52008DC0526

[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 26.8.2008 r.

KOM(2008) 526 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie metodyki i zakresu zadań, które mają zostać zastosowane w przeglądzie struktur i mechanizmów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, dokonywanym przez niezależnych ekspertów

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie metodyki i zakresu zadań, które mają zostać zastosowane w przeglądzie struktur i mechanizmów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, dokonywanym przez niezależnych ekspertów

WPROWADZENIE

Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN), ustanowiona w ramach programu szczegółowego „Pomysły”, stanowi nowy element naukowy siódmego ramowego programu badawczego i wprowadza daleko idące zmiany w stosunku do wcześniejszych działań badawczych Wspólnoty. Wspierając badania pionierskie przeprowadzane przez indywidualne zespoły na podstawie otwartego konkursu ogłoszonego w całej Europie w oparciu o wyłączne kryterium doskonałości, Rada dąży do wniesienia znaczącego wkładu w rozwój europejskich zdolności badawczych na najwyższym szczeblu.

ERBN odzwierciedla także strukturę nowego modelu instytucjonalnego wprowadzonego w ramach siódmego programu ramowego, który obejmuje również, na przykład, wspólne inicjatywy technologiczne ustanawiane na podstawie art. 171 Traktatu. Model ten wprowadza istotne innowacje do metod realizacji programów, poprzez powołanie niezależnej Rady Naukowej i niezależnego wykonywania programów przez specjalną jednostkę ds. realizacji w postaci agencji wykonawczej Komisji.

Nowe cele i metody realizacji wprowadzone przez ERBN są z jednej strony wynikiem politycznych i ekonomicznych wymagań europejskiej przestrzeni badawczej i procesu lizbońskiego, gdzie zdolności Europy w zakresie badań pionierskich są uważane za kluczowe dla jej przyszłych perspektyw w zglobalizowanym świecie, a z drugiej strony wyrazem starań UE o ulepszenie instytucjonalnych podstaw realizowania polityki, przy jednoczesnym zapewnieniu efektywności i rzetelności przy wykorzystywaniu środków unijnych.

Odpowiedzialność Komisji za realizację programu szczegółowego „Pomysły” jest powiązana z obowiązkiem zapewnienia pełnej niezależności i integralności ERBN. W zakresie, w jakim ERBN odnosi sukces jako nowy model finansowania przez UE badań naukowych, ma ona potencjał inspirowania dalszego postępu prowadzącego do osiągnięcia bardziej skutecznego, zewnętrznego zarządzania programem ramowym.

Taki jest kontekst niniejszego komunikatu, w którym opisano wniosek Komisji w sprawie metodyki i zakresu zadań, które mają zostać zastosowane w przeglądzie struktur i mechanizmów ERBN (zwanym dalej „przeglądem”), zgodnie z tym co ustalono w przepisach dotyczących siódmego programu ramowego. Wypełnia on zobowiązanie Komisji do opracowania odpowiedniego komunikatu do połowy 2008 r.[1]

PRZEDMIOT WNIOSKU KOMISJI

Podstawowe zasady, na podstawie których powinna działać ERBN – doskonałość naukowa, niezależność, efektywność i przejrzystość – zostały określone i potwierdzone w trakcie debaty politycznej prowadzącej do opracowania wniosku Komisji w sprawie programu szczegółowego „Pomysły”. Podczas kolejnych negocjacji, w trakcie których Parlament Europejski i państwa członkowskie wyraziły swoje poparcie dla idei ERBN, intensywnie dyskutowano kwestię, jaki charakter powinna mieć jej specjalna jednostka ds. realizacji. Propozycja Komisji, zgodnie z którą jednostką taką powinna być agencja wykonawcza, była szeroko dyskutowana i została zaakceptowana, pod warunkiem późniejszego dokonania przeglądu jej funkcjonowania w celu zapewnienia, że ERBN jest w stanie działać w dłuższej perspektywie w optymalnych warunkach:

Wdrażanie działania i zarządzanie będzie poddawane bieżącemu przeglądowi oraz ocenie w celu analizy osiągnięć oraz dostosowania i poprawy procedur na podstawie zdobytych doświadczeń. W ramach oceny tymczasowej, o której mowa w art. 7 ust. 2 programu ramowego, przeprowadzany będzie niezależny przegląd struktury i mechanizmów ERBN na podstawie kryteriów doskonałości naukowej, niezależności, efektywności oraz przejrzystości, z pełnym zaangażowaniem rady naukowej. Obejmie on proces i kryteria wyboru członków rady naukowej. W ramach przeglądu zostaną jasno przedstawione zalety i wady struktury opartej na agencji wykonawczej oraz struktury opartej na art. 171 Traktatu. Na podstawie wyników tego przeglądu należy dokonać odpowiednich modyfikacji tych struktur i mechanizmów. Komisja zapewni, zgodnie z Traktatem, wykonanie i przedstawienie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wszelkich niezbędnych prac przygotowawczych, w tym przygotowanie wszelkich wniosków legislacyjnych, które uzna za potrzebne, w celu jak najszybszego wprowadzenia w życie niezbędnych zmian struktury. W tym celu, program ramowy zostanie, w ramach współdecyzji, dostosowany lub uzupełniony, zgodnie z art. 166 ust. 2 Traktatu. Sprawozdanie okresowe, o którym mowa w art. 7 ust. 2 programu ramowego, poprzedzające ocenę śródokresową, poda wstępne wnioski na temat funkcjonowania ERBN.[2]

Komisja jest zobowiązana do przeprowadzenia przeglądu na podstawie dowodów oraz w pełni niezależny i przejrzysty sposób w celu zapewnienia zaufania zainteresowanych stron[3] oraz do podjęcia koniecznych kroków, zgodnych z odpowiednią procedurą i zasadami prawidłowego zarządzania, w celu wykonania wniosków. Jest zatem niezbędne, aby przegląd zakończył się identyfikacją usprawnień, które mogą być wprowadzone do prawodawstwa unijnego i praktyk administracyjnych.

AKTUALNA SYTUACJA W ROZWOJU ERBN

Dokonano znacznego postępu w tworzeniu ERBN i ustanawianiu jej działań w zakresie finansowania oraz zgromadzono już wiele informacji na temat skuteczności jej struktur i mechanizmów oraz powiązań ze środowiskiem wewnętrznym i zewnętrznym.

We współpracy z Komisją rada naukowa z zaangażowaniem i energią od października 2005 r. pracuje nad rozwojem strategii naukowej ERBN, w tym programów grantów i metodyki opartej na wzajemnej ocenie oraz nad znalezieniem osób mających dokonywać wzajemnej oceny, posiadających odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie.

Obecnie istotne jest jak najszybsze przejście do bardziej stabilnej i przewidywalnej długoterminowej struktury. Z uwagi na powyższe Komisja proponuje dokonanie przeglądu śródokresowego w jak najszybszym możliwym terminie, zgodnie z harmonogramem, który umożliwi przeprowadzenie go zasadniczo w trakcie bieżącej kadencji Parlamentu Europejskiego i zakończenie w trakcie kadencji obecnej Komisji.

Zgodnie z tym co określono w rocznym sprawozdaniu Komisji[4], ERBN została oficjalnie powołana dnia 2 lutego 2007 r. na podstawie decyzji Komisji[5], zgodnie z decyzjami Rady i Parlamentu dotyczącymi siódmego programu ramowego[6] oraz zasadami uczestnictwa[7], a także decyzją Rady w sprawie programu szczegółowego „Pomysły”[8]. Program szczegółowy „Pomysły” definiuje ogólną strukturę zarządzania ERBN, określając rolę rady naukowej, specjalnej jednostki ds. realizacji oraz Komisji, stwierdzając, że Komisja odpowiada za realizację programu „Pomysły” oraz za zagwarantowanie pełnej niezależności i integralności ERBN. Szczegółowe projektowanie i realizacja charakteryzowały się wysoce twórczą i produktywną współpracą między radą naukową a służbami Komisji, szczególnie z uwagi na konieczność dostosowania procedur, które nie były tworzone z myślą o ERBN.

Pierwszy rok działania ERBN (2007) był związany z realizacją programu grantów dla badaczy rozpoczynających niezależną karierę. Zaproszenie do składania wniosków zostało uznane za duży sukces przez zewnętrzne zainteresowane strony, biorąc pod uwagę znaczną liczbę rozpatrzonych wniosków (ponad 9 000) prowadzących do przyznania około 300 grantów. Ponadto kilka państw członkowskich ogłosiło, że wykorzysta wyniki oceny ERBN do sfinansowania młodych badaczy, którzy nie otrzymali wsparcia ERBN z uwagi na ograniczenia budżetowe. W drugim roku wzmocniono agendę naukową, dodając drugi program – granty dla uznanych i niezależnych badaczy; nastąpiło także zaawansowanie prac zmierzających do utworzenia agencji wykonawczej.

Tworzenie agencji wykonawczej ERBN znajduje się na etapie przygotowawczym. Decyzja Komisji ustanawiająca agencję wykonawczą ERBN została przyjęta dnia 14 grudnia 2007 r.[9], po wydaniu pozytywnej opinii w sprawie projektu wniosku przez komitet regulacyjny państw członkowskich ds. agencji wykonawczych oraz po zatwierdzeniu w drodze głosowania przez Komisję Budżetową Parlamentu Europejskiego w listopadzie 2007 r. Akt wykonawczy ma być przyjęty przez Komisję we wrześniu 2008 r., podobnie jak decyzja o nominowaniu członków Komitetu Sterującego. W oczekiwaniu na mianowanie dyrektora, obecnie trwa zatrudnianie większości pracowników agencji, równocześnie z dalszym rozwojem jej działań i infrastruktury, pod nadzorem DG ds. Badań Naukowych. Rekrutacja personelu na potrzeby ERBN odbywa się z uwzględnieniem szczególnych wymogów dotyczących naukowej doskonałości; dyrektor i kierownictwo wyższego szczebla zostaną mianowani z uwzględnieniem opinii rady naukowej, zgodnie z tym co określono w programie szczegółowym „Pomysły”.

Niezależnie od przeglądu struktur i mechanizmów, ERBN ma być „organizacją uczącą się”[10], stale rozwijającą się i dostosowującą dla zapewnienia spełniania założonych celów w wydajny i skuteczny sposób. W tym celu Komisja podjęła już działania zmierzające do dostosowania niektórych aspektów realizacji na podstawie wcześniejszych doświadczeń, w konsultacji z radą naukową. Ponadto, bez uszczerbku dla przeprowadzenia i wyniku przeglądu śródokresowego, Komisja bada możliwość podjęcia kolejnych działań w celu znacznego usprawnienia działalności ERBN poprzez dostosowania techniczne w ramach istniejących aktów prawnych Rady i Parlamentu. Dziedziny, w ramach których mogą nastąpić takie ulepszenia, są wymienione w załączniku.

ORGANIZACJA I PRZEPROWADZENIE PRZEGLĄDU

4.1 Wybór niezależnych ekspertów

Wiarygodność przeglądu i jego wyników będzie głównie zależała od integralności i reputacji ekspertów wybranych do przeprowadzenia przeglądu oraz stopnia zrozumienia przez nich jego tematyki. Komisja proponuje wyznaczenie panelu, składającego się z przewodniczącego i czterech innych członków oraz sprawozdawcy, i będzie na bieżąco informowała zainteresowane strony. . Panel powinien spełniać następujące główne kryteria:

- posiadać wiedzę ekspercką w zakresie polityki w dziedzinie badań i zarządzania badaniami na szczeblu krajowym, europejskim lub międzynarodowym;

- dysponować zakresem kompetencji pozwalającym na ocenę Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych z perspektywy naukowej, administracyjnej[11], prawnej i innych.

Inne kryteria, które zostaną wzięte pod uwagę przy wyborze członków, obejmują:

- odpowiednią równowagę między przedstawicielami świata akademickiego a innymi zainteresowanymi stronami (w tym europejskimi fundacjami naukowymi) w celu zapewnienia zarówno zrozumienia aspektów instytucjonalnych, jak i kompetencji fachowych;

- odpowiednią równowagę płci;

- zakres i różnorodność doświadczeń w ramach europejskiej przestrzeni badawczej.

Panel może uzyskać wsparcie dodatkowych ekspertów, którzy na jego wniosek dostarczą wyspecjalizowanych, obiektywnych informacji i analiz.

4.2 Zakres

Przegląd będzie miał decydujący wpływ na przyszłość ERBN; jego zakres musi więc być wystarczająco szeroki i zróżnicowany, aby można było sformułować ostateczne wnioski. Przegląd musi wziąć także pod uwagę różnorodność obowiązujących aktów prawnych i praktyk administracyjnych, które obok ram prawnych dotyczących działania agencji wykonawczej jako specjalnej jednostki ds. realizacji określają albo warunkują sposoby działania ERBN. Będzie to szczególnie istotne przy określaniu gdzie i jakie usprawnienia są potrzebne, w tym w drodze zmiany istniejących ram prawnych, i podczas badania zalet i wad możliwych struktur (np. agencji wykonawczej, struktury opartej na art. 171 Traktatu albo innej opcji), ponieważ funkcjonowanie każdej struktury będzie uzależnione od szerszego kontekstu. W tym zakresie znaczenie mają np.:

- program szczegółowy „Pomysły”, który określa podstawową strukturę europejskiej rady ds. badań naukowych[12], w tym między innymi prawa i obowiązki rady naukowej oraz specjalnej jednostki ds. realizacji oraz inne rozwiązania dotyczące realizacji, a także prawodawstwo z zakresu siódmego programu badawczego, w tym zasady uczestnictwa;

- różne struktury zaangażowane w podejmowanie decyzji, nawiązywanie kontaktów i realizację programu (w szczególności rada naukowa, jej sekretarz generalny oraz Komisja), w tym struktury określone w wykonawczych aktach prawnych do prawa pierwotnego, w szczególności decyzja Komisji ustanawiająca ERBN;

- ogólny kontekst zarządzania instytucją albo organem Wspólnoty, w szczególności rozporządzenie finansowe i obowiązujący regulamin pracowniczy oraz różne regulaminy, wytyczne i ustalone praktyki administracyjne wdrażające te akty[13].

ERBN, jako nowa jednostka, której funkcjonowanie opiera się na innych zasadach i metodach niż znane z poprzednich programów ramowych, przedstawia w początkowej fazie wiele wyzwań związanych z realizacją. Przegląd musi zatem rozróżnić pomiędzy wyzwaniami, które są przejściowe i wobec których znaleziono już albo szuka się rozwiązań, a kwestiami, które dotyczą trwałych aspektów strukturalnych ERBN i które będą miały wpływ na jej funkcjonowanie w dłuższym okresie czasu.

Przegląd musi uwzględnić stały rozwój ERBN (np. działania podejmowane w celu zapewnienia administracyjnej niezależności agencji wykonawczej i procedurę mianowania przyszłych członków rady naukowej), korzystając ze wszystkich jakościowych i ilościowych danych oraz doświadczeń zebranych od początku prac rady naukowej w październiku 2005 r. W ramach przeglądu powinno się także, zgodnie z tym co przewidują przepisy, rozważyć procedurę i kryteria wyboru członków rady naukowej.

Biorąc pod uwagę wyzwania stojące przed europejską polityką w dziedzinie badań i jej rozwojem instytucjonalnym, należy ocenić działalność ERBN w oparciu o punkty odniesienia, które odzwierciedlają najwyższe standardy światowe, w szczególności w odniesieniu do porównywalnych agencji w państwach członkowskich i innych rozwiniętych krajach, oraz unijne programy w dziedzinie badań, którymi zarządza Komisja. W tym kontekście istotne będą także doświadczenia z funkcjonowania innych zewnętrznych struktur ustanowionych w ramach siódmego programu ramowego, takich jak wspólne inicjatywy technologiczne, albo w zbliżonych dziedzinach, takich jak Europejski Instytut ds. Innowacji i Technologii (ETI). Przegląd powinien także uwzględnić szerszy przegląd struktur zewnętrznych dokonywany przez Komisję, w tym sprawozdania z oceny przygotowywane za okres pierwszych trzech lat funkcjonowania każdej z agencji wykonawczych oraz audyt działalności wszystkich agencji wykonawczych, w tym ERBN, który Trybunał Obrachunkowy rozpocznie w 2008 r. wraz ze sprawozdaniem z wyników, które ma być przedstawione do grudnia 2008 r.

4.3 Metody pracy

W celu zapewnienia odpowiedniego zakresu i wiarygodności dowodów, Komisja proponuje formę „komisji śledczej”, w ramach której zostanie przeprowadzone poufne badanie dokumentów i wypowiedzi pochodzących od różnych głównych zainteresowanych stron, w tym na przykład rady naukowej ERBN, środowiska naukowego (ośrodki akademickie, instytuty badawcze, fundacje naukowe i przemysł), państw członkowskich, instytucji UE, DG ds. Badań i innych służb Komisji.

Szczegółowe metody pracy ustali panel, jakkolwiek oczekuje się, że panel może:

- zwracać się o pisemne i ustne informacje do zainteresowanych stron;

- analizować istniejące informacje, w tym badania dotyczące monitoringu i oceny programu szczegółowego „Pomysły”;

- przeprowadzać analizy ad hoc , na przykład informacji statystycznych i odpowiednich dokumentów i przeglądów dotyczących polityki.

Komisja dostarczy panelowi wszystkich niezbędnych informacji, a służby Komisji mogą, na prośbę panelu, zwoływać ad hoc spotkania ekspertów dotyczące poszczególnych kwestii. Zgodnie ze swoim zobowiązaniem do pełnego współuczestnictwa, rada naukowa wskazała, że zamierza przedstawić streszczenie swoich dotychczasowych doświadczeń i sugestie dotyczące usprawnień, uwzględniając również najlepsze międzynarodowe praktyki rad ds. badań naukowych.

4.4 Kryteria

Kryteria dla przeglądu śródokresowego – doskonałość naukowa, niezależność, efektywność i przejrzystość – odzwierciedlają główne zasady, na których opiera się ERBN. W poniższych sekcjach zanalizowano i skomentowano każde z kryteriów. Należy jednak podkreślić, że kryteria te powinny być rozpatrywane łącznie, ponieważ zawierają powiązane ze sobą wymagania; na przykład jakość zarządzania nauką jest powiązana z rozważaniami dotyczącymi efektywności. Kryteria powinny być także stosowane przy uwzględnieniu odpowiednich punktów odniesienia, na przykład rozwiązań przyjętych w agencjach badawczych w UE albo w innych rozwiniętych krajach. Ponadto podstawowy wymóg bezwzględnej integralności w działalności ERBN musi stanowić podstawę każdej analizy dokonywanej przy uwzględnieniu zarówno każdego kryterium z osobna, jak i ich całości.

4.4.1 Doskonałość naukowa

Doskonałość naukowa i akademicka jest zarówno celem, jaki ma być osiągnięty przez ERBN, jak i uzasadnieniem wszystkich aspektów jej działania. Podstawowe kwestie, jakie należy rozważyć w związku z przeglądem, są następujące:

- W jakim stopniu ERBN odnosi sukces we wspieraniu doskonałości naukowej w ramach europejskiej przestrzeni badawczej?

- W jakim zakresie strategia ERBN, administracyjne wdrażanie i wykonywanie programu działają na korzyść doskonałości naukowej?

- Czy zasada doskonałości naukowej jest uwzględniona w kulturze i procedurach ERBN?

4.4.2. Niezależność

Niezależność zawiera następujące aspekty, które powinny zostać rozważone podczas przeglądu:

- Czy warunki działania ERBN pozwalają na skuteczne i niezależne określenie strategii naukowej zgodnie z wymaganiami naukowymi?

- Czy strategia naukowa niezależnie opracowana przez radę naukową jest traktowana jako podstawa realizacji przez specjalną jednostkę ds. realizacji?

- Czy warunki działania specjalnej jednostki ds. realizacji pozwalają jej na ścisłe i efektywne, przy odpowiedniej dozie elastyczności, realizowanie strategii naukowej ustanowionej przez radę naukową oraz spełnianie wymogów programu szczegółowego „Pomysły”?

- W jakim stopniu struktury i procedury ustanowione przez Komisję dla ERBN są odpowiednie dla zagwarantowania pełnej niezależności ERBN w dłuższej perspektywie?

4.4.3 Efektywność

ERBN działa nie jako wyizolowana jednostka, ale jako część europejskiego systemu badań. Efektywność wymaga więc wzięcia pod uwagę nie tylko stopnia ogólnego wykorzystania zasobów, ale także umiejętności skutecznego ich wykorzystywania, na przykład poprzez przyciąganie najlepszych wnioskodawców i osób dokonujących wzajemnej oceny. Ocena efektywności pociąga za sobą rozważenie następujących kwestii:

- Czy całkowite wydatki ERBN na administrację odpowiadają ustalonym parametrom i czy są one spójne z najlepszymi praktykami stosowanymi w agencjach badawczych na świecie?

- W jakim stopniu podział zadań pomiędzy Komisję a ERBN pozwala w efektywny sposób uniknąć powielania działań i w jakim stopniu pozwala on na skuteczne funkcjonowanie ERBN?

- Czy zadania poszczególnych podmiotów w ramach struktury zarządzania ERBN (rady naukowej, sekretarza generalnego, specjalnej jednostki ds. realizacji, Komisji) i ich wzajemne relacje są wystarczająco dobrze określone, oddzielone i odpowiednio powiązane w celu osiągnięcia wysoce efektywnej organizacji i zarządzania?

- Czy systemy i procedury przyjęte przez ERBN pozwalają na osiągnięcie celów w ekonomiczny sposób w odniesieniu do wykorzystywania zasobów (personelu i środków finansowych)?

- Czy działania ERBN (zaproszenia do składania wniosków, propozycje, oceny, przyznawanie grantów itp.) są wystarczająco proste, elastyczne i łatwe do stosowania w celu przyciągnięcia najlepszych wnioskodawców i osób dokonujących wzajemnej oceny?

4.4.4 Przejrzystość

ERBN ma działać z dużym zakresem niezależności i w oparciu o najwyższe standardy integralności. W tym kontekście koncepcja przejrzystości jest raczej oczywista. Główne kwestie wymagające rozpatrzenia są następujące:

- Czy ERBN przekazuje obywatelom i innym zainteresowanym stronom informacje o wystarczającej zawartości i jakości, tak aby mogli oni zrozumieć działania ERBN i mieli zaufanie do wykorzystania środków i skutecznej kontroli jej budżetu?

- Czy ERBN przekazuje instytucjom UE informacje o wystarczającej zawartości i jakości, tak aby mogły one wykonywać swoje obowiązki nadzoru?

4.5 Harmonogram i oczekiwane rezultaty

Zgodnie z celem przeprowadzenia przeglądu w najbliższym możliwym terminie, orientacyjny harmonogram wygląda następująco:

- nominowanie ekspertów – luty 2009 r.

- pierwsze spotkanie panelu ekspertów – luty 2009 r.

- przedstawienie ustnych i pisemnych informacji: luty-maj 2009 r.

- sprawozdanie końcowe – lipiec 2009 r.

- wstępna odpowiedź Komisji – wrzesień 2009 r.

Panel przygotuje sprawozdanie końcowe, w którym przedstawi zalecenia i wnioski. Sprawozdanie to powinno zawierać analizę i ocenę odpowiedniości i braków istniejących struktur oraz mechanizmów, a także stwierdzenie, czy ewentualne konieczne zmiany mogą być uznane za „dostosowania techniczne” (np. dostosowanie modelu agencji wykonawczej) czy też powinny być traktowane jako podstawowe kwestie organizacyjne lub prawne.

Wynik przeglądu powinien dostarczyć uzasadnienia dla Komisji, działającej w porozumieniu z radą naukową, do przedstawienia wniosków legislacyjnych uznanych za niezbędne.

PODSUMOWANIE

Przegląd struktur i mechanizmów ERBN będzie miał decydujący wpływ na przyszłą strukturę ERBN i będzie punktem odniesienia dla dalszego rozwoju unijnego finansowania badań. Dlatego też konieczne jest, aby przegląd został przeprowadzony odpowiednio i skutecznie, przy pełnym poparciu zainteresowanych stron, w tym instytucji UE i rady naukowej.

W niniejszym komunikacie określono proponowaną podstawę i harmonogram przeglądu, który ma być dobrze przygotowany, obszerny i bezstronny, stanowiąc tym samym solidną podstawę do przyszłego, długoterminowego rozwoju ERBN. W komunikacie wymieniono także potencjalne obszary, w których może nastąpić dostosowanie mające na celu poprawę działania ERBN, bez uszczerbku dla przeprowadzenia albo wyniku przeglądu.

Parlament Europejski i Radę proszone są o przedstawienie uwag dotyczących opisanej metodyki do grudnia 2008 r., tak aby Komisja mogła je uwzględnić ustanawiając mandat do przeprowadzenia niezależnego przeglądu.

Na podstawie wyników przeglądu Komisja podejmie odpowiednie kroki w celu realizacji jego wniosków, przy uwzględnieniu potrzeby zapewnienia ciągłości działań ERBN w drodze ewentualnych dostosowań.

ZAłąCZNIK

MOŻLIWE ŚRODKI MAJĄCE NA CELU USPRAWNIENIE DZIAŁALNOŚCI ERBN BEZ USZCZERBKU DLA PRZEGLĄDU STRUKTUR I MECHANIZMÓW

Zgodnie z tym co wskazano w sekcji 3 powyżej, bez uszczerbku dla przeprowadzenia i wyniku przeglądu śródokresowego Komisja już obecnie, w oparciu o wstępne doświadczenia, rozważa kilka obszarów, w których można znacznie ulepszyć działania ERBN poprzez dostosowania techniczne warunków realizacji i otoczenia, w którym ERBN funkcjonuje, przestrzegając istniejących uregulowań prawnych Rady i Parlamentu. Obszary te obejmują:

- Funkcjonalność i jasność w zakresie wzajemnego stosunku pomiędzy radą naukową i specjalną jednostką ds. realizacji. Można wprowadzić usprawnienia dotyczące ustaleń mających na celu zapewnienie współpracy między radą naukową, Komisją a specjalną jednostką ds. realizacji. Mogłyby one zawierać dalsze wyjaśnienie roli sekretarza generalnego ERBN w stosunku do przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady naukowej oraz rolę zarządu ustanowionego przez radę naukową, w ramach którego spotykają się wyżej wymienione podmioty, zapraszając także dyrektora specjalnej jednostki ds. realizacji. W tym kontekście można dokonać przeglądu przepisów decyzji Komisji ustanawiającej ERBN w celu uwzględnienia czasu, jaki przewodniczący i wiceprzewodniczący rady naukowej przeznaczają na działalność ERBN. W trakcie przeglądu należy uwzględnić ryzyko dotyczące konfliktu interesów, który może na przykład wyniknąć z faktycznego subsydiowania ERBN przez organizację, z której pochodzi przewodniczący albo wiceprzewodniczący ERBN, oraz przepisy dotyczące odpowiedzialności rady naukowej, w tym kodeks postępowania i obowiązki w zakresie sprawozdawczości.

- Wybór i wyznaczenie osób dokonujących wzajemnej oceny Z uwagi na szerokie spektrum nauki, którego dotyczą działania ERBN, oraz konieczność powołania wielu osób dokonujących przeglądu, odpowiednie wykorzystanie zasobów wymaga, aby procedury te były możliwie proste i elastyczne, a także spójne z dobrymi praktykami administracyjnymi i zasadami zarządzania finansowego. Uproszczenie może być konieczne zarówno w stosunku do wyboru ekspertów, gdzie istnieją niejasności dotyczące roli rady naukowej i Komisji w odniesieniu do wyboru ekspertów, którzy dokonują oceny wzajemnej propozycji badawczych, jak i potrzeby przygotowania przez agencję wykonawczą decyzji Komisji w odniesieniu do każdego mianowanego eksperta oraz procedur mianowania i płatności.

- Procedury udzielania grantów W przypadku propozycji dotyczących badań pionierskich, gdzie wynik prac jest niepewny, zasadą ERBN jest unikanie negocjacji w sprawie grantów, które są przyznawane na podstawie zatwierdzenia propozycji oraz określenia odpowiedniego budżetu poprzez panel ds. wzajemnej oceny (po wydaniu decyzji dotyczącej wyboru). Może powstać konieczność przeprowadzenia przeglądu zobowiązań głównego naukowca dotyczących wykonania w celu zapewnienia, że w sytuacji, w której panel ds. wzajemnej oceny obniży budżet, nie będzie obowiązkowego wymogu dostosowania opisu prac.

- Dostosowanie narzędzi informatycznych 7PR do szczególnych potrzeb ERBN Na wczesnych etapach realizacji siódmego programu ramowego, które odpowiadały czasowo rozpoczęciu działalności przez ERBN, ERBN korzystała ze standardowych narzędzi i ich konfiguracji siódmego programu ramowego. Z czasem Komisja rozważy w jaki sposób narzędzia te – np. internetowy elektroniczny system składania wniosków (EPSS) – mogą zostać specjalnie skonfigurowane na potrzeby działalności ERBN, w celu zwiększenia zarówno efektywności, jak i niezależności, w sposób zgodny z ekonomicznością i wydajnością siódmego programu ramowego jako całości.

[1] „W kontekście sprawozdania z postępów, o którym mowa w art. 7 ust. 2 i przed przeprowadzeniem tymczasowej oceny Komisja, nie później niż w połowie 2008 r., przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie komunikat w sprawie metod i warunków przeglądu struktur i mechanizmów działania Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, przeprowadzanego przez niezależnych ekspertów. Jeśli będzie to konieczne, Komisja przedstawi wniosek dotyczący dostosowania programu ramowego.” (Dz.U. L 412 z 30.12.2006)

[2] Decyzja Rady 2006/972/WE z dnia 19 grudnia 2006 r. dotycząca programu szczegółowego „Pomysły”, wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007–2013), Dz.U. L 54 z 22.2.2007, s. 88.

[3] Przegląd zostanie przeprowadzony zgodnie ze standardami oceny ustalonymi przez Komisję: „Odpowiedź na strategiczne potrzeby: bardziej intensywne wykorzystanie ocen” SEC(2007)213.

[4] Roczne sprawozdanie objaśniające działania Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych oraz realizację celów zawartych w programie szczegółowym „Pomysły” w 2007 r., COM(2008)473

[5] 2007/134/WE; Dz.U. L 57 z 24.2.2007, s. 14

[6] 1982/2006/WE z 18.12.2006, Dz.U. L 412 z 30.12.2006, s. 1

[7] 1906/2006/WE z 18.12.2006, Dz.U. L 391 z 30.12.2006, s. 1

[8] 2006/972/WE z 19.12.2006, Dz.U. L 400 z 30.12.2006, s. 243 oraz sprostowanie Dz.U. L 54 z 22.2.2007, s. 81

[9] Decyzja Komisji z dnia 14 grudnia 2007 r. ustanawiająca „Agencję Wykonawczą Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych” w celu zarządzania wspólnotowym programem szczegółowym „Pomysły” w dziedzinie badań pionierskich na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 58/2003, Dz.U. L 9 z 12.1.2008, s. 15.

[10] Zgodnie z postanowieniami programu szczegółowego: „Wdrażanie działania i zarządzanie są poddawane bieżącemu przeglądowi oraz ocenie w celu analizy osiągnięć oraz dostosowania i poprawy procedur na podstawie zdobytych doświadczeń.”

[11] W tym np. kontrola finansowa organizacji albo audyt wewnętrzny itp.

[12] „[…] niezależnej rady naukowej obejmującej naukowców, inżynierów i uczonych cieszących się najwyższym uznaniem i reprezentujących całe europejskie środowisko naukowe, i jest wspierana przez specjalną mającą ograniczone rozmiary i efektywną pod względem kosztów jednostkę ds. realizacji która zostanie powołana jako agencja wykonawcza …”

[13] Polityka dotycząca personelu i rekrutacji ERBN podlega Warunkom zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 56 z 4.3.1968, s. 1-7). Warunki te były potwierdzane wiele razy przez legislatora i są podstawą każdego instrumentu UE mającego na celu wspieranie badań, w tym wspólnych inicjatyw technologicznych, niezależnie czy ma ono miejsce za pośrednictwem agencji wykonawczych czy struktur powołanych na podstawie art. 171 Traktatu.