Sprawa C‑217/16

Komisja Europejska

przeciwko

Dimos Zagoriou

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Efeteio Athinon)

Odesłanie prejudycjalne – Decyzja Komisji Europejskiej dotycząca zwrotu przyznanych kwot stanowiąca tytuł egzekucyjny – Artykuł 299 TFUE – Postępowanie egzekucyjne – Środki egzekucji – Ustalenie sądu krajowego właściwego w przedmiocie sporu z zakresu postępowania egzekucyjnego – Ustalanie osoby, na której ciąży zobowiązanie pieniężne – Przesłanki stosowania krajowych przepisów proceduralnych – Autonomia proceduralna państw członkowskich – Zasady równoważności i skuteczności

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 9 listopada 2017 r.

1. Akty instytucji–Akty Komisji–Decyzja stanowiąca tytuł egzekucyjny w celu windykacji nienależnie wypłaconych kwot–Środki egzekucji–Ustalenie właściwego sądu krajowego–Stosowanie prawa krajowego–Przesłanki

   (art. 299 TFUE)

2. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna–Pomoc strukturalna–Finansowanie przez Unię–Pomoc finansowa wypłacona nienależnie–Odzyskanie w drodze decyzji stanowiącej tytuł egzekucyjny–Ustalenie osoby, na której ciąży zapłata zobowiązania pieniężnego–Stosowanie prawa krajowego–Przesłanki

   (art. 299 TFUE; rozporządzenia Rady: nr 2052/88; nr. 4253/88; nr 4256/88)

1.  Artykuł 299 TFUE należy interpretować w ten sposób, że artykuł ten nie określa, który krajowy pion sądów jest właściwy dla rozpatrywania środków zaskarżenia wymierzonych przeciwko egzekucji aktów Komisji nakładających zgodnie z przywołanym przepisem zobowiązania pieniężne na podmioty inne niż państwa członkowskie i stanowiących tytuł egzekucyjny. Ustalenie sądu właściwego następuje w oparciu o przepisy prawa krajowego, zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej, z zastrzeżeniem, że określenie tego sądu nie wpływa negatywnie na stosowanie i skuteczność prawa Unii.

   Do sądu krajowego należy ustalenie, czy stosowanie krajowych przepisów proceduralnych do środków zaskarżenia wymierzonych przeciwko egzekucji aktów, o których mowa w art. 299 TFUE, następuje w sposób niedyskryminujący w stosunku do postępowań zmierzających do rozstrzygnięcia sporów krajowych takiego samego rodzaju i zgodnie z zasadami, które nie utrudniają – w stosunku do porównywalnych przypadków dotyczących wdrażania odnośnych przepisów prawa krajowego – odzyskiwania kwot, na jakie opiewają owe akty.

   (zob. pkt 25, 26; pkt 1 sentencji)

2.  Artykuł 299 TFUE oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 2052/88 z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie zadań funduszy strukturalnych i ich skuteczności oraz w sprawie koordynacji działań funduszy między sobą i z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi, rozporządzenie Rady (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi, a także rozporządzenie Rady (EWG) nr 4256/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze dla rozporządzenia nr 2052/88 w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), Sekcja Orientacji należy interpretować w ten sposób, że w okolicznościach takich jak zaistniałe w postępowaniu głównym nie określają one kręgu osób, przeciwko którym można prowadzić egzekucję w oparciu o decyzję Komisji Europejskiej dotyczącą zwrotu uprzednio przyznanych kwot i stanowiącą tytuł egzekucyjny. Określenie kręgu tych osób należy do prawa krajowego, z zastrzeżeniem poszanowania zasad równoważności i skuteczności.

   W kwestii tej należy przypomnieć, że zgodnie z brzmieniem art. 299 akapit pierwszy TFUE akty Rady Unii Europejskiej, Komisji lub Europejskiego Banku Centralnego, które nakładają zobowiązanie pieniężne na podmioty inne niż państwa, stanowią tytuł egzekucyjny. Z przepisu tego wynika, że akty te mogą być przedmiotem egzekucji prowadzonej przeciwko wskazanym w nich podmiotom, innym niż państwa. Jeśli chodzi o krajowe przepisy prawne regulujące postępowanie egzekucyjne, z samego art. 299 akapity drugi i trzeci TFUE wynika, że regulują one zasady przeprowadzania egzekucji a nie tożsamość osoby, wobec której można prowadzić egzekucję. Wobec faktu, iż brak przepisów prawa Unii definiujących krąg tych osób i pozwalających na ustalenie w szczególności, czy egzekucję można prowadzić wobec osoby innej aniżeli adresat decyzji Komisji, określenie kręgu osób, wobec których można prowadzić egzekucję, należy do wewnętrznego porządku prawnego każdego z państw członkowskich, pod warunkiem jednak, że przepisy krajowe nie są mniej korzystne niż przepisy stosowane w przypadku podobnych sytuacji o charakterze krajowym (zasada równoważności) oraz że praktycznie nie uniemożliwiają lub nie czynią nadmiernie uciążliwym wykonywania praw przyznanych przez prawo Unii (zasada skuteczności) (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lutego 2015 r., Baczó i Vizsnyiczai, C‑567/13, EU:C:2015:88, pkt 41, 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

   (zob. pkt 28–31, 35; pkt 2 sentencji)