Sprawa C‑73/14

Rada Unii Europejskiej

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Skarga o stwierdzenie nieważności — Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza — Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza — Połowy nielegalne, niezgłoszone i nieuregulowane — Postępowanie o wydanie opinii doradczej — Złożenie przez Komisję Europejską pisemnego oświadczenia w imieniu Unii Europejskiej — Brak uprzedniego zatwierdzenia treści tego oświadczenia przez Radę Unii Europejskiej — Artykuł 13 ust. 2 TUE, art. 16 TUE i art. 17 ust. 1 TUE — Artykuł 218 ust. 9 TFUE i art. 335 TFUE — Reprezentacja Unii Europejskiej — Zasady kompetencji powierzonych i równowagi instytucjonalnej — Zasada lojalnej współpracy”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 6 października 2015 r.

1. Unia Europejska — Reprezentacja przed sądem międzynarodowym — Złożenie przez Komisję, w imieniu Unii, pisemnych uwag przed Międzynarodowym Trybunałem Prawa Morza — Dopuszczalność — Naruszenie kompetencji Rady — Brak

   (art. 16 ust. 1 TUE; art. 216 ust. 2 TFUE, art. 218 ust. 9 TFUE, art. 335 TFUE)

2. Instytucje Unii Europejskiej — Zobowiązania — Lojalna współpraca — Zakres — Złożenie przez Komisję, w imieniu Unii, pisemnych uwag przed Międzynarodowym Trybunałem Prawa Morza — Dopuszczalność — Przesłanki

   (art. 13 ust. 2 TUE, art. 16 ust. 1 TUE; art. 218 ust. 9 TFUE)

1.  Artykuł 335 TFUE, jakkolwiek zgodnie ze swoim brzmieniem ograniczony jest do państw członkowskich, stanowi wyraz zasady ogólnej, że Unia posiada zdolność prawną i jest w tym zakresie reprezentowana przez Komisję. Wynika z tego, że przepis ten stanowi dla Komisji podstawę reprezentowania Unii przed Międzynarodowym Trybunałem Prawa Morza.

   W tym względzie przedkładając przed owym Trybunałem w imieniu Unii pisemne oświadczenie, którego treść nie została zatwierdzona przez Radę, Komisja nie uchybia kompetencjom, które Rada wywodzi z art. 218 ust. 9 TFUE i z art. 16 ust. 1 zdanie drugie TUE. Co się tyczy bowiem w pierwszej kolejności art. 218 ust. 9 TFUE, zawarte w nim odniesienie do stanowisk, które mają zostać zajęte w imieniu Unii „w ramach” organu utworzonego przez umowę międzynarodową, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, oznacza, że stosowanie tego postanowienia dotyczy stanowisk, które mają zostać zajęte w imieniu Unii w ramach udziału tejże poprzez jej instytucje lub w danym wypadku za pośrednictwem jej państw członkowskich działających solidarnie w jej interesie w przyjęciu takich aktów w ramach danego organu międzynarodowego. Tymczasem Unia jest wezwana do przedstawienia stanowiska jako strona „przed” sądem międzynarodowym, a nie „w ramach” tego sądu.

   Co się tyczy w drugiej kolejności art. 16 ust. 1 zdanie drugie TUE, pisemne oświadczenie, które sprowadza się do propozycji odpowiedzi na pytania zadane w sprawie poprzez przedstawienie sposobu, w jaki Unia postrzega interpretację i stosowanie pewnych przepisów międzynarodowych i uregulowań Unii mających znaczenie w dziedzinie połowów, nie ma na celu określania polityki w tej dziedzinie, w rozumieniu owego przepisu, lecz przedstawienie Międzynarodowemu Trybunałowi Prawa Morza zbioru uwag prawnych, które umożliwiłyby temu sądowi wydanie w danym wypadku opartej na znajomości rzeczy opinii doradczej dotyczącej zadanych mu pytań. W tym względzie, zawarte w oświadczeniu rozważania w przedmiocie kompetencji owego Trybunału do udzielenia odpowiedzi na wniosek o wydanie opinii doradczej, jak też w przedmiocie dopuszczalności zadanych pytań są – z tego samego powodu co uwagi przedstawione odnośnie do istoty rozpatrywanej sprawy – charakterystyczne dla udziału w postępowaniu przed sądem. Nie można ich w tych warunkach postrzegać jako odpowiadających określaniu polityki w rozumieniu art. 16 ust. 1 TUE.

   (por. pkt 58, 59, 62, 63, 70–73)

2.  Zgodnie z art. 13 ust. 2 TUE instytucje Unii lojalnie ze sobą współpracują. Ta lojalna współpraca jest prowadzona jednak w poszanowaniu granic uprawnień przyznanych w traktatach każdej instytucji. Obowiązek wynikający z art. 13 ust. 2 TUE nie może zatem zmienić wspomnianych uprawnień. Zatem ponieważ przygotowanie treści pisemnego oświadczenia w imieniu Unii przed Międzynarodowym Trybunałem Prawa Morza, w sprawie przed nim zawisłej nie należy do kompetencji Rady na podstawie art. 218 ust. 9 TUE lub art. 16 ust. 1 zdanie drugie TUE, nie można zarzucać Komisji, że uchybiła swojemu obowiązkowi lojalnej współpracy, nie podejmując inicjatyw właściwych dla stosowania tych dwóch postanowień.

   Niemniej z zasady lojalnej współpracy wynika, że jeżeli Komisja zamierza przedstawić stanowisko w imieniu Unii przed sądem międzynarodowym, to ma ona obowiązek dokonania uprzednich konsultacji z Radą. Komisja wypełnia ten obowiązek, gdy przedstawienie Międzynarodowemu Trybunałowi Prawa Morza pisemnego oświadczenia w imieniu Unii, zostało poprzedzone przekazaniem przez Komisję Radzie dokumentu roboczego przedstawiającego główne elementy uwag Unii w danej sprawie.

   (por. pkt 84–87)