Sprawa C‑611/14

postępowanie karne

przeciwko

Canal Digital Danmark A/S

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Retten i Glostrup)

„Odesłanie prejudycjalne — Nieuczciwe praktyki handlowe — Dyrektywa 2005/29/WE — Artykuły 6 i 7 — Reklama dotycząca abonamentu telewizji satelitarnej — Cena abonamentu obejmująca, poza miesięczną opłatą abonamentową, półroczną opłatę za kartę niezbędną do odkodowania programów — Wysokość opłaty półrocznej pominięta lub przedstawiona w sposób mniej widoczny w porównaniu z wysokością opłaty miesięcznej — Działanie wprowadzające w błąd — Zaniechanie wprowadzające w błąd — Transpozycja przepisu dyrektywy przewidziana wyłącznie w pracach przygotowawczych dotyczących ustawy krajowej dokonującej transpozycji, a nie w samym tekście tej ustawy”

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 26 października 2016 r.

1. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów – Dyrektywa 2005/29 – Zaniechanie wprowadzające w błąd – Kryteria, jakie należy wziąć pod uwagę – Kontekst praktyki handlowej – Kryterium nieobjęte brzmieniem uregulowania krajowego dokonującego transpozycji dyrektywy 2005/29 – Brak wpływu – Obowiązki spoczywające na sądzie krajowym

   (dyrektywa 2005/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 7 ust. 1, 3)

2. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów – Dyrektywa 2005/29 – Praktyka handlowa wprowadzająca w błąd – Pojęcie – Praktyka handlowa polegająca na dzieleniu ceny produktu na szereg elementów i podkreślająca jeden z nich – Włączenie – Warunki – Ocena przez sąd krajowy

   [dyrektywa 2005/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 lit. c), art. 6 ust. 1]

3. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów – Dyrektywa 2005/29 – Zaniechanie wprowadzające w błąd – Pojęcie – Praktyka handlowa polegająca na dzieleniu ceny produktu na szereg elementów z podkreślaniem jednego z nich z pominięciem lub przedstawieniem w mniej widoczny sposób pozostałych – Włączenie – Warunki – Ocena przez sąd krajowy

   [dyrektywa 2005/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 lit. i), art. 7 ust. 1, 3]

4. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów – Dyrektywa 2005/29 – Zaproszenie do dokonania zakupu – Istotne informacje – Wyczerpujące wyliczenie przewidziane w dyrektywie – Dostarczenie przez przedsiębiorcę wszystkich tych informacji – Brak wyłączenia wprowadzającego w błąd zaproszenia do dokonania zakupu

   (dyrektywa 2005/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 2, 4)

1.  Artykuł 7 ust. 1 i 3 dyrektywy 2005/29 dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę 84/450, dyrektywy 97/7, 98/27 i 2002/65 oraz rozporządzenie nr 2006/2004 należy interpretować w ten sposób, że aby ocenić, czy praktyka handlowa powinna zostać uznana za zaniechanie wprowadzające w błąd, trzeba wziąć pod uwagę kontekst, w jaki owa praktyka się wpisuje, a w szczególności ograniczenia właściwe dla środka przekazu stosowanego dla danej praktyki handlowej, ograniczenia przestrzenne lub czasowe, jakie ów środek przekazu nakłada, jak również wszelkie środki podjęte przez przedsiębiorcę w celu udostępnienia informacji konsumentom w inny sposób, nawet jeśli taki wymóg nie wynika wyraźnie z brzmienia rozpatrywanych uregulowań krajowych.

   W tym kontekście sąd krajowy rozpatrujący spór, który jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 2005/29 i opiera się na stanie faktycznym zaistniałym po wygaśnięciu terminu transpozycji tej dyrektywy, musi – gdy stosuje przepisy prawa krajowego przyjęte właśnie w celu wdrożenia dyrektywy – interpretować te przepisy w możliwie najszerszym zakresie w taki sposób, aby były one stosowane zgodnie z celami tej dyrektywy.

   (zob. pkt 34, 35; pkt 1 sentencji)

2.  Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 2005/29 dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę 84/450, dyrektywy 97/7, 98/27 i 2002/65 oraz rozporządzenie nr 2006/2004 powinien być interpretowany w ten sposób, że praktykę handlową polegająca na dzieleniu ceny produktu na szereg elementów i na podkreślaniu jednego z nich należy uznać za wprowadzającą w błąd, jeśli praktyka ta może, po pierwsze, doprowadzić do powstania po stronie przeciętnego konsumenta błędnego wrażenia, że zaproponowana mu cena jest korzystna, a po drugie, skłonić go do podjęcia decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął, co powinien sprawdzić sąd krajowy, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności. Jednakże ograniczenia czasowe, którym mogą podlegać niektóre środki przekazu, takie jak telewizyjne spoty reklamowe, nie mogą zostać uwzględnione przy ocenie, czy praktyka handlowa wprowadza w błąd w świetle art. 6 ust. 1 tej dyrektywy.

   Gdy cena produktu w rozumieniu art. 2 lit. c) dyrektywy 2005/29 składa się z kilku elementów, przy czym jeden z nich zostaje szczególnie podkreślony w działaniach marketingowych, zaś drugi, który stanowi jednak nieunikniony i przewidywalny element ceny, zostaje całkowicie pominięty lub przedstawiony w mniej widoczny sposób, należy ocenić w szczególności, czy taka prezentacja może prowadzić do błędnego postrzegania oferty w całości. Ma to miejsce w szczególności wówczas, gdy przeciętny konsument może odnieść błędne wrażenie, że zaproponowana mu cena jest szczególnie korzystna z uwagi na fakt, iż mógł on niesłusznie uznać, że powinien uiścić jedynie sam składnik ceny, który został podkreślony, co sąd krajowy powinien ustalić.

   Ponadto gdy cena składa się z kilku elementów, przy ocenie, czy odnośna praktyka handlowa może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął, szczególne znaczenie ma okoliczność, że pominięty lub przedstawiony w mniej widoczny sposób składnik stanowi znaczący element ceny całkowitej.

   (zob. pkt 43, 44, 47, 49; pkt 2 sentencji)

3.  Artykuł 7 dyrektywy 2005/29 dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę 84/450, dyrektywy 97/7, 98/27 i 2002/65 oraz rozporządzenie nr 2006/2004 należy interpretować w ten sposób, że jeśli przedsiębiorca zadecyduje o skalkulowaniu ceny za abonament w taki sposób, iż konsument musi uiścić zarówno opłatę miesięczną, jak i opłatę półroczną, taką praktykę należy uznać za zaniechanie wprowadzające w błąd w przypadku, gdy miesięczna cena abonamentu jest szczególnie podkreślana w działaniach marketingowych, zaś informacja o opłacie półrocznej zostaje całkowicie pominięta lub przedstawiona w mniej widoczny sposób, o ile takie zaniechanie powoduje podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął, co powinien ustalić sąd krajowy z uwzględnieniem ograniczeń właściwych dla stosowanego środka przekazu, charakteru i cech produktu, jak również innych środków, które przedsiębiorca rzeczywiście podjął, aby udostępnić konsumentowi istotne informacje dotyczące produktu.

   W istocie zgodnie z art. 2 lit. i) dyrektywy 2005/29, dotyczącym zaproszenia do dokonania zakupu cechy produktu powinny być określone w sposób właściwy dla użytego środka. Wynika stąd zatem, że nie można wymagać tego samego stopnia szczegółowości przy opisywaniu produktu niezależnie od formy komunikatu handlowego.

   Ponadto zgodnie z art. 7 ust. 3 tej dyrektywy przy rozstrzyganiu, czy doszło do pominięcia informacji, uwzględnia się ograniczenia przestrzenne lub czasowe stosowanego środka przekazu, jak również środki podjęte przez przedsiębiorcę w celu udostępnienia tych informacji konsumentom w inny sposób. Jednakże ograniczenia przestrzenne lub czasowe powinny zostać wyważone z charakterem i cechami odnośnego produktu celem określenia, czy dany przedsiębiorca faktycznie nie mógł podać omawianych informacji lub przekazać ich w sposób jasny, zrozumiały i jednoznaczny w komunikacie handlowym. Wynika stąd, że jeśli z uwagi na nieodłączne cechy odnośnego produktu i ograniczenia dotyczące stosowanego środka przekazu nie jest dla przedsiębiorcy możliwe podanie wszystkich istotnych informacji dotyczących produktu, praktyka handlowa może wspominać tylko o niektórych z nich, o ile przedsiębiorca odsyła w pozostałym zakresie do swej strony internetowej, pod warunkiem ze strona ta zawiera istotne informacje dotyczące głównych cech tego produktu, ceny oraz innych warunków zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 dyrektywy 2005/29.

   (zob. pkt 60–64; pkt 3 sentencji)

4.  Artykuł 7 ust. 4 dyrektywy 2005/29 dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę 84/450, dyrektywy 97/7, 98/27 i 2002/65 oraz rozporządzenie nr 2006/2004, należy interpretować w ten sposób, iż zawiera on wyczerpujące wyliczenie istotnych informacji, które powinny znaleźć się w zaproszeniu do dokonania zakupu. Sąd krajowy powinien ocenić, czy dany przedsiębiorca spełnił ciążący na nim obowiązek udzielenia informacji, uwzględniając charakter i cechy produktu, a także środek przekazu, jaki został wykorzystany w celu złożenia zaproszenia do dokonania zakupu, oraz informacje uzupełniające, które przedsiębiorca ewentualnie dostarczył. Fakt, iż przedsiębiorca dostarczył w zaproszeniu do dokonania zakupu wszystkie informacje wymienione w art. 7 ust. 4 tej dyrektywy, nie wyklucza możliwości uznania tego zaproszenia za wprowadzającą w błąd praktykę handlową w rozumieniu art. 6 ust. 1 lub art. 7 ust. 2 rzeczonej dyrektywy.

   (zob. pkt 72; pkt 4 sentencji)