnie i w ścisłej koordynacji z Komisją wybierają jeden konkretny aspekt dotyczący bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych lub kilka takich aspektów. Jeżeli państwa członkowskie nie wybiorą wspólnie co najmniej jednego aspektu w ramach czasowych określonych w niniejszym ustępie, Komisja wybiera aspekty, które będą przedmiotem przeglądu zewnętrznego;

(b) w oparciu o te aspekty przeprowadzają krajowe oceny, w ścisłej współpracy z posiadaczami zezwoleń, i podają do wiadomości ich wyniki;

(c) wspólnie określają metodykę, organizują i przeprowadzają przegląd zewnętrzny wyników ocen krajowych, o których mowa w lit. b), do udziału w którym zaprasza się Komisję;

(d) publikują wyniki przeglądów zewnętrznych, o których mowa w lit. c).

3. Każde państwo członkowskie podlegające przeglądowi zewnętrznemu, o którym mowa w ust. 2, ustala plan i tryb wprowadzania w życie na swoim terytorium odpowiednich technicznych zaleceń wynikających z procesu przeglądu zewnętrznego oraz informuje o nich Komisję.

4. W przypadku stwierdzenia znacznych odstępstw lub opóźnień we wdrażaniu zaleceń technicznych wynikających z procesu przeglądu zewnętrznego Komisja zwraca się do właściwych organów regulacyjnych państw członkowskich, których to nie dotyczy, do zorganizowania i przeprowadzenia wizyty kontrolnej w celu uzyskania pełnego obrazu sytuacji oraz w celu poinformowania zainteresowanego państwa członkowskiego o możliwych środkach służących usunięciu wszelkich stwierdzonych niedociągnięć.

5. W przypadku awarii, która prowadzi do wczesnych lub dużych uwolnień, lub w przypadku zdarzenia nadzwyczajnego prowadzącego do sytuacji, które wymagałyby podjęcia poza terenem obiektu działań na wypadek zdarzenia radiacyjnego, lub środków ochronnych wobec ludności, państwo członkowskie, którego to dotyczy, zwraca się w ciągu sześciu miesięcy o przeprowadzenie przeglądu zewnętrznego danego obiektu zgodnie z ust. 2, do udziału w którym zaprasza się Komisję.

Artykuł 8f Wytyczne dotyczące poprawy bezpieczeństwa jądrowego

W oparciu o wyniki przeglądów zewnętrznych przeprowadzonych zgodnie z art. 8e ust. 2 oraz wynikające z nich zalecenia techniczne, zgodnie z zasadami przejrzystości i ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego, państwa członkowskie, przy wsparciu ze strony właściwych organów regulacyjnych, wspólnie opracowują i ustalają wytyczne dotyczące konkretnych aspektów, o których mowa w art. 8e ust. 2 lit. a).”;

(12) po rozdziale 2a dodaje się tytuł w brzmieniu:

„rozdział 2b

PRZEPISY OGÓLNE”;

(13) w art. 9 skreśla się ust. 3;

(14) po art. 9 dodaje się art. 9a w brzmieniu:

„Artykuł 9a Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają zasady dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszeń przepisów krajowych przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy i podejmują wszystkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie powiadamiają o tych przepisach Komisję najpóźniej do [insert date –this date must correspond to the deadline for transposition set out in article 2 of this proposal] i powiadamiają ją bezzwłocznie o wszelkich późniejszych zmianach mających na nie wpływ.”;

(15) w art. 10 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Obowiązki w zakresie transpozycji i wdrażania art. 6, 8a, 8b, 8c, 8d i 9a niniejszej dyrektywy nie mają zastosowania do Cypru, Irlandii, Luksemburga i Malty, chyba że postanowią prowadzić jakąkolwiek działalność związaną z obiektami jądrowymi podlegającymi obowiązkowi zezwolenia na mocy ich jurysdykcji.”.

Artykuł 2

1.           Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia [deadline for transposition to be inserted in the course of the legislative process]. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

2.           Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą, a także wszelkie późniejsze zmiany tych przepisów.

Artykuł 3

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 4

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.

                                                                       W imieniu Rady

                                                         Przewodniczący

[1]                      Konkluzje Rady Europejskiej EUCO 10/1/11

[2]                      Belgia, Bułgaria, Finlandia, Francja, Hiszpania, Niderlandy, Niemcy, Republika Czeska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Zjednoczone Królestwo.

[3]                      Elektrownia jądrowa Ignalina jest obecnie poddawana likwidacji.

[4]                      COM 784 final.

[5]                      Peer review Report – Stress Tests performed on European nuclear power plants (Sprawozdanie z przeglądu zewnętrznego – testy wytrzymałościowe przeprowadzone w europejskich elektrowniach jądrowych) www.ensreg.eu.

[6]                      ENSREG Action Plan regarding the follow-up of the peer-review of the stress tests performed on European nuclear power plants (Plan działania ENSREG dotyczący działań następczych podjętych w wyniku przeglądów zewnętrznych testów wytrzymałościowych przeprowadzonych w odniesieniu do elektrowni jądrowych w Europie).

[7]                      COM(2012) 571 z 4.10.2012.

[8]                      17 krajowych planów działania jest dostępnych na stronie internetowej ENSREG www.ensreg.eu.

[9]                      http://www.ensreg.eu/ensreg-conferences.

[10]                    P7_TA(2011)0318.

[11]                    P7_TA(2011)0327.

[12]                    P7_TA(2013)0089.

[13]                    TEN/498.

[14]                    Dz.U. L 172 z 2.7.2009.

[15]                    Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2002 r., [2002] ECR I-11221.

[16]                    Wcześniej istniały tylko dwie prawnie niewiążące rezolucje Rady z dnia 22 lipca 1975 r. i 18 czerwca 1992 r. w sprawie technicznych problemów bezpieczeństwa jądrowego.

[17]                    INFCIRC 449 z dnia 5 lipca 1994 r.

[18]                    Seria norm bezpieczeństwa MAEA nr SF-1 (2006).

[19]                    Dyrektywa Rady 96/29/Euratom ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego

[20]                    Wniosek Komisji dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie unijnego mechanizmu ochrony ludności (COM/2011/934 final), mający między innymi na celu zastąpienie decyzji Rady nr 2007/779 z dnia 8 listopada 2007 r. ustanawiającej wspólnotowy mechanizm ochrony ludności (wersja przekształcona).

[21]                    COM(2002) 704 final.

[22]                    Na przykład pierwsza konferencja ENSREG w dniach 28-29 czerwca 2011 r., konferencja zainteresowanych stron na temat przeglądów zewnętrznych w dniu 17 stycznia 2012 r., debata publiczna na temat testów wytrzymałościowych i wyników przeglądów zewnętrznych w dniu 8 maja 2012 r. Druga konferencja ENSREG odbędzie się w czerwcu 2013 r.

[23]                    Np. Governmental, Legal and Regulatory Framework for Safety - General safety requirements (Rządowe, prawne i regulacyjne ramy na rzecz bezpieczeństwa – ogólne wymogi w zakresie bezpieczeństwa) - Seria norm bezpieczeństwa MAEA nr GSR, część 1.

[24]                    Seria międzynarodowych warsztatów w latach 2009-2013 z udziałem DG ds. Energii, DG ds. Środowiska ze strony Komisji oraz francuskich lokalnych komisji ds. informowania (CLI) i ich krajowego stowarzyszenia (Association nationale des comités et des commissions locales d'information, ANCCLI, krajowe stowarzyszenie komunalnych komitetów i komisji ds. informowania).

[25]                    Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, ratyfikowana dnia 17 lutego 2005 r. decyzją Rady 2005/370/WE.

[26]                      Dz.U. L 159 z 29.6.1996, s. 1.

[27]                      C-187/87 (Rec. 1988, s. 5013), C-376/90 (Rec. 1992, s. I-6153) oraz C-29/99 (Rec. 2002, s. I-11221).

[28]                      Dz.U. L 172 z 6.5.2004, s. 7.

[29]                      Dz.U. L 172 z 2.7.2009, s. 18.

[30]                      Dz.U. L 318 z 11.12.1999, s. 20.

[31]                      Podstawy bezpieczeństwa MAEA: Podstawowe zasady bezpieczeństwa, Seria norm bezpieczeństwa MAEA nr SF-1 (2006).

[32]                      Dz.U. L 199 z 2.8.2011, s. 48.

[33]                      Przyjęte przez COREPER w dniu 25 kwietnia 2007 r. (dok. ref. 8784/07) oraz Radę ds. Gospodarczych i Finansowych w dniu 8 maja 2007 r.

[34]                      Dz.U. L 195 z 27.7.2007, s. 44.

[35]                    Rada Europejska EUCO 10/1/11.

[36]                    Sprawozdanie ENSREG z przeglądu zewnętrznego – testy wytrzymałościowe przeprowadzone w europejskich elektrowniach jądrowych, 25 kwietnia 2012 r.

[37]                    COM(2011) 784 final.

[38]                    COM (2012) 571 final.

[39]                    Dz.U. L 26 z 28.1.2012, s. 1 - wersja ujednolicona dyrektywy 85/337/EWG w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, z późniejszymi zmianami.

[40]                    Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (COM(2011) 934 final).

[41]                    Dz.U. L 371 z 30.12.1987, s. 76.

[42]                    Dz.U. L 357 z 7.12.1989, s. 31