This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52007PC0344
Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on statutory plates and inscriptions for motor vehicles and their trailers, and their location and method of attachment (Codified version)
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu europejskiego i Rady w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania (Wersja skodyfikowana)
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu europejskiego i Rady w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania (Wersja skodyfikowana)
/* COM/2007/0344 końcowy - COD 2007/0119 */
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu europejskiego i Rady w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania (Wersja skodyfikowana) /* COM/2007/0344 końcowy - COD 2007/0119 */
[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH | Bruksela, dnia 21.6.2007 KOM(2007) 344 wersja ostateczna 2007/0119 (COD) Wniosek dotyczący DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania (Wersja skodyfikowana) (przedstawiony przez Komisję) UZASADNIENIE 1. W kontekście społeczeństwa obywatelskiego w Europie Komisja przywiązuje wielką wagę do uproszczenia i uporządkowania prawa wspólnotowego, tak aby stało się ono bardziej przejrzyste i dostępne dla każdego obywatela, otwierając mu w ten sposób nowe możliwości korzystania z przysługujących mu konkretnych uprawnień. Ten cel nie może zostać osiągnięty tak długo, jak liczne przepisy, które były wielokrotnie zmieniane, często zasadniczo, pozostają rozproszone, tak iż trzeba ich szukać częściowo w oryginalnym akcie, a częściowo w późniejszych aktach zmieniających. Wymaga to pracochłonnego porównywania wielu różnych aktów w celu ustalenia obowiązujących norm prawnych. Z tego powodu kodyfikacja przepisów często zmienianych jest potrzebna, aby prawo wspólnotowe stało się jasne i zrozumiałe. 2. Dlatego też w dniu 1 kwietnia 1987 r. Komisja postanowiła[1] zalecić swoim pracownikom, aby wszystkie akty prawne były kodyfikowane nie później niż po 10 zmianach, podkreślając, że jest to wymaganie minimum i że odpowiednie jednostki powinny starać się nawet częściej kodyfikować teksty, za które są odpowiedzialne, aby zapewnić, że przepisy wspólnotowe są jasne i łatwo zrozumiałe. 3. Konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej w Edynburgu (grudzień 1992 r.) potwierdziły to stanowisko[2], podkreślając wagę kodyfikacji , która daje pewność co do prawa stosowanego wobec danej materii w danym czasie. Kodyfikacja musi być podejmowana w pełnej zgodności z normalną wspólnotową procedurą legislacyjną. Zważywszy, że żadne zmiany co do treści nie mogą być wprowadzane do kodyfikowanych aktów, Parlament Europejski, Rada i Komisja uzgodniły, w drodze porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 20 grudnia 1994 r., możliwość stosowania przyspieszonej procedury dla szybkiego przyjmowania kodyfikowanych aktów. 4. Celem niniejszego wniosku jest skodyfikowanie dyrektywy Rady 76/114/EWG z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania[3]. Nowa dyrektywa zastąpi włączone do niej akty[4]; niniejszy wniosek całkowicie zachowuje treść kodyfikowanych aktów, zbiera je więc jedynie razem, dokonując tylko takich formalnych zmian , jakie wynikają z samego zadania kodyfikacji. 5. Wniosek kodyfikacyjny został sporządzony na podstawie wstępnej konsolidacji , we wszystkich językach urzędowych, dyrektywy 76/114/EWG i aktów ją zmieniających, przygotowanej przez Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich za pomocą systemu przetwarzania danych . Tam, gdzie artykułom nadano nowe numery, korelacja pomiędzy starą i nową numeracją została określona w tabeli zawartej w załączniku III do skodyfikowanej dyrektywy. 76/114/EWG (dostosowany) 2007/0119 (COD) Wniosek dotyczący DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95 , uwzględniając wniosek Komisji, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[5], stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[6], a także mając na uwadze, co następuje: 1. Dyrektywa Rady 76/114/EWG z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania[7] została kilkakrotnie znacząco zmieniona[8]. W celu zapewnienia jej jasności i zrozumiałości należy ją zatem skodyfikować. 76/114/EWG motyw 2 (dostosowany) 2. Dyrektywa 76/114/EWG jest jedną ze szczegółowych dyrektyw dotyczących systemu homologacji typu WE, o którym mowa w dyrektywie [Rady 70/156/EWG z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep[9]], w tejże dyrektywie 76/114/EWG określono normy techniczne dotyczące tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego oraz sposobu i miejsca ich umieszczania. Te normy techniczne dotyczyły zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich, mającego na celu umożliwienie stosowania dla wszystkich typów pojazdów procedury homologacji typu WE ustanowionej w dyrektywie [70/156/EWG]. W związku z tym przepisy dyrektywy [70/156/EWG] odnoszące się do układów, części i oddzielnych zespołów technicznych stosują się do niniejszej dyrektywy. 76/114/EWG motyw 3 (dostosowany) 3. Niniejsza procedura homologacji typu WE powinna pociągać za sobą wzajemne uznawanie przez Państwa Członkowskie kontroli przeprowadzanych przez poszczególne Państwa Członkowskie w oparciu o wspólne wymagania. 4. Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać zobowiązań Państw Członkowskich odnoszących się do terminów przeniesienia do prawa krajowego i stosowania dyrektyw określonych w załączniku II część B, 76/114/EWG PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ: Artykuł 1 Do celów niniejszej dyrektywy «pojazd» oznacza każdy pojazd silnikowy przeznaczony do ruchu drogowego, z nadwoziem lub bez, posiadający co najmniej cztery koła i rozwijający maksymalną prędkość konstrukcyjną przekraczającą 25 km/h, i jego przyczepy, z wyjątkiem pojazdów poruszających się po szynach, ciągników rolniczych i leśnych oraz maszyn, a także pojazdów przeznaczonych do robót publicznych. Artykuł 2 Żadne Państwo Członkowskie nie może odmówić przyznania homologacji typu WE lub homologacji krajowej pojazdu ze względów odnoszących się do tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego, jeżeli spełniają one wymagania określone w załączniku I. Artykuł 3 Żadne Państwo Członkowskie nie może odmówić rejestracji ani zakazać sprzedaży, wprowadzenia do ruchu lub użytkowania pojazdów ze względów odnoszących się do tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego oraz sposobu i miejsca ich umieszczenia, jeżeli spełniają one wymagania określone w załączniku I. 76/114/EWG (dostosowany) Artykuł 4 Zmiany niezbędne do dostosowania wymagań określonych w załączniku I celem uwzględnienia postępu technicznego przyjmowane są zgodnie z procedurą określoną w [art. 13 ust. 3 dyrektywy 70/156/EWG]. Artykuł 5 Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą. Artykuł 6 Dyrektywa 76/114/EWG, zmieniona aktami wymienionymi w załączniku II część A, traci moc, bez naruszenia zobowiązań Państw Członkowskich odnoszących się do terminów przeniesienia do prawa krajowego i stosowania dyrektyw określonych w załączniku II część B. Odesłania do uchylonej dyrektywy należy odczytywać jako odesłania do niniejszej dyrektywy, zgodnie z tabelą korelacji w załączniku III. Artykuł 7 Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej . Niniejszą dyrektywę stosuje się od […]. 76/114/EWG art. 6 Artykuł 8 Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich. Sporządzono w Brukseli, dnia W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący 76/114/EWG 78/507/EWG art. 1 i Załącznik ZAŁĄCZNIK I 1. ZASADY OGÓLNE Wszystkie pojazdy muszą być wyposażone w tablicę oraz oznakowania opisane w następujących sekcjach. Tablice i oznakowania są umieszczane przez producenta lub przez jego upoważnionego przedstawiciela. 2. TABLICZKA PRODUCENTA 2.1. Tabliczka producenta, oparta o wzór znajdujący się w niniejszym Załączniku, musi być umieszczona na stałe w sposób widoczny i czytelny w miejscu dostępnym na części niepodlegającej wymianie w trakcie użytkowania. Musi być ona nieusuwalna i wskazywać jasno następujące informacje w podanej kolejności: 2.1.1. Nazwę producenta 2.1.2. Numer homologacji typu WEè1 [10] . 76/114/EWG (dostosowany) Akt Przystąpienia z 1985 r., art. 26 i załącznik I, str. 213 87/354/EWG art. 1 i załącznik pkt 6 Akt Przystąpienia z 1994 r., art. 29 i załącznik I, str. 202 Akt Przystąpienia z 2003 r., art. 20 i załącznik II pkt 1(a)(14) 2006/96/WE art. 1 i załącznik pkt 13 Numer ten składa się z małej litery «e» , a następnie kolejno liczby oznaczającej państwo, które przyznało homologację typu WE (1 dla Niemiec, 2 dla Francji, 3 dla Włoch, 4 dla Niderlandów, 5 dla Szwecji, 6 dla Belgii, 7 dla Węgier, 8 dla Republiki Czeskiej, 9 dla Hiszpanii, 11 dla Wielkiej Brytanii, 12 dla Austrii, 13 dla Luksemburga, 17 dla Finlandii, 18 dla Danii, 20 dla Polski, 21 dla Portugalii, 23 dla Grecji , 24 dla Irlandii , 26 dla Słowenii, 27 dla Słowacji, 29 dla Estonii, 32 dla Łotwy, 36 dla Litwy, 49 dla Cypru, 50 dla Malty ), oraz numeru homologacji zgodnego z numerem na certyfikacie homologacji dla danego typu pojazdu. Pomiędzy literą «e» a liczbą oznaczającą państwo, w którym wydano homologację typu WE, i pomiędzy tą liczbą a numerem homologacji umieszcza się gwiazdkę. 76/114/EWG (dostosowany) 78/507/EWG art. 1 i Załącznik 2.1.3. Numer identyfikacyjny pojazdu. 2.1.4. Maksymalna dopuszczalna rzeczywista masa całkowita pojazdu. 2.1.5. Maksymalna dopuszczalna rzeczywista masa całkowita dla zestawów, w przypadku, gdy pojazd jest używany do ciągnięcia. 2.1.6. Maksymalna dopuszczalna masa na jedną oś, w kolejności od przodu do tyłu. 2.1.7. W przypadku naczepy – maksymalna dopuszczalnaè1 masa na sworzeń siodła. 2.1.8. Państwo Członkowskie może wymagać, aby maksymalna dopuszczalnaè1 masa regulowana ustawodawstwem krajowym umieszczana była na tablicy każdego pojazdu, który wszedł do użycia na jego terytorium. Jeżeli technicznie dopuszczalna masa jest wyższa od maksymalnie dopuszczalnej masy , dane Państwo Członkowskie może wymagać, aby technicznie dopuszczalna masa została zaznaczona. masę umieszcza się wtedy w dwóch kolumnach: maksymalnie dopuszczalnaè1 masa po lewej stronie, a technicznie dopuszczalnaè1 masa po prawej stronie. 2.2. Producent może dołączyć dodatkowe informacje poniżej lub z boku nakazanych oznakowań, na zewnątrz wyraźnie zaznaczonego prostokąta, który zawiera wyłącznie informacje wymagane w pkt 2.1.1–2.1.8 (patrz dodatek do niniejszego załącznika). 3. NUMER IDENTYFIKACYJNY POJAZDU: Numer identyfikacyjny pojazdu stanowi ustaloną kombinację znaków przypisanych do każdego pojazdu przez producenta. Jej celem jest zapewnienie, że każdy pojazd jest łatwy do zidentyfikowania przez okres 30 lat za pośredniczeniem producenta, bez potrzeby odnoszenia się do dalszych danych. Numer identyfikacyjny musi spełniać następujące wymagania: 78/507/EWG art. 1 i załącznik 3.1. Musi to być podane na tabliczce znamionowej producenta i na nadwoziu, ramie lub innej podobnej części. 3.1.1. Musi się składać z trzech sekcji. 3.1.1.1. Pierwsza sekcja zawiera kod przypisany do producenta pojazdu, aby umożliwić jego identyfikację. Kod zawiera trzy typy liter lub cyfr przypisane przez właściwe organy kraju, w którym producent ma swoje główne miejsce prowadzenia działalności, za zgodą międzynarodowej agencji działającej z upoważnienia Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO). Pierwszy znak oznacza obszar geograficzny, drugi kraj w obrębie obszaru geograficznego, a trzeci konkretnego producenta. Gdy producent produkuje mniej niż 500 pojazdów rocznie, trzecim znakiem będzie zawsze «9». Aby zidentyfikować tego producenta, właściwa wyżej wymieniona instytucja wyznaczy też trzeci, czwarty i piąty znak trzeciej sekcji. 3.1.1.2. Druga sekcja składa się z sześciu znaków (liter lub cyfr), służących wskazaniu ogólnej charakterystyki pojazdu. Jeżeli producent nie wykorzysta jednego lub więcej znaków, miejsca niewykorzystane musza być wypełnione znakami alfabetycznymi lub numerycznymi, do wyboru przez producenta. 3.1.1.3. Trzecia sekcja składa się z ośmiu znaków, z których cztery ostatnie muszą być numeryczne, i musi, w połączeniu z dwiema innymi sekcjami, służyć przejrzystej identyfikacji określonego pojazdu. Każdą niewykorzystaną przestrzeń muszą stanowić zera, aby była zachowana całkowita liczba wymaganych znaków. 3.1.2. Znakowanie, o ile to możliwe, winno znajdować się w jednej linii. Ze względów technicznych, jako wyjątek, znakowanie może znajdować się w dwóch wierszach. Jednak w tym wypadku żadna z sekcji nie może być dzielona między dwoma wierszami. Początek i koniec każdego wiersza musi być wskazany symbolem, który nie jest numerem arabskim ani dużą literą rzymską i który nie może być zamieniony z innym. To wymaganie może być uchylone w przypadku tabliczki producenta, na której numer jest tylko w jednym wierszu. Jest też dozwolone umieszczenie takiego symbolu między trzema sekcjami w jednym wierszu (pakt 3.1.1). Nie może być wolnych miejsc między znakami. 76/114/EWG (dostosowany) 3.2. Numer identyfikacyjny musi ponadto: 3.2.1. być umieszczony na podwoziu, ramie lub innym podobnym elemencie, w prawej części pojazdu; 3.2.2. być umieszczony w sposób widoczny i w miejscu dostępnym poprzez kucie lub stemplowanie, w taki sposób że nie może być zdarty lub zniszczony. 4. ZNAKI 4.1. Litery rzymskie i cyfry arabskie muszą być używane dla wszystkich oznakowań przewidzianych w pkt 2 i 3. Jednakże litery rzymskie używane w oznaczeniach przewidzianych w pkt 2.1.1 i 2.1.3 oraz 3 muszą być wielkimi literami. 4.2. Dla numerów identyfikacyjnych pojazdu: 4.2.1. niedozwolone jest używanie liter I, O oraz Q, oraz myślników, gwiazdek i innych znaków specjalnych innych niż te określone w pkt 3.1.2 akapit drugi ; 4.2.2. minimalną wysokość liter i cyfr ustala się następująco: 4.2.2.1. 7 mm dla znaków umieszczonych bezpośrednio na podwoziu, ramie lub innym podobnym elemencie pojazdu; 4.2.2.2. 4 mm dla znaków umieszczonych na tabliczce producenta. 78/507/EWG art. 1 i Załącznik Dodatek WZÓR TABLICZKI PRODUCENTA Poniższe wzory nie przesądzają o danych, które są aktualnie podawane na płytkach znamionowych producenta. Są one jedynie wskazówkami. Przykład nr 1 STELLA FABBRICA AUTOMOBILI e*3*1485 3 I S K L M 3 A C 8 B 1 2 3 9 5 4 1 500 kg 2 500 kg 1 – 730 kg 2 – 810 kg Przykład dla pojazdu kategorii M1. Dodatkowa informacja, jak przewidziano w ppkt 2.2, może być podana poniżej lub z boku określonych danych (patrz prostokąty pokazane kropkowanymi liniami w tym wzorze). Przykład nr 2 MAYER KRAFTFAHRZEUGWERK e*1*501 3 G T W O 1 8 0 0 9 B S 5 1 3 1 2 22 000 kg 38 000 kg 1 – 7 000 kg 2 – 8 000 kg 3 – 8 000 kg Przykład dla pojazdu kategorii N3. Dodatkowa informacja, jak przewidziano w pkt 2.2, może być podana poniżej lub z boku określonych danych (patrz prostokąty pokazane kropkowanymi liniami w tym wzorze). _____________ ZAŁĄCZNIK II Część A Uchylona dyrektywa i jej kolejne zmiany(określone w art. 6) Dyrektywa Rady 76/114/EWG (DZ.U. L 24 z 30.1.1976, str. 1) | Dyrektywa Komisji 78/507/EWG (DZ.U. L 155 z 13.6.1978, str. 31) | Akt Przystąpienia z 1979 r., załącznik I pkt X.a.5 (Dz.U. L 291 z 19.11.1979, str. 109) | Akt Przystąpienia z 1985 r. załącznik I pkt IX.A.12 (Dz.U. L 302 z 15.11.1985, str. 213) | Dyrektywa Rady 87/354/EWG (DZ.U. L 192 z 11.7.1987, str. 43) | Wyłącznie załącznik pkt 6 | Akt Przystąpienia z 1994 r., załącznik I pkt XI.C.I.6 (Dz.U. C 241 z 29.8.1994, str. 205) | Akt Przystąpienia z 2003 r., załącznik II pkt I.A.14 (Dz.U. L 236 z 23.9.2003, str. 57) | Dyrektywa Rady 2006/96/WE (Dz.U. L 81 z 20.12.2006, str. 81) | Wyłącznie w zakresie odesłania do dyrektywy 76/114/EWG w art. 1 i załączniku pkt 13 | Część B Lista terminów pr zeniesienia do prawa krajowego i stosowania (o których mowa w art. 6) Dyrektywa | Termin przeniesienia | Data stosowania | 76/114/EWG | 1 stycznia 1977 r. | 1 października 1978 r. | 78/507/EWG | 1 października 1978 r.(*) | - | 87/354/EWG | 31 grudnia 1987 r. | - | (*) Zgodnie z art. 2 dyrektywy 78/507/EWG: “1. Z dniem 1 października 1978 r. żadne Państwo Członkowskie nie może w odniesieniu do tabliczek znamionowych oraz sposobu i miejsca ich umieszczania: - odmówić w odniesieniu do typu pojazdu udzielenia homologacji typu EWG; wydania dokumentu określonego w art. 10 ust. 1 akapit ostatni dyrektywy 70/156/EWG lub udzielenia krajowej homologacji typu, lub - zabronić dopuszczenia pojazdu do ruchu, jeśli tabliczki znamionowe, ich położenie i umieszczenie w takim typie pojazdu lub pojazdów są zgodne z przepisami dyrektywy 76/114/EWG, zmienionej niniejszą dyrektywą. 2. Z dniem 1 października 1981 r. Państwa Członkowskie: - nie mogą dłużej wydawać dokumentu określonego w art. 10 ust. 1 akapit ostatni dyrektywy 70/156/EWG w odniesieniu do typu pojazdu, którego tabliczki znamionowe i oznakowanie identyfikacyjne, ich położenie i umieszczenie nie są zgodne z przepisami dyrektywy 76/114/EWG, zmienionymi niniejszą dyrektywą; - mogą odmówić udzielenia krajowej homologacji typu w odniesieniu do typu pojazdu, którego tabliczki znamionowe i oznakowanie identyfikacyjne, ich położenie i umieszczenie nie są zgodne z przepisami dyrektywy 76/114/EWG, zmienionej niniejszą dyrektywą. 3. Z mocą od dnia 1 października 1981 r. Państwo Członkowskie może zakazać dopuszczenia do ruchu pojazdów, których tabliczki znamionowe i oznakowanie identyfikacyjne, ich położenie i umieszczenie nie są zgodne z przepisami dyrektywy 76/114/EWG, zmienionej niniejszą dyrektywą.” _____________ ZAŁĄCZNIK III Tabela korelacji Dyrektywa 76/114/EWG | Niniejsza dyrektywa | Artykuły 1- 4 | Artykuły 1-4 | Artykuł 5 | - | - | Artykuł 5 | - | Artykuł 6 | - | Artykuł 7 | Artykuł 6 | Artykuł 8 | Załącznik | Załącznik I | Załącznik, punkt 1 i 1.1 | Załącznik I punkt 1 | Załącznik punkt 2-4 | Załącznik I punkt 2-4 | Dodatek | Dodatek | - | Załącznik II | - | Załącznik III | _____________ [1] KOM(87) 868 PV. [2] Zob. załącznik 3 do części A konkluzji. [3] Przygotowana zgodnie z komunikatem Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady – Kodyfikacja Acquis communautaire, KOM(2001) 645 wersja ostateczna]. [4] Zob. załącznik II do niniejszego wniosku, część A. [5] Dz.U. C [...] z [...], str. [...]. [6] Dz.U. C [...] z [...], str. [...]. [7] Dz.U. L 24 z 30.1.1976, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2006/96/WE (Dz.U. L 363 z 20.12.2006, str. 81). [8] Zob. załącznik II część A. [9] [Dz.U. L 42 z 23.2.1970, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2006/40/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 161 z 14.6.2006, str. 12).] [10] Jeżeli pojazdowi nie udzielono homologacji typu WE i dlatego nie posiada numeru homologacji typu WE, Państwo Członkowskie może wymagać przedłożenia krajowej homologacji typu. Jeżeli wymagane jest przedłożenie krajowej homologacji typu, producent może umieścić je na tabliczce niezależnie od tabliczki znamionowej producenta lub na samej tabliczce producenta.