Sprawa T‑248/24

EC.

przeciwko

Parlamentowi Europejskiemu

Postanowienie Sądu (siódma izba) z dnia 5 maja 2025 r.

Skarga o stwierdzenie nieważności – Prawo instytucjonalne – Członek Parlamentu – Przywileje i immunitety – Odmowa przez Parlament nadania biegu wnioskowi o wyrażenie zgody na skorzystanie z przywilejów i immunitetów – Schwytanie na gorącym uczynku – Akt niepodlegający zaskarżeniu – Niedopuszczalność

Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty podlegające zaskarżeniu – Pojęcie – Akty wywołujące wiążące skutki prawne – Odmowa przez Parlament nadania biegu wnioskowi o wyrażenie zgody na skorzystanie z przywilejów i immunitetów jednego z jego członków – Schwytanie na gorącym uczynku – Akt niezmierzający do wywołania wiążących skutków prawnych – Niedopuszczalność

[art. 263 TFUE; protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, art. 9 akapit pierwszy lit. b), art. 9 akapit trzeci; regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 7–9]

(zob. pkt 15–17, 21–26, 28–38)

Streszczenie

W swoim postanowieniu Sąd odrzucił jako niedopuszczalną skargę o stwierdzenie nieważności ( 1 ) wniesioną przez posłankę do Parlamentu Europejskiego na akt, którym Parlament Europejski odmówił uwzględnienia jej wniosku o wyrażenie zgody na skorzystanie z przywilejów i immunitetów. Stwierdził on zatem, że w przypadku schwytania na gorącym uczynku akt taki nie podlega zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności, ponieważ nie wywołuje wiążących skutków prawnych.

Skarżąca była posłanką do Parlamentu Europejskiego od 2014 r. do r. 2024 r. Z uwagi na to, że nie została ona ponownie wybrana w wyborach europejskich, które odbyły się w czerwcu 2024 r., jej mandat wygasł w dniu 16 lipca 2024 r. W dniu 9 grudnia 2022 r. skarżąca została zatrzymana w Belgii, gdzie przez pięć miesięcy była tymczasowo aresztowana, z czego cztery miesiące spędziła w zakładzie karnym. Jej miejsce zamieszkania przeszukano, a wobec niej zastosowano środki zabezpieczające, przy czym nie uchylono jej immunitetu.

W dniu 1 czerwca 2023 r. skarżąca złożyła do przewodniczącej Parlamentu wniosek o wyrażenie zgody na skorzystanie ze swoich przywilejów i immunitetów na podstawie regulaminu Parlamentu ( 2 ) i Protokołu (nr 7) w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej ( 3 ). We wniosku tym zarzuciła ona, że doszło do faktycznego naruszenia jej immunitetu, ze względu na jej zatrzymanie w dniu 9 grudnia 2022 r. i zastosowane następnie wobec niej środki.

W dniu 11 marca 2024 r. przewodnicząca Parlamentu podała do wiadomości na sesji plenarnej, że komisja prawna, do której wpłynął wniosek skarżącej, stwierdziła, iż wniosek ten jest niedopuszczalny w oparciu o bezpośrednie zastosowanie protokołu nr 7, który przewiduje, że nie można powoływać się na immunitet, w przypadku gdy członek Parlamentu został schwytany na gorącym uczynku.

Ocena Sądu

W celu dokonania oceny, czy akt Parlamentu, w którym odmówiono wyrażenia zgody na skorzystanie przez skarżącą z jej przywilejów i immunitetów, stanowi akt zaskarżalny w rozumieniu art. 263 TFUE, Sąd zbadał, czy może on wywoływać wiążące skutki prawne.

Na wstępie Sąd podkreślił, że należy uznać, iż skarżąca, którą wybrano w państwie członkowskim innym niż Belgia i zatrzymano, aresztowano oraz prowadzono wobec niej postępowanie w Belgii, powołuje się wyłącznie na immunitet czy też nietykalność, o której mowa w art. 9 akapit pierwszy lit. b) protokołu nr 7 ( 4 ). Ponadto nie zwrócono się o uchylenie immunitetu skarżącej ( 5 ), ponieważ właściwe organy stwierdziły, że chodziło o przypadek schwytania na gorącym uczynku.

W pierwszej kolejności, co się tyczy immunitetu przewidzianego w art. 9 protokołu nr 7, Sąd rozróżnił dwie sytuacje.

Z jednej strony kompetencja Parlamentu do wyrażenia zgody na skorzystanie z immunitetu może wynikać z art. 9 akapit pierwszy lit. a) protokołu nr 7 ( 6 ), ponieważ z postanowienia tego wynika, że zasięg i zakres immunitetu, z którego korzystają posłowie do Parlamentu Europejskiego na ich terytorium krajowym są określane przez poszczególne systemy prawa krajowego, do których postanowienie to odsyła. Oznacza to, że w przypadku gdy prawo państwa członkowskiego przewiduje procedurę skorzystania z immunitetu przez członków parlamentu krajowego, umożliwiającą temu parlamentowi interwencję przed organami sądowymi lub policyjnymi, takie same uprawnienia powinny zostać przyznane Parlamentowi w odniesieniu do posłów europejskich wybranych z tego państwa.

Z drugiej strony natomiast art. 9 akapit pierwszy lit. b) protokołu nr 7 nie odsyła do prawa krajowego, a zatem nie może być wykorzystywany do uzasadnienia kompetencji Parlamentu do wyrażenia zgody na skorzystanie z immunitetu posła do Parlamentu Europejskiego. Ponadto wyłącznego prawa Parlamentu do uchylenia immunitetu jednego z jego członków przewidzianego w art. 9 akapit trzecie protokołu nr 7 nie można interpretować w ten sposób, iż przyznaje ono tej instytucji wyłączną kompetencję do decydowania ze skutkiem wiążącym, czy posłowi do Parlamentu Europejskiego przysługuje immunitet przewidziany w art. 9 tego protokołu w kontekście zarzucanych mu czynów. W istocie negatywne sformułowanie art. 9 akapit trzeci protokołu nr 7 przewiduje jedynie dwa ograniczenia immunitetu lub nietykalności. Po pierwsze, nie można powoływać się na immunitet, w przypadku gdy członek został schwytany na gorącym uczynku, i a fortiori nie można wyrazić zgody na skorzystanie z tego immunitetu. Po drugie, immunitet ten nie może stanowić przeszkody w wykonywaniu przez Parlament prawa do uchylenia go.

W drugiej kolejności Sąd przypomniał, że zapewnienie skuteczności (effet utile) art. 9 protokołu nr 7 nie może prowadzić do naruszenia ustanowionego w traktatach podziału kompetencji między Unią a jej państwami członkowskimi. Byłoby zaś tak w przypadku, gdyby z art. 9 akapit trzeci protokołu nr 7 wynikało, że Parlament posiada wyłączną kompetencję do ustalenia z wiążącym skutkiem, czy postępowanie sądowe prowadzone wobec posła do Parlamentu Europejskiego podważa jego immunitet, podczas gdy kompetencja ta przysługuje co do zasady w pierwszej kolejności organom, które prowadzą postępowania sądowe.

Jeżeli bowiem organy, które prowadzą postępowania sądowe, stwierdzą, iż czyny zarzucane posłowi do Parlamentu Europejskiego są objęte immunitetem przewidzianym w art. 9 protokołu nr 7, i jeśli chcą one kontynuować te postępowania, to są zobowiązane zwrócić się do Parlamentu o uchylenie tego immunitetu. Jednakże zgodnie z art. 9 akapit trzeci protokołu nr 7, jeżeli chodzi o kwestię schwytania na gorącym uczynku, organy te nie muszą zwracać się o uchylenie immunitetu, gdyż w takim przypadku nie można nawet powoływać się na immunitet. Badanie tego, czy spełnione zostały przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że doszło do schwytania na gorącym uczynku, należy więc do wyłącznej kompetencji tych organów, a zatem jest niezależne od opinii Parlamentu.

Sąd wyjaśnił ponadto, że wykładnia art. 9 akapit trzeci protokołu nr 7, zgodnie z którą Parlament posiada kompetencję do decydowania, czy postępowanie sądowe prowadzone wobec posła do Parlamentu Europejskiego podważa jego immunitet we wszystkich przypadkach czynów zabronionych popełnionych przez posłów do Parlamentu Europejskiego bez wyjątku, w tym w przypadku schwytania na gorącym uczynku, pozbawiałaby skuteczności pierwszą część tego postanowienia.

W związku z tym postanowienia art. 9 akapit pierwszy lit. b) protokołu nr 7, nawet w związku z art. 9 akapit trzeci tego protokołu, nie przyznają Parlamentowi jakiejkolwiek kompetencji do przyjęcia decyzji o wyrażeniu zgody na skorzystanie z przywilejów i immunitetów. Tym samym w przypadku schwytania na gorącym uczynku decyzja o wyrażeniu zgody na skorzystanie z przywilejów i immunitetów wydana na podstawie regulaminu Parlamentu nie może wywoływać wiążących skutków wobec osób trzecich. W konsekwencji zaskarżony akt, który odmawia udzielenia zgody na skorzystanie z przywilejów i immunitetów skarżącej, również nie stanowi aktu wywołującego wiążące skutki prawne, a zatem nie podlega zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie nieważności.

( 1 ) Artykuł 263 TFUE.

( 2 ) Artykuł 5 ust. 2 oraz art. 7, 8 i 9 regulaminu Parlamentu mającego zastosowanie do dziewiątej kadencji (2019–2024) (Dz.U. 2019, L 302, s. 1, zwanego dalej „regulaminem Parlamentu”).

( 3 ) Artykuły 8 i 9 Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej (Dz.U. 2010, C 83, s. 266, zwanego dalej „protokołem nr 7”).

( 4 ) Zgodnie z tym postanowieniem podczas sesji Parlamentu jego członkowie korzystają na terytorium państwa członkowskiego innego niż ich państwo członkowskie z immunitetu chroniącego przed zatrzymaniem oraz immunitetu jurysdykcyjnego.

( 5 ) Artykuł 9 akapit trzeci protokołu nr 7 przewiduje, że nie można powoływać się na immunitet w przypadku, gdy członek został schwytany na gorącym uczynku, i nie może on stanowić przeszkody w wykonywaniu przez Parlament prawa uchylenia immunitetu w odniesieniu do któregokolwiek ze swoich członków.

( 6 ) Zgodnie z tym postanowieniem członkowie Parlamentu korzystają na terytorium swojego państwa z immunitetów przyznawanych członkom parlamentu ich państwa.