This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52026PC0104
Proposal for a COUNCIL DECISION on the position to be taken on behalf of the European Union in the Committee of the Parties of the Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence Against Women and Domestic Violence, on the participation of non-governmental organisations as observers in meetings of the Committee, with regard to matters related to institutions and public administration of the Union
Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Komitetu Stron Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, w odniesieniu do udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu w zakresie kwestii związanych z instytucjami i administracją publiczną Unii
Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Komitetu Stron Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, w odniesieniu do udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu w zakresie kwestii związanych z instytucjami i administracją publiczną Unii
COM/2026/104 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 23.2.2026
COM(2026) 104 final
2026/0064(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Komitetu Stron Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, w odniesieniu do udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu w zakresie kwestii związanych z instytucjami i administracją publiczną Unii
UZASADNIENIE
1.Przedmiot wniosku
Niniejszy wniosek dotyczy decyzji ustalającej stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w ramach Komitetu Stron
1
Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej („konwencja stambulska” lub „konwencja”) w związku z planowanym przyjęciem projektu decyzji w sprawie udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu Stron konwencji stambulskiej
(IC-CP(2026)1 prov). Regulamin Komitetu Stron umożliwia Komitetowi upoważnienie przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności organizacji pozarządowych działających na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, do wysyłania ad hoc przedstawicieli w charakterze obserwatorów na swoje posiedzenia (art. 2 ust. 3 lit. c)). W projekcie decyzji ustanowiono proces stosowania tych zasad w praktyce poprzez określenie procedury dopuszczania organizacji pozarządowych do udziału w posiedzeniach Komitetu oraz określenie kryteriów oceny wniosków o dopuszczenie.
2.Kontekst wniosku
2.1.Konwencja stambulska
W konwencji stambulskiej zawarto kompleksowy i zharmonizowany zbiór postanowień służących zapobieganiu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej i zwalczaniu tych zjawisk w Europie i poza nią. Konwencja weszła w życie dnia 1 sierpnia 2014 r. UE podpisała konwencję w czerwcu 2017 r., a procedurę przystąpienia zakończyła złożeniem dwóch instrumentów zatwierdzenia dnia 28 czerwca 2023 r., dzięki czemu – w odniesieniu do UE – konwencja weszła w życie dnia 1 października 2023 r. UE przystąpiła do konwencji w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres jej wyłącznych kompetencji, mianowicie instytucji Unii i jej administracji publicznej 2 oraz współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, azylu i zasady non-refoulement 3 . Konwencję podpisały wszystkie państwa członkowskie, a 22 z nich ją ratyfikowały 4 .
2.2.Komitet Stron
Komitet Stron 5 składa się z przedstawicieli Stron konwencji. Strony muszą dołożyć starań, aby mianować – jako swoich przedstawicieli – ekspertów możliwie najwyższej rangi w obszarze zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej 6 . Zadania powierzone Komitetowi Stron wymieniono w punkcie 1 jego regulaminu. Dnia 1 października 2023 r. UE stała się Stroną konwencji, a tym samym członkiem Komitetu Stron (art. 67 ust. 1 konwencji).
Zgodnie z art. 67 ust. 3 konwencji Komitet Stron przyjął regulamin 7 na swoim pierwszym posiedzeniu, dnia 4 maja 2015 r. Zgodnie z art. 2 ust. 3 lit. c) regulaminu Komitet może upoważnić przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności organizacji pozarządowych działających na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, do wysyłania ad hoc przedstawicieli w charakterze obserwatorów na swoje posiedzenia.
2.3.Planowana decyzja w sprawie udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu Stron
W następstwie wniosku organizacji pozarządowej o udział w charakterze obserwatora w posiedzeniu Komitetu Stron wstępna dyskusja na temat podejścia Komitetu do takich wniosków odbyła się na 18. posiedzeniu Komitetu Stron w dniach 5 i 6 czerwca 2025 r. na podstawie dokumentu IC-CP(2025)12. Na podstawie tych dyskusji Sekretariat Komitetu Stron udostępnił w październiku 2025 r. dokument IC-CP(2025)31, w którym przedstawił możliwą procedurę dopuszczania organizacji pozarządowych na swoje posiedzenia i zaproponował wykaz kryteriów oceny wniosków, który posłuży za podstawę do dyskusji na następnym posiedzeniu Komitetu Stron. W następstwie wstępnych dyskusji i pisemnych uwag delegacji w dniu 26 listopada 2025 r. osiągnięto porozumienie na forum Grupy Roboczej ds. Praw Podstawowych, Praw Obywatelskich i Swobodnego Przepływu Osób (FREMP) Rady w sprawie szeregu kwestii, które Komisja ma poruszyć w imieniu UE podczas dyskusji na następnym posiedzeniu Komitetu Stron. Obejmowały one sugestie dotyczące kryteriów, które należy stosować przy dopuszczaniu organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów, konieczności jasnej i prostej procedury wydawania zezwoleń (w tym procedury pisemnej określonej w dokumencie IC-CP(2025)12, s. 6) oraz tego, że udział obserwatorów powinien być przyznawany na zasadzie ad hoc i ograniczać się do dyskusji tematycznych Komitetu Stron, a tym samym być wyraźnie oddzielony od dyskusji na temat zaleceń i wniosków skierowanych do Stron dotyczących wdrażania przez nie konwencji oraz na temat przyjmowania tych zaleceń i wniosków. Następnie w dniu 28 listopada 2025 r. Coreper zatwierdził to podejście (WK 15858/25).
Na 19. posiedzeniu Komitetu Stron w dniu 11 grudnia 2025 r. Komisja przedstawiła proponowane podejście. Na posiedzeniu postanowiono, że Sekretariat Komitetu Stron powinien włączyć te punkty do projektu decyzji, która ma zostać przyjęta w drodze procedury pisemnej.
W dniu 27 stycznia 2026 r. Sekretariat Komitetu Stron udostępnił projekt decyzji w sprawie udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu Stron konwencji stambulskiej (IC-CP(2026)1 prov) („planowany akt”). Sekretariat zwrócił się do Stron o zatwierdzenie wniosku w drodze procedury pisemnej. Poinformowano ponadto, że o ile do dnia 26 marca 2026 r. nie zostanie przedłożony Sekretariatowi sprzeciw na piśmie, planowany akt zostanie uznany za przyjęty.
3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii
Regulamin Komitetu Stron umożliwia Komitetowi upoważnienie przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności organizacji pozarządowych działających na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, do wysyłania ad hoc przedstawicieli w charakterze obserwatorów na swoje posiedzenia (art. 2 ust. 3 lit. c)). W planowanym akcie ustanowiono proces stosowania tych zasad w praktyce poprzez określenie procedury dopuszczania organizacji pozarządowych do udziału w posiedzeniach Komitetu oraz kryteriów oceny wniosków o dopuszczenie.
Po pierwsze, jeżeli chodzi o procedurę dopuszczania organizacji pozarządowych do udziału w posiedzeniach Komitetu Stron, proponuje się, aby decyzja o dopuszczeniu konkretnej organizacji pozarządowej do udziału w charakterze obserwatora ad hoc była podejmowana przez wszystkich członków Komitetu Stron. W tym celu, po otrzymaniu wniosku od organizacji pozarządowej i przed odpowiednim posiedzeniem, Sekretariat Komitetu Stron organizuje pisemną procedurę milczącej zgody, zwracając się o zatwierdzenie przez wszystkich członków Komitetu Stron. Jeżeli w trakcie tej procedury nie zostanie zgłoszony sprzeciw, Sekretariat powiadamia organizację pozarządową, że zezwolono na jej udział w charakterze obserwatora ad hoc. W przypadku zgłoszenia sprzeciwu decyzja o dopuszczeniu powinna zostać podjęta na odpowiednim posiedzeniu Komitetu Stron, zgodnie z regulaminem. Potencjalne zastrzeżenia powinny być dobrze uzasadnione, powiązane z kryteriami dopuszczenia i zgłoszone w określonym terminie. W miarę możliwości odpowiednia organizacja pozarządowa zostanie niezwłocznie powiadomiona o decyzji w sprawie dopuszczenia, a w przypadku pozytywnej decyzji zostanie zaproszona do udziału w odpowiednim punkcie porządku obrad tego posiedzenia Komitetu Stron.
Po drugie, jeśli chodzi o udział, proponuje się, aby był on ograniczony do debat tematycznych Komitetu i odbywał się osobiście. Zakres zatwierdzenia określa się w decyzji o przyznaniu statusu obserwatora ad hoc, a termin ad hoc (stosowany w art. 2 ust. 3 lit. c) regulaminu Komitetu) może oznaczać, że można zezwolić na udział w więcej niż jednym posiedzeniu, jeżeli debata tematyczna, do udziału w której dopuszczono obserwatora, toczy się przez kilka posiedzeń.
Po trzecie, w odniesieniu do kryteriów oceny wniosków o dopuszczenie proponuje się następujące kryteria: a) terminowe złożenie należycie uzasadnionego wniosku przez organizację ubiegającą się o dopuszczenie ad hoc (co najmniej cztery tygodnie przed posiedzeniem), b) przestrzeganie przez organizację wartości Rady Europy, c) działalność organizacji w dziedzinie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej oraz znaczenie jej pracy dla działań monitorujących prowadzonych przez Komitet Stron;
i d) rejestracja organizacji w państwach członkowskich Rady Europy lub państwach, które są stroną konwencji stambulskiej lub wyraziły zainteresowanie przystąpieniem do niej, lub prowadzenie działalności w tych państwach.
Proponuje się, aby stanowiskiem UE było niezgłaszanie sprzeciwu wobec przyjęcia projektu decyzji w sprawie udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu Stron, jak określono w dokumencie IC-CP(2026)1 prov. Projekt decyzji odzwierciedla kwestie poruszone przez Unię na posiedzeniu Komitetu Stron w dniu 11 grudnia 2025 r., w tym w szczególności fakt, że udział organizacji pozarządowych powinien być ograniczony do debat tematycznych. Proponowana procedura wydaje się rozsądna, skuteczna i wystarczająco jasna, a proponowane kryteria są odpowiednie i opracowane w celu zapewnienia akceptacji odpowiednich organizacji pozarządowych.
4.Podstawa prawna
4.1.Proceduralna podstawa prawna
4.1.1.Zasady
Art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) określa tryb przyjmowania decyzji ustalających „stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, z wyjątkiem aktów uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy”.
Pojęcie „akty mające skutki prawne” obejmuje akty, które mają skutki prawne na mocy przepisów prawa międzynarodowego dotyczących danego organu. Obejmuje ono ponadto instrumenty, które nie są wiążące na mocy prawa międzynarodowego, ale mogą „w sposób decydujący wywrzeć wpływ na treść przepisów przyjętych przez prawodawcę Unii” 8 .
4.1.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Komitet Stron jest organem ustanowionym na podstawie konwencji stambulskiej. Akt, który ma zostać przyjęty przez Komitet Stron, stanowi akt mający skutki prawne. Planowany akt będzie wiążący na mocy prawa międzynarodowego. Planowany akt nie uzupełnia ani nie zmienia ram instytucjonalnych konwencji. W związku z tym proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 218 ust. 9 TFUE.
4.2.Materialna podstawa prawna
4.2.1.Zasady
Materialna podstawa prawna decyzji przyjętej w trybie art. 218 ust. 9 TFUE jest uzależniona głównie od celu i treści planowanego aktu, którego dotyczy stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii. Jeżeli planowany akt ma dwojaki cel lub dwa elementy składowe, a jeden z tych celów lub elementów da się określić jako główny, zaś drugi ma jedynie poboczny charakter, decyzja przyjęta w trybie art. 218 ust. 9 TFUE musi mieć jedną materialną podstawę prawną, a mianowicie podstawę, której wymaga główny lub dominujący cel lub element składowy.
Jeżeli planowany akt ma jednocześnie wiele celów lub elementów składowych, które są nierozerwalnie powiązane, a żaden nie ma charakteru pobocznego w stosunku do pozostałych, materialna podstawa prawna decyzji przyjętej w trybie art. 218 ust. 9 TFUE musi – na zasadzie wyjątku – obejmować różne, odpowiadające tym celom i elementom podstawy prawne.
4.2.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Głównym celem planowanego aktu jest zapewnienie wytycznych dotyczących stosowania art. 2 ust. 3 lit. c) regulaminu Komitetu w praktyce przez określenie procedury zezwalania organizacjom pozarządowym na udział w posiedzeniach Komitetu w charakterze obserwatorów oraz kryteriów stosowanych do oceny wniosków o taki udział. Zgodnie z materialną podstawą prawną UE przystąpiła do konwencji stambulskiej w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres jej wyłącznych kompetencji, mianowicie kwestii dotyczących instytucji i administracji publicznej Unii 9 oraz spraw związanych ze współpracą wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, kwestii azylu i zasady non-refoulement 10 . UE przystąpiła do konwencji stambulskiej w drodze dwóch odrębnych decyzji Rady, aby uwzględnić szczególne stanowisko Danii i Irlandii w odniesieniu do tytułu V TFUE. W związku z tym decyzję w sprawie stanowiska, jakie w odniesieniu do planowanego aktu ma być zajęte w imieniu Unii w ramach Komitetu Stron, także należy podzielić na dwie równoległe decyzje. Podstawa prawna niniejszej decyzji dotyczy kwestii związanych z instytucjami i administracją publiczną Unii. W związku z tym materialną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 336 TFUE.
4.3.Wnioski
Podstawą prawną proponowanej decyzji powinien być art. 336 TFUE w związku z art. 218 ust. 9 TFUE.
2026/0064 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Komitetu Stron Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, w odniesieniu do udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu w zakresie kwestii związanych z instytucjami i administracją publiczną Unii
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 336, w związku z art. 218 ust. 9,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Unia zawarła Konwencję Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej („konwencja”, „konwencja stambulska”) na podstawie decyzji Rady (UE) 2023/1075 11 – w odniesieniu do instytucji i administracji publicznej Unii – oraz na podstawie decyzji Rady (UE) 2023/1076 12 – w odniesieniu do kwestii związanych ze współpracą wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, azylu i zasady non-refoulement, w zakresie, w jakim kwestie te wchodzą w zakres wyłącznych kompetencji Unii; konwencja weszła w życie w odniesieniu do Unii w dniu 1 października 2023 r.
(2)Komitet Stron (zwany dalej „Komitetem”) jest organem mechanizmu monitorowania konwencji. Zgodnie z art. 67 ust. 3 konwencji Komitet przyjął swój regulamin („regulamin”) 13 . Zgodnie z regulaminem Komitet może upoważnić przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności organizacji pozarządowych działających na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, do wysyłania ad hoc przedstawicieli w charakterze obserwatorów na swoje posiedzenia (art. 2 ust. 3 lit. c). Art. 2 ust. 3 lit. d) stanowi ponadto, że obserwatorzy nie mają prawa głosu ani prawa do zwrotu kosztów.
(3)W następstwie wniosku organizacji pozarządowej o udział w posiedzeniu komitetu w charakterze obserwatora stało się jasne, że należy ustanowić procedurę i kryteria dopuszczania organizacji pozarządowych do udziału w charakterze obserwatorów ad hoc w celu wdrożenia odpowiedniego regulaminu. Dyskusje na temat podejścia Komitetu do takich wniosków odbyły się na 18. i 19. posiedzeniu Komitetu w czerwcu 2025 r. i grudniu 2025 r.
(4)W dniu 27 stycznia 2026 r., na podstawie dyskusji w ramach Komitetu, Sekretariat Komitetu udostępnił projekt decyzji w sprawie udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu Stron konwencji stambulskiej (IC-CP(2026)1 prov) („planowany akt”). Sekretariat zwrócił się do Stron o zatwierdzenie wniosku w drodze procedury pisemnej. Poinformowano ponadto, że o ile do dnia 26 marca 2026 r. nie zostanie przedłożony Sekretariatowi sprzeciw na piśmie, planowany akt zostanie uznany za przyjęty.
(5)Jeżeli chodzi o proponowaną procedurę, planowany akt stanowi, że Komitet ma podjąć decyzję w sprawie dopuszczenia organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów ad hoc w drodze pisemnej procedury milczącej zgody zorganizowanej przez Sekretariat przed danym posiedzeniem, przy czym w przypadku zastrzeżeń decyzję należy podjąć na samym posiedzeniu. Udział ogranicza się do debat tematycznych Komitetu i może obejmować wiele posiedzeń. Kryteria oceny wniosków o dopuszczenie powinny obejmować terminowe złożenie wniosku, przestrzeganie przez organizację wartości Rady Europy, jej działalność w dziedzinie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej oraz jej rejestrację lub prowadzenie działalności w państwach członkowskich Rady Europy lub państwach, które są stroną konwencji stambulskiej lub wyraziły zainteresowanie przystąpieniem do niej.
(6)Należy ustalić stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii, gdyż planowany akt będzie prawnie wiążący dla Unii na mocy prawa międzynarodowego.
(7)Aby wdrożyć regulamin umożliwiający organizacjom pozarządowym udział w posiedzeniach Komitetu w charakterze obserwatorów na zasadzie ad hoc, Komitet musi podjąć decyzję w sprawie procedury dopuszczania organizacji pozarządowych na swoje posiedzenia oraz uzgodnić wykaz kryteriów oceny wniosków o taki udział. Proponowana procedura wydaje się rozsądna, skuteczna i wystarczająco jasna, a proponowane kryteria – odpowiednie i opracowane w celu zapewnienia, aby jedynie odpowiednie organizacje pozarządowe były dopuszczane w charakterze obserwatorów.
(8)Stanowisko Unii powinno zatem polegać na niezgłaszaniu sprzeciwu wobec przyjęcia przedstawionego w dokumencie IC-CP(2026)1 prov projektu decyzji,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii w ramach Komitetu Stron ustanowionego na mocy art. 67 konwencji, polega na niezgłaszaniu sprzeciwu wobec przyjęcia projektu decyzji w sprawie udziału organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów w posiedzeniach Komitetu Stron konwencji stambulskiej [IC-CP(2026)1 prov].
Artykuł 2
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Rady
Przewodniczący
