Keywords
Summary

Keywords

1. Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału – Zakwestionowanie ważności aktu wspólnotowego przed sądem krajowym

(art. 234 akapit drugi WE)

2. Transport – Transport lotniczy – Rozporządzenie nr 261/2004 – Pomoc pasażerom i opieka nad nimi w przypadku dużego opóźnienia lotu

(rozporządzenie nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 6; konwencja montrealska z 1999 r.)

3. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(art. 253 WE; rozporządzenie nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 5, 6 i 7)

4. Transport – Transport lotniczy – Rozporządzenie nr 261/2004 – Pomoc pasażerom, opieka nad nimi i odszkodowanie w przypadku odwołania lub dużego opóźnienia lotu

(rozporządzenie nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 5, 6 i 7)

5. Transport – Transport lotniczy – Rozporządzenie nr 261/2004 – Pomoc pasażerom, opieka nad nimi i odszkodowanie w przypadku odwołania lub dużego opóźnienia lotu

(rozporządzenie nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 5, 6 i 7)

Summary

1. Zakwestionowanie ważności aktu wspólnotowego przed sądem krajowym samo w sobie nie jest wystarczającym uzasadnieniem dla przedłożenia pytania prejudycjalnego Trybunałowi Sprawiedliwości.

W istocie sądy, których orzeczenia podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, mogą dokonywać oceny aktu wspólnotowego i – jeżeli nie uznają za zasadne podnoszonych przed nimi argumentów stron dotyczących nieważności tych aktów – mogą oddalić te zarzuty, stwierdzając, że akt ten jest ważny w całości, zakładając, że postępując w ten sposób, sądy te nie podważają istnienia aktu wspólnotowego.

Natomiast gdy sądy te uznają, że zarzut lub więcej zarzutów nieważności aktu wspólnotowego czy to podniesionych przez strony, czy to zbadanych z urzędu są zasadne, powinny one zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dokonującego oceny ważności.

(por. pkt 28–30, 32 oraz pkt 1 sentencji)

2. Pomoc pasażerom i opieka w przypadku dużego opóźnienia lotu, przewidziane w art. 6 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, stanowią ujednolicone i natychmiastowe środki służące naprawieniu szkód związanych z niedogodnościami wynikającymi z opóźnienia w pasażerskim transporcie lotniczym.

Środki te nie należą do środków, względem których konwencja montrealska w sprawie ujednolicenia niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego określa warunki, w jakich mogą one być egzekwowane, i nie mogą w związku z tym być uznane za niezgodne z tą konwencją.

Konwencja ta reguluje bowiem warunki, w których po opóźnionym locie zainteresowani pasażerowie mogą wnosić powództwa o naprawienie szkód indywidualnych od przewoźników ponoszących odpowiedzialność za powstanie szkód wynikających z tego opóźnienia, nie ochraniając jednak tych przewoźników przed podejmowaniem w stosunku do nich innych działań.

Ujednolicone i natychmiastowe środki służące naprawieniu przewidziane w art. 6 nie stanowią przeszkody w dochodzeniu przez poszkodowanych pasażerów ponadto odszkodowania za szkody powstałe wskutek tego samego opóźnienia, stanowiącego podstawę roszczenia odszkodowawczego, na warunkach określonych przez konwencję montrealską dla powództwa o odszkodowanie.

(por. pkt 44–48)

3. Artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów nie są nieważne z powodu naruszenia obowiązku uzasadnienia.

W istocie, ponieważ z rozporządzenia nr 261/2004 można wywnioskować zasadniczy cel, jaki realizują instytucje, nie można wymagać, by zawierało ono specjalne uzasadnienie dla każdego z technicznych rozstrzygnięć. Ponieważ cel w postaci ochrony pasażerów wymaga wyboru ujednoliconych i skutecznych środków służących naprawieniu szkody, które w chwili, gdy muszą zostać zastosowane, nie mogą być przedmiotem dyskusji, co umożliwiała podstawa egzoneracyjna w postaci nadzwyczajnych okoliczności, wspólnotowy prawodawca mógł, nie naruszając spoczywającego na nim obowiązku uzasadnienia, powstrzymać się od przedstawienia powodów, ze względu na które uznał on, że obsługujący przewoźnicy lotniczy nie będą mogli powoływać się na tę przesłankę egzoneracyjną celem uwolnienia się od swoich zobowiązań do pomocy i opieki przewidzianych w art. 5 i 6 tego rozporządzenia. Tak samo wspólnotowy prawodawca mógł określić w art. 7 tego rozporządzenia zasadę i ryczałtową kwotę odszkodowania należnego w przypadku odwołania lotu, nie przedstawiając powodów, dla których zdecydował się na wybranie tego środka i takiej kwoty, i nie ryzykując przy tym, że odnośny akt może być bezprawny.

(por. pkt 69, 70, 72, 77)

4. Uwzględniając szeroki zakres uznania przyznany ustawodawcy wspólnotowemu w dziedzinie wspólnej polityki transportu, jedynie oczywiście niewłaściwy charakter aktu wydanego w tej dziedzinie w odniesieniu do celu, jaki realizują odpowiednie instytucje, może naruszyć ważność takiego aktu z punktu widzenia obowiązku przestrzegania zasady proporcjonalności.

W tym kontekście środki w postaci obowiązku pomocy, opieki i odszkodowania na rzecz pasażerów przewidziane w art. 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów nie wydają się oczywiście niewłaściwe do celu zamierzonego przez prawodawcę wspólnotowego, polegającego na podniesieniu poziomu ochrony pasażerów poszkodowanych wskutek odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Przeciwnie, środki przewidziane przez art. 5 i 6 tego rozporządzenia umożliwiają natychmiastowe naprawienie niektórych szkód poniesionych przez pasażerów i w związku z tym umożliwiają zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony poszkodowanych. Ponadto kryteria służące określeniu praw pasażerów do korzystania z tych środków, to znaczy długość opóźnienia i czas oczekiwania na następny lot, bądź czas, w którym pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu, nie wydają się w żaden sposób sprzeczne z wymogiem proporcjonalności. Podobnie wobec tego, że ujednolicone i natychmiastowe środki, służące naprawieniu szkody różnią się w zależności od rozmiaru szkody poniesionej przez pasażerów, nie wydaje się, aby miały one charakter oczywiście niewłaściwy ze względu na sam fakt, że przewoźnicy nie mogą powoływać się na przesłankę egzoneracyjną w postaci nadzwyczajnych okoliczności.

Z kolei nie jest pewne, czy zawarcie przez pasażerów umów dobrowolnego ubezpieczenia od kosztów przerwania i przedłużenia podróży pozwalałoby w każdej sytuacji na naprawienie szkód poniesionych na miejscu przez pasażerów. Tego rodzaju środek nie może zatem być uznany za właściwszy dla realizacji przyjętego celu niż środki przyjęte przez prawodawcę wspólnotowego.

Podobnie, wobec tego, że niekorzystne następstwa powodowane przez opóźnienie nie pozostają w żadnym związku z ceną nabytego biletu, argument, że środki przyjęte w celu złagodzenia tych następstw powinny być dostosowane do tego kosztu, nie może zostać uwzględniony.

Wreszcie odszkodowanie przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, którego pasażerowie mogą dochodzić, jeżeli zostali poinformowani o odwołaniu lotu zbyt późno, nie wydaje się oczywiście niewłaściwe dla zamierzonego celu, biorąc pod uwagę istnienie podstawy egzoneracyjnej w postaci nadzwyczajnych okoliczności, umożliwiającej przewoźnikom lotniczym zwolnienie się z obowiązku zapłaty odszkodowania, a także istnienie przesłanek ograniczających wykonanie tego obowiązku. Ponadto odszkodowanie ustalane w zależności od długości lotu nie stanowi nadmiernego obciążenia.

(por. pkt 80, 82, 84–88, 91)

5. Artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, które nakładają takie same obowiązki na wszystkich przewoźników lotniczych, nie są nieważne ze względu na naruszenie zasady równego traktowania, mimo że obowiązki takie nie są nałożone w odniesieniu do innych środków transportu.

Po pierwsze bowiem, sytuacje przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze innych rodzajów transportu nie są porównywalne, jako że te rodzaje transportu pod względem warunków korzystania nie są zamienne.

Po drugie, w dziedzinie transportu lotniczego pasażerowie poszkodowani wskutek odwołania lub dużego opóźnienia lotu znajdują się w sytuacji obiektywnie odmiennej niż pasażerowie innych środków transportu w przypadku zdarzenia tego samego rodzaju.

Ponadto szkody ponoszone przez pasażerów transportu lotniczego w przypadku odwołania lub dużego opóźnienia lotu są podobne, niezależnie od tego, z jakimi liniami lotniczymi zawarli oni umowę, i pozostają bez związku z polityką cenową tych linii. Zatem prawodawca wspólnotowy jest zobowiązany do potraktowania w ten sam sposób wszystkich spółek lotniczych, nie naruszając zasady równości w odniesieniu do celu rozporządzenia, to jest zwiększenia ochrony wszystkich pasażerów transportu lotniczego.

(por. pkt 96–99)