52009DC0252

[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 27.5.2009

KOM(2009) 252 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

Europejski nadzór finansowy

{SEK(2009) 715}{SEK(2009) 716}

KOMUNIKAT KOMISJI

Europejski nadzór finansowy

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

1. WPROWADZENIE

Doświadczenia związane z kryzysem finansowym ujawniły istotne braki w nadzorze finansowym zarówno w poszczególnych sprawach, jak i w podejściu do systemu finansowego jako całości. Obecne rozwiązania w zakresie nadzoru nie były w stanie zapobiec sytuacjom kryzysowym, zapewnić zarządzania nimi oraz rozwiązać problemów z nich wynikających. Nadzór oparty na modelach krajowych nie nadąża za rzeczywistością, w której europejskie rynki finansowe są zintegrowane i połączone, a liczne przedsiębiorstwa finansowe działają na szczeblu transgranicznym. Kryzys ujawnił poważne niedociągnięcia w zakresie współpracy, koordynacji i zaufania pomiędzy krajowymi organami nadzoru jak również w zakresie spójności ich działań.

Komisja była ściśle zaangażowana w koordynację znacznych interwencji dokonywanych przez państwa członkowskie w celu przywrócenia zaufania do instytucji finansowych poprzez programy gwarancji, zastrzyki dodatkowego kapitału oraz środki mające na celu oczyszczenie bilansów z aktywów o obniżonej jakości, dopilnowując jednocześnie, by instytucje będące beneficjentami tych interwencji podjęły niezbędne kroki do tego, by powrócić do dobrej kondycji finansowej. Wysiłek ten powinien zostać uzupełniony działaniami mającymi na celu naprawienie ujawnionych przez kryzys braków w zakresie nadzoru.

W listopadzie 2008 r. Komisja zleciła grupie wysokiego szczebla pod przewodnictwem Jacques'a de Larosière'a opracowanie zaleceń dla Komisji w sprawie wzmocnienia europejskich rozwiązań w zakresie nadzoru, aby lepiej chronić obywateli i odbudować zaufanie do systemu finansowego. Jako jeden z dwóch największych rynków finansowych na świecie, UE ponosi również wyraźną odpowiedzialność za propagowanie stabilności finansowej i bezpieczeństwa finansowego na poziomie ogólnoświatowym – co stanowi zadanie, któremu podoła tylko wówczas, gdy sama będzie posiadać solidne ramy nadzorcze i regulacyjne.

Raport końcowy przedstawiony przez grupę de Larosière’a w dniu 25 lutego 2009 r. przedstawia zrównoważoną i pragmatyczną wizję nowego systemu europejskiego nadzoru finansowego. W centrum tej wizji znajdują się propozycje wzmocnienia współpracy i koordynacji pomiędzy krajowymi organami nadzoru, w tym poprzez stworzenie nowych europejskich organów nadzoru oraz - po raz pierwszy - podmiotu na szczeblu europejskim obarczonego zadaniem nadzorowania zagrożeń, na które narażony jest system finansowy jako całość.

W komunikacie „Realizacja europejskiego planu naprawy” z dnia 4 marca 2009 r.[1] Komisja z zadowoleniem przyjęła i poparła główne idee tych zaleceń[2]. Opierając się na zaleceniach raportu de Larosière’a, komunikat określa plan działania na rzecz reformy sposobu regulacji i nadzoru rynków finansowych. Komisja podjęła już serię środków na rzecz wdrożenia reformy regulacyjnej, w tym ważne inicjatywy w sprawie alternatywnych funduszy inwestycyjnych, w tym funduszy hedgingowych, oraz wynagrodzeń kadr zarządzających. W czerwcu zaproponowane zostaną dalsze środki w sprawie wymogów kapitałowych względem banków.

Biorąc pod uwagę pilną potrzebę podjęcia równoległych działań w zakresie nadzoru, Komisja zaproponowała przyśpieszony harmonogram realizacji reformy nadzoru finansowego w UE. Rozmowy na forum Rady Europejskiej, Rady UE i Parlamentu Europejskiego, jak również konsultacje społeczne, wykazały istnienie szerokiego konsensusu w kwestii potrzeby reformy oraz celów, które należy osiągnąć, zgodnie z raportem de Larosière'a oraz wnioskami Komisji przedstawionymi w jego następstwie.

Niniejszy komunikat stanowi ważny krok i określa podstawową strukturę nowych europejskich ram nadzoru finansowego. Komisja wzywa Radę Europejską do zatwierdzenia tej struktury, zgodnie z wnioskami zamieszczonymi w niniejszym komunikacie. Przewiduje się, że zmiany legislacyjne mające dać początek ramom unijnego nadzoru określonym w niniejszym dokumencie zostaną przedstawione na jesieni tego roku, po dalszych konsultacjach z zainteresowanymi stronami, oraz że powinny one zostać przyjęte w takim terminie, aby odnowione ramy nadzoru były gotowe i mogły działać już od 2010 r.

Komisja zachęca zainteresowane strony do przedstawiania swoich opinii na temat niniejszego komunikatu do dnia 15 lipca 2009 r.

2. NOWE RAMY NADZORU DLA UE

Zgodnie z zapowiedziami zawartymi w komunikacie z dnia 4 marca 2009 r. Komisja zaproponuje, aby udoskonalone europejskie ramy nadzoru finansowego składały się z dwóch nowych filarów (zob. schemat w załączniku):

- Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) , która będzie monitorować i oceniać potencjalne zagrożenia dla stabilności finansowej wynikające z rozwoju sytuacji makroekonomicznej oraz sytuacji w ramach całego systemu finansowego („nadzór makroostrożnościowy”). W tym celu ERRS wydawałaby wczesne ostrzeżenia w sprawie mogących narastać zagrożeń ogólnosystemowych oraz, w stosownych przypadkach, zalecenia w sprawie działań mających na celu przeciwdziałanie tym zagrożeniom. Stworzenie ERRS pozwoli zapobiec jednej z podstawowych słabości uwypuklonych przez kryzys, którą jest wrażliwość systemu finansowego na wzajemnie ze sobą powiązane, złożone, sektorowe i transsektorowe ryzyka systemowe; oraz

- Europejskiego Systemu Organów Nadzoru Finansowego (ESONF) składającego się z opartej na solidnych podstawach sieci krajowych organów nadzoru finansowego współpracujących z nowymi europejskimi organami nadzoru, aby czuwać nad stabilnością finansową na poziomie poszczególnych przedsiębiorstw finansowych oraz chronić konsumentów usług finansowych („nadzór mikroostrożnościowy”). Nowa europejska sieć będzie oparta na zasadzie podziału obowiązków oraz ich wzajemnego umacniania, łącząc nadzór krajowy nad przedsiębiorstwami z centralizacją konkretnych zadań na poziomie europejskim, w celu promowania harmonizacji przepisów jak również spójnych praktyk nadzorczych oraz ich wdrażania. Sieć ta powinna opierać się na zasadach partnerstwa, elastyczności i pomocniczości. Jej celem będzie zwiększenie zaufania pomiędzy krajowymi organami nadzoru, między innymi, poprzez dopilnowanie, aby organy nadzoru państwa przyjmującego miały odpowiedni udział w określaniu polityk dotyczących stabilności finansowej oraz ochrony konsumentów, umożliwiając tym samym bardziej skuteczne przeciwdziałanie zagrożeniom transgranicznym.

Wdrożenie obydwu filarów nowego systemu nadzoru ma kluczowe znaczenie dla: osiągnięcia cennej synergii, wzajemnego umacniania wpływu na stabilność finansową oraz zapewnienia w pełni powiązanych za sobą makro- i mikroostrożnościowych ram nadzoru. Udoskonalanie unijnych uregulowań w zakresie usług finansowych byłoby nieefektywne, jeżeli utrzymany zostałby jednocześnie system nadzoru, który wykazał się licznymi brakami w trakcie obecnego kryzysu. Należy równolegle zidentyfikować i wyeliminować różnice w transpozycji prawa wspólnotowego wynikające z wyjątków, odstępstw, dodatkowych przepisów lub niejasności zawartych w obecnych dyrektywach, aby umożliwić określenie jednego, zharmonizowanego zestawu najważniejszych standardów (jednolitego zbioru przepisów) i stosowanie go przez wszystkie organy nadzoru w całej UE. Proces ten można wzmocnić dzięki wprowadzeniu na poziomie UE - tam gdzie to możliwe - przepisów mających bardziej bezpośrednie zastosowanie.

Nowe europejskie ramy nadzoru finansowego muszą być w pełni odpowiedzialne przed władzami politycznymi UE. Muszą one tworzyć wspólną kulturę nadzoru, być wyczulone na interesy wszystkich państw członkowskich oraz na potrzebę istnienia zrównoważonych, zacieśnionych i przyczyniających się do budowania zaufania stosunków pomiędzy organami państw macierzystych i przyjmujących. Musi to być system opierający się na wysokich standardach nadzorczych, stosowany w równoważny, uczciwy i spójny sposób w stosunku do wszystkich podmiotów rynku, cechujący się jednocześnie poszanowaniem dla niezależności organów nadzoru w zakresie prowadzonych przez nie prac.

Inicjatywa ta stanowi nie tylko odpowiedź na sformułowany przez UE w ramach grupy G20 apel do podjęcia międzynarodowych działań na rzecz opracowania silniejszego i bardziej spójnego na poziomie globalnym systemu regulacji i nadzoru dla sektora finansowego w przyszłości[3], lecz tworzy ponadto nowoczesne i kompleksowe ramy regionalne, których zasady powinny zostać przejęte na poziomie międzynarodowym.

3. EUROPEJSKA RADA DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO (ERRS)

3.1. Argumenty na rzecz reformy nadzoru makroostrożnościowego

Słabości obecnych rozwiązań w zakresie nadzoru makroostrożnościowego miały dramatyczne konsekwencje dla światowego systemu finansowego. Liczne odchylenia od stanu równowagi narosłe w ogólnoświatowym systemie finansowym przed kryzysem można przypisać nadmiernej ekspansji akcji kredytowej i gwałtownej inflacji cen aktywów w warunkach ogólnego niedoszacowania ceny ryzyka finansowego w okresie trwałego, nieinflacyjnego wzrostu gospodarczego. W tym kontekście grupa G20 zdecydowała się wzmocnić globalne rozwiązania na rzecz ochrony stabilności finansowej na poziomie światowym, dzięki nowo ustanowionej Radzie Stabilności Finansowej (FSB)[4], która ma ściśle współpracować z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW) w zakresie wydawania wczesnych ostrzeżeń w sprawie zagrożeń makroostrożnościowych na poziomie ogólnoświatowym. W międzyczasie rząd Stanów Zjednoczonych zaplanował powołanie wyposażonego w szerokie uprawnienia podmiotu odpowiedzialnego za nadzór makroostrożnościowy nad krajowym systemem finansowym USA.

Podobnie UE potrzebuje odrębnego podmiotu odpowiedzialnego za nadzór makroostrożnościowy nad jej systemem finansowym, który identyfikowałby zagrożenia dla stabilności finansowej, a w razie konieczności wydawał ostrzeżenia przed ryzykiem i/lub zalecenia w sprawie działań mających na celu przeciwdziałanie tym zagrożeniom. Obecne rozwiązania unijne kładą zbyt mały nacisk na aspekty makroostrożnościowe. Analiza makroostrożnościowa ma charakter fragmentaryczny i jest prowadzona przez rozmaite organy na różnych poziomach bez mechanizmów dopilnowujących, aby makroostrożnościowym ostrzeżeniom przed ryzykiem i/lub zaleceniom towarzyszyły reakcje następcze i by znajdowały one swoje odzwierciedlenie w działaniach. W okresie poprzedzającym obecny kryzys wzajemnie ze sobą powiązane i złożone ryzyka rynkowe nie były analizowane w odpowiedni sposób, nie wyciągano z nich również wniosków na potrzeby polityki regulacyjnej i nadzorczej. Fragmentaryczny charakter tych rozwiązań musi ulec zmianie gdyż, jak pokazał kryzys, koszty niewydolności w zakresie nadzoru makroostrożnościowego mogą być wysokie.

3.2. Rola i zakres odpowiedzialności ERRS

Komisja zaproponuje, aby ERRS została ustanowiona jako nowy, niezależny podmiot odpowiedzialny za ochronę stabilności finansowej poprzez prowadzenie nadzoru makroostrożnościowego na poziomie europejskim. Aby móc pełnić tę rolę, ERRS powinna spełniać następujące zadania:

Rola ERRS zbieranie i analiza wszystkich istotnych informacji w celu monitorowania i oceny potencjalnych zagrożeń dla stabilności finansowej wynikających z rozwoju sytuacji makroekonomicznej oraz sytuacji w ramach całego systemu finansowego, identyfikowanie zagrożeń i szeregowanie ich pod względem ważności; wydawanie ostrzeżeń przed ryzykiem, w sytuacjach gdy zagrożenia jawią się jako znaczne; wydawanie, w razie konieczności, zaleceń w sprawie środków, jakie powinny zostać podjęte w odpowiedzi na zidentyfikowane zagrożenia; monitorowanie wymaganych działań następczych w związku z ostrzeżeniami i zaleceniami, oraz efektywna współpraca z MFW, FSB oraz krajami trzecimi. |

- Głównym zadaniem ERRS będzie ocena stabilności systemu finansowego UE w kontekście rozwoju sytuacji makroekonomicznej oraz ogólnych tendencji na rynkach finansowych. W sytuacji przewidywania ryzyka zagrażającego stabilności, ERRS wydawałaby wczesne ostrzeżenia, a w stosownych przypadkach zalecenia w sprawie działań zapobiegawczych. Ostrzeżenia i zalecenia wydawane przez ERRS mogłyby mieć charakter ogólny lub dotyczyć poszczególnych państw członkowskich. Przewidziany byłby konkretny termin na właściwą odpowiedź polityczną. Te ostrzeżenia i/lub zalecenia byłyby przekazywane poprzez Radę ECOFIN i/lub nowe europejskie organy nadzoru. ERRS byłaby również odpowiedzialna za monitorowanie przestrzegania jej zaleceń, na podstawie sprawozdań przedstawianych przez adresatów tych zaleceń.

ERRS nie miałaby żadnych kompetencji prawnych. Jednakże oczekiwałoby się od niej tego, że będzie wywierać istotny wpływ na adresatów swoich ostrzeżeń lub zaleceń dzięki wysokiej jakości swoich analiz oraz uczestnictwu w jej pracach wszystkich prezesów banków centralnych UE, organów nadzoru oraz Komisji. Od adresatów ostrzeżeń i zaleceń będzie się zatem oczekiwać zastosowania się do nich, chyba że brak działań będzie odpowiednio uzasadniony. W skrócie, działania następcze związane z ostrzeżeniami i zaleceniami byłyby zapewnione dzięki mechanizmowi „działaj lub wyjaśnij”. Na podstawie własnej oceny ERRS podejmowałaby w każdym przypadku decyzję odnośnie do tego, czy dane zalecenie powinno zachować poufny charakter, czy też zostać podane do wiadomości publicznej. Pamiętając jednak o tym, że zalecenia ERRS nie byłyby wiążące, ich upublicznienie powinno zwiększać ich skuteczności.

ERRS byłaby w pełni odpowiedzialna przed Radą i Parlamentem Europejskim. Odpowiedzialność polegałaby na regularnej (tj. mającej miejsce co najmniej dwa razy do roku) sprawozdawczości wobec tych instytucji. Częstotliwość sprawozdań byłaby prawdopodobnie większa w okresach znacznych trudności finansowych, chociaż należy zauważyć, że ERRS nie miałaby żadnych bezpośrednich kompetencji w zakresie zarządzania w sytuacjach kryzysowych.

3.3. Skład i funkcjonowanie ERRS

Banki centralne powinny odgrywać wiodącą rolę w nadzorze makroostrożnościowym. Główne obowiązki banków centralnych są związane z utrzymaniem stabilności monetarnej i finansowej. Analizy konieczne do wykonywania zadań makroostrożnościowych mogą częściowo opierać się na analizach gospodarczych i monetarnych prowadzonych przez banki centralne na potrzeby formułowania założeń polityki pieniężnej, chociaż wymagane byłyby również dodatkowe informacje i analizy dotyczące wrażliwości systemu finansowego. Działając w roli pożyczkodawców ostatniej instancji, banki centralne pełnią ponadto kluczową funkcję zabezpieczenia w sferze finansów. Ponieważ ochrona stabilności finansowej jest podstawowym obowiązkiem banków centralnych, Komisja zaproponuje, by w składzie ERRS znaleźli się prezesi banków centralnych 27 państw członkowskich oraz prezes EBC. Uczestnictwo w ERRS pozostanie bez uszczerbku dla ich istniejących obowiązków dotyczących stabilności finansowej.

W pracach ERRS niezbędny jest również udział organów nadzoru mikroostrożnościowego. Monitorowanie i ocena potencjalnych zagrożeń systemowych powinny odbywać się w oparciu o szeroki zestaw istotnych danych i wskaźników mikro- i makrofinansowych, co jasno wynika z wzajemnych powiązań instytucji i rynków finansowych. Organy nadzoru mikroostrożnościowego posiadają szczegółową wiedzę na temat rozwoju sytuacji na rynkach finansowych i sytuacji wiodących przedsiębiorstw oraz będą posiadały informacje mające decydujące znaczenie dla oceny ryzyk zagrażających stabilności. Z tych względów w pracach ERRS powinni uczestniczyć przewodniczący trzech europejskich organów nadzoru działających w ramach ESONF jak również wysocy rangą przedstawiciele krajowych organów nadzoru. Aby zapewnić efektywne działanie ERRS, członkostwo organów nadzoru w ERRS ograniczałoby się do trzech przewodniczących europejskich organów nadzoru. Jednakże prezesowi każdego banku centralnego powinien towarzyszyć jako obserwator jeden wysoki rangą przedstawiciel krajowego organu nadzoru (tj. formuła 1+1). Na poszczególnych spotkaniach prezesowi banku centralnego mógłby towarzyszyć inny przedstawiciel w zależności od kwestii dyskutowanych na forum ERRS, w szczególności w przypadku państw członkowskich, w których istnieje kilka organów nadzoru.

Członkiem ERRS byłby również jeden z członków Komisji, w szczególności ze względu na wynikające z Traktatu obowiązki Komisji w zakresie nadzoru makroekonomicznego. Monitoruje ona i analizuje regularnie wydarzenia i polityki makroekonomiczne oraz identyfikuje ryzyka makrofinansowe. Dysponuje ona zarówno niezbędną wiedzą specjalistyczną na temat poszczególnych krajów, jak i posiada perspektywę na całą UE, w związku z czym jest kompetentna, by uczestniczyć w pracach ERRS.

Uczestnictwo w ERRS ministerstw finansów mogłoby być postrzegane jako element zacierający jej rolę polegającą na dostarczaniu niezależnych analiz technicznych ryzyk makroostrożnościowych. Jednakże w związku z faktem, że polityki budżetowe i/lub podatkowe mogą przyczynić się do zwiększenia lub ograniczenia rozmiaru ryzyk finansowych i zagrażających stabilności, przewodniczący Komitetu Ekonomiczno-Finansowego (EFC) reprezentowałby ministerstwa finansów, uczestnicząc w posiedzeniach ERRS jako obserwator. Odzwierciedlałoby to również rolę ministerstw finansów w zarządzaniu w sytuacji kryzysowej i w rozwiązywaniu takich sytuacji oraz zapewniałoby niezakłócony przepływ informacji pomiędzy ERRS a politycznymi organami władzy.

Posiedzenia ERRS odbywałyby się co najmniej raz na kwartał, a częściej w okresach napięć w systemie finansowym. Wszyscy członkowie i obserwatorzy ERRS mieliby prawo do uczestnictwa i zabierania głosu na tych posiedzeniach. Jednak aby ukierunkować proces podejmowania decyzji, prawo głosu mieliby jedynie członkowie ERRS, tj. jedynie prezes EBC, prezesi krajowych banków centralnych, przewodniczący europejskich organów nadzoru oraz członek Komisji. Głosy nie byłyby ważone a decyzje byłyby podejmowane zwykłą większością głosów.

Zgodnie z zaleceniem sformułowanym w raporcie de Larosière'a, przewodniczącym ERRS powinien być prezes EBC (w którym to przypadku, przy niezależnym przewodniczącym ERRS, wiceprezes EBC również powinien być jej członkiem). Ponieważ przewodniczący pochodziłby z banku centralnego należącego do Eurosystemu, byłoby właściwe, aby wiceprzewodniczącego wybierano z tych państw członkowskich, które do strefy euro nie należą.

W celu przygotowania i zapewnienia efektywności posiedzeń ERRS należy ustanowić niewielki komitet zarządzający składający się z: przewodniczącego i wiceprzewodniczącego ERRS, pięciu dodatkowych członków ERRS z banków centralnych, przewodniczących nowych europejskich organów nadzoru oraz członka Komisji. Należy ponadto ustanowić techniczny komitet doradczy, aby wesprzeć ERRS, w tym w opracowywaniu szczegółowych analiz technicznych dotyczących zagadnień związanych ze stabilnością finansową. Byłoby wskazane, by podczas pełnienia swoich obowiązków ERRS zasięgała również opinii zainteresowanych stron z sektora prywatnego, w tym przedstawicieli konsumentów. EBC udostępni ERRS swój sekretariat, jak również zapewni wsparcie analityczne, administracyjne i logistyczne.

ERRS współpracowałaby ściśle z MFW, Radą Stabilności Finansowej oraz krajami trzecimi w zakresie systemu wczesnego ostrzegania na poziomie światowym, na przykład wskazując potencjalne zagrożenia dla światowego systemu finansowego spoza UE. Przewiduje się, że w ten sposób ERRS zwiększy znaczenie UE w ramach każdego światowego systemu ostrzegania przed ryzykiem.

Skład Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) Członkowie: przewodniczący: prezes EBC, wiceprzewodniczący (wybierany przez członków ERRS), prezesi 27 krajowych banków centralnych, wiceprezes EBC, przewodniczący trzech europejskich organów nadzoru, członek Komisji Europejskiej. Obserwatorzy: przedstawiciel krajowych organów nadzoru, towarzyszący prezesowi banku centralnego w ramach formuły 1+1, przewodniczący Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. |

- 3.4. Podstawa prawna ERRS

Zaufanie zainteresowanych stron – np. instytucji finansowych, inwestorów i konsumentów – będzie wystarczające do tego, by angażowały się one w finansową działalność transgraniczną, jedynie wówczas, gdy zostaną wdrożone rozwiązania odpowiednio uwzględniające współzależność między zagrożeniami mikro- i makroostrożnościowymi W przeszłości nadzór ostrożnościowy skupiał się zbyt często wyłącznie na poziomie mikroostrożnościowym, w ramach którego organy nadzoru oceniały bilanse poszczególnych instytucji finansowych, nie zwracając należytej uwagi na interakcje między poszczególnymi instytucjami oraz między instytucjami i całym systemem finansowym. Zapewnienie tej szerszej perspektywy jest obowiązkiem makroostrożnościowych organów nadzoru. Monitorują one i oceniają potencjalne zagrożenia dla stabilności finansowej wynikające z wydarzeń, które mogą oddziaływać na poziomie sektorowym lub na poziomie systemu finansowego jako całości. Przeciwdziałając takim zagrożeniom, ERRS stałaby się niezbędnym składnikiem zintegrowanej unijnej struktury nadzorczej niezbędnej do promowania wśród państw członkowskich spójnych i udzielanych w odpowiednim czasie odpowiedzi politycznych, przez co nie dopuszczałaby do przyjmowania rozbieżnych podejść, a tym samym ulepszałaby działanie rynku wewnętrznego. Ponadto będąc integralną częścią ram prawnych i instytucjonalnych, ERRS ułatwi spójne, konsekwentne i skuteczne wdrożenie i stosowanie wspólnotowych przepisów dotyczących transgranicznych usług finansowych.

Po rozważeniu szeregu możliwych wariantów, Komisja uważa za właściwe, by ERRS została ustanowiona na podstawie art. 95 Traktatu WE jako podmiot nieposiadający osobowości prawnej. Ta podstawa prawna umożliwi ERRS posiadanie opisanych powyżej podstawowych cech oraz uzyskanie upoważnienia do zajmowania się całym sektorem finansowym bez wyjątków, w tym ubezpieczeniami. Ponadto umożliwi ona ERRS tworzenie - wspólnie z ESONF – wspólnych, innowacyjnych ram nadzoru finansowego, przy równoczesnym utrzymaniu jasnego podziału obowiązków między ERRS a innymi instytucjami. Taki wybór podstawy prawnej nie stanowi przeszkody, by EBC powierzane były obowiązki w zakresie zadań dotyczących ERRS poprzez przyjmowanie aktów prawnych na podstawie art. 105 ust. 6 Traktatu WE.

4. EUROPEJSKI SYSTEM ORGANÓW NADZORU FINANSOWEGO (ESONF):

4.1. Argumenty na rzecz reformy nadzoru mikroostrożnościowego

Przy obecnym statusie komitetów europejskich organów nadzoru[5] (komitety poziomu 3), które pozostają organami doradczymi Komisji, UE osiągnęła swoje granice możliwości działań w zakresie nadzoru mikroostrożnościowego. Pomimo licznych udoskonaleń dotyczących tych komitetów, UE nie może trwać w sytuacji, w której: brakuje mechanizmów zapewniających podejmowanie przez krajowe organy nadzoru najlepszych możliwych decyzji nadzorczych dotyczących instytucji transgranicznych; nie ma wystarczającej współpracy ani wymiany informacji pomiędzy krajowymi organami nadzoru; wspólne działanie podejmowane przez krajowe organy wymaga wyjątkowego wysiłku, aby uwzględnić mozaikę wymogów nadzorczych i regulacyjnych; krajowe rozwiązania są najczęściej jedynym wykonalnym wariantem odpowiedzi na problemy europejskie; istnieje wiele różnych interpretacji tych samych tekstów prawnych. Nowy ESONF został zaprojektowany, tak aby zaradzić tym brakom i stworzyć system - zgodny z celem, jakim jest stabilny i jednolity rynek usług finansowych w UE – łączący krajowe organy nadzoru w silną sieć wspólnotową.

4.2. Rola i zakres odpowiedzialności ESONF

ESONF powinien zatem stać się operacyjną siecią europejską, w ramach której obowiązywać będzie podział obowiązków i ich wzajemnie umacnianie. Na poziomie UE trzy istniejące komitety organów nadzoru zostałyby zastąpione trzema nowymi europejskimi organami nadzoru tj. Europejskim Organem Nadzoru Bankowego (EBA), Europejskim Organem Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) oraz Europejskim Organem Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESA), z których każdy otrzymałby osobowość prawną. Nowe europejskie organy nadzoru przejmą wszystkie zadania obecnych komitetów organów nadzoru[6], lecz ponadto otrzymają dodatkowe obowiązki, określone, prawnie umocowane kompetencje oraz większy autorytet (zob. poniżej). Uczestniczyłyby one również w opracowywaniu jednolitego zbioru zharmonizowanych przepisów, udoskonalaniu nadzoru nad instytucjami transgranicznymi poprzez opracowywanie wspólnych wymogów i podejść w zakresie nadzoru oraz pomagały w rozstrzyganiu ewentualnych sporów pomiędzy krajowymi organami nadzoru.

Nadzór bieżący skupiałby się nadal na poziomie krajowym, na którym krajowe organy nadzoru pozostawałyby odpowiedzialne za nadzór nad poszczególnymi podmiotami, na przykład w zakresie adekwatności kapitałowej. Jest to związane z faktem, że jak pokazał obecny kryzys, środki finansowe na ratowanie instytucji finansowych pozostają jak na razie w gestii państw członkowskich i pochodzą od krajowych podatników. W odniesieniu do instytucji transgranicznych powoływane obecnie kolegia organów nadzorczych[7] staną się podstawą systemu nadzoru i powinny odegrać istotną rolę w zagwarantowaniu zrównoważonego przepływu informacji pomiędzy organami państw macierzystych i przyjmujących. Europejskie organy nadzoru powinny uczestniczyć w posiedzeniach kolegiów organów nadzorczych jako obserwatorzy, a tym samym uczestniczyć w tworzeniu wspólnej kultury nadzoru oraz spójnych praktyk nadzorczych. Dzięki takiej organizacji, ESONF będzie w sobie łączyła wszystkie zalety nadrzędnych europejskich ram nadzoru finansowego oraz specjalistycznej wiedzy lokalnych podmiotów nadzorczych, znajdujących się najbliżej instytucji działających w ramach ich jurysdykcji.

Aby ESONF mógł działać efektywnie, konieczne będą środki towarzyszące i zmiany w przepisach sektorowych w celu zapewnienia bardziej zharmonizowanego zbioru uregulowań finansowych. Ich celem będzie doprowadzenie do większej harmonizacji przepisów, które powinny mieć zastosowanie do organów nadzoru, jak również większe uspójnienie przysługujących im krajowych uprawnień i sankcji. W tej ostatniej kwestii Komisja przedstawi swoje wnioski na jesieni.

Aby zrealizować stawiane przed nimi cele, nowe europejskie organy nadzoru będą musiały zostać wyposażone tak, by móc pełnić następujące funkcje:

1. Zapewnienie jednolitego zbioru zharmonizowanych przepisów

Europejskie organy nadzoru będą:

- opracowywać w poszczególnych obszarach wiążące standardy techniczne na podstawie kryteriów określonych w prawodawstwie wspólnotowym (np. standardy w zakresie nadzoru w odniesieniu do kolegiów organów nadzorczych oraz standardy techniczne w zakresie procedur akceptacji modeli wewnętrznych). Tego typu standardy będą stosowane w określonym przedziale czasowym, pod warunkiem że Komisja przyjmie je poprzez brak sprzeciwu, oraz

- określać wskazówki interpretacyjne, do których właściwe organy krajowe będą się stosować w podejmowaniu poszczególnych decyzji, zwłaszcza w odniesieniu do wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności instytucjom finansowym oraz do ich nadzoru.

- Zapewnianie spójnego stosowania przepisów UE

Nawet po powstaniu jednolitego zbioru zharmonizowanych przepisów, ich stosowanie może prowadzić okazjonalnie do rozbieżności opinii na temat stosowania prawodawstwa wspólnotowego. W jasno określonych w przepisach wspólnotowych przypadkach europejskie organy nadzoru powinny zatem dysponować środkami zapewniającymi spójne stosowanie prawodawstwa wspólnotowego .

- Różnice zdań między krajowymi organami nadzoru

W przypadku rozbieżności opinii między krajowymi organami nadzoru, europejskie organy nadzoru powinny ułatwiać dialog i pomagać krajowym organom nadzoru w osiągnięciu wspólnego porozumienia. Jeśli po postępowaniu pojednawczym te ostatnie nie będą w stanie dojść do porozumienia, europejskie organy nadzoru powinny rozstrzygnąć taką sprawę w drodze odpowiedniej decyzji. Byłby to jednak wariant ostateczny, gdyż w większości przypadków odpowiednie organy krajowe powinny być w stanie osiągnąć porozumienie w ramach wcześniejszej procedury pojednawczej.

- Wyraźne naruszenie prawa wspólnotowego

Należy stworzyć mechanizm postępowania w przypadku zachowań ze strony krajowych organów nadzoru, które są uznawane za wyraźnie odbiegające od istniejącego prawa wspólnotowego. Europejskie organy nadzoru przeprowadzałyby w takiej kwestii dochodzenie ze swojej własnej inicjatywy lub na wniosek jednego lub większej liczby krajowych organów nadzoru lub Komisji, a w razie konieczności przyjmowałyby zalecenia w sprawie działań skierowane do właściwego krajowego organu nadzoru.

Krajowe organy byłyby wzywane do zastosowania się do zalecenia w określonym terminie w ramach ogólnego obowiązku przestrzegania prawa wspólnotowego. W rzadkich przypadkach utrzymywania się stanu naruszenia prawa wspólnotowego, europejskie organy nadzoru informowałyby o takim konkretnym przypadku Komisję. W niedługim czasie po przyjęciu zalecenia przez europejskie organy nadzoru Komisja mogłaby podjąć decyzję wymagającą od krajowych organów nadzoru podjęcia lub zaniechania konkretnych działań w celu zapewnienia pełnej zgodności ze wspólnotowym dorobkiem prawnym w obszarze usług finansowych.

Aby przezwyciężyć brak działań w zakresie wdrażania prawa wspólnotowego lub opóźniania działań w tym zakresie przez krajowe organy nadzoru lub w przypadku potrzeby podjęcia pilnych działań, europejskie organy nadzoru mogłyby być również uprawnione do przyjmowania decyzji mających bezpośrednie zastosowanie w stosunku do instytucji finansowych w odniesieniu do wymogów wynikających z rozporządzeń UE dotyczących nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi i rynkami jak również stabilności systemu finansowego. Decyzje te pozostawałyby bez uszczerbku dla wszczynania przez Komisję postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

2. Zapewnianie wspólnej kultury nadzoru i spójnych praktyk nadzorczych

Nowe europejskie organy nadzoru będą tworzyć wspólną europejską kulturę nadzoru i spójne praktyki nadzorcze, na przykład poprzez opracowywanie wspólnych programów szkoleń oraz dzięki uczestnictwie w charakterze obserwatora w posiedzeniach kolegiów organów nadzorczych. Mogłyby one również promować powierzanie zadań i obowiązków pomiędzy krajowymi organami nadzoru.

3. Pełne uprawnienia nadzorcze w stosunku do niektórych podmiotów

Europejskim organom nadzoru powierzony zostanie obowiązek wydawania zezwoleń i nadzoru nad niektórymi podmiotami o zasięgu paneuropejskim, np. nad agencjami ratingowymi oraz unijnymi izbami rozliczeniowymi partnerów centralnych. Obowiązki te mogłyby obejmować takie uprawnienia, jak prowadzenie dochodzeń, inspekcje na miejscu oraz podejmowanie decyzji nadzorczych. Zostałyby one określone w prawodawstwie sektorowym (np. rozporządzeniu w sprawie agencji ratingowych). Oprócz tego, że rozwiązanie to zwiększy skuteczność nadzoru, mogłoby również wpłynąć na zwiększenie jego efektywności poprzez stworzenie „punktu kompleksowej kontroli” dla tych nadzorowanych instytucji. Europejskie organy nadzoru mogą również zostać zaangażowane w ocenę ostrożnościową europejskich połączeń i przejęć w całym sektorze finansowym[8].

4. Zapewnianie skoordynowanej odpowiedzi w sytuacjach kryzysowych

Nowe europejskie organy nadzoru powinny odgrywać znaczącą rolę koordynacyjną w sytuacjach kryzysowych: powinny one ułatwiać współpracę i wymianę informacji pomiędzy właściwymi organami, w razie potrzeby działać jako mediator, weryfikować wiarygodność informacji, które powinny być dostępne dla wszystkich stron, oraz pomagać właściwym organom w dochodzeniu do prawidłowych decyzji i wprowadzaniu ich w życie. W tym ostatnim obszarze wprowadzenie do połowy 2009 r. mandatu europejskiego umożliwi krajowym organom uwzględnianie podczas wykonywania ich obowiązków zagadnień dotyczących stabilności finansowej w innych państwach członkowskich. W tym względzie decydujące znaczenie dla zwiększenia zaufania pomiędzy krajowymi organami i udoskonalenia działania ESONF będą miały postępy w zakresie podziału kosztów i mechanizmów rozwiązywania sytuacji kryzysowych. Prace te muszą zostać podjęte w najbliższym możliwym terminie. W konkretnych sytuacjach kryzysowych europejskie organy nadzoru mogą zostać uprawnione do przyjmowania pewnych decyzji nadzwyczajnych (np. w sprawie krótkiej sprzedaży). Zakres tych nadzwyczajnych procedur powinien zostać określony w prawodawstwie wspólnotowym.

5. Zbieranie informacji mikroostrożnościowych

Europejskie organy nadzoru powinny być odpowiedzialne za agregowanie wszelkich istotnych informacji mikroostrożnościowych pochodzących od krajowych organów nadzoru. W tym celu powinny one stworzyć centralną europejską bazę danych i zarządzać nią. Informacje te byłyby dostępne dla właściwych organów w ramach kolegiów organów nadzorczych i mogłyby być przesyłane w formie zagregowanej i/lub w formacie niezagregowanym po dokonaniu anonimizacji do ERRS (zob. sekcja 5). Osiągnięcie tego celu może się wiązać z potrzebą zmiany istniejącego prawodawstwa sektorowego.

6. Pełnienie roli międzynarodowej

Bez uszczerbku dla kompetencji instytucjonalnych instytucji europejskich, europejskim organom nadzoru można powierzyć pewną rolę na polu działalności międzynarodowej, w tym w zakresie uzgodnień technicznych z organizacjami międzynarodowymi oraz z administracjami krajów trzecich na tym samym poziomie. Europejskie organy nadzoru mogłyby również pomagać Komisji w przygotowywaniu decyzji w sprawie równoważności dotyczących systemów nadzoru w krajach trzecich.

7. Zabezpieczenia

Ramy wykonywania powyższych kompetencji zostaną określone w wyczerpujący i szczegółowy sposób w odpowiednim prawodawstwie sektorowym. Przyznanie tych kompetencji będzie w pełni zgodne z art. 226 i 228 Traktatu WE. Bez uszczerbku dla stosowania prawa wspólnotowego oraz zdając sobie sprawę z potencjalnej odpowiedzialności w przypadku państw członkowskich, decyzje te nie rzutują bezpośrednio na obowiązki budżetowe państw członkowskich. Ponadto każda decyzja europejskich organów nadzoru lub Komisji musi podlegać kontroli sądów wspólnotowych.

4.3. Skład i struktura operacyjna ESONF

Proponowane nowe podejście do nadzoru opisane powyżej, w ramach którego nowe europejskie organy nadzoru tworzą sieć pracującą wspólnie z krajowymi organami nadzoru finansowego, jest zgodne z raportem de Larosière'a, w przeciwieństwie do rozwiązań takich jak pełna centralizacja nadzoru na poziomie UE, co do których nie ma konsensusu. Jednakże biorąc pod uwagę pilną potrzebę poprawy jakości i spójności nadzoru w Europie, Komisja uznaje za konieczne, by przyśpieszyć prace przygotowawcze proponowane przez grupę de Larosière'a, tak by wzmocnione ramy działały już w 2010 r.

Komisja zdaje sobie sprawę z toczącej się pomiędzy wieloma krajami na świecie ożywionej i jak do tej pory nierozstrzygniętej debaty na temat najbardziej odpowiedniej struktury nadzoru, w ramach której przedstawiono następujące warianty: (i) jeden organ nadzoru dla wszystkich sektorów, (ii) oddzielne organy nadzoru w obszarze nadzoru ostrożnościowego i nadzoru nad prowadzoną działalnością dla wszystkich instytucji finansowych łącznie (tzw. model „dualistyczny”) oraz (iii) podejście sektorowe (tj. oddzielne organy nadzoru dla sektora bankowego, zakładów ubezpieczeń i działalności w obszarze papierów wartościowych). Jednakże zdaniem Komisji na tym etapie bardziej pożądane na poziomie europejskim jest jednak utrzymanie tego ostatniego podejścia, opierającego się na istniejących strukturach, biorąc pod uwagę brak przekonujących dowodów wskazujących na większą efektywność innych struktur w obszarze konkretnych kompetencji, którymi proponuje się obdarzyć europejskie organy nadzoru. Kompetencje te nie obejmują wyłącznie nadzoru bezpośredniego, a zatem nie można do nich stosować argumentów i dowodów przytaczanych w trakcie krajowych debat na temat struktury nadzoru. Z tych względów Komisja zaproponuje, by opierać się na istniejących strukturach, a w razie konieczności by umożliwić z czasem ich rozwój, dzięki przeglądowi przewidzianemu po upływie określonej liczby lat.

W ramach proponowanej struktury podstawowe znaczenie będzie miała jednak współpraca międzysektorowa, odzwierciedlająca odpowiednie trendy na rynku i rzeczywistość rynkową. Wraz z pogłębiającą się konwergencją pomiędzy sektorami, będzie istniała coraz większa potrzeba, aby trzy europejskie organy nadzoru i przedstawiciel Komisji oceniali poszczególne systemy sektorowe, aby zidentyfikować wspólne zasady i zrozumieć potencjalne różnice. Aby zapewnić wzajemne zrozumienie, współpracę oraz spójne podejście nadzorcze trzech nowych europejskich organów nadzoru w zakresie rozwiązywania problemów międzysektorowych, w tym dotyczących konglomeratów finansowych, oraz aby zagwarantować równe szanse dla wszystkich, należy formalnie wprowadzić do struktury nadrzędny komitet zarządzający. Ponadto każdy europejski organ nadzoru powinien mieć możliwość uczestniczenia w posiedzeniach pozostałych europejskich organów nadzoru jako obserwator.

Każdy nowy organ posiadałby radę organów nadzoru składającą się z przedstawicieli najwyższego szczebla z właściwych krajowych organów nadzoru, której przewodniczyłby przewodniczący odpowiedniego europejskiego organu nadzoru. W radzie organów nadzoru zasiadać powinni w charakterze obserwatorów przedstawiciele Komisji, ERRS oraz właściwych organów nadzoru z krajów EFTA-EOG. Jednakże nie mogliby oni uczestniczyć w żadnych dyskusjach dotyczących poszczególnych instytucji Zgodnie z obecną praktyką, należy również powołać zarząd, który będzie się zajmował ogólnymi zagadnieniami operacyjnymi (budżet itd.) i w którego skład wchodziliby przedstawiciele Komisji. Przewodniczący i sekretarze generalni europejskich organów nadzoru powinni być niezależnymi profesjonalistami zatrudnionymi na pełny etat. Przewodniczący byłby nominowany na stanowisko po zdaniu konkursu otwartego. Nominacja ta byłaby zatwierdzana przez Parlament Europejski i powinna być ważna przez okres pięciu lat.

Struktura Europejskiego Systemu Organów Nadzoru Finansowego

I. Komitet zarządzający:

- przedstawiciele trzech europejskich organów nadzoru i Komisji

II. Trzy europejskie organy nadzoru [Europejski Organ Nadzoru Bankowego (EBA), Europejski Organ Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) oraz Europejski Organ Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESA)]:

Rada organów nadzoru każdego z europejskich organów nadzoru:

- przewodniczący europejskich organów nadzoru, oraz

- przewodniczący właściwych krajowych organów nadzoru.

Obserwatorzy:

- przedstawiciel Komisji,

- przedstawiciel ERRS, oraz

- przedstawiciele właściwych krajowych organów nadzoru z każdego kraju EFTA-EOG.

Zarząd każdego z europejskich organów nadzoru:

- przedstawiciele właściwych krajowych organów nadzoru i Komisji

III. Krajowe organy nadzoru

Rada organów nadzoru powinna spotykać się regularnie, a w okresach napięć powinny odbywać się dodatkowe posiedzenia. Decyzje europejskich organów nadzoru w sprawie przepisów technicznych byłyby podejmowane przez radę organów nadzoru większością kwalifikowaną zgodnie z systemem ważenia głosów państw członkowskich przewidzianym w Traktacie. Należy przewidzieć odrębne rozwiązania w odniesieniu do pozostałych funkcji europejskich organów nadzoru. Decyzje w sprawie stosowania istniejących przepisów powinny być na przykład podejmowane zwykłą większością głosów, zgodnie z zasadą „jedna osoba, jeden głos”.

Każdy z europejskich organów nadzoru miałby swój własny budżet, będący przedmiotem absolutorium udzielanego przez Parlament Europejski Ich zasoby mogłyby pochodzić z budżetu, jak również z innych źródeł takich jak składki organów krajowych. Każdy tego rodzaju budżet powinien być współmierny do ich obowiązków oraz zapewniać im niezależność. Europejskie organy nadzoru powinny utrzymywać usystematyzowane kontakty ze wszystkimi istotnymi stronami zainteresowanymi, w tym z konsumentami.

Zapewnienie niezależności europejskim organom nadzoru będzie niezwykle istotne. Będą one potrzebowały najwyższego stopnia niezależności od organów krajowych innych niż organy nadzoru oraz od instytucji europejskich, które nie powinny ingerować w decyzje europejskich organów nadzoru. Europejskie organy nadzoru byłyby jednak w pełni odpowiedzialne przed Radą, Parlamentem Europejskim i Komisją. Kluczowym instrumentem zapewniającym działanie tego systemu byłaby przejrzystość, a europejskie organy nadzoru musiałyby często składać formalne sprawozdania instytucjom europejskim (np. co najmniej raz na pół roku).

4.4. Podstawa prawna ESONF

Podstawą prawną ustanowienia europejskich organów nadzoru powinny być postanowienia Traktatu WE, będące podstawą prawną dla polityki, której realizacji będzie się od nich wymagać.

Kryzys gospodarczy i finansowy stworzył ryzyka zagrażające stabilności rynku wewnętrznego. Przywrócenie oraz utrzymanie stabilnego i wiarygodnego systemu finansowego jest bezwzględnym warunkiem wstępnym do utrzymania zaufania na rynku wewnętrznym oraz jego spójności, a tym samym do utrzymania i poprawy warunków ustanowienia w pełni zintegrowanego i działającego rynku wewnętrznego w obszarze usług finansowych. Ponadto głębsze i w większym stopniu zintegrowane rynki finansowe oferują lepsze możliwości pozyskiwania finansowania i dywersyfikacji ryzyka, poprawiając tym samym zdolność gospodarek do absorpcji wstrząsów. Finansowa integracja i stabilność wzajemnie się zatem umacniają.

Ustanowieniu ESONF oraz trzech europejskich organów nadzoru towarzyszyć będzie opracowanie jednolitego zbioru przepisów, które zapewnią jednakowe stosowanie przepisów w UE, a tym samym przyczynią się do działania rynku wewnętrznego. Zadaniem europejskich organów nadzoru będzie pomoc krajowym organom w spójnej interpretacji i stosowaniu przepisów wspólnotowych.

Trybunał Sprawiedliwości potwierdził[9], że art. 95 Traktatu WE odnoszący się do przyjmowania środków dotyczących zbliżenia prawodawstwa w celu ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego stanowi odpowiednią podstawę prawną dla powołania „organu wspólnotowego mającego za zadanie przyczynianie się do realizacji procesu harmonizacji”, w przypadku gdy zadania powierzone takiemu organowi są ściśle związane z dziedzinami będącymi przedmiotem aktów dokonujących zbliżenia prawodawstw krajowych.

Ponieważ zadania, które mają zostać powierzone europejskim organom nadzoru, są ściśle związane ze środkami przyjętymi w odpowiedzi na kryzys finansowy oraz z środkami zapowiedzianymi w komunikacie „Realizacja europejskiego planu naprawy”, organy te mogą zostać ustanowione, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, na podstawie art. 95 Traktatu WE.

5. WSPÓłPRACA MIęDZY ESONF A ERRS

Proponowane ramy nadzoru UE będą działać jedynie pod warunkiem, że ERRS i ESONF będą ze sobą efektywnie współpracować. Celem reformy jest zapewnienie sprawniejszej interakcji między poziomem mikro- i makroostrożnościowym nadzoru. Pełniąc swoją rolę makroostrożnościowego organu nadzoru, ERRS będzie potrzebowała otrzymywać zharmonizowane dane z poziomu mikroostrożnościowego w odpowiednim czasie, podczas gdy nadzór mikroostrożnościowy prowadzony przez organy krajowe będzie czerpał korzyści ze spostrzeżeń ERRS na temat otoczenia makroostrożnościowego. Wiążąca współpraca oraz procedury wymiany informacji pomiędzy poziomami makroostrożnościowym i mikroostrożnościowym będą miały zasadnicze znaczenie dla uniknięcia problemów z przeszłości.

Aby ERRS mogła identyfikować ryzyka zagrażające stabilności systemu finansowego UE i szeregować je pod względem ważności, konieczne jest by: (i) otrzymywała ona od ESONF istotne dane mikroostrożnościowe – w szczególności na temat dużych i złożonych grup transgranicznych, oraz (ii) miała możliwość rozpoczynania badań ad hoc na temat konkretnych kwestii wymagających bezpośredniego wkładu ze strony krajowych organów nadzoru i/lub podmiotów działających na rynku. Komisja zaproponuje, by europejskie organy nadzoru otrzymywały niezbędne informacje od krajowych organów nadzoru, na mocy przepisów ustanawiających nowe europejskie organy nadzoru. Uprawnienia do otrzymywania wszystkich istotnych informacji na temat stabilności finansowej mogłyby zostać przyznane ERRS na mocy instrumentu prawnego ustanawiającego ERRS w połączeniu z instrumentami prawnymi ustanawiającymi nowe europejskie organy nadzoru. W międzyczasie rozporządzenia ustanawiające nowe europejskie organy nadzoru wymagałyby od nich udostępniania ERRS okresowo (np. raz w miesiącu) zagregowanych i istotnych niezagregowanych danych poddanych anonimizacji na temat wszystkich instytucji i rynków finansowych, a w szczególności na temat dużych i złożonych grup transgranicznych. Biorąc pod uwagę wrażliwy charakter danych i informacji, zapewnienie niezbędnej poufności we współpracy pomiędzy ERRS i ESONF będzie miało kluczowe znaczenie. Należy również wprowadzić odpowiednie gwarancje prawne. Ponadto, aby kolegia mogły otrzymywać aktualne informacje na temat otoczenia makroostrożnościowego, w którym działają poszczególne instytucje, można przewidzieć możliwość uczestnictwa w nich w charakterze obserwatorów przedstawicieli ERRS.

6. WNIOSEK

Komisja wzywa Radę Europejską do:

- zatwierdzenia utworzenia nowej Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS), pod przewodnictwem prezesa EBC, w której skład wchodzić będą prezesi krajowych banków centralnych, przewodniczący trzech europejskich organów nadzoru oraz członek Komisji Europejskiej; w prace ERRS ściśle zaangażowane powinny być również krajowe organy nadzoru oraz przewodniczący Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

- wyrażenia zgody, aby ERRS powierzono zadanie ciągłej oceny stabilności systemu finansowego jako całości oraz przyznano jej autorytet konieczny do wydawania na czas ostrzeżeń/zaleceń dotyczących działań zapobiegawczych oraz do monitorowania odpowiedzi,

- wyrażenia zgody w sprawie ustanowienia nowego Europejskiego Systemu Organów Nadzoru Finansowego (ESONF) składającego się z trzech nowych europejskich organów nadzoru działających w sieci z krajowymi organami nadzoru w celu opracowywania wspólnych podejść nadzorczych w zakresie nadzoru nad wszystkimi przedsiębiorstwami finansowymi, ochrony konsumentów usług finansowych i uczestnictwa w opracowywaniu jednolitego zbioru zharmonizowanych przepisów; ESONF miałby, między innymi, następujące funkcje: projektowanie standardów technicznych, pomoc w zapewnianiu spójnego stosowania prawa wspólnotowego oraz w rozwiązywaniu sporów pomiędzy organami nadzoru,

- podkreślenia znaczenia prawdziwie zintegrowanego podejścia do europejskiego nadzoru finansowego: potrzeby silnej interakcji pomiędzy ERRS i ESONF, w tym wymiany informacji mikroostrożnościowych istotnych z punktu widzenia analizy makroostrożnościowej, gotowości właściwych stron do podejmowania działań w odpowiedzi na ostrzeżenia przed ryzykiem i/lub zalecenia; oraz potrzeby by ERRS występowała jako łącznik w kontaktach z instytucjami międzynarodowymi, w szczególności z Radą Stabilności Finansowej i MFW,

- pozytywnego przyjęcia zamiaru Komisji polegającego na przedstawieniu w najbliższym możliwym terminie zmian legislacyjnych mających na celu stworzenie nowych ram nadzoru w UE, na podstawie założeń określonych w komunikacie i po dalszych konsultacjach ze stronami zainteresowanymi, tak aby niezbędne środki zostały przyjęte w takim terminie, aby odnowione ramy były gotowe i mogły działać już od 2010 r.

- ponadto Komisja wzywa Radę Europejską do przyśpieszenia prac mających na celu stworzenie kompleksowych ram transgranicznych wzmacniających unijne systemy zarządzania w sytuacji kryzysu finansowego i rozwiązywania takich sytuacji, w tym systemy gwarancyjne oraz podziału kosztów.

Załącznik:

Nowe europejskie ramy ochrony stabilności finansowej

[pic]

[1] Komunikat Komisji z dnia 4 marca 2009 r. na wiosenny szczyt Rady Europejskiej zatytułowany „Realizacja europejskiego planu naprawy”, COM(2009) 114 wersja ostateczna.

[2] Zob. raport grupy wysokiego szczebla ds. nadzoru finansowego w UE opublikowany dnia 25 lutego 2009 r. Grupie przewodniczył Jacques de Larosière.

[3] Zob. oświadczenie ze szczytu londyńskiego z dnia 2 kwietnia 2009 r.

[4] Następczyni Forum Stabilności Finansowej (FSF).

[5] Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego (CEBS), Komitet Europejskich Organów Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (CEIOPS), Komitet Europejskich Organów Nadzoru nad Rynkiem Papierów Wartościowych (CESR), często nazywane również „komitetami trzeciego poziomu procedury Lamfalussy'ego”

[6] np. udzielanie Komisji Europejskiej porad w kwestiach technicznych.

[7] Dla wiodących grup finansowych w UE kolegia takie już istnieją lub zostaną powołane w 2009 r.

[8] Komisja zachowałaby wyłączną kompetencję w obszarze stosowania unijnych zasad dotyczących pomocy państwa oraz – w przypadku połączeń o wymiarze wspólnotowym - w zakresie oceny aspektów związanych z konkurencją zgodnie z rozporządzeniem WE w sprawie połączeń.

[9] Zob. TSWE, sprawa C-217/04, pkt 44.