KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 20.11.2025

COM(2025) 842 final

2025/0362(COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniająca dyrektywy (UE) 2016/2341 i 2016/97 w odniesieniu do wzmocnienia ram pracowniczych programów emerytalnych

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

UE musi zatem podjąć działania, aby pomóc obywatelom w zabezpieczeniu ich dochodów emerytalnych i utrzymaniu poziomu życia w obliczu niekorzystnych zmian demograficznych, ograniczonego wzrostu wydajności i szerszych wyzwań transformacyjnych związanych ze zmianą klimatu, cyfryzacją i niepewnością geopolityczną. Zdolność do skutecznego sprostania wyzwaniu w zakresie emerytur będzie kształtować odporność gospodarczą i spójność społeczną UE w nadchodzących dziesięcioleciach.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

·dyrektywa 98/49/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie ochrony uprawnień do dodatkowych świadczeń emerytalnych lub rentowych pracowników i osób prowadzących działalność na własny rachunek przemieszczających się w UE 13 ;

·dyrektywa 2014/50/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie minimalnych wymogów służących zwiększeniu mobilności pracowników między państwami członkowskimi dzięki łatwiejszemu nabywaniu i zachowywaniu uprawnień do dodatkowych emerytur 14 ;

·dyrektywa (UE) 2016/2341 z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (IORP), znana jako IORP II, która wzmacnia zarządzanie, ujawnianie informacji i wymogi transgraniczne dla pracowniczych funduszy emerytalnych 15 ;

·rozporządzenie (UE) 2019/1238 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE), ustanawiające dobrowolne, znormalizowane ramy emerytur indywidualnych w całej UE 16 .

Niniejszy wniosek opiera się na ramach dotyczących IORP określonych w dyrektywie IORP II i wzmacnia te ramy, jak wyjaśniono bardziej szczegółowo w sekcji 3 poniżej. Jest on częścią szerszego pakietu emerytalnego, który obejmuje przegląd rozporządzenia (UE) 2019/1238 (rozporządzenie w sprawie OIPE), zalecenia Komisji w sprawie tablic wskaźników emerytalnych, systemów monitorowania uprawnień emerytalnych i automatycznego uczestnictwa w programie, a także komunikat ogólny w sprawie pakietu emerytur dodatkowych. Pakiet emerytalny jest jednym z głównych celów programu unii oszczędności i inwestycji. Proponowane zmiany i zalecenia zostały opracowane w celu zapewnienia spójności między poszczególnymi aktami prawnymi oraz w tym samym celu.

•Spójność z innymi politykami UE

Rozwój i wzrost IORP mogą pomóc w przekierowaniu większej ilości kapitału długoterminowego do rynków kapitałowych UE, a za ich pośrednictwem do gospodarki ogólnej – w momencie, gdy gospodarka UE musi pilnie uruchomić inwestycje w celu zwiększenia swojej konkurencyjności. Przegląd dyrektywy IORP II jest zatem również zgodny z szerszą strategią Komisji mającą na celu ożywienie gospodarki UE, którą określono w Kompasie konkurencyjności 17 .

Przegląd dyrektywy IORP II jest spójny z wdrażaniem Europejskiego filaru praw socjalnych, w szczególności jego zasady 15, która potwierdza „prawo do odpowiedniego dochodu w podeszłym wieku” i „godny poziom życia” dla emerytów. Chociaż dyrektywa IORP II stanowi przede wszystkim ramy ostrożnościowe i ramy zarządzania, jej główne cele – wzmocnienie zdolności funduszy pracowniczych do zapewniania odpowiedniego dochodu, ochrona interesów uczestników i beneficjentów oraz poprawa przejrzystości zarówno w zakresie kosztów, jak i zwrotu – mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia stabilnych i odpowiednich emerytur dodatkowych.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Podstawę prawną zmiany dyrektywy IORP II stanowią art. 53 i 62 oraz art. 114 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Art. 53 i 62 przewidują koordynację przepisów krajowych regulujących podejmowanie i wykonywanie działalności prowadzonej na własny rachunek oraz swobodę świadczenia usług. Przepisy te umożliwiają zakładanie i funkcjonowanie w wymiarze transgranicznym IORP na rynku wewnętrznym zgodnie ze spójnymi standardami ostrożnościowymi, standardami zarządzania i standardami nadzoru. Art. 114 ust. 1 umożliwia przyjęcie środków służących zbliżeniu przepisów krajowych, których celem jest ustanowienie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

Możliwość korzystania przez dostawców ze swobody świadczenia usług jest nadal ograniczona ze względu na brak standaryzacji istniejących pracowniczych produktów emerytalnych. Wniosek ma zatem na celu poprawę kluczowych elementów ram dla IORP, aby stworzyć bardziej spójny model. Pozwoli to ich uczestnikom i beneficjentom korzystać w pełni z potencjału rynku wewnętrznego, oferując im większe możliwości wyboru dostawców, w tym dostawców z innych państw członkowskich UE. Wniosek ujednolica główne aspekty związane z IORP: zwiększenie przejrzystości zarówno w odniesieniu do kosztów, jak i zwrotów, praktyki zarządzania ryzykiem i skuteczne polityki inwestycyjne.

•Pomocniczość

•Proporcjonalność

•Wybór instrumentu

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

23 czerwca 2025 r. Komisja wystosowała zaproszenie do zgłaszania uwag, z terminem upływającym 21 lipca 2025 r., w celu zebrania ogólnych uwag, opinii i poglądów na temat poprawy istniejących ram dotyczących emerytur dodatkowych oraz podzielenia się przykładami najlepszych praktyk. W odpowiedzi na zaproszenie do zgłaszania uwag otrzymano łącznie 47 odpowiedzi, na które złożyło się 35 indywidualnych odpowiedzi od różnych organizacji, takich jak stowarzyszenia przedsiębiorców i pracodawców, organizacje pozarządowe, organizacje konsumenckie i obywatele, z 12 państw członkowskich UE i czterech państw spoza UE. Ogólnie rzecz biorąc, zdecydowana większość respondentów zgodziła się, że konieczne są usprawnienia w zakresie emerytur dodatkowych, aby uwolnić ich pełny potencjał z korzyścią dla obywateli i gospodarki UE.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

5 września 2025 r. EIOPA przedłożył uwagi techniczne 20 , o które zwróciła się Komisja w celu wsparcia rozwoju emerytur dodatkowych i usprawnienia systemu emerytur dodatkowych. EIOPA opowiedział się za (i) ściślejszym nadzorem, (ii) stosowaniem podejścia w większym stopniu opartego na analizie ryzyka w celu wspierania możliwości inwestycyjnych w zakresie aktywów alternatywnych oraz (iii) doprecyzowaniem zakresu dyrektywy IORP II w celu dalszego odblokowania korzyści płynących z długoterminowych oszczędności.

•Ocena skutków

Oprócz moralnej perswazji wariant ten wdrażałby główne elementy zaleceń technicznych EIOPA w celu stopniowej poprawy praktyk inwestycyjnych, przejrzystości i zarządzania we wszystkich dodatkowych programach emerytalnych. Nacisk położono by na wzmocnienie ram zarządzania ryzykiem, poprawę ujawniania kosztów i zwrotów oraz wspieranie stabilniejszych i bardziej zrównoważonych strategii inwestycyjnych. Reforma miałaby również na celu usunięcie barier strukturalnych, które ograniczają efektywność i skalę, takich jak rozdrobnienie, ograniczona współpraca między systemami i nierównomierne zdolności nadzorcze. Środki te nie przekształciłyby radykalnie systemu w perspektywie krótkoterminowej, ale stopniowo poprawiłyby wyniki, stabilność i efektywność IORP. Z czasem ramy te wspierałyby skuteczniejsze działania transgraniczne, lepsze wyniki inwestycyjne i wyższy poziom ochrony uczestników i beneficjentów.

Wariant 4 zachowałby wszystkie elementy wariantu 3, w tym przeglądy tematyczne, zachęty, ulepszone praktyki nadzorcze oraz wdrożenie większości zaleceń EIOPA. Przewidywałby on jednak również wprowadzenie wiążących wymogów regulacyjnych i konkretnych interwencji nadzorczych w celu rozwiązania problemu utrzymującej się nieefektywności strukturalnej. Jednym z kluczowych środków byłoby ustanowienie obowiązkowej minimalnej skali efektywności dla IORP. Mogłoby to obejmować zapewnienie wzorów na potrzeby likwidacji lub łączenia programów w przypadkach, w których nie osiągnięto minimalnej skali efektywności i wyników. Mogłoby to obejmować również obowiązkowe wyznaczanie powierników programu, gdyby istniejące wakaty nie zostały szybko obsadzone lub osoby sprawujące obecnie urząd nie posiadały umiejętności niezbędnych do skutecznego zarządzania strategią portfela inwestycyjnego. Podejście to nakłada jednak znaczne wymagania na zdolności nadzorcze i może narazić organy nadzoru na ryzyko odpowiedzialności cywilnej, jeżeli podmioty świadczące usługi emerytalne wystąpią o kontrolę sądową. Ponadto ustanowienie obowiązkowej minimalnej skali efektywności dla IORP wymagałoby znacznego czasu i zasobów, podczas gdy optymalna skala mogłaby nadal różnić się w zależności od IORP. Taki środek byłby również sprzeczny z podejściem rynkowym, ponieważ nakazywałby „odgórną” konsolidację, która nie jest zgodna z obecnymi strukturami zarządzania IORP 21 . 

Wybranym wariantem jest wariant 3.

•Prawa podstawowe

Niniejszy wniosek zredagowano z poszanowaniem praw podstawowych i zasad zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności prawa do ochrony danych osobowych, prawa własności, wolność prowadzenia działalności gospodarczej oraz zasady równości płci. Przyczynia się on do osiągnięcia celów art. 38 Karty, w którym przewidziano wysoki poziom ochrony konsumentów.

4.WPŁYW NA BUDŻET

Wniosek nie ma istotnego wpływu na budżet UE. EIOPA powinien mieć możliwość realizacji dodatkowych zadań w zakresie koordynacji i konwergencji praktyk nadzorczych, w tym ustanowienia platform współpracy, w ramach swoich istniejących zasobów.

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

•Dokumenty wyjaśniające

Proponowana dyrektywa wprowadzałaby konkretne zmiany do istniejącej dyrektywy. Państwa członkowskie powinny zatem przekazać Komisji tekst odpowiednich zmian w swoich przepisach krajowych albo, jeżeli uznają, że takie zmiany nie są konieczne, wyjaśnić, które przepisy szczegółowe prawa krajowego wdrażają już zmiany określone we wniosku.

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Na podstawie art. 1 wniosku wprowadza się zmiany w dyrektywie (UE) 2016/2341. Zmiany wprowadza się w następujących przepisach szczegółowych:

–w art. 4 zezwala się państwom członkowskim na stosowanie dyrektywy (UE) 2016/2341 do instytucji finansowanych zapewniających świadczenia emerytalne, które nie są w inny sposób objęte przepisami ostrożnościowymi Unii;

–w art. 9 wymaga się, aby IORP zostały poddane przez właściwy organ procedurze udzielania zezwoleń, która obejmuje ocenę ostrożnościową i przygotowanie biznesplanu;

–art. 9a zapewnia IORP możliwość obsługi różnych programów emerytalnych, w tym programów o różnej polityce inwestycyjnej, oraz przyjmowania finansowania ze strony wielu instytucji finansujących w ramach tego samego programu emerytalnego;

–w art. 11 i 11a usprawniono procedury transgraniczne dla IORP przez wprowadzenie jaśniej określonych terminów, ulepszenie koordynacji między właściwymi organami, a także uproszczenie procedury powiadamiania o rozszerzeniu istniejącej działalności transgranicznej w tym samym przyjmującym państwie członkowskim;

–w art. 12 uproszczono zasady regulujące przenoszenie programów emerytalnych, ograniczając nadmierne przeszkody dla konsolidacji i skali przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniej ochrony uczestników i beneficjentów;

–art. 14 stanowi, że właściwe organy mogą dopuszczać niepełne finansowanie przez ograniczony okres ustalony w prawie krajowym, który w żadnym przypadku nie powinien przekraczać dziesięciu lat i który znosi dodatkowe wymogi dotyczące transgranicznych IORP;

–w art. 17 uprawniono Komisję do przyjęcia aktu delegowanego w celu zmiany liczb i wartości procentowych wymaganego marginesu wypłacalności, aby dostosować się do zmian na rynku;

–w art. 18a wymaga się, aby IORP, które nie podlegają opartym na analizie ryzyka wymogom w zakresie ustawowych funduszy własnych i które ponoszą zobowiązania z tytułu biometrycznych rodzajów ryzyka lub zapewniają gwarancje, przeprowadzały test warunków skrajnych co najmniej raz na trzy lata, oceniający ich zdolność do wywiązywania się z obowiązków w niekorzystnych scenariuszach rynkowych i demograficznych. W przypadku stwierdzenia podatności właściwe organy mogą wymagać częstszego przeprowadzania testów. Przepis ten określa standardowe scenariusze warunków skrajnych i umożliwia państwom członkowskim narzucenie dłuższych horyzontów prognozy lub surowszych założeń. Artykuł ten stanowi również, że w przypadku gdy wyniki testu warunków skrajnych wskazują na niewystarczające aktywa lub dostępne marginesy wypłacalności, IORP przedkładają plan konwergencji określający środki naprawcze. Ostatecznie właściwe organy mogą wymagać wyższych marginesów wypłacalności, jeżeli plan nie jest wiarygodny lub nie został przedłożony;

–w art. 19 wprowadzono zasadę „ostrożnego inwestora” opartą w większym stopniu na zasadach i ograniczono możliwość ustanawiania bardziej szczegółowych przepisów do programów, w których uczestnicy i beneficjenci ponoszą ryzyko inwestycyjne, bez możliwości ograniczenia rodzajów aktywów, w które IORP może inwestować. Nie narusza to możliwości wymagania przez właściwe organy ograniczeń, w przypadku gdy ryzyko ponoszą uczestnicy i beneficjenci, o ile takie ograniczenia nie są równoznaczne z pustymi zakazami;

–art. 21 stanowi, że system zarządzania musi obejmować skuteczny mechanizm zarządzania konfliktami interesów oraz funkcję zgodności z przepisami;

–w art. 22 zaostrzono wymogi dotyczące kompetencji i reputacji. Kwalifikacje, wiedza i doświadczenie członków organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego są nadal łącznie wystarczające, aby umożliwić im skuteczne wykonywanie obowiązków. Zaostrzono natomiast wymogi dotyczące osób faktycznie zarządzających IORP, które indywidualnie spełniają wymagane standardy dotyczące kompetencji i reputacji;

–art. 26 stanowi, że o wynikach i zaleceniach audytu wewnętrznego informowany jest organ administrujący, zarządzający lub nadzorczy, który określa odpowiednie działania, jakie należy podjąć w odniesieniu do poszczególnych wyników i zaleceń, oraz zapewnia ich skuteczne wdrożenie;

–w art. 28 zapewniono, aby IORP ustanowiły pisemną politykę dotyczącą własnej oceny ryzyka określającą procesy i procedury przeprowadzania oceny, częstotliwość oceny oraz metody;

–w art. 30 wymaga się, aby w oświadczeniu o zasadach zasad polityki inwestycyjnej jasno określono cele inwestycyjne spójne z celami w zakresie dochodów emerytalnych każdego programu oraz określono tolerancje dla odchyleń od celów w zakresie alokacji aktywów i wyników, zgodnie z podstawowymi zasadami OECD dotyczącymi regulacji emerytur prywatnych oraz związanymi z nimi wytycznymi wykonawczymi;

–art. 33 zapewnia, aby w przypadku programu emerytalnego, w którym uczestnicy i beneficjenci ponoszą w pełni ryzyko inwestycyjne, wzmocnione zostały obowiązki w zakresie przechowywania aktywów oraz obowiązki nadzorcze;

–w art. 36–44 zapewniono sprawniejsze informowanie uczestników i beneficjentów w fazie akumulacji i dekumulacji. W szczególności art. 37a zobowiązuje IORP do wymiany istotnych informacji z systemami monitorowania uprawnień emerytalnych w celu zwiększenia przejrzystości i ułatwienia uczestnikom i beneficjentom poznania ich uprawnień;

–w art. 44a wprowadzono wyraźny obowiązek dochowania należytej staranności przez IORP, zobowiązując je do działania w sposób uczciwy, sprawiedliwy i profesjonalny zgodnie z najlepiej pojętym interesem swoich uczestników i beneficjentów.

–w art. 44c i 44d zobowiązano IORP do ustanowienia skutecznych procedur rozpatrywania skarg, a państwa członkowskie do zapewnienia dostępności odpowiednich, niezależnych i bezstronnych organów rozstrzygania sporów, w tym w sprawach transgranicznych;

–w art. 45–51 wzmocniono nadzór i zwiększono uprawnienia właściwych organów. W szczególności art. 49a wprowadza regularny dialog nadzorczy mający na celu zachęcenie do strategicznej refleksji nad długoterminową adekwatnością, efektywnością i stabilnością IORP;

–w art. 6, 7, 13, 16, 36, 47, 50 i 51 uznano, że w niektórych państwach członkowskich IORP mogą oferować indywidualne produkty emerytalne, w tym ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny (OIPE), oraz zapewniono, aby ramy ostrożnościowe odzwierciedlały tę możliwość wspierania spójności, właściwej organizacji i skutecznego nadzoru w odniesieniu do różnych form świadczeń emerytalnych;

–w art. 19, 21, 23–26, 28, 47 i 49 wprowadzono zmiany polegające na zastąpieniu odniesień do „wielkości, charakteru, skali i złożoności” odniesieniami do „charakteru, skali i złożoności”, ponieważ „wielkość” nie jest odpowiednim kryterium dla IORP, których wymogi ostrożnościowe i wymogi w zakresie zarządzania powinny odzwierciedlać ich profil ryzyka, a nie ich wielkość bezwzględną, zgodnie z zasadą nadzoru opartego na analizie ryzyka.

Inne przepisy zmienia się w celu aktualizacji i wprowadzenia poprawek.

Art. 2 wniosku zmienia dyrektywę (UE) 2016/97. Zapewnia on uczestnikom i beneficjentom pracowniczych programów emerytalnych obsługiwanych przez zakłady ubezpieczeń dostęp co najmniej do tych samych informacji co uczestnicy i beneficjenci, jak w przypadku programów obsługiwanych przez IORP, oraz zapewnia zakładom ubezpieczeń i pośrednikom ubezpieczeniowym odpowiednią podstawę prawną do wymiany informacji z systemami monitorowania uprawnień emerytalnych.

W art. 3 wniosku wprowadzono przepisy przewidujące zasadę praw nabytych, tak aby IORP, które zostały zarejestrowane lub uzyskały zezwolenie na podstawie dyrektywy (UE) 2016/2341 (UE) przed zmianą przepisów dotyczących udzielania zezwoleń, nie musiały ubiegać się o nowe zezwolenie.

2025/0362 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniająca dyrektywy (UE) 2016/2341 i 2016/97 w odniesieniu do wzmocnienia ram pracowniczych programów emerytalnych

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53, art. 62 i art. 114 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 22 ,

po zasięgnięciu opinii Europejskiego Inspektora Ochrony Danych,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 23 ,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)W związku ze starzeniem się społeczeństwa w Unii Europejskiej i rosnącym wskaźnikiem obciążenia demograficznego wzmocnienie uzupełniających źródeł dochodów emerytalnych stało się niezbędne do zachowania solidarności międzypokoleniowej, spójności społecznej i długoterminowej stabilności systemów emerytalnych w całej Unii.

(2)Chociaż organizacja systemów emerytalnych pozostaje kompetencją krajową, adekwatność i stabilność finansowania emerytur są przedmiotem wspólnego zainteresowania w kontekście zapewnienia stabilności i spójności Unii. Zapewnienie obywatelom dostępu do dobrze zaprojektowanych indywidualnych produktów emerytalnych przyczynia się zarówno do indywidualnego bezpieczeństwa finansowego, jak i do odporności gospodarki Unii.

(3)Mimo że gospodarstwa domowe w Unii są jednymi z największych oszczędzających na świecie, nadal posiadają dużą część swojego majątku finansowego w postaci krótkoterminowych depozytów bankowych o ograniczonych zwrotach. Opracowanie atrakcyjnych pracowniczych i indywidualnych produktów emerytalnych może pomóc zmobilizować te oszczędności na inwestycje długoterminowe, co wygeneruje wyższe zwroty dla oszczędzających i przekieruje kapitał na produktywne zastosowania wspierające wzrost gospodarczy, innowacje oraz transformację ekologiczną i cyfrową.

(4)Odpowiednie uregulowanie i nadzór na poziomie unijnym i krajowym pozostają istotne dla rozwoju pewnych i bezpiecznych pracowniczych programów emerytalnych we wszystkich państwach członkowskich. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2341 24 przyczyniła się do bardziej zharmonizowanych ram ostrożnościowych dla instytucji pracowniczych programów emerytalnych (IORP). W wielu państwach członkowskich sektor emerytur dodatkowych jest jednak nadal słabo rozwinięty, co może zagrozić bezpieczeństwu finansowemu obywateli, w szczególności w świetle bieżących tendencji demograficznych w Unii. W ramach silnych wielofilarowych systemów emerytalnych, opracowanych w porozumieniu z partnerami społecznymi, zasadnicze znaczenie ma wspieranie dalszego upowszechniania emerytur dodatkowych, takich jak IORP, oraz pomoc w osiąganiu lepszych wyników dla osób oszczędzających w perspektywie długoterminowej. Wymaga to działań politycznych zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym.

(5)Unia oszczędności i inwestycji zapowiedziana przez Komisję w komunikacie z dnia 19 marca 2015 r. 25 ma na celu umożliwienie obywatelom gromadzenia oszczędności i ich inwestowania z myślą o przyszłości, przekierowywanie inwestycji na priorytety Unii, pogłębienie integracji i zwiększenie skali unijnych rynków kapitałowych oraz zapewnienie skutecznego nadzoru na całym jednolitym rynku. Jednym z tych czterech aspektów jest pomoc obywatelom w oszczędzaniu i inwestowaniu z myślą o przyszłości, co jest centralnym elementem ambicji unii oszczędności i inwestycji. Zapewnienie obywatelom Unii możliwości zgromadzenia odpowiedniego dochodu emerytalnego jest jednym z najbardziej konkretnych sposobów wpływu Unii na życie ludzi. Prace nad emeryturami dodatkowymi, a w szczególności nad emeryturami pracowniczymi, odzwierciedlają to podejście skoncentrowane na obywatelach.

(6)Instytucje pracowniczych programów emerytalnych („IORP”), które zarządzają aktywami o wartości około trzech bilionów euro, odgrywają zasadniczą rolę w systemie finansowym Unii, ale zazwyczaj są mniej aktywne na notowanych rynkach akcji, niepublicznych rynkach kapitałowych, rynkach kapitału wysokiego ryzyka i rynkach infrastrukturalnych. Pod warunkiem ostrożnego zarządzania inwestycjami w akcje i klasy aktywów alternatywnych takie inwestycje mogą stanowić cenny element ich portfeli, oferując dywersyfikację, wyższe długoterminowe zwroty dla oszczędzających na emeryturę i ochronę przed inflacją, a jednocześnie zapewniając kluczowe finansowanie dla gospodarki realnej. Ważne jest zatem zapewnienie, aby nie istniały nieuzasadnione bariery regulacyjne dla takich inwestycji.

(7)Przegląd dyrektywy (UE) 2016/2341 opiera się na opinii technicznej Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) z 2023 r. na potrzeby przeglądu dyrektywy IORP II 26 oraz na jego „uwagach technicznych na potrzeby przeglądu dyrektywy IORP II i rozporządzenia w sprawie OIPE w kontekście unii oszczędności i inwestycji” z 2025 r. 27 . Uwzględniono w nim również najnowsze ustalenia i zalecenia zawarte w sprawozdaniu specjalnym 14/2025 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczącym upowszechniania dodatkowych programów emerytalnych w Unii 28 , a także podstawowe zasady OECD dotyczące regulacji emerytur prywatnych 29 , w których określono uznane na szczeblu międzynarodowym standardy zarządzania emeryturami pracowniczymi, ich przejrzystości i nadzoru nad nimi.

(8)Osiągnięcie wystarczającej skali jest często warunkiem wstępnym skutecznego i zrównoważonego funkcjonowania IORP. Mniejsze IORP mogą borykać się z wyższymi kosztami administracyjnymi i inwestycyjnymi, ograniczoną dywersyfikacją oraz trudnościami w przyciągnięciu lub utrzymaniu niezbędnej wiedzy fachowej. Większa skala może pomóc w złagodzeniu tych ograniczeń dzięki poprawie łączenia ryzyka, zdolności zarządzania i dostępu do szerszego zakresu możliwości inwestycyjnych, przyczyniając się tym samym do bardziej stabilnych i opłacalnych wyników dla uczestników i beneficjentów.

(9)Dyrektywa (UE) 2016/2341 nie jest jednak wystarczająco skuteczna pod względem wspierania korzyści skali, co skutkowało tym, że dostawcy usług emerytalnych, którzy są często zbyt mali, aby korzystać z dywersyfikacji lub przyrostu efektywności, narażali w ten sposób uczestników i beneficjentów na wyższe koszty i niższe zwroty netto. Konieczne jest zatem ułatwienie osiągnięcia takich korzyści skali.

(10)Dyrektywa (UE) 2016/2341 powinna mieć zastosowanie do wszystkich IORP, chyba że są one wyraźnie wyłączone na podstawie art. 2 ust. 2. Jej stosowanie powinno odzwierciedlać cele tej dyrektywy i różnorodność rozwiązań w państwach członkowskich oraz powinno być wdrażane w sposób uwzględniający pełne spektrum istniejących pracowniczych programów emerytalnych.

(11)W niektórych państwach członkowskich prawo krajowe stanowi, że IORP, mimo posiadania osobowości prawnej, mają być obsługiwane przez upoważnione podmioty odpowiedzialne za działanie na ich rzecz. W związku z tym art. 2 ust. 1 dyrektywy (UE) 2016/2341 powinien wyraźnie odnosić się nie tylko do sytuacji, w których IORP nie mają osobowości prawnej, które to sytuacje powinny być nadal objęte dyrektywą, ale również do przypadków, w których IORP mają jeszcze osobowość prawną i zgodnie z prawem krajowym mają być obsługiwane przez takie upoważnione podmioty.

(12)W niektórych państwach członkowskich odpowiedzialność za obsługiwanie IORP może być dzielona między samą IORP a upoważnionym podmiotem działającym na jej rzecz, przy czym każdy z tych podmiotów pełni odrębne, lecz uzupełniające się funkcje. Stosowanie dyrektywy (UE) 2016/2341 powinno być spójne z tym podziałem obowiązków na mocy prawa krajowego i powinno zapewniać, aby wszystkie odpowiedzialne podmioty w pełni podlegały jej wymogom, niezależnie od formy prawnej IORP. Sytuację tę należy jednak odróżnić od outsourcingu, o którym mowa w art. 31 tej dyrektywy, ponieważ wspólne wykonywanie obowiązków w tych przypadkach wynika ze struktury instytucjonalnej IORP określonej w prawie krajowym, a nie z umownego outsourcingu funkcji. Państwa członkowskie powinny również zapewnić, aby aktywa IORP były prawnie oddzielone od aktywów upoważnionych podmiotów obsługujących te instytucje.

(13)Ustalenie, czy instytucja kwalifikuje się jako IORP, powinno zależeć od prowadzonej działalności, niezależnie od jej formy prawnej lub wyznaczenia na mocy prawa krajowego. W kilku państwach członkowskich świadczenia emerytalne związane z zatrudnieniem są oferowane przez instytucje finansowane, które są wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy (UE) 2016/2341 zgodnie z jej art. 2 ust. 2 lub w inny sposób nie są objęte tą dyrektywą i nie podlegają żadnym innym przepisom ostrożnościowym Unii. Niektóre z tych instytucji są już objęte rozporządzeniem Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2018/231 30 w sprawie wymogów sprawozdawczości statystycznej w odniesieniu do funduszy emerytalno-rentowych, co odzwierciedla ich znaczenie gospodarcze oraz potrzebę kompleksowych i spójnych informacji we wszystkich rodzajach towarzystw emerytalno-rentowych. Łącznie takie instytucje wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy (UE) 2016/2341 posiadają znaczne aktywa i wraz z IORP stanowią ważny element ogólnego krajobrazu emerytalnego związanego z zatrudnieniem. Ze względu na ich skalę i znaczenie dla stabilności finansowej i adekwatności emerytur ważne jest, aby państwa członkowskie zapewniły, by wszystkie instytucje zarządzające oszczędnościami emerytalnymi, zarówno pracowniczymi, jak i indywidualnymi, podlegały należytemu zarządzaniu, skutecznemu nadzorowi i wymogom ostrożnościowym współmiernym do charakteru i skali ponoszonego przez nie ryzyka. W świetle solidnych ram przewidzianych w dyrektywie (UE) 2016/2341 oraz w celu promowania spójności praktyk nadzorczych, zapewnienia równych warunków działania i wysokich standardów zarządzania i zarządzania ryzykiem we wszystkich formach świadczeń emerytalnych, przy jednoczesnym poszanowaniu różnorodności krajowych systemów emerytalnych i istniejących rozwiązań instytucjonalnych, państwa członkowskie powinny mieć możliwość stosowania tej dyrektywy do instytucji w inny sposób wyłączonych z jej zakresu i nieobjętych żadnymi innymi unijnymi ramami ostrożnościowymi. Jest to szczególnie istotne w przypadku, gdy poziom świadczeń oferowanych uczestnikom i beneficjentom zależy od wyników instytucji w zarządzaniu aktywami i nie jest gwarantowany przez organ publiczny. Państwa członkowskie powinny powiadomić Komisję i Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych o skorzystaniu z tej możliwości.

(14)W niektórych państwach członkowskich IORP mogą również mieć możliwość oferowania indywidualnych produktów emerytalnych, w tym ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego, co znajduje odzwierciedlenie w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 31 . Aby zapewnić jasną i właściwą organizację takiej działalności oraz spójny i skuteczny nadzór w odniesieniu do różnych form świadczeń emerytalnych, należy to odzwierciedlić w dyrektywie (UE) 2016/2341.

(15)Funkcjonowanie pracowniczych programów emerytalnych może zyskać dzięki zapewnieniu IORP większej elastyczności w zakresie organizacji programów emerytalnych i ustaleń dotyczących finansowania oraz zarządzania nimi. W związku z tym państwa członkowskie powinny zapewnić IORP możliwość obsługi różnych programów emerytalnych, w tym programów o różnej polityce inwestycyjnej, oraz przyjmowania finansowania ze strony wielu instytucji finansujących, w tym w ramach tego samego programu emerytalnego. Elastyczność ta może ułatwić osiągnięcie większej skali, zwiększając tym samym efektywność kosztową, dywersyfikację ryzyka i zdolność zarządzania, z korzyścią dla uczestników i beneficjentów.

(16)W dyrektywie (UE) 2016/2341 wprowadzono rozróżnienie między udzielaniem zezwoleń IORP a rejestracją tych instytucji, ale nie zdefiniowano żadnego z tych pojęć, a jednocześnie zobowiązano państwa członkowskie do prowadzenia krajowego rejestru IORP. Doprowadziło to do rozbieżnych praktyk nadzorczych, w tym w przypadkach, gdy właściwe organy nie przeprowadzają oceny ostrożnościowej ex ante lub, w niektórych przypadkach, gdy w ogóle nie przeprowadza się oceny ostrożnościowej. Brak oceny ostrożnościowej w ramach procesu rejestracji lub udzielania zezwolenia może zagrozić prawidłowemu funkcjonowaniu rynku wewnętrznego oraz ochronie praw uczestników i beneficjentów. Aby uniknąć arbitrażu regulacyjnego i chronić interesy oszczędzających na emeryturę, wszystkie IORP powinny podlegać procedurze udzielania zezwoleń, która obejmuje odpowiednią ocenę ostrożnościową przeprowadzaną przez właściwy organ. Zgodnie z opinią techniczną EIOPA na potrzeby przeglądu dyrektywy IORP II oraz z wytycznymi wykonawczymi do zalecenia OECD w sprawie podstawowych zasad regulacji emerytur prywatnych w procesie udzielania zezwoleń należy również zobowiązać IORP do opracowania i prowadzenia biznesplanu w odniesieniu do wszystkich planowanych rodzajów działalności.

(17)Aby zwiększyć skuteczność i elastyczność pracowniczych programów emerytalnych, a także korzyści skali, IORP powinny mieć możliwość prowadzenia kilku programów emerytalnych, w tym programów o różnych podejściach inwestycyjnych, oraz akceptowania finansowania przez kilka instytucji w ramach tego samego programu, przy jednoczesnym zapewnieniu właściwego zarządzania oraz ochrony uczestników i beneficjentów.

(18)Doświadczenia związane z funkcjonowaniem dyrektywy (UE) 2016/2341 pokazały, że procedury regulujące udzielanie zezwoleń IORP i nadzór nad nimi, w szczególności w kontekście działalności transgranicznej, mogą powodować opóźnienia i niespójności w państwach członkowskich, co może zniechęcać IORP do podejmowania lub rozszerzania działalności transgranicznej. Aby poprawić funkcjonowanie IORP i nadzór nad ich działalnością transgraniczną, należy zatem opracować i usprawnić kroki proceduralne w zakresie udzielania zezwoleń i działalności transgranicznej. Należy doprecyzować terminy oraz przyspieszyć wymianę informacji między właściwymi organami rodzimego państwa członkowskiego i przyjmującego państwa członkowskiego, co umożliwi ściślejszą koordynację, w tym, w stosownych przypadkach, przez zaangażowanie Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych („EIOPA”).

(19)Nakładanie na IORP, która prowadzi działalność transgraniczną w przyjmującym państwie członkowskim, pełnych wstępnych procedur transgranicznych jest niepotrzebnie uciążliwe, jeżeli taka IORP chce rozszerzyć tę działalność na dodatkowe instytucje finansujące lub programy w tym samym przyjmującym państwie członkowskim. Takie podejście mogłoby prowadzić do powielania procedur, wzrostu kosztów administracyjnych i opóźnień, bez poprawy ochrony uczestników i beneficjentów. Aby ułatwić proporcjonalny i skuteczny nadzór oraz zapewnić skuteczną współpracę między właściwymi organami rodzimego państwa członkowskiego i przyjmującego państwa członkowskiego, takie rozszerzenia powinny podlegać uproszczonej procedurze powiadamiania, którą należy przeprowadzić w terminie jednego miesiąca. Harmonogram ten zapewnia właściwym organom możliwość prowadzenia niezbędnej koordynacji i nadzoru bez powodowania zbędnych opóźnień lub obciążeń dla IORP.

(20)Zasady regulujące zbiorowe przenoszenie w całości lub częściowo zobowiązań programu emerytalnego, rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz innych zobowiązań i praw odgrywają kluczową rolę we wspieraniu konsolidacji i osiągania skali w pracowniczych programach emerytalnych. Jeżeli takie przepisy są zbyt rygorystyczne, stwarzają nadmierne przeszkody w osiąganiu skali i ułatwianiu konsolidacji, co może być szkodliwe dla długoterminowych interesów oszczędzających. Jednocześnie ważne jest, aby uczestnicy i beneficjenci lub ich przedstawiciele mogli skutecznie wyrażać swoje poglądy na temat proponowanych przeniesień transgranicznych. Aby ułatwić takie przeniesienia, należy zatem doprecyzować i uprościć mające zastosowanie przepisy unijne, zapewniając, aby procedury pozostały przejrzyste, proporcjonalne i spójne z ochroną uczestników i beneficjentów, a jednocześnie umożliwiały większą efektywność i integrację na rynku wewnętrznym. Powinno to obejmować przepisy dotyczące terminowego powiadamiania, zatwierdzania przez instytucję finansującą, w stosownych przypadkach, oraz możliwości formalnego wyrażenia sprzeciwu przez uczestników i beneficjentów.

(21)W przypadku krajowych przeniesień zbiorowych z jednej IORP do drugiej państwa członkowskie powinny zapewnić wprowadzenie prostych, przejrzystych i skutecznych pod względem operacyjnym procedur umożliwiających konsolidację i restrukturyzację programów emerytalnych na ich terytorium. Takie procedury powinny ułatwiać osiągnięcie skali i oszczędności kosztowej oraz nie powinny być bardziej restrykcyjne niż procedury mające zastosowanie do przeniesień transgranicznych.

(22)Państwa członkowskie mogą dopuścić niepełne finansowanie pracowniczych programów emerytalnych na okres przejściowy. Różne państwa członkowskie wdrożyły tę opcję na różne sposoby, podczas gdy inne zdecydowały się z niej nie korzystać, co prowadzi do niespójności, które mogą mieć wpływ na ochronę uczestników i beneficjentów. Chociaż zapobieganie niepełnemu finansowaniu jest ważne, bezwzględny zakaz mógłby w niektórych przypadkach spowodować nagłe obniżenie przyrzeczeń emerytury, co może być szkodliwe dla uczestników i beneficjentów. Aby zapewnić zrównoważone i proporcjonalne podejście oraz odpowiednią ochronę uczestników i beneficjentów, państwa członkowskie powinny dopuścić niepełne finansowanie programów emerytalnych na okres przejściowy, określony w prawie krajowym, który w żadnym przypadku nie powinien przekraczać dziesięciu lat.

(23)Niektóre parametry techniczne określone w dyrektywie (UE) 2016/2341 wynikają z dyrektywy Rady 79/267/EWG 32 , pierwszej dyrektywy w sprawie ubezpieczeń na życie, i pozostają niezmienione od czasu ich wprowadzenia. Należy zatem przewidzieć możliwość ich dostosowania w drodze aktów delegowanych, jeżeli zostanie to uznane za konieczne w celu zapewnienia, aby pozostały one odpowiednie w świetle zmian na rynku i praktyk nadzorczych.

(24)Dyrektywa (UE) 2016/2341 wymaga, aby IORP posiadały odpowiedni dostępny margines wypłacalności. Ten margines wypłacalności nie obejmuje w pełni ekspozycji na ryzyko rynkowe i ryzyko długowieczności, w tym w przypadku gdy IORP ponosi zobowiązania z tytułu biometrycznych rodzajów ryzyka lub gwarantuje określone wyniki inwestycyjne lub określony poziom korzyści. Niektóre państwa członkowskie wymagają, aby IORP posiadały dodatkowe, oparte na analizie ryzyka, ustawowe fundusze własne powyżej wymaganego marginesu wypłacalności. W państwach członkowskich, w których takie wymogi oparte na analizie ryzyka nie istnieją, należy zapewnić porównywalną ochronę oszczędzających i beneficjentów. W szczególności IORP pokrywające biometryczne rodzaje ryzyka lub oferujące gwarancje, które nie podlegają wymogom kapitałowym opartym na analizie ryzyka, powinny przeprowadzać regularne testy warunków skrajnych w celu oceny ich zdolności do utrzymania finansowania w perspektywie długoterminowej, w tym w niekorzystnych scenariuszach rynkowych i demograficznych, a właściwe organy powinny być uprawnione do żądania podjęcia działań naprawczych w przypadku stwierdzenia niepełnego finansowania.

(25)Aktywa prywatne, w tym kapitał private equity, dług prywatny i kapitał wysokiego ryzyka, mogą poprawić charakterystykę stosunku ryzyka do zwrotu portfeli inwestycyjnych przez zwiększenie dywersyfikacji i potencjalne zapewnienie wyższych zwrotów długoterminowych. Takie aktywa są jednak często bardziej złożone pod względem wartości i oceny ryzyka, w związku z czym wymagają znacznej wiedzy fachowej. Zgodnie z art. 19 dyrektywy (UE) 2016/2341 IORP powinny inwestować w najlepszym długoterminowym interesie uczestników i beneficjentów oraz zgodnie z zasadą „ostrożnego inwestora”. Zasada ta nie jest jednak wystarczająco precyzyjna, a kilka państw członkowskich wprowadziło, zgodnie z tym artykułem, szczegółowe, a czasem restrykcyjne limity inwestycyjne. Takie ogólne ograniczenia mogą uniemożliwić dobrze zarządzanym instytucjom o odpowiedniej zdolności zarządzania ryzykiem skuteczne inwestowanie w aktywa alternatywne. Należy zatem określić, że kluczowe ramy inwestycyjne stanowią opartą na analizie ryzyka zasadę „ostrożnego inwestora”, umożliwiającą instytucjom inwestowanie w dowolny rodzaj aktywów, pod warunkiem że instytucje te są w stanie właściwie określać, mierzyć i monitorować powiązane rodzaje ryzyka, zarządzać nimi i składać sprawozdań w związku z nimi. W związku z tym, jako zabezpieczenie dla uczestników i beneficjentów, możliwość stosowania przez państwa członkowskie ograniczeń inwestycyjnych powinna być ograniczona do przypadków, w których ryzyko inwestycyjne ponoszą uczestnicy i beneficjenci, a ograniczenia te nie powinny skutkować ogólnym zakazem inwestowania w niektóre klasy aktywów. Komunikat ogólny z dnia 19 listopada 2025 r. 33 zawiera dalsze niewiążące wytyczne dotyczące stosowania zasady „ostrożnego inwestora”, w tym dotyczące sposobu, w jaki powinna ona wspierać skuteczną alokację oszczędności długoterminowych.

(26)Doświadczenie pokazuje, że wymogi w zakresie zarządzania określone w dyrektywie (UE) 2016/2341 nie zawsze zapewniają spójne standardy należytego zarządzania i skutecznego nadzoru we wszystkich IORP. W szczególności różnice w funkcjach kontroli wewnętrznej, rozwiązywaniu konfliktów interesów oraz składzie i skuteczności organów administrujących, zarządzających lub nadzorczych mogą osłabić ochronę uczestników i beneficjentów oraz integralność zarządzania programami emerytalnymi. Aby zwiększyć odporność, przejrzystość i odpowiedzialność IORP, należy zatem doprecyzować system zarządzania, a właściwe organy powinny dysponować uprawnieniami niezbędnymi do oceny i, w stosownych przypadkach, wzmocnienia systemów zarządzania IORP.

(27)Skuteczne i ostrożne zarządzanie IORP zależy od kompetencji i reputacji osób faktycznie zarządzających IORP, jej organów administrujących, zarządzających lub nadzorczych oraz osób pełniących kluczowe funkcje, w tym osób, którym zlecono wykonywanie funkcji na zasadzie outsourcingu. Dyrektywa (UE) 2016/2341 odnosi się do pojęcia zbiorczych kompetencji osób faktycznie zarządzających IORP. Potrzebne są dalsze wyjaśnienia, aby zapewnić stosowanie tej koncepcji w sposób spójny z różnorodnością struktur zarządzania w państwach członkowskich. W szczególności zbiorcze kompetencje powinny mieć zastosowanie w przypadku, gdy organ administrujący, zarządzający lub nadzorczy działa jako organ kolegialny, którego członkowie wspólnie pełnią funkcje strategiczne lub nadzorcze. W przypadku gdy funkcje są odrębne lub wykonywane indywidualnie, ocena kompetencji powinna odnosić się do konkretnej roli oraz do konkretnych obowiązków i uprawnień decyzyjnych poszczególnych osób. Ponadto obecne przepisy nie przewidują wyraźnie bieżącego monitorowania zmian ani terminowego powiadamiania o zmianach, które mogą również prowadzić do luk w zarządzaniu, niewystarczającego nadzoru nad ryzykiem lub nierozwiązanych konfliktów interesów. Aby zapewnić odpowiednią ochronę uczestników i beneficjentów oraz skuteczny nadzór ze strony właściwych organów, należy określić wymogi dotyczące kompetencji i reputacji, a właściwe organy powinny być odpowiedzialne za bieżącą ocenę odpowiedniości i powinny być uprawnione do żądania usunięcia osób, które nie spełniają już tych wymogów.

(28)Skuteczne zarządzanie ryzykiem ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia należytego i ostrożnego funkcjonowania IORP oraz ochrony uczestników i beneficjentów. Wybory operacyjne i strukturalne IORP, w tym udział w zbiorczych strukturach inwestycyjnych, usługach dzielonych lub przeniesieniach, mogą mieć wpływ na ich ogólny profil ryzyka. W celu zapewnienia należytego i ostrożnego zarządzania IORP powinny oceniać rodzaje ryzyka, na które są lub mogą być narażone, w stosunku do limitów tolerancji ryzyka zatwierdzonych przez ich organ zarządzający lub nadzorczy, biorąc pod uwagę zdolność i skłonność uczestników i beneficjentów do podejmowania ryzyka. Korzyści skali i warianty w zakresie efektywności mogą zmniejszyć ryzyko operacyjne i inwestycyjne dla uczestników i beneficjentów, w związku z czym należy je uwzględnić we własnej ocenie ryzyka.

(29)Zgodnie z podstawowymi zasadami OECD dotyczącymi regulacji emerytur prywatnych oraz związanymi z nimi wytycznymi wykonawczymi należy dodatkowo zaostrzyć wymogi oświadczenia o zasadach polityki inwestycyjnej przez zapewnienie, aby określało ono jasne cele inwestycyjne spójne z celem poszczególnych programów w zakresie dochodów emerytalnych, zobowiązaniami i tolerancją ryzyka, a także aby określało ono cele w zakresie wyników i metody monitorowania oraz uwzględniało stosowanie złożonych lub alternatywnych klas aktywów i powiązanego ryzyka kontrahenta. W przypadku gdy uczestnicy mogą wybrać inwestycje, w oświadczeniu tym należy również przewidzieć odpowiedni zakres wariantów, w tym wariant domyślny.

(30)Łączenie aktywów może przynieść korzyści skali, poprawić wyniki inwestycyjne i obniżyć koszty ponoszone przez uczestników i beneficjentów. Art. 31 dyrektywy (UE) 2016/2341 zezwala jednak państwom członkowskim na zakazanie outsourcingu działalności przez IORP, w tym outsourcingu zarządzania inwestycjami. Skorzystanie z tego wariantu doprowadziło do powstania barier regulacyjnych dla przyrostu efektywności i korzyści skali. Podejście w większym stopniu oparte na analizie ryzyka zagwarantowałoby, że outsourcing byłby zasadniczo dozwolony lub wymagany, pod warunkiem że nie pogarszałby jakości zarządzania, nie prowadziłby do nadmiernego zwiększenia ryzyka operacyjnego, nie pogarszałby ciągłego i zadowalającego świadczenia usług uczestnikom i beneficjentom ani nie utrudniałby skutecznego nadzoru. Należy zatem określić, że państwa członkowskie powinny zezwolić takim instytucjom na outsourcing lub, w stosownych przypadkach, wymagać takiego outsourcingu, bez uszczerbku dla możliwości sprzeciwienia się szczególnym uzgodnieniom dotyczącym outsourcingu w poszczególnych przypadkach na podstawie należycie uzasadnionych względów ostrożnościowych.

(31)Depozytariusze zapewniają dogodny środek ochrony aktywów i nadzoru nad zarządzaniem pracowniczymi programami emerytalnymi, zwłaszcza w systemach o zdefiniowanej składce, w których uczestnicy i beneficjenci ponoszą w pełni ryzyko inwestycyjne. Zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/2341 państwa członkowskie mają swobodę w zakresie wymagania, co do zasady, od depozytariusza samodzielnego wykonywania tych funkcji lub zezwolenia IORP na samodzielne wykonywanie tych funkcji. Swoboda ta doprowadziła do niespójności i wyzwań nadzorczych w działalności transgranicznej. Różnice w przepisach krajowych dotyczących rodzajów podmiotów, które mogą działać jako depozytariusze, oraz zakresu ich obowiązków mogą osłabić skuteczny nadzór ostrożnościowy, zmniejszyć przejrzystość i zwiększyć ryzyko konfliktów interesów lub błędów operacyjnych. W ostatnich latach przepisy dotyczące depozytariuszy określone w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE 34 zostały zaktualizowane i wzmocnione w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony inwestorów. Uczestnicy i beneficjenci IORP, którzy podobnie powierzają swoje oszczędności emerytalne profesjonalnym zarządzającym, powinni korzystać z nie mniejszej ochrony niż inwestorzy objęci dyrektywą 2009/65/WE. W związku z tym, aby zapewnić spójną ochronę uczestników i beneficjentów, zwiększyć zaufanie do systemu emerytalnego i ułatwić działalność transgraniczną, w dyrektywie (UE) 2016/2341 należy wprowadzić wymóg wyznaczenia profesjonalnego depozytariusza na potrzeby pracowniczych programów emerytalnych, w których uczestnicy i beneficjenci ponoszą w pełni ryzyko inwestycyjne. Zmiany powinny określać jasne zasady dla takiego depozytariusza dotyczące przechowywania aktywów i obowiązków nadzorczych dla depozytariuszy, przy jednoczesnym umożliwieniu większej elastyczności w odniesieniu do innych systemów i zapewnieniu, aby właściwe organy nie mogły nadmiernie ograniczać wyboru depozytariuszy mających siedzibę w innym państwie członkowskim. Aby jednak uniknąć niepotrzebnych obciążeń dla IORP, państwa członkowskie mogą utrzymać istniejące środki w zakresie przechowywania zapewniające poziom ochrony porównywalny z poziomem zapewnianym przez depozytariuszy.

(32)Fragmentaryczne i niekompletne informacje na temat nabytych i prognozowanych uprawnień emerytalnych utrudniają uczestnikom i beneficjentom uzyskanie jasnego oglądu ich przyszłych dochodów emerytalnych, zwłaszcza gdy uczestniczą w kilku dodatkowych programach emerytalnych. Ten brak przejrzystości może osłabić zaangażowanie w planowanie emerytury i zaufanie do systemu emerytalnego. W celu zapewnienia, aby oszczędzający otrzymywali kompleksowe, wiarygodne i aktualne informacje, państwa członkowskie powinny wymagać od IORP przekazywania danych do krajowych systemów monitorowania uprawnień emerytalnych, jeżeli takie systemy istnieją, w znormalizowanym i interoperacyjnym formacie. Takie systemy powinny umożliwiać uczestnikom i beneficjentom dostęp, w spójny i porównywalny sposób, do informacji na temat ich nabytych praw, zgromadzonego kapitału i prognozowanych świadczeń, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby IORP pozostały odpowiedzialne za dokładność i kompletność przekazywanych danych. Aby uniknąć powielania wymogów sprawozdawczych dla IORP, format i struktura informacji powinny być spójne z informacjami zawartymi w informacjach o świadczeniach emerytalnych.

(33)Informacja o świadczeniu emerytalnym jest podstawowym instrumentem umożliwiającym uczestnikom i beneficjentom zrozumienie, jak uprawnienia emerytalne kształtują się w czasie w różnych programach emerytalnych. Powinna ona zawierać jasne, kompleksowe i istotne informacje, które umożliwią uczestnikom i beneficjentom ocenę ich sytuacji finansowej i podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu zapewnienia odpowiedniej emerytury. Obecnie brak jednolitego podejścia na szczeblu państw członkowskich, wraz z faktem, że większość uczestników nabywa świadczenia emerytalne w wielu IORP w trakcie swojej kariery zawodowej, skutkuje zróżnicowaniem formatu i prezentacji informacji o świadczeniu emerytalnym, co ogranicza porównywalność i agregację. Obecne przepisy nie wymagają również uwzględnienia informacji na temat kosztów, wyników inwestycji ani wszelkich dostępnych opcji inwestycyjnych i związanego z nimi ryzyka. W celu zwiększenia przejrzystości i wspierania świadomego podejmowania decyzji konieczne jest wprowadzenie wymogów dotyczących opracowywania informacji o świadczeniu emerytalnym oraz przekazywania informacji na temat kosztów, zwrotów z inwestycji i opcji inwestycyjnych. Z tego samego powodu konieczne jest zapewnienie większej standaryzacji oraz, w miarę możliwości, dostosowanie do informacji o świadczeniach z OIPE, o której mowa w art. 36 rozporządzenia (UE) 2019/1238, przy jednoczesnym uwzględnieniu charakterystyki programów emerytalnych pod względem określonych świadczeń lub określonych składek oraz specyfiki pracowniczych programów emerytalnych.

(34)Utrzymujące się niezadowalające wyniki IORP mogą zmniejszyć wartość nabytych praw uczestników i beneficjentów oraz podważyć zaufanie do emerytur dodatkowych. Zgodnie z wytycznymi wykonawczymi do zalecenia OECD w sprawie podstawowych zasad regulacji emerytur prywatnych wyniki powinny być w sposób porównywalny ujawniane i oceniane na podstawie jasnych i obiektywnych poziomów odniesienia odzwierciedlających politykę inwestycyjną. Obecnie nie istnieją zharmonizowane ramy informowania uczestników i beneficjentów o niezadowalających wynikach. Aby rozwiązać ten problem, IORP powinny być zobowiązane do niezwłocznego informowania swojego właściwego organu i przedstawiania dowodów na to, że koszty i opłaty programu są uzasadnione i proporcjonalne oraz że program jest zgodny z tolerancją ryzyka jego uczestników i beneficjentów. Jeżeli właściwy organ nie jest usatysfakcjonowany takim uzasadnieniem lub niezadowalające wyniki utrzymują się przez co najmniej trzy lata, IORP powinny wyraźnie poinformować uczestników i beneficjentów o takich niezadowalających wynikach, wyjaśnić ich przyczyny i przedstawić środki zaradcze. Państwa członkowskie powinny zapewnić ustanowienie obiektywnych poziomów odniesienia na potrzeby oceny niezadowalających wyników.

(35)Wraz ze wzrostem średniej długości życia uczestnicy i beneficjenci mogą stanąć w obliczu większej potrzeby zarządzania ryzykiem długowieczności, a oszczędnościami emerytalnymi należy skutecznie zarządzać, aby zapewnić odpowiedni dochód w fazie dekumulacji. W dyrektywie (UE) 2016/2341 zobowiązano IORP do dostarczania ogólnych informacji na etapie przed przejściem na emeryturę i na etapie wypłaty, ale nie określono rodzaju informacji niezbędnych do wspierania uczestników i beneficjentów w dokonywaniu świadomych wyborów podczas dekumulacji. W celu zwiększenia przejrzystości, porównywalności i świadomego podejmowania decyzji IORP powinny zatem podlegać minimalnym wymogom dotyczącym ujawniania informacji w fazie dekumulacji. Takie ujawniane informacje powinny być jasne, dostępne i proporcjonalne, z uwzględnieniem specyfiki krajowej, oraz powinny obejmować opcje wypłaty, powiązane koszty i opłaty, mające zastosowanie podatki, ryzyko i prognozy, w tym w odniesieniu do rent zmiennych.

(36)Przejście z programów emerytalnych o zdefiniowanym świadczeniu na programy emerytalne o zdefiniowanej składce wiąże się z większym ryzykiem finansowym dla uczestników i beneficjentów, ponieważ świadczenia zmienne zastępują wcześniej gwarantowane świadczenia. Uczestnicy i beneficjenci często mają do czynienia ze złożonymi wyborami dotyczącymi korzyści lub inwestycji, a ich zdolność do podejmowania odpowiednich decyzji może być ograniczona z powodu asymetrii informacji, ograniczonej wiedzy lub ograniczonego zrozumienia, błędów poznawczych lub złożonych i nieodpowiednich środowisk wyboru. Łączenie wielu wyborów jeszcze bardziej utrudnia uczestnikom i beneficjentom ocenę potencjalnych skutków ich decyzji. IORP odgrywają kluczową rolę w ochronie długoterminowych interesów uczestników i beneficjentów przez ostrożne zarządzanie aktywami i należyte zarządzanie. Aby zwiększyć zaufanie do systemu i zapewnić zgodność decyzji inwestycyjnych z najlepiej pojętym interesem uczestników, należy wzmocnić obowiązki powiernicze związane z zarządzaniem ryzykiem i polityką inwestycyjną. W celu zwiększenia ochrony i zapewnienia, aby programy emerytalne przynosiły wyniki, których uczestnicy i beneficjenci mogą zasadnie oczekiwać, IORP powinny podlegać ogólnemu obowiązkowi dochowania należytej staranności. Taki obowiązek powinien zobowiązywać instytucje do uczciwego, sprawiedliwego i profesjonalnego działania w najlepszym interesie uczestników i beneficjentów, dążenia do odpowiednich, skorygowanych o ryzyko i opłacalnych zwrotów w perspektywie długoterminowej oraz do zapewnienia wytycznych i zabezpieczeń wspierających świadome i odpowiednie podejmowanie decyzji, z uwzględnieniem charakteru programu emerytalnego, ryzyka ponoszonego przez uczestników i beneficjentów, obowiązków instytucji oraz, w stosownych przypadkach, roli partnerów społecznych i instytucji finansujących.

(37)Pracownicze programy emerytalne są długoterminowymi rozwiązaniami, z których pracownicy korzystają w celu zapewnienia sobie odpowiedniego dochodu emerytalnego. Uczestnicy programów o zdefiniowanej składce ponoszą szczególne ryzyko, w tym ryzyko związane z dochodami emerytalnymi, ryzyko inwestycyjne, koszty i opłaty, ryzyko administracyjne i ryzyko związane z zarządzaniem oraz braki w wiedzy. Aby opracować odpowiednie strategie inwestycyjne i zaoferować odpowiednie opcje inwestycyjne zgodne ze zdolnością uczestników do ponoszenia strat i ich preferencjami w zakresie relacji ryzyka do zwrotu, IORP odgrywają kluczową rolę w ocenie tego ryzyka z perspektywy uczestników i beneficjentów. Aby wspierać świadome podejmowanie decyzji i chronić interesy uczestników, IORP powinny przeprowadzać długoterminowe oceny ryzyka, zapewniać odpowiednie wybory inwestycyjne i dostarczać kluczowe informacje, w tym na temat wszystkich kosztów i opłat oraz prognoz, z uwzględnieniem specyfiki krajowej.

(38)Aby zapewnić uczestnikom i beneficjentom możliwość skutecznego korzystania z przysługujących im praw oraz dostęp do sprawiedliwego i terminowego dochodzenia roszczeń, IORP powinny ustanowić skuteczne procedury rozpatrywania skarg i dostarczać informacji na temat dostępnych alternatywnych mechanizmów rozstrzygania sporów. Z tego samego powodu państwa członkowskie powinny dysponować odpowiednimi, niezależnymi i bezstronnymi organami pozasądowego rozstrzygania sporów, w tym w sprawach transgranicznych, oraz zapewnić właściwym organom możliwość rejestrowania skarg dotyczących domniemanych naruszeń dyrektywy (UE) 2016/2341 i reagowania na nie.

(39)Różnice w uprawnieniach, narzędziach i praktykach dostępnych właściwym organom w poszczególnych państwach członkowskich mogą utrudniać skuteczny nadzór nad IORP oraz terminowe zapobieganie naruszeniom lub ich korygowanie. Bez uprawnień do uzyskiwania niezbędnych informacji, do wymagania zgodności z mającymi zastosowanie przepisami ustawowymi i wykonawczymi, do przeglądu i oceny strategii, procesów i procedur sprawozdawczych IORP lub do nakładania sankcji właściwe organy mogą nie być w stanie zapewnić, aby IORP utrzymywały wystarczające zasoby finansowe, spełniały wymogi w zakresie zarządzania i zarządzania ryzykiem lub były w stanie sprostać niekorzystnym wydarzeniom lub zmianom warunków ekonomicznych. Aby przeciwdziałać tym zagrożeniom, państwa członkowskie powinny zapewnić, aby właściwe organy posiadały wszelkie niezbędne uprawnienia do uzyskiwania informacji, przeprowadzania systematycznych i opartych na analizie ryzyka przeglądów i ocen, monitorowania pogarszającej się kondycji finansowej, angażowania się w regularny dialog nadzorczy, podejmowania w odpowiednim czasie środków zapobiegawczych i naprawczych oraz nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji administracyjnych. 

(40)IORP różnią się znacznie pod względem skali, efektywności operacyjnej i struktury organizacyjnej. Mniejsze lub rozdrobnione IORP mogą mieć trudności z osiąganiem korzyści skali, angażowaniem się w skuteczne łączenie aktywów lub optymalizacją efektywności operacyjnej i inwestycyjnej. Wczesne rozpoznanie wyzwań strukturalnych i podatności na zagrożenia ma zatem zasadnicze znaczenie dla zapewnienia, aby IORP mogły przynieść korzyści uczestnikom i beneficjentom w perspektywie długoterminowej. Właściwe organy odgrywają ważną rolę we wspieraniu strategicznej refleksji IORP na temat ich długoterminowej stabilności, w tym na temat takich aspektów, jak skala, struktura organizacyjna i potencjał konsolidacji lub współpracy, w przypadku gdy są to sposoby zaradzenia stwierdzonym niedociągnięciom. Właściwe organy powinny zatem prowadzić regularne ustrukturyzowane dialogi nadzorcze z IORP, podczas których IORP mogą zidentyfikować potencjalne słabości i rozważyć warianty strategiczne, w tym środki mające na celu zwiększenie efektywności, skali i wspólnego korzystania z zasobów, przy jednoczesnym zachowaniu głównej odpowiedzialności za zapewnienie uczestnikom i beneficjentom odpowiednich świadczeń emerytalnych.

(41)Bez terminowych, kompletnych i porównywalnych informacji właściwe organy mogą nie być w stanie oceniać zgodności, monitorować ryzyka lub skutecznie wprowadzać środków zapobiegawczych i naprawczych. Aby rozwiązać ten problem, państwa członkowskie powinny zapewnić właściwym organom uprawnienia do wymagania, by IORP przedkładały wszystkie informacje niezbędne do nadzoru, przeprowadzały kontrolę na miejscu oraz uzyskiwały szczegółowe sprawozdania na temat kosztów, opłat i zwrotów z inwestycji.

(42)Zlecanie przez IORP w drodze outsourcingu kluczowych funkcji lub innej działalności może przynieść korzyści skali, a także może przynieść uczestnikom i beneficjentom wartość dodaną lub obniżyć ponoszone przez nich koszty. Może to jednak również stwarzać dodatkowe ryzyko i utrudniać skuteczny nadzór. Bez dostępu do odpowiednich informacji i lokali oraz bez współpracy ze strony usługodawców właściwe organy mogą nie być w stanie monitorować działalności zleconej w drodze outsourcingu lub zapewnić zgodności. Aby przeciwdziałać tym zagrożeniom, państwa członkowskie powinny zapewnić, aby IORP umożliwiały właściwym organom dostęp do danych i lokali usługodawców oraz przeprowadzanie kontroli na miejscu bezpośrednio lub za pośrednictwem organów delegowanych. IORP powinny również w pełni współpracować podczas nadzoru. Aby zapewnić skuteczny transgraniczny nadzór nad funkcjami zlecanymi na zasadzie outsourcingu, EIOPA powinien mieć możliwość wspierania właściwych organów we wspólnych kontrolach na miejscu.

(43)Przejrzyste, porównywalne i łatwo dostępne informacje na temat całkowitych rocznych kosztów, wyników osiągniętych w przeszłości i profili ryzyka programów emerytalnych obsługiwanych przez IORP są niezbędne uczestnikom i beneficjentom do podejmowania świadomych decyzji dotyczących ich oszczędności emerytalnych. Takie ujawnianie informacji mogłoby zwiększyć efektywność, opłacalność i potencjał osiągnięcia korzyści skali, co ostatecznie przyniosłoby korzyści uczestnikom i beneficjentom. Aby zapewnić porównywalność i dostępność, właściwe organy powinny publikować te informacje na jednej ogólnodostępnej stronie internetowej dotyczącej wszystkich odpowiednich programów emerytalnych lub opcji inwestycyjnych, obejmującej co najmniej ostatnie dziesięć lat.

(44)W przypadku gdy działalność transgraniczna jest znacząca w odniesieniu do rynku przyjmującego państwa członkowskiego i wymaga ścisłej współpracy między właściwymi organami rodzimego państwa członkowskiego i przyjmującego państwa członkowskiego, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko, że IORP może się znaleźć w trudnej sytuacji finansowej ze szkodą dla uczestników i beneficjentów, EIOPA powinien mieć możliwość ustanowienia i koordynacji platform współpracy w podobny sposób jak na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE 35 .

(45)Zakłady ubezpieczeń i pośrednicy ubezpieczeniowi również mogą dystrybuować pracownicze produkty emerytalne. W celu zapewnienia, aby wszyscy potencjalni uczestnicy, uczestnicy i beneficjenci otrzymywali równoważne informacje i ochronę, takie zakłady i tacy pośrednicy powinni podlegać przepisom dotyczącym informacji zgodnym z przepisami mającymi zastosowanie do IORP, w tym obowiązkom dotyczącym przekazywania informacji do systemów monitorowania uprawnień emerytalnych.

(46)Aby osiągnąć cele określone w dyrektywie (UE) 2016/2341 i w niniejszej dyrektywie, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do niektórych parametrów technicznych określonych w dyrektywie (UE) 2016/2341 wynikających z dyrektywy Rady 79/267/EWG, które pozostały niezmienione od czasu ich wprowadzenia, a także w odniesieniu do informacji o świadczeniu emerytalnym. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

(47)W celu zapewnienia jednolitych warunków stosowania przepisów dotyczących sprawozdawczości w zakresie zwrotów z inwestycji po odliczeniu kosztów inwestycji oraz wszystkich kosztów i opłat poniesionych w związku z działalnością IORP należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 180/2011 36 .

(48)Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywy (UE) 2016/97 i (UE) 2016/2341.

(49)Zmiany w dyrektywie (UE) 2016/2341 dotyczące udzielania zezwoleń IORP powinny zastąpić obecny system rejestracji lub udzielania zezwoleń w celu zapewnienia spójnych standardów nadzoru w całej Unii. Wymaganie od wszystkich IORP ubiegania się o nowe zezwolenie byłoby jednak zbyt uciążliwe. Państwa członkowskie powinny zatem mieć możliwość automatycznego uznawania IORP już zarejestrowanych lub wykonujących działalność na podstawie zezwolenia udzielonego na mocy tej dyrektywy.

(50)Do przetwarzania danych osobowych do celów niniejszej dyrektywy zastosowanie ma rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby przetwarzanie danych prowadzone w ramach stosowania niniejszej dyrektywy było w pełni zgodne z dyrektywą 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 37 , w przypadku gdy dyrektywa ta ma zastosowanie,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

Zmiany w dyrektywie (UE) 2016/2341

W dyrektywie (UE) 2016/2341 wprowadza się następujące zmiany:

1)słowa „zarejestrowana lub wykonująca działalność na podstawie zezwolenia” zastępuje się słowami „wykonująca działalność na podstawie zezwolenia” w całej dyrektywie;

2)słowa „wielkość, charakter, skala i złożoność” zastępuje się słowami „charakter, skala i złożoność” w całej dyrektywie;

3)słowa „ich wielkości i organizacji wewnętrznej, a także do wielkości, charakteru, skali i złożoności ich działalności” zastępuje się słowami „charakteru, skali i złożoności ich działalności” w całej dyrektywie;

4)w art. 2 wprowadza się następujące zmiany:

a)ust. 1 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„W przypadku gdy zgodnie z prawem krajowym IORP są tworzone w formie, w której upoważnione podmioty są odpowiedzialne za ich obsługę i działają w ich imieniu, państwa członkowskie stosują niniejszą dyrektywę do tych IORP, lub, z zastrzeżeniem ust. 2, do takich upoważnionych podmiotów, albo do obu tych kategorii, stosownie do przypadku.”;

b)dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3.    W przypadku gdy zgodnie z ust. 1 upoważnione podmioty są odpowiedzialne za działalność IORP i działają w ich imieniu, państwa członkowskie zapewniają, aby aktywa IORP były prawnie oddzielone od aktywów upoważnionych podmiotów.

Do celów akapitu pierwszego, w przypadku gdy upoważnione podmioty, o których mowa w ust. 2 lit. b), prowadzą działalność IORP i działają w ich imieniu, państwa członkowskie nie ograniczają prowadzenia tej działalności przez takie upoważnione podmioty mające siedzibę w innym państwie członkowskim.”;

5)art. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„Artykuł 3
Zastosowanie do IORP obsługujących systemy zabezpieczenia społecznego

IORP, które obsługują również programy emerytalne uznawane za systemy zabezpieczenia społecznego objęte rozporządzeniami (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009, są objęte niniejszą dyrektywą w odniesieniu do prowadzonej przez nie działalności w zakresie programów emerytalnych nieobjętej tymi rozporządzeniami. W takim przypadku wyodrębnia się pasywa i odpowiadające im aktywa i nie jest możliwe przeniesienie tych pasywów i odpowiadających im aktywów do programów emerytalnych, które są traktowane jako programy w ramach systemów zabezpieczenia społecznego, ani odwrotnie.

Artykuł 4
Dobrowolne zastosowanie

Państwa członkowskie mogą stosować niektóre lub wszystkie przepisy niniejszej dyrektywy do instytucji, niezależnie od ich formy prawnej, działających na bazie kapitałowej w celu zapewnienia świadczeń emerytalnych:

a)które są wyłączone z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy na podstawie art. 2 ust. 2 lit. a) i d); lub

b)które nie są objęte niniejszą dyrektywą ani dyrektywami 2009/65/WE, 2009/138/WE, 2011/61/UE, 2013/36/UE i 2014/65/UE.

W przypadku instytucji, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a), państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu przepisów niniejszej dyrektywy wyłącznie w zakresie, w jakim stosowanie to jest zgodne z rozporządzeniami (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009.

W przypadku gdy zgodnie z prawem krajowym instytucje, o których mowa w akapicie pierwszym, są obsługiwane przez upoważnione podmioty odpowiedzialne za działanie na ich rzecz, państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu niniejszej dyrektywy do tych instytucji albo do upoważnionych podmiotów odpowiedzialnych za ich działalność i działających na ich rzecz, lub do obu tych podmiotów, stosownie do przypadku.

Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu art. 11 i 11a na podstawie niniejszego artykułu tylko wtedy, gdy zastosowanie mają wszystkie przepisy niniejszej dyrektywy.

Państwa członkowskie powiadamiają Komisję i EIOPA o skorzystaniu z opcji, o których mowa w akapitach pierwszym i drugim, wskazując rodzaje instytucji lub, w stosownych przypadkach, upoważnionych podmiotów objętych możliwością korzystania z tych opcji oraz przepisy niniejszej dyrektywy mające do nich zastosowanie.

Komisja podaje te informacje do wiadomości publicznej.”;

6)w art. 5 wprowadza się następujące zmiany:

a)tytuł otrzymuje brzmienie:

„IORP o małym zasięgu”;

b)uchyla się akapit drugi;

7)w art. 6 wprowadza się następujące zmiany:

a)w pkt 1 słowa „i która prowadzi działalność bezpośrednio z nich wynikającą;” zastępuje się słowami „i która prowadzi działalność bezpośrednio z nich wynikającą oraz – jeżeli dopuszcza to prawo krajowe – oferuje indywidualne programy emerytalne;”;

b)pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) »instytucja finansująca« oznacza każde przedsiębiorstwo lub inny podmiot, niezależnie od tego, czy obejmuje jedną lub więcej osób prawnych lub fizycznych, która działa w charakterze pracodawcy, samorządu bądź organu zawodowego lub osoby prowadzącej działalność na własny rachunek lub jakiegokolwiek ich połączenia i która oferuje program emerytalny lub wpłaca składki do IORP;”;

c)pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) »uczestnik« oznacza osobę niebędącą beneficjentem ani potencjalnym uczestnikiem, której przeszła lub obecna działalność zawodowa uprawnia lub uprawni ją do świadczeń emerytalnych zgodnie z postanowieniami programu emerytalnego, z tym że do celów tytułów I, II, III, V i VI »uczestnik« oznacza również oszczędzającego na emeryturę indywidualną, w przypadku gdy prawo krajowe zezwala na dostarczanie indywidualnych produktów emerytalnych przez IORP;”;

d)dodaje się pkt 20, 21 i 22 w brzmieniu:

„20) »usługodawca« oznacza instytucję, której IORP zleciła na zasadzie outsourcingu działalność objętą niniejszą dyrektywą;

21) »indywidualny produkt emerytalny« oznacza indywidualny produkt emerytalny zdefiniowany w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238*.

22) »system monitorowania uprawnień emerytalnych« oznacza narzędzie cyfrowe, zazwyczaj bezpieczny portal internetowy lub aplikację mobilną, które zapewnia osobom fizycznym przegląd ich indywidualnych nabytych uprawnień emerytalnych oraz prognozy dotyczące przyszłych świadczeń w ramach programów emerytalnych, których dana osoba jest uczestnikiem lub beneficjentem.

__________

*    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (Dz.U. L 198 z 25.7.2019, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2019/1238/oj).”;

8)art. 7 akapit drugi otrzymuje brzmienie:

„W przypadku gdy zgodnie z prawem krajowym IORP są uprawnione do oferowania indywidualnych produktów emerytalnych, wszystkie aktywa i pasywa odpowiadające działalności w zakresie oferowania indywidualnych programów emerytalnych są wyodrębniane, bez możliwości przeniesienia tych aktywów i pasywów na inną działalność instytucji w zakresie programów emerytalnych.”;

9)dodaje się art. 8a w brzmieniu:

„Artykuł 8a
Prawo przedsiębiorczości i swoboda świadczenia usług

1.    IORP mogą świadczyć usługi w całej Unii zgodnie z art. 11 i 11a.

2.    Państwa członkowskie nie mogą ograniczać IORP w zakresie zakładania działalności na ich terytorium.”;

10)w art. 9 wprowadza się następujące zmiany:

a)tytuł otrzymuje brzmienie:

„Zezwolenie”;

b)ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.    Państwa członkowskie, w odniesieniu do każdej IORP, której zarząd znajduje się na ich terytoriach, zapewniają, aby IORP uzyskała zezwolenie właściwego organu i została wpisana do rejestru krajowego.

Zarząd znajduje się w miejscu, w którym podejmowane są główne decyzje strategiczne IORP.

Państwa członkowskie wymagają, aby właściwe organy przeprowadzały ocenę ostrożnościową w ramach udzielania zezwoleń IORP. W ocenie uwzględnia się charakter, skalę i złożoność działalności danej IORP.

IORP ubiegające się o zezwolenie przygotowują i przedkładają właściwemu organowi biznesplan dotyczący ich całej planowanej działalności, wyszczególniający dostępne zasoby finansowe na pokrycie bieżących i przyszłych kosztów operacyjnych. Biznesplan zawiera prognozy przychodów i kosztów IORP w okresie obejmującym co najmniej trzy lata oraz podział kosztów operacyjnych IORP, w tym, w stosownych przypadkach, koszty dystrybucji i nabycia oraz wszelkie inne elementy, które mają pomóc właściwym organom w ocenie zgodności z wymogami operacyjnymi.

Późniejsze zatwierdzenie jednego lub większej liczby instytucji finansujących nie wymaga od IORP poddania się nowej procedurze udzielania zezwolenia.”;

c)dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a.    Każdej decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności towarzyszy dokładne uzasadnienie i informuje się o niej daną IORP.

Bez uszczerbku dla art. 48 ust. 9 każde państwo członkowskie zapewnia prawo do odwołania się do sądu, w przypadku gdy jego właściwe organy nie rozpatrzą wniosku o udzielenie zezwolenia w terminie sześciu miesięcy od daty jego otrzymania.”;

11)dodaje się art. 9a w brzmieniu:

„Artykuł 9a
IORP, w których uczestniczy wiele instytucji finansujących

Państwa członkowskie zapewniają IORP możliwość obsługi różnych programów emerytalnych, w tym programów o różnej polityce inwestycyjnej, oraz przyjmowania finansowania ze strony wielu instytucji finansujących w ramach tego samego programu emerytalnego.

Akapit pierwszy pozostaje bez uszczerbku dla decyzji państwa członkowskiego wymagającej, aby programy obejmujące wiele instytucji finansujących były obsługiwane na podstawie dyrektywy 2009/138/WE.”;

12)w art. 10 wprowadza się następujące zmiany:

a)w ust. 1 dodaje się lit. c) w brzmieniu:

„c) aby IORP posiadała wystarczające zasoby finansowe na pokrycie swoich bieżących i przyszłych kosztów operacyjnych.”;

b)dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3.    EIOPA wydaje wytyczne, zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) nr 1094/2010, w sprawie oceny ostrożnościowej, którą należy przeprowadzić w ramach udzielania zezwolenia IORP, a także w sprawie wymogów określonych w tytułach II i III.”;

13)w art. 11 wprowadza się następujące zmiany:

a)uchyla się ust. 2;

b)ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„3.    Rodzime państwo członkowskie zapewnia, aby IORP powiadomiła swój właściwy organ o zamiarze prowadzenia działalności transgranicznej.

Państwa członkowskie wymagają od IORP dostarczenia następujących informacji w ramach powiadomienia:

a) nazwa przyjmującego państwa członkowskiego lub państw członkowskich, którą określają w stosownych przypadkach instytucja finansująca lub instytucje finansujące;

b) nazwa instytucji finansującej lub instytucji finansujących i miejsce, w którym znajduje się ich zarząd;

c) główne cechy charakterystyczne programu emerytalnego lub programów emerytalnych, jakie mają być obsługiwane dla instytucji finansującej lub instytucji finansujących.

4.    Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego, który został powiadomiony zgodnie z ust. 3 i nie wydał uzasadnionej decyzji, w której stwierdził, że struktura administracyjna lub sytuacja finansowa IORP bądź nieposzlakowana opinia i kwalifikacje zawodowe lub doświadczenie osób kierujących IORP są niezgodne z proponowaną działalnością transgraniczną, przekazał informacje, o których mowa w ust. 3, właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego w terminie dwóch miesięcy od otrzymania tych informacji. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego niezwłocznie potwierdził otrzymanie tych informacji. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego poinformował IORP na piśmie o otrzymaniu informacji przez właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego.

Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego wydał uzasadnioną decyzję, o której mowa w akapicie pierwszym, w terminie jednego miesiąca od otrzymania wszystkich informacji, o których mowa w ust. 3.”;

c)ust. 6 i 7 otrzymują brzmienie:

„6.    IORP prowadząca działalność transgraniczną podlega wprowadzonym przez przyjmujące państwo członkowskie wymogom dotyczącym przekazywania informacji, o których mowa w tytule IV, potencjalnym uczestnikom, uczestnikom i beneficjentom, których dotyczy ta działalność transgraniczna, z wyjątkiem informacji o świadczeniu emerytalnym, o której mowa w art. 38 i która podlega zharmonizowanym przepisom unijnym zgodnie z ust. 6 tego artykułu.

7.    Zanim IORP rozpocznie prowadzenie działalności transgranicznej, właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego, w terminie jednego miesiąca od otrzymania informacji, o których mowa w ust. 3, przygotowuje się do nadzoru nad odnośną działalnością transgraniczną. Przygotowanie to dotyczy wymogów prawa socjalnego i prawa pracy odnoszących się do pracowniczych programów emerytalnych, w ramach których musi być obsługiwany program emerytalny finansowany przez instytucję finansującą w przyjmującym państwie członkowskim, oraz wymogów przyjmującego państwa członkowskiego dotyczących przekazywania informacji określonych w tytule IV, które mają zastosowanie do działalności transgranicznej. Ponadto właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego informuje za pomocą środków, o których mowa w art. 59 ust. 3 i 4, właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego o przepisach prawnych, o których mowa w art. 59 ust. 1, mających zastosowanie na jego terytorium. Właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego niezwłocznie przekazuje te informacje IORP.”;

d)dodaje się ust. 9a w brzmieniu:

„9a.    Państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie procedury i formalności związane z działalnością i procedurami transgranicznymi można było łatwo dopełnić drogą elektroniczną.”;

e)ust. 10 otrzymuje brzmienie:

„10.    Właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego, który ma powody, by uznać, że IORP prowadząca działalność na jego terytorium nie spełnia wymogów prawa socjalnego i prawa pracy przyjmującego państwa członkowskiego dotyczących obszaru pracowniczych programów emerytalnych, niezwłocznie informuje o tym właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego.

Właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego podejmuje, w koordynacji z właściwym organem przyjmującego państwa członkowskiego, niezbędne kroki w celu zapewnienia, aby IORP zaprzestała stwierdzonych naruszeń.”;

f)w ust. 11 dodaje się akapity w brzmieniu:

„Państwa członkowskie zapewniają możliwość doręczania IORP na terytorium tych państw dokumentów prawnych koniecznych w przypadku wprowadzenia takich środków.

Ponadto właściwy organ rodzimego lub przyjmującego państwa członkowskiego może przekazać sprawę EIOPA oraz zwrócić się o pomoc zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1094/2010. W takim przypadku EIOPA może podjąć działania zgodnie z uprawnieniami powierzonymi mu na mocy tego artykułu.”;

g)dodaje się ust. 12 i 13 w brzmieniu:

„12.    Ust. 10 i 11 pozostają bez uszczerbku dla uprawnień przyjmujących państw członkowskich do wprowadzenia odpowiednich i niedyskryminacyjnych środków nadzwyczajnych mających na celu zapobieganie nieprawidłowościom lub karanie za nieprawidłowości popełnione na ich terytorium w sytuacjach, w których natychmiastowe działanie jest absolutnie niezbędne do ochrony praw uczestników i beneficjentów, oraz w przypadku gdy równoważne środki rodzimego państwa członkowskiego są niewystarczające lub ich brakuje. Uprawnienia te obejmują możliwość uniemożliwienia IORP, w zakresie, w jakim jest to absolutnie niezbędne, prowadzenia działalności w przyjmującym państwie członkowskim na rzecz instytucji finansującej.

13.    Każdy środek przyjęty zgodnie z ust. 10–13, obejmujący ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności IORP, musi zostać właściwie uzasadniony i niezwłocznie podany do wiadomości danej IORP. Właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego, który przyjmuje taki środek, informuje o nim również właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego oraz, w kontekście ust. 11 akapit trzeci, EIOPA.”;

14)dodaje się art. 11a w brzmieniu:

„Artykuł 11a
Zmiany w przekazanych informacjach

1.    Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku zmiany jakichkolwiek danych przekazanych na podstawie art. 11 ust. 3 lit. b) lub c) IORP pisemnie powiadomiła o tej zmianie właściwe organy rodzimego państwa członkowskiego i przyjmującego państwa członkowskiego co najmniej miesiąc przed dokonaniem zmiany, aby umożliwić właściwym organom rodzimego państwa członkowskiego i przyjmującego państwa członkowskiego wypełnienie ich odpowiednich obowiązków wynikających z art. 11.

2.    Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy uczestnicy i beneficjenci w pełni ponoszą ryzyko inwestycyjne, powiadamianie o jednej lub większej liczbie dodatkowych instytucji finansujących w ramach uprzednio zgłoszonego programu emerytalnego lub o nieistotnych zmianach cech charakterystycznych tego programu podlegało uproszczonej procedurze powiadamiania.”;

15)w art. 12 wprowadza się następujące zmiany:

a)dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a.    Państwa członkowskie zapewniają, aby IORP przenosząca udostępniła uczestnikom i beneficjentom, których to dotyczy, oraz, w stosownych przypadkach, ich przedstawicielom informacje o warunkach przeniesienia w odpowiednim czasie i przed złożeniem wniosku, o którym mowa w ust. 4.”;

b)ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.     Przeniesienie transgraniczne podlega uprzedniemu zatwierdzeniu przez:

a) zwykłą większość uczestników i beneficjentów, których ono dotyczy, lub, w stosownych przypadkach, zwykłą większość ich przedstawicieli; oraz

b) instytucję finansującą, w stosownych przypadkach.

Do celów akapitu pierwszego lit. a) zwykłą większość oblicza się na podstawie otrzymanych odpowiedzi.

Państwa członkowskie mogą postanowić, że aby przeniesienie mogło zostać zatwierdzone, musi zostać osiągnięty próg uczestnictwa wynoszący do 25 % uczestników i beneficjentów programu.”;

c)ust. 11 akapit drugi otrzymuje brzmienie:

„W przypadku gdy przeniesienie skutkuje działalnością transgraniczną, właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego IORP przenoszącej informuje również właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego IORP przyjmującej o wymogach prawa socjalnego i prawa pracy dotyczących pracowniczych programów emerytalnych, zgodnie z którymi należy obsługiwać program emerytalny, i o wymogach przyjmującego państwa członkowskiego dotyczących przekazywania informacji określonych w tytule IV, które mają zastosowanie do działalności transgranicznej. Informacje te przekazuje się w ciągu następnych czterech tygodni.”;

16)dodaje się art. 12a w brzmieniu:

„Artykuł 12a
Przeniesienia krajowe

Państwa członkowskie zapewniają, aby przeniesienia między IORP, które wykonują działalność na podstawie zezwolenia w tym samym państwie członkowskim, całości lub części zobowiązań programu emerytalnego, rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz innych zobowiązań i praw, a także związanych z nimi aktywów lub ich ekwiwalentów pieniężnych, podlegały prostym i przejrzystym procedurom zapewniającym ochronę uczestników i beneficjentów oraz stałe należyte zarządzanie danymi programami emerytalnymi.

Takie przeniesienia wymagają uprzedniego zatwierdzenia przez właściwy organ, który weryfikuje co najmniej wszystkie następujące elementy:

a) czy przedłożone informacje są kompletne i dokładne;

b)czy struktura administracyjna, sytuacja finansowa oraz nieposzlakowana opinia lub kwalifikacje zawodowe i doświadczenie osób, które faktycznie zarządzają danymi IORP, są zgodne z proponowanym przeniesieniem;

c) czy długoterminowe interesy uczestników i beneficjentów są odpowiednio chronione;

d) czy aktywa, które mają zostać przeniesione, są wystarczające i odpowiednie do pokrycia powiązanych zobowiązań, rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz innych zobowiązań i praw.

W przypadku gdy państwo członkowskie uzależnia przeniesienia krajowe od uprzedniej zgody uczestników i beneficjentów, których one dotyczą, procedura zgody nie może być bardziej rygorystyczna niż procedura określona w art. 12 ust. 3.”;

17)art. 13 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1.    Rodzime państwo członkowskie zapewnia, aby IORP obsługujące programy emerytalne zawsze ustalały, w odniesieniu do pełnego zakresu ich pracowniczych programów emerytalnych oraz, jeżeli zezwala na to prawo krajowe, systemów emerytur indywidualnych dystrybuowanych za pośrednictwem IORP, dostateczną wartość pasywów odpowiadającą zobowiązaniom finansowym, które wynikają z ich portfela istniejących umów emerytalnych.

2.    Rodzime państwo członkowskie zapewnia, aby IORP obsługujące programy emerytalne, które zapewniają pokrycie biometrycznych rodzajów ryzyka lub gwarantują wyniki inwestycyjne albo dany poziom świadczeń, utworzyły wystarczające rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w odniesieniu do pełnego zakresu takich programów.”;

18)w art. 14 wprowadza się następujące zmiany:

a)w ust. 2 wprowadza się następujące zmiany:

(i)w akapicie pierwszym formuła wprowadzająca otrzymuje brzmienie:

„Rodzime państwa członkowskie zapewniają, aby ich właściwe organy posiadały niezbędne uprawnienia zezwalające IORP, przez ograniczony czas, na posiadanie niewystarczających aktywów dla pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. W takim przypadku właściwe organy wymagają, aby IORP przyjęła konkretny i możliwy do realizacji plan naprawczy wraz z harmonogramem w celu zapewnienia, aby wymogi określone w ust. 1 były ponownie spełnione. Plan podlega następującym warunkom:”;

(ii)dodaje się akapit w brzmieniu:

„Ograniczony czas, o którym mowa w formule wprowadzającej akapitu pierwszego, określa się w prawie krajowym i w żadnym przypadku nie przekracza on dziesięciu lat.”;

b)uchyla się ust. 3;

19)w art. 16 wprowadza się następujące zmiany:

a)ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.    Państwa członkowskie wymagają od wszystkich IORP, o których mowa w art. 15 ust. 1, wykonujących działalność na podstawie zezwolenia na ich terytoriach, utrzymywania odpowiedniego dostępnego marginesu wypłacalności w odniesieniu do całej ich działalności, na poziomie co najmniej równym wymogom określonym w niniejszej dyrektywie w celu zapewnienia długoterminowej stabilności pracowniczych programów emerytalnych oraz, jeżeli zezwala na to prawo krajowe, wizji świadczeń indywidualnych.”;

b)ust. 4 akapit drugi otrzymuje brzmienie:

„Wielkość, o której mowa w akapicie pierwszym lit. a), nie może przekroczyć 3,5 % sumy różnic między odpowiednimi sumami kapitału działalności z zakresu ubezpieczeń na życie, pracowniczych programów emerytalnych oraz, jeżeli zezwala na to prawo krajowe, działalności w zakresie indywidualnych programów emerytalnych, z jednej strony, a rezerwami matematycznymi dla wszystkich polis, dla których możliwe jest stosowanie metody Zillmera, z drugiej strony. Różnicę tę pomniejsza się o kwotę niezamortyzowanych kosztów uzyskania, zaksięgowaną jako aktywa.”;

20)w art. 17 dodaje się ust. 7 w brzmieniu:

„7.    Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 64a w celu zmiany liczb i wartości procentowych, o których mowa w niniejszym artykule i art. 18.”;

21)dodaje się art. 18a w brzmieniu:

„Artykuł 18a
Wewnętrzne testy warunków skrajnych

1.    Właściwe organy rodzimych państw członkowskich wymagają, aby IORP obsługujące programy emerytalne, w przypadku gdy sama IORP, a nie instytucja finansująca, ponosi zobowiązania z tytułu pokrycia biometrycznych rodzajów ryzyka lub gwarantuje określony wynik działalności inwestycyjnej lub dany poziom świadczeń, przeprowadzały test warunków skrajnych co najmniej raz na trzy lata w celu oceny ich zdolności do wywiązania się ze swoich zobowiązań wobec uczestników i beneficjentów, w tym w scenariuszach przedstawiających niekorzystny rozwój sytuacji rynkowej i demograficznej.

Niezależnie od akapitu pierwszego właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego jest uprawniony do wymagania od IORP częstszego przeprowadzania testów warunków skrajnych, przynajmniej w przypadku gdy wyniki testów warunków skrajnych z poprzednich lat wskazują na ryzyko braku wystarczających i odpowiednich aktywów służących pokryciu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w ciągu najbliższych dziesięciu lat.

Państwa członkowskie mogą również wymagać, aby IORP oceniła, czy jej prognozowany dostępny margines wypłacalności przekracza jej wymagany margines wypłacalności lub, w stosownych przypadkach, wyższy poziom ustawowych funduszy własnych wymagany na mocy prawa krajowego zgodnie z art. 15.

2.    Do celów ust. 1 IORP sporządzają prognozy aktywów i pasywów na najbliższe dziesięć lat obrotowych, licząc od daty ostatniego sprawozdania finansowego, w ramach każdego z następujących scenariuszy:

a)scenariusz odniesienia rozszerzający warunki ekonomiczne panujące na dzień sporządzenia ostatniego sprawozdania finansowego;

b)niekorzystny scenariusz stałego względnego spadku stóp procentowych o 40 % lub bezwzględnego spadku o 0,75 punktu procentowego, w zależności od tego, który z tych scenariuszy jest bardziej dotkliwy, przy czym stopy procentowe nie spadną poniżej 0 % ani nie przekroczą 3,5 %;

c)niekorzystny scenariusz spadku zwrotów z inwestycji w aktywa niepodlegające amortyzacji o 30 %;

d)spadek współczynników śmiertelności uczestników i beneficjentów w każdym wieku o 10 %.

Na zasadzie odstępstwa od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą wymagać od IORP:

a)sporządzania prognoz na okres dłuższy niż dziesięć lat obrotowych;

b)przeprowadzania prognoz w niekorzystnych scenariuszach, które są bardziej dotkliwe niż scenariusze określone w akapicie pierwszym lit. b), c) lub d);

c)przeprowadzenia prognoz w dodatkowych scenariuszach warunków skrajnych.

3    Jeżeli wyniki testu warunków skrajnych, o którym mowa w ust. 1, wskazują, że w ramach któregokolwiek ze scenariuszy, o których mowa w ust. 2, IORP posiadałaby albo niewystarczające aktywa dla pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, albo, w stosownych przypadkach, niewystarczający dostępny margines wypłacalności dla pokrycia wymaganego marginesu wypłacalności lub jakiegokolwiek wyższego poziomu ustawowych funduszy własnych wymaganych na mocy prawa krajowego zgodnie z art. 15 na dowolny rok objęty prognozą, państwa członkowskie zapewniają, aby właściwy organ wymagał od IORP przedłożenia planu konwergencji.

W tym planie konwergencji określa się środki, które IORP zamierza wprowadzić w celu przywrócenia, w horyzoncie prognozy, swojej zdolności do utrzymywania wystarczających aktywów dla pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych lub, w stosownych przypadkach, posiadania dostępnego marginesu wypłacalności przekraczającego wymagany margines wypłacalności, we wszystkich scenariuszach, o których mowa w ust. 2.

Państwa członkowskie zapewniają, aby IORP przedłożyła właściwemu organowi plan konwergencji w terminie trzech miesięcy od daty przeprowadzenia testu warunków skrajnych.

W przypadku nieprzedłożenia planu konwergencji w terminie trzech miesięcy lub w przypadku gdy plan konwergencji nie zawiera wiarygodnych działań mających na celu zaradzenie stwierdzonemu niepełnemu finansowaniu lub, w stosownych przypadkach, niewystarczającemu poziomowi dostępnego marginesu wypłacalności w teście warunków skrajnych, państwa członkowskie zapewniają właściwym organom uprawnienia do wymagania od IORP posiadania wyższego dostępnego marginesu wypłacalności.

4.    Ust. 3 nie ma zastosowania w przypadku, gdy zgodnie z art. 14 ust. 2 IORP może posiadać, na określony czas, niewystarczające aktywa dla pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. W takim przypadku państwa członkowskie zapewniają, aby plan naprawczy przyjęty na podstawie art. 14 ust. 2 odzwierciedlał wynik testu warunków skrajnych, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz, w razie potrzeby, był odpowiednio aktualizowany, w szczególności przy określaniu środków i okresu przywrócenia pełnego finansowania.

5.    Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1–3, jeżeli wymagają od IORP zlokalizowanych na ich terytorium utrzymywania ustawowych funduszy własnych przekraczających wymagany margines wypłacalności, o którym mowa w art. 17, pod warunkiem że wymogi dotyczące takich ustawowych funduszy własnych są oparte na analizie ryzyka, przynajmniej w odniesieniu do ryzyka rynkowego i ryzyka długowieczności.”;

22)w art. 19 wprowadza się następujące zmiany:

a)w ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:

a)formuła wprowadzająca otrzymuje brzmienie:

„1.    Państwa członkowskie wymagają od IORP wykonujących działalność na podstawie zezwolenia na ich terytoriach, aby inwestowały zgodnie z zasadą »ostrożnego inwestora«, w szczególności zgodnie z następującymi regułami:”;

b)lit. b) otrzymuje brzmienie:

„b) w myśl zasady »ostrożnego inwestora« IORP uwzględniają w swoich decyzjach inwestycyjnych ryzyka dla zrównoważonego rozwoju zdefiniowane w art. 2 pkt 22 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088* i w tym celu IORP uwzględniają potencjalny długoterminowy wpływ swojej strategii inwestycyjnej i swoich decyzji inwestycyjnych na czynniki zrównoważonego rozwoju zdefiniowane w art. 2 pkt 24 rozporządzenia (UE) 2019/2088. Odbywa się to w sposób proporcjonalny, z uwzględnieniem charakteru, skali i złożoności działalności IORP.”;

c)lit. d) otrzymuje brzmienie:

„d) aktywa są inwestowane głównie na rynkach regulowanych, MTF lub OTF;”;

b)dodaje się ust. 1a–1d w brzmieniu:

„1a.    Państwa członkowskie wymagają, aby w odniesieniu do całego portfela aktywów IORP inwestowały wyłącznie w aktywa i instrumenty, których ryzyka dana IORP jest w stanie właściwie określić, mierzyć, monitorować, którymi może właściwie zarządzać, które może właściwie kontrolować i w których zakresie może prowadzić sprawozdawczość oraz które jest w stanie odpowiednio uwzględnić w ocenie swoich ogólnych potrzeb w zakresie finansowania oraz w ocenie ryzyka dla uczestników i beneficjentów związanego z wypłatą ich świadczeń emerytalnych zgodnie z art. 28.

1b.    Państwa członkowskie wymagają, aby aktywa utrzymywane w celu pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych również były inwestowane w sposób odpowiedni do charakteru i czasu trwania zobowiązań zaciągniętych przez IORP.

1c.    Państwa członkowskie wymagają, aby decyzje inwestycyjne IORP odzwierciedlały preferencje uczestników i beneficjentów w zakresie zrównoważonego rozwoju, w przypadku gdy IORP są w stanie ocenić te preferencje uczestnictwa, oraz w zakresie, w jakim preferencje te są zgodne z zasadami inwestycyjnymi określonymi w ust. 1.

1d.    Do celów ust. 1c preferencje w zakresie zrównoważonego rozwoju oznaczają wybór uczestnika, beneficjenta lub potencjalnego uczestnika dotyczący tego, czy – i w jakim zakresie – do jego inwestycji należy włączyć co najmniej jeden z następujących instrumentów finansowych:

a)instrument finansowy, w odniesieniu do którego klient lub potencjalny klient określa, że określona minimalna część ma zostać zainwestowana w zrównoważone środowiskowo inwestycje w rozumieniu w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852**;

b)instrument finansowy, w odniesieniu do którego klient lub potencjalny klient określa, że określona minimalna część ma zostać zainwestowana w zrównoważone inwestycje w rozumieniu art. 2 pkt 17 rozporządzenia (UE) 2019/2088;

c)instrument finansowy, który uwzględnia główne niekorzystne skutki dla czynników zrównoważonego rozwoju zgodnie z definicją w art. 2 pkt 24 rozporządzenia (UE) 2019/2088, w przypadku gdy elementy jakościowe lub ilościowe wskazujące na to uwzględnienie są ustalane przez klienta lub potencjalnego klienta.”;

c)ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„Zgodnie z przepisami ust. 1–5 państwa członkowskie mogą upoważnić właściwy organ, w odniesieniu do IORP wykonujących działalność na podstawie zezwolenia na ich terytoriach, do ustanowienia bardziej szczegółowych reguł, pod warunkiem że są one uzasadnione względami ostrożnościowymi.

Wszelkie takie reguły stosuje się wyłącznie w przypadku, gdy ryzyko inwestycyjne ponoszą uczestnicy i beneficjenci. W takich przypadkach nie stawia się jednak IORP przeszkód w:

a) inwestowaniu do 70 % aktywów stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych lub całego portfela w odniesieniu do programów, w których uczestnicy ponoszą ryzyko inwestowania w akcje, zbywalne papiery wartościowe traktowane jako udziały i obligacje korporacyjne dopuszczone do obrotu na rynkach regulowanych lub w ramach MTF lub OTF i decydowaniu o relatywnej wadze tych papierów wartościowych w ich portfelu inwestycyjnym;

b) inwestowaniu do 30 % aktywów stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w aktywa denominowane w walutach innych niż pasywa;

c) inwestowaniu w instrumenty o długoterminowym horyzoncie inwestycyjnym, które nie znajdują się w obrocie na rynkach regulowanych, MTF lub OTF;

d) inwestowaniu w instrumenty emitowane lub gwarantowane przez EBI w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, europejskich długoterminowych funduszy inwestycyjnych, europejskich funduszy na rzecz przedsiębiorczości społecznej i europejskich funduszy venture capital.”;

d)uchyla się ust. 7 i 8;

___________________________________________

*    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych (Dz.U. L 317 z 9.12.2019, s. 1, ELI:  http://data.europa.eu/eli/reg/2019/2088/oj ).;

**    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088 (Dz.U. L 198 z 22.6.2020, s. 13, ELI:  http://data.europa.eu/eli/reg/2020/852/oj ).

23)w art. 21 wprowadza się następujące zmiany:

a)ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.    Państwa członkowskie nakładają na wszystkie IORP wymóg wprowadzenia skutecznego systemu zarządzania, który zapewnia należyte i ostrożne zarządzanie prowadzoną działalnością. System ten obejmuje co najmniej:

a)właściwą i przejrzystą strukturę organizacyjną, w której zakresy odpowiedzialności są jasno przypisane i odpowiednio podzielone;

b)skuteczny system zapewniający przekazywanie informacji i zarządzanie konfliktami interesów.

Ten system zarządzania zapewnia, aby przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych uwzględniane były czynniki środowiskowe, społeczne i czynniki związane z zarządzaniem w odniesieniu do aktywów inwestycyjnych, i podlega regularnym przeglądom wewnętrznym.

Takie przeglądy wewnętrzne obejmują ocenę adekwatności składu, skuteczności i zarządzania wewnętrznego organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego z uwzględnieniem charakteru, skali i złożoności ryzyk właściwych dla działalności danej IORP.”;

b)ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„3.    Państwa członkowskie zapewniają, aby IORP ustanawiały i stosowały sporządzone na piśmie zasady dotyczące zarządzania ryzykiem, kontroli wewnętrznej, audytu wewnętrznego, wynagrodzeń oraz, w stosownych przypadkach, działań aktuarialnych i outsourcingu, oraz aby zasady te były wdrażane. Te sporządzone na piśmie zasady podlegają uprzedniemu zatwierdzeniu przez organ zarządzający lub nadzorczy IORP oraz przeglądowi przynajmniej co trzy lata i dostosowuje się je do wszelkich istotnych zmian w systemie lub obszarze, którego dotyczą.

4.    Państwa członkowskie zapewniają, aby IORP miały efektywny system kontroli wewnętrznej. System ten obejmuje procedury administracyjne i księgowe, organizację kontroli wewnętrznej, odpowiednie ustalenia w zakresie raportowania na wszystkich szczeblach IORP oraz funkcję zgodności z przepisami.”;

c)dodaje się ust. 4a w brzmieniu:

„4a. Funkcja zgodności z przepisami obejmuje doradzanie organowi administrującemu, zarządzającemu lub nadzorczemu w kwestiach zgodności z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi przyjętymi zgodnie z niniejszą dyrektywą. Obejmuje ona również ocenę możliwego wpływu wszelkich zmian otoczenia prawnego na operacje danej IORP oraz wskazanie i ocenę ryzyka związanego z przestrzeganiem przepisów.”;

d)w ust. 6 skreśla się zdania drugie i trzecie;

e)dodaje się ust. 7–10 w brzmieniu:

„7.    W przypadku potencjalnego lub rzeczywistego konfliktu interesów wynikającego ze stosunków między IORP a usługodawcą IORP państwa członkowskie wymagają, aby osoby, które faktycznie zarządzają IORP, podejmowały niezależne decyzje wyłącznie w interesie uczestników i beneficjentów.

8.    Państwa członkowskie wymagają, aby IORP oraz, w stosownych przypadkach, ich odpowiednie komitety ds. nominacji uwzględniały szeroki zestaw cech i kompetencji przy wyborze członków organu zarządzającego lub nadzorczego w celu zapewnienia zrównoważonej reprezentacji kobiet i mężczyzn.

Państwa członkowskie wymagają, aby IORP oraz, w stosownych przypadkach, ich odpowiednie komitety ds. nominacji wprowadziły politykę promującą różnorodność i inkluzywność w organie zarządzającym lub nadzorczym. Polityka ta uwzględnia, w stosownych przypadkach, fakt, że w skład organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego wchodzą przedstawiciele partnerów społecznych, i jest stosowana w sposób proporcjonalny do charakteru, skali i złożoności działalności IORP.

Państwa członkowskie wymagają również, aby polityka ta określała indywidualne cele ilościowe związane z równowagą płci w sposób proporcjonalny do charakteru, skali i złożoności działalności IORP. Cel ten uwzględnia członków organu zarządzającego lub nadzorczego wybranych przez instytucję finansującą IORP i nie ma zastosowania do IORP, w przypadku których liczba członków organu zarządzającego lub nadzorczego wybranych przez instytucję finansującą IORP nie przekracza trzech.

9.    Państwa członkowskie wymagają, aby IORP podawały do wiadomości publicznej w sprawozdaniach rocznych cel dotyczący zrównoważonej pod względem płci reprezentacji niedostatecznie reprezentowanej płci w organie zarządzającym lub nadzorczym, politykę dotyczącą sposobu zwiększenia liczby osób niedostatecznie reprezentowanej płci w organie zarządzającym lub nadzorczym oraz jej realizację.

10.    Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy dysponowały odpowiednimi środkami, metodami i uprawnieniami w zakresie weryfikacji systemu zarządzania IORP oraz oceny wskazanych przez te IORP nowych ryzyk, które mogą mieć wpływ na ich dobrą kondycję finansową.

Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy były uprawnione do żądania poprawy i wzmocnienia systemu zarządzania tak, aby zapewniona była zgodność z wymogami określonymi w art. 20–32.”;

24)w art. 22 wprowadza się następujące zmiany:

a)ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.    Państwa członkowskie wymagają, aby IORP zapewniały spełnianie przez osoby, które faktycznie zarządzają IORP, organy administrujące, zarządzające lub nadzorcze, osoby, które pełnią kluczowe funkcje oraz, w stosownych przypadkach, osoby lub podmioty, którym zlecono kluczową funkcję w drodze outsourcingu zgodnie z art. 31, następujących wymogów przy wykonywaniu swoich zadań:

a) wymóg kompetencji:

(i) w przypadku osób, które faktycznie zarządzają IORP, oznacza to, że ich kwalifikacje, wiedza i doświadczenie są odpowiednie, aby umożliwić im zapewnienie należytego i ostrożnego zarządzania IORP, co obejmuje wiedzę i kompetencje umożliwiające im przeciwdziałanie poszczególnym poziomom ryzyka, na które narażeni są uczestnicy i beneficjenci, w zależności od charakteru programów, do których należą;

(ii) w przypadku osób, które pełnią kluczowe funkcje aktuarialne lub związane z audytem wewnętrznym, oznacza to, że ich kwalifikacje zawodowe, wiedza i doświadczenie są odpowiednie, aby umożliwić im właściwe wykonywanie ich kluczowych funkcji;

(iii) w przypadku osób, które pełnią inne kluczowe funkcje, oznacza to, że ich kwalifikacje, wiedza i doświadczenie są odpowiednie, aby umożliwić im właściwe wykonywanie ich kluczowych funkcji;

(iv) w przypadku organów administrujących, zarządzających lub nadzorczych oznacza to, że kwalifikacje, wiedza i doświadczenie ich członków są zbiorczo odpowiednie, aby umożliwić wykonywanie ich obowiązków;

b) wymóg reputacji: osoby te cieszą się nieposzlakowaną opinią i są uczciwe.”;

b)dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu:

„1a.    Państwa członkowskie wymagają, aby IORP powiadamiały swoje właściwe organy o wszelkich zmianach tożsamości osób, o których mowa w ust. 1, wraz z uzasadnieniem tych zmian oraz wszelkimi informacjami potrzebnymi do oceny, czy nowo wyznaczone osoby spełniają wymogi dotyczące kompetencji i reputacji.

1b.    Państwa członkowskie wymagają, aby IORP powiadamiały swoje właściwe organy, jeżeli którakolwiek z osób, o których mowa w ust. 1, przestała spełniać wymogi określone w tym ustępie lub została z tego powodu zastąpiona.”;

c)ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2.    Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy były zdolne ustalić, czy osoby, o których mowa w ust. 1, spełniają na bieżąco wymogi określone w ust. 1 oraz czy istnieją jakiekolwiek faktyczne lub potencjalne konflikty interesów, a także ustalić, w jaki sposób zapobiega się takim konfliktom interesów lub nimi zarządza.”;

d)dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a.    W przypadku gdy osoba, która faktycznie zarządza IORP lub pełni inne kluczowe funkcje, nie spełnia wymogów określonych w ust. 1, właściwe organy są uprawnione do zażądania od IORP usunięcia takiej osoby z tego stanowiska.”;

25)w art. 23 ust. 3 dodaje się lit. h) oraz i) w brzmieniu:

„h) w polityce wynagrodzeń określa się, w jaki sposób IORP uwzględnia włączenie ryzyk dla zrównoważonego rozwoju zdefiniowanych w art. 2 pkt 22 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 do systemu zarządzania ryzykiem;

i)polityka i praktyki w zakresie wynagrodzeń są obiektywne i niedyskryminacyjne oraz opierają się na zasadzie równości wynagrodzeń dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę lub pracę takiej samej wartości dla kobiet i mężczyzn.”;

26)w art. 25 ust. 2 formuła wprowadzająca otrzymuje brzmienie:

„System zarządzania ryzykiem obejmuje – w sposób proporcjonalny do charakteru, skali i złożoności działalności IORP – rodzaje ryzyka, które mogą wystąpić w IORP lub przedsiębiorstwach, którym – w stosownych przypadkach – zlecono w drodze outsourcingu zadania lub działalność IORP co najmniej w następujących obszarach:”;

27)art. 26 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 26
Funkcja audytu wewnętrznego

1.    Państwa członkowskie wymagają, aby IORP zapewniały skuteczną funkcję audytu wewnętrznego w sposób proporcjonalny do charakteru, skali i złożoności ich działalności.

Funkcja audytu wewnętrznego obejmuje ocenę adekwatności i skuteczności systemu kontroli wewnętrznej i innych elementów systemu zarządzania, w tym, w stosownych przypadkach, działalność zleconą w drodze outsourcingu.

2.    O wszelkich wynikach i zaleceniach audytu wewnętrznego informowany jest organ administrujący, zarządzający lub nadzorczy, który określa, jakie działania mają zostać podjęte w odniesieniu do poszczególnych wyników i zaleceń audytu wewnętrznego, oraz zapewnia wykonanie tych działań.”;

28)w art. 28 wprowadza się następujące zmiany:

a)w ust. 1 dodaje się akapit w brzmieniu: