52011DC0047

[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 9.2.2011

KOM(2011) 47 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Drugie sprawozdanie z wdrażania i funkcjonowania przepisów dotyczących małego ruchu granicznego wprowadzonych rozporządzeniem nr 1931/2006

KOMUNIKAT KOMISJIDO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Drugie sprawozdanie z wdrażania i funkcjonowania przepisów dotyczących małego ruchu granicznego wprowadzonych rozporządzeniem nr 1931/2006

1. WPROWADZENIE

Rozporządzenie z 2006 r. ustanawiające przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich[1] zezwala w przypadku osób zamieszkujących w strefie przygranicznej na odstępstwo od ogólnych przepisów regulujących kontrolę graniczną, określonych w kodeksie granicznym Schengen. Ma to pozwolić na uniknięcie tworzenia barier dla handlu oraz wymiany społecznej i kulturalnej, lub też współpracy regionalnej z państwami sąsiadującymi. Rozporządzenie upoważnia państwa członkowskie do zwierania dwustronnych umów z państwami sąsiadującymi spoza UE, pod warunkiem, że umowy te spełniają wymogi określone we wspomnianym rozporządzeniu.

W pierwszym sprawozdaniu z wdrażania i funkcjonowania przepisów dotyczących małego ruchu granicznego (MRG)[2] Komisja stwierdziła: „w miarę praktycznego wdrażania dalszych umów dostępne będą bardziej wyczerpujące informacje. Komisja jest gotowa przedłożyć Parlamentowi Europejskiemu i Radzie nowe sprawozdanie na temat wdrażania i funkcjonowania małego ruchu granicznego w drugiej połowie 2010 r.”.

Komisja zwróciła się do państw członkowskich o informacje na temat stosowania przepisów dotyczących małego ruchu granicznego oraz ich skutków. Drugie sprawozdanie zostało przygotowane na podstawie odpowiedzi przekazanych przez osiemnaście państw członkowskich. Sześć państw członkowskich (NL, IT, CZ, EL, CY i BG) nie udzieliło odpowiedzi. Niemniej jednak państwa członkowskie, które nie posiadają lądowych granic zewnętrznych lub też nie zamierzają zawierać umów o małym ruchu granicznym, nie przedstawiły żadnych ogólnych uwag dotyczących wdrożenia i funkcjonowania przepisów w tym zakresie.

2. KONSULTACJE NA PODSTAWIE ART. 13 ROZPORZąDZENIA W SPRAWIE MAłEGO RUCHU GRANICZNEGO

W tej części dokumentu przedstawiono aktualne informacje na temat umów dwustronnych z uwzględnieniem rozwoju sytuacji od pierwszego sprawozdania z lipca 2009 r.

2.1. Obowiązujące umowy

Od momentu przyjęcia rozporządzenia weszły w życie cztery umowy o małym ruchu granicznym: umowa pomiędzy Węgrami i Ukrainą w styczniu 2008 r., Słowacją i Ukrainą we wrześniu 2008 r., Polską i Ukrainą w lipcu 2009 r. oraz pomiędzy Rumunią i Mołdawią w październiku 2010 r. Jedynie ta ostatnia umowa jest w pełni zgodna z rozporządzeniem w sprawie małego ruchu granicznego. W pozostałych umowach bądź rozszerzono strefę przygraniczną poza obszar, na jaki zezwala rozporządzenie, (HU-UA; SK-UA, choć w ograniczonym zakresie) lub też wprowadzono w nich wymóg podróżnego ubezpieczenia medycznego (PL-UA), co również stoi w sprzeczności z rozporządzeniem.

Ponadto pomiędzy Słowenią i Chorwacją nadal obowiązuje dwustronna umowa o współpracy w zakresie ruchu przygranicznego z 2001 r., która jest niezgodna z rozporządzeniem w odniesieniu do szeregu ważnych kwestii[3]. Komisja wielokrotnie zwracała się do Słowenii o wprowadzenie zmian w umowie w celu dostosowania jej do przepisów rozporządzenia. Komisja nie została jednak poinformowana o żadnych zmianach w umowie, nie otrzymała również deklaracji w sprawie terminu wprowadzenia jakichkolwiek zmian.

Umowa o małym ruchu granicznym pomiędzy Austrią i Liechtensteinem wygaśnie, ponieważ państwo to już wkrótce dołączy do strefy Schengen.

2.2. Umowy, które wejdą w życie w najbliższym czasie

- Polska – Białoruś

Projekt umowy został skonsultowany z Komisją, która wskazała, że podróżne ubezpieczenie medyczne wymagane w celu przekroczenia granicy jest niezgodne z rozporządzeniem. Nie dostarczono żadnej mapy białoruskiej strefy przygranicznej, w rezultacie nie można było ocenić, czy strefa ta jest zgodna z rozporządzeniem. Do projektu umowy nie wprowadzono żadnych poprawek. Polska i Białoruś podpisały umowę w dniu 12 lutego 2010 r. W chwili obecnej w obu państwach są w toku procedury wewnętrzne związane z ratyfikacją podpisanej umowy. Przewiduje się, że umowa wejdzie w życie na początku 2011 r.

- Łotwa – Białoruś

W sierpniu 2009 r. przekazano Komisji do konsultacji projekt umowy między Łotwą i Białorusią. Komisja wskazała dwa elementy niezgodne z rozporządzeniem: wymóg posiadania podróżnego ubezpieczenia medycznego, jak również brak obowiązkowego wymogu udowodnienia miejsca zamieszkania w strefie przygranicznej oraz uzasadnionych przyczyn częstego przekraczania granicy. W grudniu 2010 r. Łotwa poinformowała Komisję, że umowę podpisano w dniu 23 sierpnia 2010 r., a Łotwa ratyfikowała ją w październiku 2010 r. Do projektu umowy nie wprowadzono żadnych poprawek.

- Litwa – Białoruś

Projekt umowy został skonsultowany z Komisją, która uznała, że jest on zgodny z rozporządzeniem. Litwa i Białoruś podpisały umowę o małym ruchu granicznym w dniu 20 października 2010 r. Procedura ratyfikacji jest w toku. Przewiduje się, że umowa wejdzie w życie w 2011 r.

- Norwegia – Federacja Rosyjska

Projekt umowy został skonsultowany z Komisją, która oceniła, że jest on zgodny z rozporządzeniem. Norwegia i Federacja Rosyjska podpisały umowę o małym ruchu granicznym w dniu 2 listopada 2010 r. Procedura ratyfikacji jest w toku. Przewiduje się, że umowa wejdzie w życie w 2011 r.

2.3. Pozostałe konsultacje

Z Komisją skonsultowano projekty umów pomiędzy Łotwą i Federacją Rosyjską, Litwą i Federacją Rosyjską oraz pomiędzy Rumunią i Ukrainą. Umowy te uznano za zgodne z rozporządzeniem, ale nie zostały one jeszcze podpisane.

W październiku 2008 r. Komisja przedstawiła swoje uwagi odnośnie do projektów umów pomiędzy Bułgarią i Serbią oraz Bułgarią i Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii, od tego czasu jednak nie przeprowadzono z nią dalszych konsultacji w sprawie rzeczonych projektów.

3. FUNKCJONOWANIE PRZEPISÓW DOTYCZąCYCH MAłEGO RUCHU GRANICZNEGO W PRAKTYCE

3.1. Ułatwienia wprowadzone przez państwa członkowskie w umowach dwustronnych

W pierwszym sprawozdaniu Komisja oceniła, że w umowach o małym ruchu granicznym ustanawia się bardziej rygorystyczne warunki niż te, które dopuszcza rozporządzenie w sprawie małego ruchu granicznego. Stwierdzono również, że żadna z obowiązujących lub podpisanych umów nie wykorzystuje pełnego zakresu możliwych ułatwień. W tej kwestii nie zmieniło się nic, co pozwoliłoby zweryfikować tę ocenę.

W szczególności, w umowach przewiduje się ograniczenia dotyczące długości pobytu danej osoby na terytorium UE. Tam, gdzie rozporządzenie zezwala na pobyt w państwie członkowskim do trzech miesięcy w danym okresie, pewne umowy (ich projekty) ograniczają długość pobytu do 15 dni w przewidzianym okresie lub 90 dni w ciągu 180 dni. Trzy z omawianych umów wprowadzają wymóg, by osoba zamieszkiwała w strefie przygranicznej od trzech lat; pozostałe wymagają rocznego okresu zamieszkania, zgodnie z rozporządzeniem. Ponadto zezwolenia w ramach małego ruchu granicznego (dalej zezwolenia MRG) nie są darmowe, na co zezwala rozporządzenie, lecz wymagana jest opłata w wysokości od 20 do 35 EUR.

3.2. Korzystanie z umów dwustronnych przez mieszkańców stref przygranicznych

Aby uzyskać przegląd sytuacji w zakresie tego, jak obywatele wykorzystują umowy o małym ruchu granicznym, Komisja zwróciła się do państw członkowskich o przesłanie informacji o liczbie wydanych zezwoleń w stosunku do całkowitej liczby ludności kwalifikującej się do ich otrzymania, liczbie odrzuconych wniosków oraz przyczynach odmowy, długości pobytu oraz liczbie nadużyć/cofnięcia zezwoleń.

3.2.1. Liczba wydanych zezwoleń

Liczba zezwoleń | Okres[4] | Całkowita liczba uprawnionej ludności | Liczba wydanych zezwoleń w stosunku do liczby uprawnionej ludności |

Węgry | 58 055 | 1/2008- 5/2010 | 400 000 – 450 000 | około 13 % |

Polska | 31 652 | 7/2009– 3/2010 | 1,2 mln | około 2,7 % |

Słowacja | 1 106 | 9/2008 -6/2010 | 415 000 | około 0,3 % |

Rumunia | 20.308 | 10/2010-12/2010 | 1,2 mln | około 2 % |

Słowenia | obecna liczba ważnych zezwoleń: 15 623 | 250 000 | około 6,2 % |

Zezwolenia cieszą się dużym zainteresowaniem wśród ludności zamieszkującej w strefach przygranicznych Rumunii, ze względu na silne więzy pomiędzy Rumunią i Mołdawia, oraz Węgier, ponieważ większość zamieszkałej tam ludności należy do węgierskiej mniejszości narodowej i utrzymuje silne więzy z krajem. Osoby zamieszkujące w pobliżu granicy ze Słowenią i Polską rzadziej składają wnioski o zezwolenia MRG, najrzadziej korzystają z nich jednak osoby zamieszkujące w pobliżu granicy słowackiej.

3.2.2. Wnioski odrzucone

W okresie od grudnia 2007 r. do maja 2010 r. Węgry odrzuciły 838 wniosków, wyłącznie na podstawie wpisów do SIS oraz zakazów wjazdu do kraju i przebywania na jego terenie. Polska odrzuciła 272 wnioski w okresie od lipca 2009 r. do marca 2010 r., głównie w oparciu o wpisy do SIS, lecz również dlatego, że wnioskodawcy posiadali nadal ważne zezwolenia. Słowacja odrzuciła 169 wniosków w okresie od września 2008 r. do czerwca 2010 r., głównie dlatego, że wnioskodawcy nie przedstawili odpowiednio uzasadnionych przyczyn ekonomicznych częstego przekraczania granicy, co jest wymagane w umowie. Rumunia odrzuciła 972 wnioski od października do grudnia 2010 r., głównie dlatego, że wnioskodawcy nie przedstawili odpowiednio uzasadnionych przyczyn ekonomicznych częstego przekraczania granicy lub też uznano, że w ich przypadku występuje ryzyko nielegalnej imigracji.

Odsetek odrzuconych wniosków waha się zatem od 13 % (SK), poprzez 4,7 % (RO), 1,4 % (HU) do 0,85 % (PL). Można wobec tego uznać, że jest on stosunkowo wysoki w przypadku Słowacji, niski w przypadku Rumunii oraz bardzo niski w przypadku pozostałych dwóch państw członkowskich. Główną przyczyną odmawiania zezwoleń są wpisy do SIS lub też fakt, że wnioskodawcy nie są w stanie przedstawić uzasadnionych powodów częstego przekraczania granicy.

Słowenia poinformowała Komisję, że oficjalnie nie odrzuca żadnych wniosków: zamiast tego wnioskodawcy, którzy zostali poinformowani, że nie spełniają koniecznych wymogów, wycofują swoje wnioski.

3.2.3. Długość pobytu i liczba przekroczeń granicy

Rozporządzenie w sprawie małego ruchu granicznego zezwala na nieprzerwany pobyt o maksymalnej długości trzech miesięcy. Ponieważ kwestia ta była przedmiotem dyskusji podczas negocjacji w 2006 r., Komisja była zainteresowana otrzymaniem informacji na temat tego, jak długo posiadacze zezwoleń MRG przebywali w poszczególnych krajach. Z uwagi na fakt, że rozporządzenie w sprawie małego ruchu granicznego zwalnia beneficjentów MRG z obowiązku uzyskania stempla w paszporcie, zebranie tego typu informacji było oczywiście niemożliwe w drodze porównania stempli wjazdowych i wyjazdowych.

W celu weryfikacji, czy osoby posiadające zezwolenie MRG przestrzegają wymogu dotyczącego trzymiesięcznego pobytu, Węgry, Polska, Słowacja i Rumunia skorzystały z krajowych systemów kontroli wjazdów i wyjazdów, co pozwoliło na obliczenie długości pobytu. Państwa te były zatem w stanie dostarczyć użytecznych informacji o liczbie przekroczeń granicy oraz średniej długości pobytu.

Węgry nie dysponują szczegółowymi informacjami na temat liczby przekroczeń granicy, wskazały natomiast, że w praktyce zezwolenia używane są codziennie lub co drugi dzień, przy czym średni pobyt wynosi jeden dzień. W okresie od lipca 2009 r. do lutego 2010 r. zarejestrowano około 1 550 000 przypadków przekroczenia granicy w oparciu o zezwolenia MRG. Pod względem sumarycznej długości pobytu w okresie sześciu miesięcy od daty pierwszego przekroczenia granicy osoby, które otrzymały zezwolenie, niemal zawsze przebywały za granicą przez maksymalny okres trzech miesięcy.

Polska zarejestrowała 883 696 przypadków przekroczenia granicy w ramach małego ruchu granicznego w okresie od lipca 2009 r. do kwietnia 2010 r., przy czym utrzymuje się tu tendencja wzrostowa. Średnia liczba wizyt w Polsce przypadających na jedno zezwolenie MRG wynosi 20,4, a średnia długość pobytu – około sześciu godzin.

Słowacja poinformowała, że osoby posiadające przedmiotowe zezwolenia pozostawały na terytorium tego kraju z reguły jeden lub dwa dni.

Rumunia nie przekazała informacji na temat długości pobytu oraz rzeczywistej liczby przypadków przekroczenia granicy.

Słowenia nie posiada dokładnych informacji na temat tego, jak często przekraczano granicę w ramach małego ruchu granicznego. Beneficjenci MRG mają prawo do pobytu przez siedem kolejnych dni we wskazanej strefie przygranicznej, niemniej jednak większość z nich wraca do kraju jeszcze tego samego dnia lub na następny dzień.

Z powyższych informacji jasno wynika, że posiadacze zezwoleń MRG przekraczają poszczególne granice regularnie i jednorazowo pozostają na terytorium drugiego kraju zaledwie kilka godzin, bądź jeden lub dwa dni. Przepisy dotyczące małego ruchu granicznego, tam gdzie stosowane, pozwalają realizować zakładany cel umożliwienia wymiany i współpracy transgranicznej i rzeczywiście stanowią ułatwienie dla ludności zamieszkującej w strefach przygranicznych.

3.2.4. Przypadki nadużyć i cofnięcia zezwoleń

W okresie od stycznia do kwietnia 2010 r. Węgry ukarały grzywną 16 obywateli Ukrainy za przekroczenie maksymalnego okresu pobytu oraz odmówiły wydania zezwolenia w 1231 przypadkach, ponieważ odnośne osoby przebywały na terytorium ich kraju przynajmniej przez trzy miesiące w ciągu sześciomiesięcznego okresu. W 2009 r. cofnięto dwa zezwolenia, a w ciągu pierwszych pięciu miesięcy 2010 r. cztery zezwolenia. Ponadto 18 zezwoleń uznano za nieważne, ponieważ już po ich wydaniu ich posiadaczom zakazano wjazdu na teren Węgier i przebywania na terytorium tego kraju.

Polska wykryła 15 przypadków nadużyć w okresie od lipca 2009 r. do kwietnia 2010 r. Dotyczyły one dziewięciu osób, które przebywały poza strefą MRG, pięciu osób, które pozostały na terytorium Polski po wygaśnięciu terminu dozwolonego pobytu oraz jednej osoby zaangażowanej w nielegalną działalność gospodarczą na terenie Polski. Te przypadki nadużyć skutkowały decyzjami o nakazie opuszczenia Polski i cofnięciu zezwoleń MRG. W okresie od lipca 2009 r. do marca 2010 r. podjęto 39 decyzji o cofnięciu zezwolenia MRG, co stanowi 1 % wszystkich wydanych w tym okresie zezwoleń.

Słowacja wykryła jeden przypadek nadużycia w okresie od września 2008 r. do czerwca 2010 r., w efekcie czego osobę, która się go dopuściła, wydalono z kraju. W tym samym okresie cofnięto 11 zezwoleń.

Słowenia wykryła w 2009 r. 11 przypadków nadużycia MRG, które dotyczyły przemytu, nielegalnej imigracji oraz pobytu poza wyznaczoną strefą przygraniczną. Sankcje opierają się na przepisach krajowych i obejmują czasowe zatrzymanie zezwolenia.

Austria poinformowała o jednym przypadku nadużycia, dotyczącym zezwolenia MRG wydanego przez Słowację obywatelowi Ukrainy. Ponadto austriaccy urzędnicy uczestniczący we wspólnych operacjach wykryli szereg przypadków nadużyć (przekroczenia dozwolonego terminu pobytu) dotyczących obywateli Ukrainy posiadających zezwolenia MRG wydane przez Węgry. Pozostałe państwa członkowskie[5] nie wykryły przypadków naruszeń.

Również Słowacja poinformowała, że obywatele Ukrainy posiadali zezwolenia MRG wydawane przez różne państwa członkowskie, które to zezwolenia wykorzystywano do przekraczania określonych granic wewnętrznych (HU-SK, PL-SK). Słowacja podjęła środki mające na celu ukaranie tego typu zachowań. Komisja uważa, że przekraczanie granic wewnętrznych nie narusza przepisów dotyczących małego ruchu granicznego, o ile dane osoby pozostają w ramach odnośnych stref przygranicznych.

Rumunia wykryła 27 przypadków nadużyć w okresie od października do grudnia 2010 r. Cofnięto 22 zezwolenia i wydano pięć decyzji o powrocie.

Na podstawie przedstawionych powyżej danych Komisja stwierdza stosunkowo niską liczbę nadużyć związanych z realizacją w praktyce postanowień umów o małym ruchu granicznym. W szczególności nie ma dowodów na to, że beneficjenci MRG mieliby systematycznie podróżować do innych państw członkowskich z naruszeniem obowiązujących przepisów.

4. SZCZEGÓLNE KWESTIE ZWIąZANE Z DZIAłANIAMI NASTęPCZYMI W WYNIKU PUBLIKACJI POPRZEDNIEGO SPRAWOZDANIA

4.1. Definicja strefy przygranicznej

4.1.1. Zagadnienia ogólne

Polska[6] zwróciła się o zmianę sposobu definiowania strefy przygranicznej[7] w rozporządzeniu. Zdaniem Polski obecna definicja prowadzi do podziału zintegrowanych obszarów oraz wyklucza centra polityczne i gospodarcze.

Zdefiniowanie właściwej strefy przygranicznej było jednym z najtrudniejszych punktów dyskusji dotyczącej projektu rozporządzenia w sprawie małego ruchu granicznego w 2006 r. Należy rzeczywiście ułatwiać przemieszczanie się przez granice, ponieważ jednak przepisy dotyczące małego ruchu granicznego stanowią wyjątek od zasad ogólnych w zakresie przekraczania granic zewnętrznych, powinno się również uwzględnić wymogi bezpieczeństwa dla całej strefy Schengen.

Komisja zgłosiła gotowość do dyskusji na temat tego, czy definicja strefy granicznej jest wystarczająco elastyczna. Niemniej jednak taka dyskusja nie została podjęta i żadne inne państwo członkowskie, poza Polską, nie wskazało w odpowiedziach na kwestionariusz przygotowany na potrzeby niniejszego sprawozdania konieczności wprowadzenia zmian w definicji. W rzeczywistości jedno z państw członkowskich wyraziło pogląd, że nie należy zmieniać obowiązującej definicji oraz że Komisja powinna wyjątkowo starannie sprawdzać zgodność umów dwustronnych z rozporządzeniem, zwłaszcza pod względem wskazanej strefy przygranicznej.

Komisja stwierdza zatem, że obecna definicja strefy przygranicznej (określona jako strefa 30 km, która może wyjątkowo zostać powiększona do 50 km) jest odpowiednim kompromisem.

4.1.2. Obwód kaliningradzki

W konsekwencji rozszerzenia Unii w 2004 r. obwód kaliningradzki Federacji Rosyjskiej stał się enklawą na terytorium UE. Liczba ludności w tym okręgu wynosi niemal milion, z czego 430 000 osób zamieszkuje w stolicy, Kaliningradzie.

W ostatnich miesiącach Polska[8] (nie tylko jednostronnie lecz również wspólnie z Federacją Rosyjską[9]) wezwała do wprowadzenia zmian w rozporządzeniu w sprawie lokalnego ruchu granicznego, „dostosowanych do szczególnej sytuacji obwodu kaliningradzkiego”.

Polska utrzymuje, że ścisłe przestrzeganie rozporządzenia podzieliłoby okręg kaliningradzki na trzy strefy – jedną objętą umową o małym ruchu granicznym z Polską, drugą objętą umową z Litwą i trzecią nie objętą żadną umową, jako że leży ona poza strefą przygraniczną. Polska wzywa zatem do zmiany rozporządzenia, zezwalającej na uwzględnienie całego obwodu kaliningradzkiego.

Komisja pragnie przypomnieć państwom członkowskim, że w ostatnich latach UE podjęła szereg konkretnych działań dowodzących jej woli wprowadzania ułatwień w ruchu granicznym dla mieszkańców tego okręgu. Inicjatywy w tym zakresie obejmowały wprowadzenie uproszczonego dokumentu tranzytowego (FTD) oraz uproszczonego kolejowego dokumentu tranzytowego (FRTD)[10], które ułatwiły podróże pomiędzy obwodem kaliningradzkim a głównym terytorium Rosji, oraz umowę o ułatwieniach wizowych między UE a Rosją z 2007 r.[11], która usprawnia wydawanie wiz krótkoterminowych dla obywateli Rosji podróżujących do państw strefy Schengen. Komisja zaleciła ponowne negocjacje umowy o ułatwieniach wizowych w celu poprawy sposobu jej funkcjonowania oraz w celu wprowadzenia kolejnych ułatwień dla wszystkich obywateli, w tym mieszkańców obwodu kaliningradzkiego.

Niemniej jednak z uwagi na specyficzne położenie Kaliningradu Komisja uważa, że być może wprowadzenie zmian w rozporządzeniu w sprawie małego ruchu granicznego zmierzających do objęcia całego obwodu kaliningradzkiego strefą przygraniczną może być zasadne. Zapobiegłoby to sztucznemu podziałowi regionu, którego tylko niektórzy mieszkańcy korzystają z ułatwień w ramach małego ruchu granicznego. Pozwoliłoby to również wzmocnić współpracę regionalną. Komisja chętnie podejmie zatem dyskusję na temat zaproponowanych zmian z państwami członkowskimi oraz Parlamentem Europejskim.

W międzyczasie Komisja zachęca Polskę i Federację Rosyjską, jak również Litwę i Federację Rosyjską, do zawarcia dwustronnych umów w ramach obowiązującego rozporządzenia, które to umowy natychmiast ułatwiłyby przemieszczanie się przez granicę mieszkańcom Kaliningradu. Wyraźnie ostrzega jednak przed zawieraniem umów naruszających przepisy obowiązującego rozporządzenia.

4.2. Podróżne ubezpieczenie medyczne

Od 2008 r. Polska domaga się ponadto, by wprowadzono zmiany nakazujące beneficjentom MRG posiadanie podróżnego ubezpieczenia medycznego. W rzeczy samej we wszystkich umowach wynegocjowanych dotychczas przez Polskę uwzględniono wskazany wymóg. Podyktowane jest to obawą, że w przypadku braku ubezpieczenia posiadacze zezwoleń MRG będą przekraczać granicę wyłącznie w celu uzyskania pomocy medycznej w nagłych wypadkach.

Komisja stwierdzała w swoim pierwszym sprawozdaniu w sprawie wdrożenia rozporządzenia, że wymóg posiadania podróżnego ubezpieczenia medycznego stoi w sprzeczności z rozporządzeniem w sprawie małego ruchu granicznego. Ani w art. 4, ani w art. 9 nie wspomina się o wymogu posiadania podróżnego ubezpieczenia medycznego. Wspomniane artykuły mają na celu ułatwienie podróży poprzez uproszczenie warunków wjazdu oraz warunków wydawania zezwoleń MRG. Wykluczają one w szczególności potrzebę udowodnienia, że posiada się dostateczne środki utrzymania. Ponadto kodeks wizowy zobowiązuje osoby ubiegające się o wizę do posiadania podróżnego ubezpieczenia medycznego, jednak posiadacze zezwoleń MRG są zwolnieni z obowiązku wizowego. Wreszcie państwa członkowskie, które nie przewidziały w swoich umowach (zgodnie z rozporządzeniem) obowiązku posiadania podróżnego ubezpieczenia medycznego, nie przekazały żadnych doniesień na temat beneficjentów MRG bez ubezpieczenia medycznego wykorzystujących opiekę zdrowotną w nagłych wypadkach podczas swego pobytu na terytorium tych państw.

W związku z tym Komisja nadal jest zdania, że należy rozważyć inne rozwiązania, takie jak zawieranie umów dwustronnych pomiędzy państwami członkowskimi a państwami trzecimi w sprawie zwrotu wszelkich kosztów poniesionych na cele medyczne.

5. WNIOSEK

Przepisy dotyczące małego ruchu granicznego obowiązują od czterech lat, nadal jednak istnieją jedynie cztery umowy o małym ruchu granicznym, które zostały wynegocjowane na mocy rozporządzenia. Niemniej jednak oczekuje się, że trzy kolejne umowy – pomiędzy Polską i Białorusią, Litwą i Białorusią oraz Norwegią i Rosja – wejdą w życie w ciągu kolejnych kilku miesięcy. Pokazuje to, że państwa, których to dotyczy, uważają przepisy za użyteczne narzędzie sprzyjające zwiększaniu handlu transgranicznego, wspieraniu wymiany społecznej i kulturalnej, a także współpracy regionalnej.

Na podstawie stosunkowo ograniczonych dostępnych informacji Komisja wnioskuje, że przepisy dotyczące małego ruchu granicznego zdają egzamin w praktyce, ponieważ stanowią znaczne ułatwienie dla ludności zamieszkującej w pobliżu zewnętrznych granic lądowych, a przypadki nadużywania tych przepisów są rzadkie.

W związku z tym Komisja wierzy, że w rozporządzeniu w sprawie małego ruchu granicznego zachowano należyte proporcje pomiędzy wprowadzanymi ułatwieniami i kwestią bezpieczeństwa w całej strefie Schengen. Komisja nie rozważa zatem wprowadzenia zmian do rozporządzenia w sprawie małego ruchu granicznego pod względem zmiany definicji strefy przygranicznej, ani też pod względem wymogu posiadania podróżnego ubezpieczenia medycznego. Dlatego też Komisja zwraca się do państw członkowskich, które zawarły umowy sprzeczne z rozporządzeniem, o zmianę odnośnych umów zgodnie z procedurą określoną w art. 13 rozporządzenia. W przypadku, jeśli nie zostaną one zmienione, Komisja będzie zobowiązana skorzystać z uprawnień przysługujących jej na mocy Traktatu w celu zapewnienia spójnego i prawidłowego wdrażania przepisów UE.

W szczególnym przypadku dotyczącym obwodu kaliningradzkiego Komisja opowiada się za wprowadzeniem zmian w rozporządzeniu w sprawie małego ruchu granicznego, tak aby objęło ono cały ten okręg, pod warunkiem przychylnej opinii państw członkowskich i Parlamentu Europejskiego.

[1] Rozporządzenie nr 1931/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r., Dz.U. L 29 z 3.2.2007, s. 3.

[2] COM (2009) 383 wersja ostateczna z dnia 24 lipca 2009 r.

[3] Więcej informacji na ten temat zawiera pierwsze sprawozdanie o małym ruchu granicznym, COM (2009) 383, s. 6-7.

[4] Okresy są różne ze względu na odmienne terminy wejścia w życie umów.

[5] BE, CH, DE, EE, ES, FR, LT, LV, MT, NO, PT oraz SE.

[6] Niedawne pismo Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego oraz Ministra Spraw Wewnętrznych Jerzego Millera przesłane do państw członkowskich i Komisji w wrześniu 2010 r.

[7] Artykuł 3 pkt 2 stanowi: „ strefa przygraniczna oznacza strefę, która nie sięga dalej niż 30 kilometrów od granicy. Jednostki podziału administracyjnego, które mają być uznane za strefę przygraniczną, są określane przez zainteresowane państwa w umowach dwustronnych, o których mowa w art. 13. Jeśli część którejkolwiek takiej jednostki jest położona między 30 a 50 kilometrem od linii granicy, uznaje się ją mimo to za część strefy przygranicznej”.

[8] Pismo Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Jerzego Millera przesłane do państw członkowskich i Komisji w wrześniu 2010 r.

[9] Deklaracja ministrów spraw zagranicznych Polski i Rosji, Radosława Sikorskiego oraz Siergieja Ławrowa, w sprawie funkcjonowania przepisów dotyczących małego ruchu granicznego w odniesieniu do obwodu kaliningradzkiego Federacji Rosyjskiej oraz przyległych terytoriów Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 6 kwietnia 2010 r.

[10] Rozporządzenie nr 693/2003 z dnia 14 kwietnia 2003 r., Dz.U. L 99 z 17.4.2003, s. 8.

[11] Dz.U. L 129 z 17.5.2007, s. 27.