52005DC0044

Bruksela, dnia 14.2.2005

COM(2005) 44 końcowy

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

na temat równości kobiet i mężczyzn, 2005 r.

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Zasadnicze zmiany 3

2.1. Ustawodawstwo UE 3

2.2. Nierówność w traktowaniu płci 4

2.3. Imigranci obojga płci 6

3. Wyzwania i kierunki polityki 6

3.1. Wzmacnianie pozycji kobiet na rynku pracy 7

3.2. Zwiększanie możliwości opieki nad dziećmi i innymi osobami na utrzymaniu 7

3.3. Odniesienie do mężczyzn w kontekście osiągnięcia równości płci 8

3.4. Włączenie perspektywy płci w polityki związane z imigracją i integracją 8

3.5. Monitorowanie działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn 9

4. Wnioski 9

ANNEX 11

1. WPROWADZENIE

Drugie sprawozdanie roczne na temat równości kobiet i mężczyzn, zgodnie z wymogami szefów państw i rządów przedstawionymi w czasie wiosennego szczytu Rady Europejskiej, w marcu 2003 r., jako pierwsze ma objąć rozszerzoną UE złożoną z 25 Państw Członkowskich.

Równość kobiet i mężczyzn wzmacnia nowy Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy. Oprócz postanowień obecnego Traktatu w sprawie równości kobiet i mężczyzn, Konstytucja wyraźnie stanowi, iż równość jest wartością Unii, którą należy propagować nie tylko wewnątrz Unii, ale również w stosunkach z resztą świata.

Zmiany demograficzne starzejącej się populacji oraz malejąca liczba ludności pracującej stanowią nadal główne wyzwanie w UE po rozszerzeniu. Trudności związane z pogodzeniem życia rodzinnego i zawodowego, częściowo na skutek braku systemu opieki przedszkolnej i niewystarczająco elastycznych warunków pracy wydają się wpływać na fakt odsuwania momentu urodzenia pierwszego dziecka oraz niski współczynnik dzietności w większości Państw Członkowskich. Jednakże doświadczenie pokazuje, iż Państwa Członkowskie prowadzące kompleksową politykę zmierzającą ku pogodzeniu życia rodzinnego i zawodowego, zarówno w przypadku mężczyzn jak i kobiet, wykazują wyższe wskaźniki dzietności, jak również większy udział kobiet w rynku pracy.

Włączenie wymiaru płci do tych polityk przyczyni się do osiągnięcia ogólnych celów lizbońskich. Istnieje potrzeba podjęcia nowych inicjatyw zwiększających zatrudnienie celem sprostania wyzwaniom starzejącego się społeczeństwa, w tym zapewnieniu odpowiednich emerytur kobietom i mężczyznom. Szczególną uwagę należy zwrócić na zmobilizowanie całego potencjału zatrudnienia kobiet oraz zwiększenie udziału rynkowego starszych kobiet oraz imigrantek, wśród których wskaźnik zatrudnienia jest najniższy.

Niniejsze sprawozdanie pokazuje zasadnicze zmiany we względnej sytuacji kobiet i mężczyzn w zakresie wykształcenia, zatrudnienia i życia społecznego. Skupia się ono na imigrantach obojga płci i stanowi odpowiedź na wyzwania stojące przed dalszym propagowaniem równości kobiet i mężczyzn.

2. ZASADNICZE ZMIANY

2.1. Ustawodawstwo UE

Ostatnim sukcesem było rozszerzenie wspólnotowego dorobku prawnego poza dziedzinę zatrudnienia. W grudniu 2004 r. Rada przyjęła dyrektywę wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług[1], w oparciu o art. 13 Traktatu WE. Dyrektywa ma zastosowanie do towarów i usług ogólnodostępnych, wychodzących poza obszar życia prywatnego i rodzinnego. Ustala ona zasadę, iż czynniki aktuarialne oparte na płci należy wyeliminować.

Komisja przyjęła również ponownie sformułowany wniosek[2], którego celem jest wyjaśnienie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w sprawach zatrudnienia i zawodu poprzez połączenie pięciu istniejących dyrektyw w jeden tekst. Rada przyjęła ogólne podejście w grudniu 2004 r.; oczekuje się, że Parlament Europejski przyjmie opinię wiosną 2005 r.

Dyrektywę[3] w sprawie dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom państw trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi, przyjęto w kwietniu 2004 r., zgodnie z wymogami ubiegłorocznego sprawozdania na temat równości kobiet i mężczyzn[4]. Wzywa ona do wydawania dokumentów pobytowych ofiarom współpracującym w zwalczaniu handlu ludźmi bądź w zwalczaniu działań ułatwiających nielegalną imigrację.

2.2. Nierówność w traktowaniu płci

Pomimo spowolnienia wzrostu gospodarczego w ciągu ostatnich kilku lat oraz ograniczonego wzrostu zatrudnienia, w dziedzinie oświaty i zatrudnienia widać nadal pozytywne tendencje zmierzające do zlikwidowania nierówności w traktowaniu płci w poszerzonej UE-25, podczas gdy różnica w zarobkach kobiet i mężczyzn prawie nie uległa zmianie.

W dziedzinie oświaty liczba kobiet nadal przewyższa liczbę mężczyzn. Odsetek absolwentek (szkół wyższych) zwiększył się do 58 % w 2003 r., na skutek wyższego poziomu szkolnictwa w nowych Państwach Członkowskich[5]. Wśród absolwentów studiów doktoranckich kobiety stanowią obecnie 41 %.

Nierówność w traktowaniu płci pod względem zatrudnienia zmniejszyła się o 0,5 punktu procentowego do 15,8 % od roku 2002 do 2003 w UE-25. Przy wskaźniku zatrudnienia kobiet wynoszącym 55,1 % pośredni cel, tzn. wskaźnik zatrudnienia kobiet (57 % w 2005 r.) nadal jest możliwy do osiągnięcia. Z wyjątkiem grupy młodszych kobiet w wieku 15-24 lat, wskaźniki zatrudnienia kobiet nadal rosły dla wszystkich grup wiekowych, a w szczególności dla kobiet starszych (o 1,5 punktu procentowego aż do osiągnięcia poziomu 30,7 % w 2003 r.)[6]. Jednakże różnica pomiędzy starszymi kobietami a starszymi mężczyznami pozostaje na najwyższym poziomie (19,6 pp).

Udział osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin wynosił dla kobiet średnio 30,4 %, w porównaniu z zaledwie 6,6 % dla mężczyzn, i różnica ta nieznacznie wzrosła od roku 1998. Jest to jeden z wielu czynników wyjaśniających nierówność w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn. W nowych Państwach Członkowskich jest znacznie mniejszy odsetek osób pracujących w niepełnym wymiarze godzin ze względu na brak elastyczności rynku pracy oraz częściowo na skutek niskiego poziomu płac, przez co opcja ta jest jeszcze mniej dostępna.

Bezrobocie wzrosło nieznacznie w 2004 r., jednakże nierówność w traktowaniu płci jest nadal znacząca i pozostaje na takim samym poziomie jak w roku 2003 (1,7 pp). Stopa bezrobocia wynosi odpowiednio 10 % dla kobiet i 8,3 % dla mężczyzn.

Pogodzenie pracy i życia rodzinnego nadal stanowi wyzwanie zarówno dla kobiet jak i dla mężczyzn. W grupie kobiet z małymi dziećmi wskaźnik bezrobocia jest nadal o 13,6 pp niższy niż wśród kobiet bezdzietnych, natomiast wśród mężczyzn posiadających małe dzieci wskaźnik ten jest o 10 pp wyższy niż w grupie mężczyzn nieposiadających dzieci.[7] Jest to wynikiem ograniczonego dostępu do opieki przedszkolnej oraz wzorców rodzinnych opartych na stereotypowym podziale ról. Kobiety wykonują zasadniczą część prac domowych, w skutek czego mają mniej czasu na pracę zarobkową. Mężczyźni wykonują mniej niż 40 % wszystkich prac domowych i od 25 % do 35 % czynności związanych z opieką nad dziećmi w przypadku par posiadających dzieci, które nie ukończyły 7 lat.[8]

Nie ma zbyt wielu dowodów świadczących o postępie w niwelowaniu różnicy w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn, która utrzymuje się na poziomie ok. 16 %[9] w UE-15. Szacowana liczba dla 25 krajów UE jest nieco niższa, 15 %, przy uwzględnieniu różnic w wynagrodzeniu w nowych Państwach Członkowskich. Segregacja płciowa na rynku pracy wskazuje również na powolny postęp i pozostaje na wysokim poziomie zarówno w aspekcie zawodowym[10] (17,5 %) jak i sektorowym[11] (25,2 %). W 2003 r. kobiety zajmowały 31 % stanowisk kierowniczych, w porównaniu z 30 % w 2002 r.

Nierówności w traktowaniu płci w kontekście ogólnego zagrożenia ubóstwem wydają się być ograniczone. Niemniej jednak wśród starszych kobiet ryzyko ubóstwa jest większe niż w przypadku starszych mężczyzn[12]. Ponadto, osoby samotnie wychowujące dzieci, głównie kobiety, są bardziej narażone na skumulowane niedogodności oraz szczególnie podatne na wykluczenie społeczne.

Systemy emerytalne znacznie różnią się w całej UE. W większości krajów zostały one zaprojektowane jako środki zastępujące dochody z pracy w zamian za składki wpłacane przez całe życie, a nie jako zasiłki przyznawane osobom starszym na podstawie zamieszkania. Tytuły do takich świadczeń przysługujące kobietom są znacznie mniejsze niż te przysługujące mężczyznom, z uwagi na ich ograniczony udział w rynku pracy. Jednakże niektóre kraje dostosowują swoje systemy, przyznając prawa do emerytur za okresy opieki nad dziećmi, osobami starszymi oraz osobami niepełnosprawnymi na utrzymaniu.

Średniookresowa ocena EFS w krajach byłej UE-15 pokazuje, iż kobiety bardziej skorzystały z całego spektrum działalności na rynku pracy, m.in. z konkretnych środków mających na celu opracowanie i wspieranie skutecznych strategii opieki przedszkolnej, bardziej elastycznych form organizacji w kwestii wykształcenia i szkolenia oraz konkretnych działań adresowanych do kobiet.

2.3. Imigranci obojga płci

W 2003 r. imigracja przyczyniła się do ponad 80 % zwiększenia liczby ludności w UE-15 . Zasadniczą część niedawnych napływów ludności stanowili członkowie łączących się rodzin oraz osoby ubiegające się o azyl w większości Państw Członkowskich.

W 2003 r. udział osób niebędących obywatelami UE w ogólnej liczbie zatrudnionych wynosił ok. 4 % w 15 krajach UE[13]. Wskaźnik zatrudnienia osób niebędących obywatelami UE był średnio znacznie niższy niż w przypadku obywateli UE i zdecydowanie bardziej w odniesieniu do kobiet (16,9 pp mniej niż dla obywatelek UE) niż w przypadku mężczyzn (11,0 pp mniej niż dla obywateli UE). Różnica pozostaje w znacznej mierze niezmieniona w przypadku mężczyzn z kwalifikacjami zawodowymi (13,0 pp), natomiast różnica pomiędzy imigrantkami o wysokich kwalifikacjach a obywatelkami UE zwiększyła się do 23,2 pp. Fakt ten wskazuje że, iż imigrantki pozostają w tyle, jeśli chodzi o integrację na rynku pracy, oraz że UE nie wykorzystuje w pełni potencjału wykwalifikowanych pracownic wśród imigrantów.

Wskaźnik bezrobocia był ponad dwukrotnie wyższy wśród osób niebędących obywatelami UE w porównaniu z obywatelami UE. W przypadku imigrantów obojga płci wskaźnik bezrobocia jest na podobnym poziomie, z wyjątkiem osób o wysokich kwalifikacjach, gdzie wśród bezrobotnych przeważają kobiety[14]. Większość migrantów płci żeńskiej zatrudniona jest w zawodach słabo płatnych. Z dostępnych informacji na temat zarobków wynika, iż w szczególnie niekorzystnej sytuacji są imigrantki. W 2000 r., kiedy to płaca kobiet w UE była średnio o 16 % niższa od płacy mężczyzn, imigrantki (niebędące obywatelkami UE) zarabiały 10 % mniej niż kobiety będące obywatelkami UE. W przypadku mężczyzn różnica w płacy obywateli UE oraz mężczyzn niebędących obywatelami UE wynosiła 4 %.

Wskaźnik zatrudnienia imigrantów różni się w zależności od kraju pochodzenia[15]. W przypadku cudzoziemców urodzonych w innych krajach uprzemysłowionych wskaźnik zatrudnienia jest na podobnym lub wyższym poziomie, a stopa bezrobocia na poziomie niższym niż średnia UE, natomiast wśród imigrantów z innych części świata występują znacznie niższe wskaźniki zatrudnienia oraz wyższa stopa bezrobocia niż średnia UE. Największe różnice we wskaźnikach zatrudnienia występują wśród kobiet.

3. WYZWANIA I KIERUNKI POLITYKI

Na wiosennym szczycie Rady Europejskiej w 2004 r. stwierdzono, iż polityki równości płci są instrumentami spójności społecznej oraz wzrostu gospodarczego. Wysiłki na rzecz promowania równości kobiet i mężczyzn jak dotąd koncentrowały się głównie na kobietach. Zmiany dla kobiet wywierają również wpływ na mężczyzn, jako że równość płci dotyczy związku pomiędzy kobietami a mężczyznami opartego na równości praw, obowiązków oraz szans we wszystkich dziedzinach życia.

Aby sprostać wyzwaniu starzejącego się społeczeństwa Europa musi zmobilizować ludzi, aby weszli na rynek pracy i tworzyć polityki mające na celu dalsze propagowanie zatrudnienia kobiet we wszystkich przedziałach wiekowych, ale w szczególności w starszych grupach wiekowych, oraz w pełni wykorzystać potencjał siły roboczej kobiet wśród imigrantów. Wyzwaniem jest również zlikwidowanie nierówności w płacach oraz ułatwienie zarówno kobietom, jak i mężczyznom pogodzenia pracy i życia rodzinnego.

3.1. Wzmacnianie pozycji kobiet na rynku pracy

Wzmacnianie pozycji kobiet na rynku pracy, zapewnianie trwałego systemu opieki społecznej oraz tworzenie społeczeństwa integrującego ma wciąż zasadnicze znaczenie na drodze do osiągnięcia celów lizbońskich.

- Państwa Członkowskie muszą zająć się kwestią dużej rozbieżności we wskaźniku zatrudnienia wśród starszych kobiet i mężczyzn za pomocą odpowiednich środków celem osiągnięcia 50 % wskaźnika zatrudnienia starszych pracowników do roku 2010.

- Państwa Członkowskie oraz partnerzy społeczni powinni zająć się kwestią utrzymywania się dużych nierówności w wynagrodzeniu i segregacji płciowej na rynku pracy.

- Państwa Członkowskie powinny zapewnić równe szanse na rynku pracy zarówno kobietom jak i mężczyznom sprawującym opiekę nad dziećmi lub innymi osobami na ich utrzymaniu poprzez zapewnienie właściwego połączenia instrumentów, które umożliwiłyby im powrót do pracy pełnoetatowej, jak również powrót do zatrudnienia pełnoetatowego po okresie pracy w niepełnym wymiarze godzin.

- Państwa Członkowskie powinny podejmować wysiłki zmierzające do zmodernizowania systemu opieki społecznej, przedstawione w krajowych sprawozdaniach z 2002 r. na temat systemów emerytalnych. Systemy emerytalne i inne świadczenia społeczne należy dostosować do kontekstu społecznego, w którym kobiety zatrudniane są w takim samym wymiarze czasu jak mężczyźni i dążą do uzyskania takich samych możliwości zrobienia kariery zawodowej jak mężczyźni, a mężczyźni mają taki sam udział w pracach domowych i opiece nad dziećmi.

- Państwa Członkowskie powinny zlikwidować przeszkody o charakterze finansowym i niefinansowym w udziale kobiet w rynku pracy, jak również przeszkody powodujące długie przerwy w karierze zawodowej, mające negatywne skutki dla wysokości i praw do emerytury. Zalicza się do nich zwłaszcza zindywidualizowanie systemu podatkowego i świadczeń oraz propagowanie form opieki przedszkolnej przystępnych cenowo.

- Państwa Członkowskie powinny zagwarantować, by środki i działania finansowane z funduszy strukturalnych i, w szczególności, z Europejskiego Funduszu Społecznego miały na celu zwalczenie stereotypów dotyczących płci w oświacie oraz na rynku pracy, jak również zmniejszenie różnic w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn.

3.2. Zwiększanie możliwości opieki nad dziećmi i innymi osobami na utrzymaniu

Pojawienie się starzejącego się społeczeństwa wymaga dostosowania polityk społecznych, aby był zrównoważone finansowo i społecznie. Zapewnienie odpowiednich form opieki pozostaje zasadniczym instrumentem umożliwiającym kobietom wkroczenie na rynek pracy i pozostanie na nim przez całe życie.

- Zgodnie z celami barcelońskimi Państwa Członkowskie muszą poprawić zapewnienie przystępnych cenowo, ogólnodostępnych i jakościowo dobrych form opieki przedszkolnej, w szczególności dla dzieci w wieku 0-3 lat.

- W kontekście starzejącej się populacji potrzebne są szybkie działania i zobowiązania na poziomie Państw Członkowskich, w celu zagwarantowania odpowiedniego poziomu zapewniania form opieki dla innych osób pozostających na utrzymaniu, celem uniknięcia wycofywania się pracowników, w szczególności kobiet, z rynku pracy.

- Państwa Członkowskie powinny w pełni wykorzystać potencjał wkładu finansowego pochodzącego z funduszy strukturalnych, w szczególności EFS i EFRR, w celu zwiększenia możliwości form opieki.

3.3. Odniesienie do mężczyzn w kontekście osiągnięcia równości płci

Propagowanie równości kobiet i mężczyzn implikuje zmiany zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Konieczne jest zatem, by zarówno mężczyźni, jak i kobiety brali czynny udział w tworzeniu nowych strategii mających na celu osiągnięcie równości płci.

- Partnerzy społeczni odgrywają zasadniczą rolę w promowaniu elastycznych umów pracy mających na celu ułatwienie pogodzenia życia zawodowego i prywatnego zarówno kobietom, jak i mężczyznom. Szczególną uwagę należy zwrócić na działania skierowane bezpośrednio do mężczyzn celem promowania zmiany kultury w miejscu pracy na rzecz wspierania równości płci.

- Państwa Członkowskie powinny propagować odpowiednie programy urlopów rodzicielskich dla obojga rodziców. Szczególnie ważne jest ułatwienie możliwości korzystania z urlopów przez mężczyzn poprzez opracowanie środków zachęcających o charakterze finansowym i innym.

- Państwa Członkowskie i partnerzy społeczni powinni zainicjować działania podnoszące świadomość, mające na celu zachęcenie mężczyzn do przejmowania części obowiązków związanych z opieką nad dziećmi i innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu.

3.4. Włączenie perspektywy płci w polityki związane z imigracją i integracją

Skuteczne i odpowiedzialne włączenie imigrantów w rynek pracy i społeczeństwo jest jednym z kluczowych czynników powodzenia w osiągnięciu celów lizbońskich. W politykach związanych z integracją w dużej mierze brakuje perspektywy płci, co jest przeszkodą na drodze do pełnego wykorzystania potencjału imigrantów płci żeńskiej na rynku pracy.

- Przy transpozycji dyrektywy[16] w sprawie prawa do łączenia rodzin, Państwa Członkowskie powinny zadbać o to, by ograniczenia w dostępie do rynku pracy były minimalne i nie powodowały utrudnienia w integracji imigrantów płci żeńskiej.

- Przy dalszym opracowywaniu polityk integracji należy odnieść się do różnych sytuacji i warunków życia imigrantów obojga płci.

- Szczególną uwagę należy zwrócić na podwójną dyskryminację w postaci seksizmu i rasizmu, z którymi często spotykają się kobiety, w szczególności na rynku pracy.

- W celu osiągnięcia udanej integracji imigrantów, w szczególności imigrantów płci żeńskiej, w życiu gospodarczym i społecznym, należy wziąć pod uwagę praktyki kulturowe i oczekiwania dotyczące roli kobiet i mężczyzn, nie tylko w krajach przyjmujących imigrantów, ale również w kraju pochodzenia.

- Ważne jest, by wykorzystać cały potencjał finansowania wspólnotowego mającego na celu promowanie perspektywy płci w politykach imigracji i integracji, w szczególności za sprawą europejskich programów działań w zakresie edukacji, zatrudnienia, zwalczania wykluczenia społecznego i dyskryminacji, inicjatywy EQUAL, Europejskiego Funduszu ds. Uchodźców oraz nowo powstałych działań przygotowawczych INTI.

3.5. Monitorowanie działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn

Dziesiąta rocznica Pekińskiej Platformy Działania w 2005 r. stwarza okazję do tego, by UE potwierdziła zobowiązania zawarte w Deklaracji oraz Platformie Działania Czwartej Światowej Konferencji w sprawie Kobiet w Pekinie z 1995 r. oraz by zdała sprawozdanie z osiągnięć dokonanych na rzecz równości płci od 1995 r.[17] Ocena oparta jest na szeregu kluczowych wskaźników opracowanych częściowo w ramach rocznych przeglądów Pekińskiej Platformy Działania w Radzie i częściowo przez Komisję. Ten szereg wskaźników stanowi również podstawę rocznego monitorowania działań przedstawionych w załączniku do niniejszego sprawozdania.

Mający się wkrótce pojawić wniosek Komisji[18] w sprawie utworzenia Europejskiego Instytutu ds. Równości Płci zwiększy możliwości monitorowania osiągnięć.

Państwa Członkowskie, Komisja oraz Rada Ministrów muszą zwiększyć wysiłki na rzecz:

- dalszego opracowania statystyk dotyczących płci i wskaźników w obszarach polityki, w których brakuje takich danych;

- zwrócenia szczególnej uwagi na poprawę dostarczania danych na temat imigracji i integracji w rozbiciu na płeć;

- zapewnienia włączenia perspektywy płci do analiz polityki, m.in. poprzez wykorzystanie danych w rozbiciu na płeć.

4. WNIOSKI

W oparciu o niniejsze sprawozdanie na temat równości kobiet i mężczyzn zachęca się Radę Europejską, aby nakłoniła Państwa Członkowskie do podjęcia wysiłków na rzecz włączenia wymiaru płci do wszystkich dziedzin polityki w celu osiągnięcia równości płci. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

- wzmocnienie krajowych mechanizmów równości płci;

- zapewnienie należytego i szybkiego wykonania dyrektywy[19] w sprawie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy, którą trzeba będzie przetransponować do października 2005 r.;

- kontynuowanie współpracy z partnerami społecznymi w celu unikania segregacji płciowej na rynku pracy i ograniczania nierówności w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn, w szczególności w odniesieniu do imigrantów płci żeńskiej;

- zwiększanie udziału kobiet w rynku pracy, co nie tylko wzmocni finansową trwałość systemów emerytalnych, ale również umożliwi kobietom uzyskanie niezależności ekonomicznej i wypracowanie lepszych emerytur we własnym zakresie;

- promowanie zatrudniania imigrantów płci żeńskiej i uznawanie ich ważnej roli w procesie integracji;

- zapewnianie i poszanowanie podstawowych praw imigrantów płci żeńskiej oraz zwiększanie wysiłków na rzecz zapobiegania i zwalczania konkretnej przemocy, której ofiarami są kobiety;

- należyte sprawdzenie, na ile systemy emerytalne zaspakajają potrzeby zarówno kobiet, jak i mężczyzn oraz przedstawienie wyników w kolejnej rundzie sprawozdań dotyczących krajowych strategii w zakresie emerytur w lipcu 2005 r.;

- zwiększenie świadczenia usług opieki nad dziećmi i innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu oraz wzmacnianie strategii umożliwiających pogodzenie życia zawodowego i prywatnego, przy zaangażowaniu mężczyzn w takim samym stopniu jak w przypadku kobiet;

- wykorzystanie całej gamy środków dostępnych za pośrednictwem funduszy strukturalnych, a w szczególności EFS, w celu promowania równości kobiet i mężczyzn oraz zapewnianie, by równość płci została w pełni włączona do kolejnych programów operacyjnych funduszy strukturalnych i była promowana na różnych etapach wykonania;

- dalsze opracowanie szeregu kluczowych wskaźników do monitorowania postępu na drodze do równości kobiet i mężczyzn, w tym realizacji Pekińskiej Platformy Działania oraz gromadzenie w tym celu, na bieżąco, odpowiednich, spójnych i porównywalnych statystyk w rozbiciu na płeć.

ANNEX

The statistical annex gives a simple, though comprehensive, overview of the situation of women and men, its evolution over time, and remaining gender gaps in the European Union.

Given the importance of a broad approach to gender equality, indicators have been chosen according to two main criteria: their relevance in covering aspects of the lives of women and men, and the availability of comparable, and reliable data. Some indicators have been developed in the framework of the annual review of the Beijing Platform for Action in the Council and others by the Commission for monitoring progress in different policy areas, such as employment, social inclusion, education and research. The proposed data provide information on the following dimensions: paid work, income and pay, decision-making power, knowledge and time. Data on healthy life years at birth and the average age of women at birth of first child is also included.

Paid work

Paid work is a precondition of economic independence during the active ages as well as a basis for pension in older ages. It is measured by the employment and unemployment rates, and the share of part-time work. At present (2003), there is an employment gender gap of 15.8 % in the EU, while the unemployment gender gap (2004) is equal to 1.7 %. Women form the majority of those working part-time. The share of women employees working part-time was 30.5 % in the EU in 2004. The corresponding figure for men was 6.6 %.

Income and pay

In 2003, in the European Union the estimated gender pay gap was 15%. The risk of poverty was higher for women compared to men in 17 of the Member States.

Decision-making

Balanced participation in decision-making is looked at in the political and economic fields. 23 % of parliamentary seats in the EU are currently occupied by women. Some Member States experienced a substantial increase of the number of women in the parliament since 2003 while others saw a slight decrease. The percentage of women in managerial positions in the EU has increased by 1 percentage point since 2002, to reach 31 % in 2003. Very few women (all MS except 4 do not reach 15 % women) are members of the daily executive boards in top 50 companies.

Knowledge

The development towards a knowledge based society makes high demands on the educational level of the labour force. Women present higher educational attainment than men: the gap between women and men aged 20-24 attaining secondary educational level is 5 percentage points in the EU 2004. Traditional patterns remain in the research field where men represented 86% of academic staff who are full professors (or equivalent) in the EU in 2002. More women than men participate in adult education and training (life-long learning) in 21 Member States.

Working Time

The gap between average hours worked by women and men with children shows that women with children work 11 hours per week less than men with children in the EU in 2003.

Healthy life years

Women are expected to live longer in absence of limitations in functioning/disability than men in most Member States (except in Germany, Sweden, Denmark, UK, the Netherlands and Finland.

The average age of women at birth of first child

The average age of women at birth of first child has increased by at least 0.5 years in 14 Member States during the last few years.

[pic][pic]

[pic][pic]

[pic][pic]

[pic][pic]

[pic][pic]

[pic][pic]

[pic][pic]

[1] Dyrektywa Rady nr 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług (Dz.U. L 373 z 21.12.2004, str. 37).

[2] Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia zasady równych szans i równego traktowania mężczyzn i kobiet w sprawach zatrudnienia i zawodu (2004/0084/COD).

[3] Dyrektywa Rady 2004/81/WE w sprawie dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom państw trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub podlegali działaniom ułatwiającym nielegalną imigrację, którzy współpracują z właściwymi władzami (Dz.U. L 261 z 6.8.2004, str. 19).

[4] COM(2004) 115 wersja ostateczna.

[5] Eurostat, UOE, 2003.

6 Eurostat, LFS, 2003.

[6] Eurostat, LFS, 2003.

[7] Jak Europejczycy spędzają czas, Eurostat, 1998-2002.

[8] Eurostat, szacunki 2003.

[9] Obliczony jako średni krajowy udział zatrudnienia kobiet i mężczyzn w każdym z zawodów; różnice dodaje się, aby uzyskać całkowitą wartość różnicy pod względem płci przedstawioną jako proporcję całkowitej liczby zatrudnionych (klasyfikacja ISCO).

[10] Obliczony jako średni krajowy udział zatrudnienia kobiet i mężczyzn w każdym z sektorów; różnice dodaje się, aby uzyskać całkowitą wartość różnicy pod względem płci przedstawioną jako proporcję całkowitej liczby zatrudnionych (klasyfikacja NACE)

[11] Eurostat, ECHP, 2001.

[12] Eurostat, LFS, 2003.

[13] Zatrudnienie w Europie, WE, 2003.

[14] Zatrudnienie w Europie, WE, 2004.

[15] Dyrektywa Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin (Dz.U. L 251 z 3.10.2003, str. 12).

[16] Pekin + 10 - Postęp dokonany w ramach Unii Europejskiej, sprawozdanie z prezydencji Luksemburga, 2005.

[17] Komisja zamierza przyjąć wniosek wiosną 2005 r.

[18] Dyrektywa 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15).