1.

W niniejszym odwołaniu Maxime Picard wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 24 marca 2021 r., Picard/Komisja (T‑769/16, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2021:153), w którym oddalono jego skargę o stwierdzenie nieważności, po pierwsze, odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2016 r. udzielonej przez administratora z działu ds. emerytur i rent w wydziale 4 Urzędu Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych (zwanego dalej „PMO”), zgodnie z którą zwykły wiek emerytalny i roczna stopa nabywania uprawnień emerytalnych wnoszącego odwołanie uległy zmianie, odpowiednio, na 66 lat i 1,8% od dnia 1 czerwca 2014 r., po drugie, decyzji dyrektora Dyrekcji E w Dyrekcji Generalnej (DG) ds. Zasobów Ludzkich Komisji Europejskiej (zwanej dalej „DG ds. Zasobów Ludzkich”), działającego jako organ upoważniony do zawierania umów o pracę (zwany dalej „OUZU”), z dnia 25 lipca 2016 r. oddalającej zażalenie złożone przez M. Picarda na odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r.

2.

Niniejsza sprawa daje Trybunałowi sposobność poruszenia dwóch kwestii.

3.

W pierwszej kolejności Trybunał będzie musiał wypowiedzieć się w przedmiocie warunków stosowania w czasie przepisów przejściowych mających zastosowanie do członków personelu kontraktowego Unii dotyczących rocznej stopy nabywania uprawnień emerytalnych i wieku emerytalnego przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1023/2013 z dnia 22 października 2013 r. zmieniającym regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej i warunki zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej ( 2 ). Rozwiązanie przyjęte w tej kwestii przez Trybunał będzie miało istotny wpływ na system emerytalno‑rentowy mający zastosowanie do znacznej części członków personelu kontraktowego Unii.

4.

W drugiej kolejności – sprawa ta mogłaby umożliwić Trybunałowi sprecyzowanie, w świetle pojęcia „aktu niekorzystnego”, w którym momencie członek personelu Unii może kwestionować części składowe służące za podstawę ustalenia jego uprawnień emerytalnych.

5.

W niniejszej sprawie istotne są:

6.

Okoliczności powstania sporu zostały opisane w pkt 1–25 zaskarżonego wyroku i można je streścić w przedstawiony poniżej sposób.

7.

Maxime Picard został zatrudniony ze skutkiem od dnia 1 lipca 2008 r. przez Komisję na podstawie umowy w charakterze członka personelu kontraktowego (zwanej dalej „umową z 2008 r.”) w wydziale 5 PMO. Wnoszący odwołanie został zaszeregowany do pierwszej grupy funkcyjnej. Umowę z 2008 r. przedłużano trzykrotnie na czas określony, a decyzją z dnia 3 maja 2011 r. na czas nieokreślony.

8.

W dniu 16 maja 2014 r. DG ds. Zasobów Ludzkich zaproponowała wnoszącemu odwołanie zawarcie nowej umowy o pracę w charakterze członka personelu kontraktowego (zwanej dalej „umową z dnia 16 maja 2014 r.”), którą podpisał on tego samego dnia. Umowa ta, zawarta na czas nieokreślony, zaczęła obowiązywać w dniu 1 czerwca 2014 r., a wnoszący odwołanie został zaszeregowany do drugiej grupy funkcyjnej.

9.

Przed zawarciem tej umowy regulamin pracowniczy i WZIP zostały zmienione rozporządzeniem nr 1023/2013, którego przepisy mające znaczenie dla niniejszej sprawy obowiązują od dnia 1 stycznia 2014 r.

10.

W następstwie nowelizacji z 2014 r. art. 77 akapit drugi regulaminu pracowniczego, mający również zastosowanie do personelu kontraktowego na podstawie odesłania w art. 109 ust. 1 WZIP, określa nową roczną stopę nabywania uprawnień emerytalnych na 1,8%, podczas gdy wcześniejsza stopa wynosiła 1,9%. Ponadto w art. 77 akapit piąty regulaminu pracowniczego ustanowiono wiek przejścia na emeryturę na 66 lat w miejsce dotychczasowego wieku 63 lat.

11.

W załączniku XIII do regulaminu pracowniczego przewidziano jednak przepisy przejściowe. I tak zgodnie z art. 21 akapit drugi tego załącznika urzędnik, który rozpoczął służbę w okresie między dniem 1 maja 2004 r. a dniem 31 grudnia 2013 r., nadal korzysta z rocznej stopy nabywania uprawnień w wysokości 1,9%. Ponadto w art. 22 ust. 1 akapit drugi wspomnianego załącznika przewidziano, że urzędnik mający ukończone 35 lat w dniu 1 maja 2014 r. ( 3 ), który rozpoczął służbę przed dniem 1 stycznia 2014 r., jest uprawniony do emerytury z chwilą osiągnięcia wieku 64 lat i 8 miesięcy. Wreszcie w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP przewidziano, że te przepisy przejściowe „stosuje się na zasadzie analogii do innych pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2013 r.”.

12.

Wiadomością przesłaną pocztą elektroniczną w dniu 4 stycznia 2016 r. (zwaną dalej „wiadomością elektroniczną z dnia 4 stycznia 2016 r.”) wnoszący odwołanie, mając wątpliwości co do wpływu nowelizacji z 2014 r. na jego sytuację w następstwie podpisania umowy z dnia 16 maja 2014 r., zwrócił się do administratora z działu ds. emerytur i rent w wydziale 4 PMO o udzielenie wyjaśnień.

13.

Wiadomością elektroniczną z tego samego dnia (zwaną dalej „odpowiedzią z dnia 4 stycznia 2016 r.”) wspomniany administrator potwierdził wnoszącemu odwołanie, że jego uprawnienia emerytalne uległy zmianie z powodu zmiany umowy i że w związku z tym w jego przypadku zwykły wiek emerytalny i roczna stopa nabywania uprawnień emerytalnych od dnia 1 czerwca 2014 r. zmieniły się, odpowiednio, na 66 lat i 1,8%.

14.

W dniu 4 kwietnia 2016 r. na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego wnoszący odwołanie złożył zażalenie na odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r.

15.

Decyzją z dnia 25 lipca 2016 r. (zwaną dalej „decyzją z dnia 25 lipca 2016 r. oddalającą zażalenie”), doręczoną wnoszącemu odwołanie w dniu 26 lipca 2016 r., dyrektor dyrekcji E DG ds. Zasobów Ludzkich, działający jako OUZU, zażalenie to, tytułem głównym, odrzucił jako niedopuszczalne z powodu braku aktu niekorzystnego, a tytułem ewentualnym – oddalił jako bezzasadne.

16.

Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 7 listopada 2016 r. wnoszący odwołanie wniósł skargę o stwierdzenie nieważności odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2016 r. oraz, w razie potrzeby, decyzji z dnia 25 lipca 2016 r. oddalającej zażalenie. Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 6 lutego 2017 r. Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności tej skargi.

17.

Postanowieniem z dnia 12 października 2017 r. prezes trzeciej izby postanowił zawiesić postępowanie do czasu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie T‑128/17, Torné/Komisja.

18.

Po ogłoszeniu wyroku z dnia 14 grudnia 2018 r., Torné/Komisja ( 4 ), od którego nie wniesiono odwołania, strony w wyznaczonym przez Sąd terminie przedstawiły swoje uwagi w przedmiocie konsekwencji rzeczonego wyroku dla niniejszej sprawy.

19.

Postanowieniem z dnia 13 maja 2019 r., zgodnie z art. 130 § 7 regulaminu postępowania, Sąd pozostawił podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku i zdecydował, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

20.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę wniesioną przez wnoszącego odwołanie (skarżącego w pierwszej instancji).

21.

Sąd najpierw postanowił zbadać zarzuty podniesione przez wnoszącego odwołanie, nie orzekając wcześniej w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję. Aby procedować w ten sposób, Sąd oparł się na orzecznictwie, zgodnie z którym sąd Unii ma prawo ocenić w świetle okoliczności każdej konkretnej sprawy, czy względy prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości uzasadniają oddalenie skargi co do istoty bez uprzedniego orzekania o zarzucie niedopuszczalności podniesionym przez stronę pozwaną ( 5 ).

22.

Co do istoty Sąd orzekł, że Komisja słusznie przyjęła, iż umowa z dnia 16 maja 2014 r. skutkowała tym, że wnoszący odwołanie nie może skorzystać z zastosowania przepisów przejściowych zawartych w załączniku XIII do regulaminu pracowniczego dotyczących rocznej stopy nabywania uprawnień emerytalnych i wieku emerytalnego.

23.

W pkt 65–83 zaskarżonego wyroku Sąd dokonał wykładni art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP w zakresie, w jakim stanowi on, że przepisy przejściowe przewidziane dla urzędników w art. 21 i 22 ( 6 ) załącznika XIII do regulaminu pracowniczego „stosuje się na zasadzie analogii do innych pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2013 r.”.

24.

Sąd orzekł w szczególności, że z brzmienia tego przepisu wynika, iż art. 21 i 22 tego załącznika mają zastosowanie do pracowników podlegających WZIP w zakresie, w jakim możliwa jest analogia między nimi a urzędnikami, przy uwzględnieniu szczególnych cech właściwych każdej z tych grup personelu. Po zbadaniu tych cech Sąd zauważył, że o ile urzędnik rozpoczyna służbę w administracji Unii i kontynuuje ją na podstawie aktu powołania, który pozostaje niezmieniony w odniesieniu do całej jego kariery, członek personelu kontraktowego rozpoczyna zatrudnienie i pozostaje w nim na podstawie umowy tak długo, jak długo umowa ta wywołuje skutki.

25.

To właśnie w świetle tych rozważań Sąd dokonał wykładni wymogu „zatrudnienia na dzień 31 grudnia 2013 r.” w rozumieniu art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP.

26.

W pkt 81 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że określenie „na zasadzie analogii” zawarte w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP zakłada, iż pracownicy znajdują się w sytuacji analogicznej do sytuacji urzędników. Zdaniem Sądu sytuacja ta może zostać stwierdzona jedynie w przypadku, gdy pracownik nie podpisał nowej umowy, która wiąże się z rozpoczęciem nowego stosunku pracy z administracją Unii. W tym względzie przypomniał on, że orzekł już, iż stosunek pracy między członkiem personelu (pracownikiem) z jednej strony a administracją Unii z drugiej strony może pozostawać niezmieniony, nawet po podpisaniu nowej umowy formalnie odrębnej od pierwotnej umowy, pod warunkiem że ta ostatnia umowa nie wprowadza istotnej zmiany obowiązków pracownika, w szczególności grupy funkcyjnej, która mogłaby podważyć funkcjonalną ciągłość stosunku pracy łączącego go z administracją Unii ( 7 ).

27.

Na tej podstawie Sąd doszedł na wstępie do wniosku, że art. 21 i 22 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego stosuje się wyłącznie do innych pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2013 r., którzy kontynuują zatrudnienie po tym dniu na podstawie umowy, do czasu obliczenia uprawnień emerytalnych z uwzględnieniem ich stanowiska.

28.

Następnie w pkt 85–93 zaskarżonego wyroku Sąd wyciągnął z tych ustaleń konsekwencje dla sytuacji wnoszącego odwołanie. W szczególności po zbadaniu umów zawartych przez wnoszącego odwołanie z Komisją, a także opisu stanowisk, na których był on zatrudniony, Sąd stwierdził, że zmiana grupy funkcyjnej podważała ciągłość funkcjonalną stosunku pracy wnoszącego odwołanie z administracją. Sąd wywiódł stąd, że umowa z dnia 16 maja 2014 r. spowodowała wygaśnięcie wszystkich skutków umowy z 2008 r., na podstawie której wnoszący odwołanie był „zatrudniony na dzień 31 grudnia 2013 r.” zgodnie z art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP, a tym samym rozwiązanie jego stosunku pracy z administracją Unii. Sąd stwierdził zatem, że umowa z dnia 16 maja 2014 r. skutkowała nowym zatrudnieniem do celów stosowania wspomnianego przepisu, wobec czego wnoszący odwołanie nie mógł skorzystać z zastosowania przepisów przejściowych dotyczących rocznej stopy nabywania uprawnień emerytalnych i wieku emerytalnego.

29.

Wreszcie Sąd zauważył, że wniosku tego nie może podważyć między innymi argument wnoszącego odwołanie, zgodnie z którym nowa umowa nie stoi na przeszkodzie skorzystaniu z rzeczonych przepisów przejściowych, ponieważ nie pociąga za sobą przerwania przynależności do systemu emerytalno‑rentowego Unii i opłacania w nim składek. Zdaniem Sądu stosowanie wspomnianych przepisów do pracowników nie zależy od podnoszonej nieprzerwanej przynależności do systemu emerytalno‑rentowego Unii, lecz od funkcjonalnej ciągłości stosunku pracy, jak ustalono w pkt 81 zaskarżonego wyroku.

30.

Wnoszący odwołanie wnosi do Trybunału o:

31.

Komisja wnosi do Trybunału o:

32.

Komisja utrzymuje, że odwołanie jest niedopuszczalne ze względu na to, iż z naruszeniem art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem wnoszący odwołanie nie wskazuje precyzyjnie punktów zaskarżonego wyroku, które kwestionuje.

33.

Instytucja ta podnosi, że wnoszący odwołanie kwestionuje zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim Sąd naruszył prawo, stwierdzając w pkt 90 tego orzeczenia, że wskutek zawarcia nowej umowy pracownik nie był już „zatrudniony” na dzień 31 grudnia 2013 r. w rozumieniu art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP. Wywodzi ona z tego, że to odniesienie do jednego tylko punktu zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanek z art. 169 § 2 regulaminu postępowania.

34.

Wnoszący odwołanie ze swej strony podnosi, że w pkt 25 i 26 odwołania wskazał naruszenie prawa popełnione przez Sąd w pkt 81 zaskarżonego wyroku i skrytykował dokonaną przez Sąd wykładnię art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP.

35.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz z art. 168 § 1 lit. d) i art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem wynika, że odwołanie powinno, pod rygorem niedopuszczalności, dokładnie określać kwestionowane części wyroku, o którego uchylenie wniesiono, oraz przedstawiać argumenty prawne, które w konkretny sposób popierają to żądanie ( 8 ).

36.

Otóż pragnę zauważyć, że w pkt 24 i nast. odwołania wnoszący odwołanie utrzymuje, iż w pkt 81 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył prawo przy dokonywaniu wykładni art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP, gdy orzekł, że przepisy przejściowe mogą nadal mieć zastosowanie do innych pracowników jedynie w zakresie, w jakim nie zawierają oni nowej umowy lub w jakim zawierając nową umowę, nadal wykonują zasadniczo te same obowiązki.

37.

Ponadto w wywodach odwołania wnoszący odwołanie kwestionuje uzasadnienie zawarte w pkt 90 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd wyraźnie oparł się na wykładni przepisów art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP dokonanej w pkt 81 tego wyroku, aby uznać, że umowa z dnia 16 maja 2014 r. spowodowała wygaśnięcie wszystkich skutków umowy z 2008 r., a tym samym rozwiązanie stosunku pracy z administracją Unii.

38.

Z powyższego wynika, że wnoszący odwołanie spełnił wymogi art. 169 § 2 regulaminu postępowania, gdy wskazał w sposób wystarczająco precyzyjny, po pierwsze, elementy rozumowania Sądu, które kwestionuje, po drugie, naruszenie prawa, które zamierza podnieść na poparcie swojego odwołania.

39.

Wnioskuję z tego, że odwołanie jest dopuszczalne.

40.

Na poparcie tego zarzutu dotyczącego naruszenia prawa przy dokonywaniu wykładni art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd naruszył zakres stosowania tego przepisu, gdy nie uwzględnił ani celów realizowanych przez prawodawcę Unii, ani systemu ustanowionego przez regulamin pracowniczy i WZIP w konkretnym obszarze systemu emerytalno‑rentowego Unii. W tym względzie wnoszący odwołanie utrzymuje, że jak orzekł Sąd w wyroku Torné, stosowanie w czasie przepisów przejściowych zależy od kontynuowania ubezpieczenia w systemie emerytalno‑rentowym i ciągłości odprowadzania do niego składek.

41.

Ponadto wnoszący odwołanie twierdzi, że przyjmując, iż umowa doprowadziła do rozwiązania stosunku pracy z administracją Unii, Sąd naruszył ciągłość tego stosunku, uznaną w art. 86 ust. 2 WZIP z punktu widzenia zmiany wynagrodzenia. Wreszcie podnosi on, że w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP prawodawca Unii użył pojęcia pracowników „zatrudnionych”, podczas gdy w art. 4 i 5 tego załącznika użyto wyraźnie sformułowania „umowy obowiązujące”. Wnoszący odwołanie wywodzi z tego, że prawodawca ten nie zamierzał ograniczyć zakresu stosowania przepisów przejściowych wyłącznie do umów obowiązujących.

42.

Komisja ze swej strony utrzymuje, że analogię do sytuacji urzędników można wykazać tylko w przypadku, gdy członek personelu kontraktowego nie podpisze nowej umowy oznaczającej nawiązanie nowego stosunku pracy. Dodaje ona, że wnoszący odwołanie nie może skutecznie powoływać się na wyrok Torné, ponieważ orzeczenie to nie dotyczyło wykładni przepisów art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP, lecz przesłanek stosowania przepisów art. 21 i 22 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego do urzędnika, który pozostawał w służbie wyłącznie na podstawie pierwotnego aktu powołania. W tym względzie instytucja ta podkreśla, że sytuacja urzędnika nie jest porównywalna z sytuacją członka personelu kontraktowego, ponieważ pozostaje on zatrudniony dopóty, dopóki umowa wywiera skutki. Podnosi ona, że Sąd przeprowadził szczegółową analizę stanu faktycznego, z której wywiódł, iż brakuje ciągłości pomiędzy umową zawartą w 2008 r. a umową z dnia 16 maja 2008 r.

43.

Komisja podnosi również, że przepisy art. 86 WZIP, na które powołuje się wnoszący odwołanie, nie mają wpływu na wykładnię wyrażenia „zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2013 r.” użytego w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP. Wreszcie instytucja ta uważa, że różnicę terminologiczną pomiędzy tym ostatnim artykułem a art. 4 i 5 załącznika do WZIP tłumaczy się odmiennym przedmiotem tych przepisów, ponieważ pierwszy z nich dotyczy stosowania przepisów przejściowych, a ostatnie dotyczą przedłużania umów.

44.

Zmiany rocznej stopy nabywania uprawnień emerytalnych i wieku emerytalnego wprowadzone rozporządzeniem nr 1023/2013 odpowiadają celowi utrzymania równowagi aktuarialnej systemu emerytalno‑rentowego i uwzględniania zmian struktury demograficznej personelu instytucji Unii ( 9 ). Niemniej jednak w art. 21 i 22 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego prawodawca Unii ustanowił na rzecz urzędników, którzy rozpoczęli służbę przed dniem 1 stycznia 2014 r., system przejściowy umożliwiający im utrzymanie prawa do przewidzianej we wcześniejszych aktach stopy nabywania uprawnień emerytalnych i określający w sposób stopniowy wiek, w którym urzędnik ma prawo do emerytury. Zgodnie z art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP „[a]rt. 21, art. 22, z wyjątkiem ust. 4 […] tego załącznika stosuje się na zasadzie analogii do innych pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2013 r.”.

45.

W celu określenia znaczenia i zakresu tej analogii między urzędnikami i pracownikami podlegającymi WZIP Sąd zbadał cechy właściwe każdej z tych grup personelu. Dokładniej rzecz ujmując, w zaskarżonym wyroku stwierdzono w istocie, że o ile urzędnik rozpoczyna służbę w administracji i kontynuuje ją na podstawie aktu powołania, który pozostaje niezmieniony w odniesieniu do całej jego kariery, członek personelu kontraktowego podejmuje zatrudnienie i pozostaje zatrudniony na podstawie stosunku umownego. Opierając się na tym rozróżnieniu, Sąd stwierdził, że przepisy przejściowe stosuje się na zasadzie analogii do innych pracowników zatrudnionych z dniem 31 grudnia 2013 r., którzy nadal są zatrudnieni po tym dniu albo na podstawie wcześniej zawartej umowy, albo na podstawie nowej umowy, jeżeli umowa ta nie pociąga za sobą przerwania ciągłości obowiązków wykonywanych przez pracownika.

46.

Innymi słowy, Sąd postanowił, że w odniesieniu do członków personelu kontraktowego kryterium dotyczące merytorycznej ciągłości obowiązków determinuje stosowanie w czasie przepisów przejściowych przewidzianych w rozporządzeniu nr 1023/2013.

47.

Wydaje się jednak, że taka wykładnia, która opiera się zasadniczo na różnicy między regulaminem pracowniczym urzędników a warunkami zatrudnienia innych pracowników, nie pozwala na odtworzenie w pełni znaczenia i zakresu przepisów art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP.

48.

W tym względzie pragnę przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi ( 10 ).

49.

W tym względzie pragnę zauważyć, że w odniesieniu do przepisów przejściowych we WZIP nie zawarto żadnej definicji pojęcia „zatrudnionych”. Ponadto wyraz „analogia” ( 11 ), który jest zdefiniowany w powszechnym języku francuskim jako „rodzaj związku, podobieństwo w aspekcie fizycznym, intelektualnym lub moralnym, istniejące pod pewnymi względami pomiędzy dwiema lub więcej różnymi rzeczami” ( 12 ), sam w sobie nie posiada na tyle znaczącego charakteru, aby dyktować wykładnię przepisów przejściowych przewidzianych w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP.

50.

Konieczne jest zatem oparcie się na metodach wykładni celowościowej i kontekstowej w celu przeanalizowania tych przepisów przejściowych.

51.

Chociaż prawodawca Unii zamierzał dostosować system emerytalno‑rentowy urzędników i innych pracowników, to jednak jego wolą było powiązanie tej nowelizacji z przepisami uzupełniającymi uwzględniającymi uprawnienia emerytalne nabyte wcześniej przez personel ( 13 ). Cel ten został wyraźnie określony w motywie 29 rozporządzenia nr 1023/2013, który ma następujące brzmienie: „[n]ależy wprowadzić ustalenia przejściowe, aby umożliwić stopniowe wdrażanie nowych przepisów i środków, przy jednoczesnym poszanowaniu praw nabytych i uzasadnionych oczekiwań pracowników zatrudnionych przed wejściem w życie niniejszych zmian w regulaminie pracowniczym”.

52.

Motyw ten wydaje się stanowić element istotny dla wykładni przepisów przejściowych przewidzianych w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP.

53.

W tym względzie pragnę przede wszystkim zauważyć, że skoro wspomniany motyw został dodany po przedstawieniu wszystkich zmian wprowadzonych do regulaminu pracowniczego i WZIP rozporządzeniem nr 1023/2013, to dotyczy on w sposób oczywisty wszystkich przepisów przejściowych przewidzianych w tym rozporządzeniu, w tym przepisów dotyczących emerytur. Pragnę następnie zauważyć, że z użycia terminu „pracownicy zatrudnieni”, który ma charakter ogólny, wynika, iż co się tyczy celów potwierdzonych w tymże motywie, prawodawca Unii nie wprowadził rozróżnienia pomiędzy urzędnikami i innymi pracownikami podlegającymi WZIP.

54.

Wnioskuję z tego, że podobnie jak przepisy art. 21 i 22 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego, przepisy art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP należy interpretować w świetle celów związanych z poszanowaniem praw nabytych i uzasadnionych oczekiwań innych pracowników Unii zajmujących stanowiska przed dniem 1 stycznia 2014 r. ( 14 ).

55.

Ponadto, choć to podejście pozwala lepiej określić cele realizowane przez prawodawcę Unii, to jednak nie można oddzielić go od analizy ogólnej systematyki systemu emerytalno‑rentowego, w którą wpisują się przepisy przejściowe.

56.

Świadczenia wypłacane w ramach systemu emerytalno‑rentowego zostały określone w rozdziale 3 w tytule V regulaminu pracowniczego oraz w załączniku VIII do tego regulaminu. Na podstawie tych przepisów w art. 83 ust. 1 tego regulaminu przewidziano, że wypłata świadczeń z systemu emerytalno‑rentowego pokrywana jest z budżetu Unii i że państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłacanie tych świadczeń. Ponadto w art. 83a i załączniku XII do wspomnianego regulaminu określono zasady aktuarialne obliczania stawki składek pozwalające zapewnić równowagę systemu emerytalno‑rentowego.

57.

System emerytalno‑rentowy członków personelu kontraktowego został określony w art. 109 i 110 WZIP. I tak art. 109 ust. 1 zdanie pierwsze WZIP stanowi: „Kończąc służbę, członek personelu kontraktowego jest uprawniony do otrzymania emerytury za wysługę lat, przeniesienia aktuarialnie obliczonej równowartości prawa do emerytury lub odprawy zgodnie z rozdziałem 3 tytuł[u] V regulaminu pracowniczego”.

58.

Z samego brzmienia tych przepisów wynika zatem, że systemy emerytalno‑rentowe urzędników i członków personelu kontraktowego podlegają wspólnym normom.

59.

Schematycznie system emerytalno‑rentowy przewidziany we wspomnianych aktach został pomyślany jako fundusz celowy ze zdefiniowanymi świadczeniami, w ramach którego składki pracowników służą finansowaniu przyszłych rent i emerytur z tego systemu. Składki te pokrywają koszty uprawnień emerytalnych nabytych w danym roku i nie są w żaden sposób związane z wydatkami za wspomniany rok przeznaczonymi na wypłatę rent i emerytur.

60.

Funkcjonowanie tego funduszu opiera się na zasadzie równowagi aktuarialnej, zgodnie z którą składki pracownicze powinny, na podstawie art. 83 ust. 2 regulaminu pracowniczego, obejmować jedną trzecią nabytych w danym roku praw odpowiadających emeryturom, które będą musiały być wypłacane urzędnikom po przejściu na emeryturę ( 15 ). Stawka składek wpłacanych przez urzędników podlega regularnej ocenie przewidzianej w załączniku XII do regulaminu pracowniczego, mającej na celu zapewnienie, by składki te finansowały jedną trzecią kosztów systemu ( 16 ).

61.

Z powyższych rozważań wynika, że zarówno w odniesieniu do urzędników podlegających regulaminowi pracowniczemu, jak i do innych pracowników podlegających WZIP system emerytalny członków personelu Unii opiera się na zapłacie przez nich waloryzowanej składki, której skutkiem jest przyznanie uprawnień emerytalnych za dany rok. Wydaje się, że istnienie takiego wspólnego systemu, opartego na zapłacie składek, pozwala wyjaśnić wykładnię terminu „analogia” zawartego w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP.

62.

W świetle kontekstu, w jaki wpisuje się ten przepis, uważam bowiem, że zastosowanie na zasadzie analogii art. 21 i 22 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego nie może być uzależnione od przesłanki wymagającej stwierdzenia merytorycznej ciągłości obowiązków wykonywanych przez członka personelu kontraktowego. Przeciwnie, wydaje się, że w takim kształcie, w jakim należy je rozumieć w świetle składkowego systemu emerytalnego ustanowionego na rzecz urzędników i pracowników podlegających WZIP przez prawodawcę Unii, stosowanie to powinno opierać się na kryterium ciągłości ubezpieczenia w systemie emerytalno‑rentowym.

63.

Wnioskuję z tego, że należy przyjąć iż „zatrudnionym na dzień 31 grudnia 2013 r.” w rozumieniu przepisów przejściowych przewidzianych w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP jest członek personelu kontraktowego zatrudniony przed tą datą, który niezależnie od późniejszego zawarcia z nim umowy istotnie zmieniającej jego obowiązki utrzymał przynależność do systemu emerytalno‑rentowego Unii i nadal opłacał składki na ten system.

64.

Dodam, że tylko taka wykładnia umożliwia odtworzenie znaczenia i zakresu przepisów art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP, ponieważ pozwala ona na postawienie członka personelu kontraktowego w sytuacji analogicznej do sytuacji urzędnika, który rozpoczął służbę przed dniem 1 stycznia 2014 r., a skoro kontynuował wpłacanie składek na system emerytalny, może skorzystać z przepisów przejściowych przewidzianych w art. 21 i 22 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego ( 17 ).

65.

Ponadto analizy, którą proponuję Trybunałowi, nie można skutecznie podważyć poprzez odesłanie w pkt 81 zaskarżonego wyroku do wyroku EMA/Drakeford. Jak bowiem właśnie podnosi M. Picard, wyrok ten dotyczy przewidzianej w art. 8 ust. 1 WZIP zmiany kwalifikacji umów na czas określony zawieranych kolejno z członkami personelu tymczasowego. W takiej sytuacji Sąd oparł się na kryterium dotyczącym merytorycznej ciągłości obowiązków wykonywanych przez członka personelu tymczasowego w celu ustalenia, czy pod pozorem przedłużania umów na czas określony administracja nie zamierzała obsadzić stałego stanowiska. Rozwiązanie to, które opiera się na systematyce właściwej przepisom art. 8 ust. 1 WZIP, nie wydaje się mieć wpływu na wykładnię przepisów przejściowych przewidzianych w dziedzinie emerytur w rozporządzeniu nr 1023/2013.

66.

W świetle całości powyższych rozważań uważam, że Sąd naruszył prawo, gdy oddalił skargę o stwierdzenie nieważności odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2016 r. ze względu na to, iż przepisy przejściowe przewidziane w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP stosuje się na zasadzie analogii do członków personelu kontraktowego zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2013 r., którzy po tym dniu pozostają zatrudnieni na mocy umowy, która nie powoduje przerwania ciągłości stosunku pracy.

67.

W konsekwencji proponuję, aby Trybunał orzekł, że jedyny zarzut odwołania jest zasadny, a co za tym idzie – uchylił zaskarżony wyrok.

68.

Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał uchyla orzeczenie Sądu, przy czym może on wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.

69.

W tym względzie pragnę przypomnieć, że Komisja podniosła przed Sądem zarzut niedopuszczalności skargi oparty na braku aktu niekorzystnego w rozumieniu art. 90 regulaminu pracowniczego. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie Trybunału ( 18 ), Sąd orzekł, że w trosce o ekonomię procesową należy zbadać zarzuty podniesione przez wnoszącego odwołanie, bez uprzedniego orzekania w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję, ponieważ skarga jest w każdym wypadku bezzasadna. Wynika z tego, że aby orzec w przedmiocie całego sporu, Trybunał musi najpierw wypowiedzieć się w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję, a następnie, w razie potrzeby, zbadać zasadność żądania wnoszącego odwołanie.

70.

Wydaje się, że Trybunał jest w stanie orzec w przedmiocie wszystkich tych kwestii, ponieważ, po pierwsze, przedstawienie ustalonych okoliczności faktycznych, które są niezbędne do wydania orzeczenia, jest kompletne i wystarczające, a po drugie, okoliczności sporu były przedmiotem kontradyktoryjnej debaty przed Sądem ( 19 ) i Trybunałem. Dodam, że w interesie wnoszącego odwołanie, który zwrócił się do Sądu w dniu 7 listopada 2016 r., leży szybkie uzyskanie orzeczenia sądowego.

71.

Na poparcie zarzutu niedopuszczalności Komisja podnosi, że odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2016 r. udzielonej w formie wiadomości elektronicznej nie można uznać za akt niekorzystny, ponieważ jej przedmiotem jest jedynie udzielenie wnoszącemu odwołanie informacji na temat przepisu regulaminu pracowniczego. W tym względzie zauważa ona, że do wspomnianej odpowiedzi załączono informację wskazującą, że wiadomość ma jedynie charakter informacyjny. Dodaje ona też, że ponieważ odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. została wysłana przez zwykłą współpracownicę wnoszącego odwołanie krótko po złożeniu wniosku, odpowiedź ta nie była poprzedzona żadnymi badaniami wstępnymi niezbędnymi do wydania aktu niekorzystnego.

72.

Komisja utrzymuje również, że przepisy regulaminu pracowniczego dotyczące stopy nabywania uprawnień emerytalnych i wieku emerytalnego wywrą konkretny skutek dopiero w dniu przejścia pracownika na emeryturę. Uważa ona, że wnoszący odwołanie nie może wymagać wcześniejszego ustalenia niektórych składników swoich uprawnień emerytalnych, tym bardziej że przepisy te mogą zostać zmienione do chwili jego przejścia na emeryturę. Komisja wywodzi stąd, że jedynym aktem, który mógłby być niekorzystny dla M. Picarda, jest ostateczna decyzja, która zostanie wydana w chwili jego przejścia na emeryturę.

73.

Maxime Picard podnosi ze swej strony, że administracja była zobowiązana do ustalenia z wyprzedzeniem składników obliczania wysokości jego emerytury, ponieważ były one już znane i nie mogły być modyfikowane w chwili, gdy złożył swój wniosek. Dodaje on, że odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. wywarła bezpośredni i natychmiastowy wpływ na jego uprawnienia emerytalne, a tym samym miał on uzasadniony, istniejący i aktualny interes w ustaleniu na drodze sądowej niepewnego elementu swojej sytuacji.

74.

Wnoszący odwołanie podkreśla również, że w wyroku Torné Sąd orzekł, iż przepisy regulaminu pracowniczego należy interpretować w ten sposób, że nakładają one w sposób dorozumiany na daną instytucję obowiązek niezwłocznego wydania decyzji, bez oczekiwania na ostateczne zakończenie pełnienia obowiązków przez zainteresowanego. Podnosi on również, że w pkt 49 tego wyroku Sąd orzekł, iż niekorzystne dla skarżącej było sporne pismo określające dzień rozpoczęcia przez nią służby, a nie sposób jego zastosowania przy obliczaniu jej uprawnień emerytalnych w momencie rozpoczęcia wypłacania jej emerytury.

75.

W świetle bezspornych okoliczności faktycznych należy przypomnieć, że M. Picard złożył zażalenie na odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Rozpatrując to żądanie, OUZU, na podstawie decyzji z dnia 25 lipca 2016 r. DG ds. Zasobów Ludzkich, odrzucił zażalenie tytułem głównym jako niedopuszczalne z powodu braku aktu niekorzystnego oraz oddalił je tytułem ewentualnym jako bezzasadne.

76.

Maxime Picard wniósł do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2016 r. oraz, „w razie potrzeby”, o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 25 lipca 2016 r. oddalającej zażalenie.

77.

Z przepisów art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego wynika, że urzędnik może podważać akty instytucji wyłącznie pod warunkiem, że są one dla niego niekorzystne. W art. 91 ust. 1 regulaminu pracowniczego przewidziano zasadniczo, że dopuszczalność skargi do sądu jest również uzależniona od spełnienia tej przesłanki. Ponadto zgodnie z art. 117 WZIP przepisy dotyczące środków prawnych przewidzianych w regulaminie pracowniczym, w tym te, które właśnie przytoczyłem, stosuje się na zasadzie analogii do członków personelu kontraktowego.

78.

Z powyższego wynika, że w celu ustalenia, czy skarga M. Picarda jest dopuszczalna, należy zbadać, czy odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. stanowi akt dla niego niekorzystny w rozumieniu wskazanych powyżej przepisów.

79.

W tym względzie pragnę przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału jedynie akty lub przepisy wywołujące wiążące skutki prawne, które mogą bezpośrednio i natychmiastowo wpłynąć na interesy skarżącego, zmieniając w istotny sposób jego sytuację prawną, są niekorzystne i mogą być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności ( 20 ). Ta definicja aktu niekorzystnego w dziedzinie służby publicznej nie różni się zresztą od definicji przyjętej przez Trybunał w celu zdefiniowania „aktów podlegających zaskarżeniu” w rozumieniu art. 263 TFUE ( 21 ), a wobec tego orzecznictwo przyjęte na gruncie tego artykułu może, mutatis mutandis, być stosowane w niniejszym przypadku.

80.

Aby określić, czy zaskarżony akt wywołuje takie wiążące skutki, należy skupić się na istocie tego aktu i oceniać te skutki na podstawie obiektywnych kryteriów, takich jak treść wspomnianego aktu, z uwzględnieniem, w razie potrzeby, kontekstu jego wydania oraz uprawnień instytucji, która go wydała ( 22 ).

81.

Ponadto z orzecznictwa Trybunału wynika, że przyjmuje się, iż akty przygotowawcze, akty czysto wykonawcze, zwykłe zalecenia i opinie oraz co do zasady instrukcje wewnętrzne nie są aktami wywołującymi wiążące skutki prawne ( 23 ).

82.

Z rozważań tych wynika, że w celu ustalenia, czy dany akt jest niekorzystny, należy skupić się jedynie na jego istocie, a tym samym jego formalny nośnik nie ma większego znaczenia ( 24 ). Wnioskuję z tego, że w niniejszym przypadku sama okoliczność, iż odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. przybrała formę wiadomości elektronicznej, nie wystarcza, aby wykluczyć zakwalifikowanie jej jako aktu niekorzystnego, i że w celu określenia jej charakteru prawnego konieczna jest analiza jej treści.

83.

W tym względzie stwierdzam na podstawie ustalonych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, że wiadomością elektroniczną z dnia 4 stycznia 2016 r. M. Picard zwrócił się do administratora z działu ds. emerytur i rent w wydziale 4 PMO w celu ustalenia, czy jego uprawnienia emerytalne uległy zmianie z uwagi na podpisanie umowy z dnia 16 maja 2014 r.

84.

Wiadomością elektroniczną z tego samego dnia ów administrator odpowiedział M. Picardowi, że jego uprawnienia emerytalne „uległy zmianie z powodu zmiany umowy”, a tym samym „zwykły wiek emerytalny zostaje faktycznie podniesiony do 66 lat” i że „co się tyczy odsetka nabywanych corocznie uprawnień emerytalnych, spada on do 1,8% rocznie od dnia 1 czerwca 2014 r.”. Autor wiadomości elektronicznej zakończył ową wiadomość w następujący sposób: „Mam nadzieję, że informacje te będą dla Pana użyteczne”.

85.

Moim zdaniem z okoliczności tych wynika, że poza semantycznymi środkami ostrożności zawartymi w odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2016 r. nie można przyjąć, iż ta wiadomość elektroniczna, w świetle swojej treści, ma wyłącznie charakter czysto informacyjny. W tym względzie stwierdzam, że do administratora z działu ds. emerytur i rent w wydziale 4 PMO wpłynął wniosek M. Picarda o udzielenie dokładnych informacji, na który ów administrator odpowiedział, w tym charakterze, informując go dokładnie, że ze względu na zawarcie nowej umowy, wiek emerytalny M. Picarda został przesunięty do 66 lat i że stopa nabywania jego uprawnień emerytalnych została obniżona.

86.

Jednakże sama ta analiza nie wystarcza, aby wykazać, że skarga M. Picarda jest dopuszczalna. Aby odpowiedzieć na argumenty przedstawione przez Komisję, pozostaje ustalić, czy odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. może być niekorzystna w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, czy też jedyną decyzją podlegającą zaskarżeniu jest decyzja ustalająca ostatecznie uprawnienia emerytalne M. Picarda na dzień, w którym przejdzie on na emeryturę.

87.

W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że środki pośrednie, skoro wyrażają tymczasowe stanowisko danej instytucji, nie stanowią co do zasady aktów zaskarżalnych za pomocą skargi o stwierdzenie nieważności ( 25 ). W takim bowiem przypadku ewentualne naruszenia prawa, którymi obarczone byłyby takie środki tymczasowe, można podnieść na poparcie skargi przeciwko ostatecznemu aktowi ( 26 ).

88.

Niemniej jednak stwierdzenie, że akt instytucji stanowi środek pośredni, który nie wyraża ostatecznego stanowiska instytucji, nie może wystarczyć do wykazania w każdej sytuacji, że dany akt nie stanowi „aktu podlegającego zaskarżeniu”. Tak więc akt pośredni, który wywołuje samodzielne skutki prawne, może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności w zakresie, w jakim wadliwości, jaką jest on dotknięty, nie można usunąć w ramach skargi na decyzję końcową, względem której stanowi on etap przygotowawczy. Wynika stąd, że jeżeli zakwestionowanie zgodności z prawem aktu pośredniego w ramach takiej skargi nie jest w stanie zapewnić skarżącemu skutecznej ochrony sądowej przed skutkami tego aktu, powinna istnieć możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności takiego aktu ( 27 ).

89.

Wydaje się, że orzecznictwo to można przenieść na grunt niniejszej sprawy w celu ustalenia, czy odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności. W tym względzie pragnę zauważyć, że w odpowiedzi tej poinformowano M. Picarda między innymi o tym, iż ze względu na zmianę umowy jego wiek emerytalny zostaje podniesiony do 66 lat. Tymczasem gdyby wnoszący odwołanie musiał czekać na osiągnięcie wieku przyjętego w tej odpowiedzi, aby przejść na emeryturę i zakwestionować ostateczną decyzję podjętą w tym dniu i ustalającą jego uprawnienia emerytalne, zostałby on pozbawiony wszelkich skutecznych środków odwoławczych, które pozwoliłyby mu podnieść, że na podstawie przepisów przejściowych zawartych w art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP powinien był mieć prawo do emerytury od ukończenia 63 roku życia.

90.

Wynika z tego, że odpowiedź z dnia 4 stycznia 2016 r. wywołuje autonomiczne skutki prawne, ponieważ może mieć nieodwracalne skutki oddziałujące bezpośrednio i natychmiastowo na sytuację prawną M. Picarda, którym nie może zaradzić wniesienie skargi na ostateczną decyzję wydaną w chwili przejścia zainteresowanego na emeryturę.

91.

W tych okolicznościach uważam, że odpowiedź ta powinna być traktowana jako akt niekorzystny w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, gdyż w przeciwnym razie M. Picard byłby pozbawiony skutecznej ochrony sądowej.

92.

W konsekwencji uważam w świetle całości powyższych rozważań, że skargę wniesioną przez M. Picarda należy uznać za dopuszczalną.

93.

Gdyby Trybunał przyjął rozumowanie, które zaproponowałem w ramach badania jedynego zarzutu, skargę wniesioną przez M. Picarda należałoby uwzględnić. Z okoliczności ustalonych w aktach sprawy wynika bowiem, że od dnia 1 lipca 2008 r., daty pierwotnego zatrudnienia w charakterze członka personelu kontraktowego, wnoszący odwołanie pracował nieprzerwanie w służbie Unii i w sposób ciągły opłacał składki do systemu emerytalno‑rentowego.

94.

Z powyższego wynika, że M. Picarda należy uważać za zatrudnionego na dzień 31 grudnia 2013 r. w rozumieniu art. 1 ust. 1 załącznika do WZIP i w konsekwencji powinien on mieć prawo do utrzymania rocznej stopy nabywania uprawnień emerytalnych i wieku emerytalnego na warunkach i zasadach przewidzianych w przepisach przejściowych rozporządzenia nr 1023/2013.

95.

W konsekwencji proponuję, aby Trybunał stwierdził nieważność odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2016 r. oraz decyzji z dnia 25 lipca 2016 r. oddalającej zażalenie.

96.

Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on o kosztach.

97.

Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

98.

W niniejszej sprawie wnoszący odwołanie wniósł do Trybunału, w następstwie przejęcia przez niego sprawy, o uwzględnienie jego żądań przedstawionych w pierwszej instancji i obciążenie Komisji kosztami postępowania w obu instancjach.

99.

Ponieważ Komisja przegrywa sprawę, a M. Picard wniósł o obciążenie jej kosztami postępowania, należy obciążyć ją, poza jej własnymi kosztami poniesionymi w obu instancjach, również kosztami poniesionymi przez wnoszącego odwołanie w postępowaniu przed Trybunałem i Sądem.

100.

Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał: