KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 3.9.2025

COM(2025) 463 final

2025/0255(COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ustanawiające program „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 i uchylające rozporządzenie (UE) 2021/693

{SEC(2025) 547 final} - {SWD(2025) 550 final} - {SWD(2025) 551 final}

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

Niniejszy wniosek przewiduje datę rozpoczęcia stosowania od dnia 1 stycznia 2028 r. i jest przedstawiany Unii składającej się z 25 państw członkowskich. W przypadku Irlandii i Danii zastosowanie mają postanowienia protokołów nr 21 i 22 załączonych do Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), jak przedstawiono w sekcji dotyczącej zmiennej geometrii na stronie 8.

·Przyczyny i cele

Art. 3 TUE stanowi, że „Unia zapewnia swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości”. Sprawiedliwość jest ściśle powiązana z wartościami Unii zapisanymi w art. 2 TUE. Te podstawowe wartości zakładają konieczność istnienia niezależnych organów sądowych działających w ramach skutecznych i wysokiej jakości systemów wymiaru sprawiedliwości zdolnych do ochrony praw podstawowych i wolności gwarantowanych przez prawo Unii, w szczególności poprzez zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości osobom podejrzanym, oskarżonym, osobom, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania (ENA), oraz ofiarom przestępstw. Sama niezależność sądownictwa wynika ze wspólnych tradycji konstytucyjnych wszystkich państw członkowskich, z zasady państwa prawnego, o której mowa w art. 2 TUE, obowiązku ustanowienia przez państwa członkowskie środków niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii zgodnie z art. 19 TUE, oraz z prawa podstawowego do skutecznego środka prawnego przed sądem, zapisanego w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). Dobrze funkcjonująca unijna przestrzeń sprawiedliwości – oparta na skutecznych, wydajnych i odpornych krajowych systemach wymiaru sprawiedliwości – jest nie tylko zgodna z wartościami Unii, ale również niezbędna do zapewnienia prosperującego rynku wewnętrznego, a ponadto jest warunkiem koniecznym wzrostu gospodarczego i konkurencyjności.

W ostatnich latach UE połączyła szereg instrumentów w celu stworzenia unijnej przestrzeni sprawiedliwości opartej na wzajemnym zaufaniu. Przyjęto i poparto szereg inicjatyw ustawodawczych i politycznych 1 – również dzięki specjalnemu finansowaniu unijnemu.

W 2014 r. zapoczątkowano program „Sprawiedliwość”, który od tego czasu aktywnie wspiera tworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości poprzez rozwijanie współpracy sądowej opartej na wzajemnym uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń sądowych. Program sprzyja również przestrzeganiu przez państwa członkowskie zasady praworządności i praw podstawowych oraz wspiera właściwe funkcjonowanie niezależnych systemów sądowych. Dzięki temu w całej UE odnotowano wymierne postępy: wzrosła na przykład skuteczność krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości, a prawnicy praktycy są obecnie lepiej poinformowani i przygotowani do stosowania odpowiedniego dorobku prawnego UE, np. w zakresie stosowania procedur i mechanizmów transgranicznej współpracy sądowej. Jednocześnie stale poprawia się praktyczna ochrona i propagowanie praw dziecka oraz innych grup szczególnie wrażliwych (takich jak osoby z niepełnosprawnościami) uczestniczących w postępowaniach sądowych.

Poczyniono znaczne postępy 2 , jednak stworzenie skutecznej, wydajnej, dostępnej, odpornej i cyfrowej unijnej przestrzeni sprawiedliwości, opartej na zasadzie praworządności, nadal pozostaje wyzwaniem. Konieczne są w związku z tym dalsze skoordynowane działania ze strony UE i jej państw członkowskich. W wytycznych politycznych na następną kadencję Komisji Europejskiej 2024–2029 przewodnicząca Ursula von der Leyen podkreśliła, że poszanowanie praworządności powinno pozostać „warunkiem koniecznym wykorzystywania funduszy UE” 3 . Podkreśla to kluczową rolę, jaką finansowanie UE odgrywa w stawianiu czoła utrzymującym się wyzwaniom.

Mimo zaangażowania UE, nieustannym wyzwaniem pozostaje ochrona i propagowanie praw podstawowych 4 . Prawa te – takie jak prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, a także ochrona sygnalistów i ich prawa do wolności wypowiedzi, związane z tym gwarancje proceduralne dla podejrzanych i oskarżonych, a także osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym ENA, oraz prawa ofiar – mają kluczowe znaczenie dla wymiaru sprawiedliwości i praworządności. Ich skuteczne wdrażanie ma zasadnicze znaczenie dla budowania zaufania do systemu wymiaru sprawiedliwości i zapewnienia wszystkim, w tym osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, możliwości skutecznego korzystania ze swoich praw w UE jako przestrzeni sprawiedliwości. Jak wynika jednak również z rocznego sprawozdania ze stosowania Karty za 2021 r., fragmentaryczne stosowanie prawa Unii i luki w ochronie prawnej 5 odzwierciedlają bieżące wyzwania w tym obszarze 6 .

W całej UE nierównomierne są postępy w zakresie cyfryzacji. Od cyfryzacji, w tym w sektorze wymiaru sprawiedliwości, w coraz większym stopniu uzależnione są wzrost gospodarczy i konkurencyjność UE. Narzędzia cyfrowe i sztuczna inteligencja (AI) mogą pomóc administracjom publicznym, w tym sądom, w świadczeniu szybszych, bardziej dostępnych i opłacalnych usług. Jednocześnie korzyści pod względem wygody i pewności prawa w kontekście transakcji transgranicznych przynosi korzystanie z kwalifikowanych usług zaufania, takich jak podpisy i pieczęcie elektroniczne. Staje się ono coraz bardziej istotne z punktu widzenia przejrzystych i wiarygodnych systemów wymiaru sprawiedliwości. Oczekuje się, że do dalszego wspierania cyfryzacji i budowania zaufania przyczyni się zapowiedziane wprowadzenie unijnych ram tożsamości cyfrowej oraz planowane europejskie portfele biznesowe. Skuteczne i przejrzyste systemy wymiaru sprawiedliwości zwiększają pewność prawa, przyciągają inwestycje i wzmacniają współpracę transgraniczną w sprawach cywilnych i karnych. Cyfryzacja zmniejsza obciążenia pracowników wymiaru sprawiedliwości, ułatwia dostęp do akt sądowych oraz umożliwia obywatelom i przedsiębiorstwom zdalny kontakt z sądami. Zwiększa to przejrzystość, oszczędza koszty i wspiera wydajność gospodarki. Cyfrowe systemy wymiaru sprawiedliwości są również bardziej odporne na kryzysy, co zapewnia ciągłość i wzmacnia zaufanie publiczne.

Szybko zmieniające się otoczenie gospodarcze, społeczne i geopolityczne, w tym pełnoskalowa wojna Rosji przeciwko Ukrainie, tworzy atmosferę niepewności i kreuje nowe wyzwania. Wyzwania, które dotyczą w szczególności unijnej przestrzeni sprawiedliwości, obejmują rosnące zagrożenia dla praworządności, różne formy poważnej przestępczości oraz przeszkody w dostępie do wymiaru sprawiedliwości i współpracy sądowej. Poszanowanie praworządności jest kluczowym wyznacznikiem przewidywalnego otoczenia biznesowego, które stymuluje inwestycje i innowacje, oraz istotnym czynnikiem branym pod uwagę przez przedsiębiorstwa prowadzące działalność transgraniczną. Poszanowanie praworządności zapewnia właściwe funkcjonowanie i odporność rynku wewnętrznego, umożliwia współpracę w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości opartą na wzajemnym zaufaniu i uznawaniu oraz jest warunkiem niezbędnym do uzyskania zgodności z zasadami należytego zarządzania finansami w ramach budżetu Unii. Poszanowanie praworządności jest niezbędne do skutecznego, jednolitego i przejrzystego stosowania prawa Unii oraz do zapewnienia równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Ułatwianie współpracy w odniesieniu do poszczególnych form poważnej przestępczości, takich jak korupcja, terroryzm i przestępstwa przeciwko środowisku, ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania praworządności i zaufania do podmiotów zarządzających instytucjami publicznymi.

Inne wyzwania obejmują utrzymujące się przeszkody we współpracy sądowej oraz w dostępie do wymiaru sprawiedliwości. Skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości, w tym za pośrednictwem środków cyfrowych, jest warunkiem wzrostu gospodarczego. Brak skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości wpływa na rozwój zarówno obywateli, jak i przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Źle funkcjonujące systemy wymiaru sprawiedliwości, charakteryzujące się nieskutecznością lub wysokimi kosztami, zniechęcają do prowadzenia działalności gospodarczej, utrudniając tym samym wzrost gospodarczy 7 . Jedną z głównych przeszkód jest fakt, że komunikacja w transgranicznych postępowaniach sądowych nadal bardzo często odbywa się w formie papierowej, co prowadzi do niepotrzebnych opóźnień i kosztów. Jedną z przyczyn jest różne tempo cyfryzacji krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości oraz niedostateczna interoperacyjność krajowych systemów informatycznych państw członkowskich, a także systemów krajowych oraz agencji i organów UE w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (WSiSW). Niezależnie od tego aspektu, nadal występują opóźnienia i niedociągnięcia w procedurach transgranicznej współpracy sądowej. Problemem, zwłaszcza w kontekście transgranicznym, nadal jest dostęp do wymiaru sprawiedliwości – tj. możliwość każdej osoby do poszukiwania i uzyskania sprawiedliwego rozwiązania problemów prawnych za pośrednictwem szeregu usług prawnych i sądowych, w sposób zgodny z prawami podstawowymi, w tym dostęp do wiarygodnych informacji prawnych i skuteczne korzystanie z gwarancji proceduralnych. Dotyczy to osób fizycznych, takich jak ofiary i osoby podejrzane lub oskarżone o popełnienie przestępstwa, oraz przedsiębiorstw. Ponadto istniejące narzędzia służące do gromadzenia informacji porównawczych na temat jakości, niezależności i skuteczności systemów wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich nadal są niewystarczające. Wszystkie te czynniki mogą podważać wzajemne zaufanie państw członkowskich do systemów wymiaru sprawiedliwości, a zatem mogą utrudniać prawidłowe funkcjonowanie unijnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Ponadto często niewystarczający jest poziom wiedzy, umiejętności oraz świadomości praktyków w obszarze wymiaru sprawiedliwości, jeżeli chodzi o dorobek prawny UE i unijne narzędzia cyfrowe. Pomimo poczynionych postępów 8 nadal znacznie się różni poziom uczestnictwa w szkoleniach, w zależności od państwa członkowskiego oraz zawodu związanego z wymiarem sprawiedliwości. Ma to negatywny wpływ na rozwój wspólnej europejskiej kultury sądowej, ponieważ dobrze wyszkoleni praktycy odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu prawidłowego i spójnego wdrażania dorobku prawnego UE w całej UE. Pracownicy wymiaru sprawiedliwości nie posiadają również niezbędnych umiejętności cyfrowych i nie są odpowiednio przygotowani do korzystania z narzędzi cyfrowych i infrastruktury cyfrowej. Szczególnie istotne są szkolenia w zakresie prawa Unii, a to ze względu na następujące czynniki: (i) pogorszenie sytuacji w zakresie praworządności i podważanie praw podstawowych w niektórych państwach członkowskich; (ii) potrzeba zapobiegania poszczególnym formom poważnych przestępstw, w tym korupcji, oraz ich zwalczania; (iii) rosnące znaczenie cyfryzacji; oraz (iv) fakt, że coraz więcej osób korzysta z prawa do mieszkania i pracy w innym państwie członkowskim 9 .

Brak reakcji na te wyzwania będzie miał poważne konsekwencje, ponieważ większość z tych kwestii ma wyraźny wymiar ponadnarodowy i nie może zostać skutecznie rozwiązana przez państwa członkowskie działające samodzielnie. Stworzenie skutecznej unijnej przestrzeni sprawiedliwości ma ogromny wpływ na życie polityczne, społeczne i gospodarcze UE. Przynosi również wymierne korzyści z punktu widzenia codziennego życia obywateli i prowadzenia działalności gospodarczej. Program „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 będzie wspierał dalszy rozwój unijnej przestrzeni sprawiedliwości opartej na wartościach Unii, praworządności, wzajemnym uznawaniu i zaufaniu, a także na skutecznych, inkluzywnych, dostępnych i odpornych systemach wymiaru sprawiedliwości, które są warunkiem wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Nowy program ułatwi również dostęp do wymiaru sprawiedliwości, będzie wspierać współpracę sądową w sprawach cywilnych i karnych oraz propagować szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości, kładąc większy nacisk na cyfryzację wymiaru sprawiedliwości. Obszary polityki objęte niniejszym wnioskiem ustawodawczym mają solidne umocowanie w traktatach UE, które stanowią podstawę prawną działań UE w drodze interwencji finansowych. W ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych (2028–2034) program „Sprawiedliwość” będzie w dalszym ciągu służył utrzymaniu otwartych, demokratycznych, pluralistycznych społeczeństw, w których coraz powszechniejsze są równość i włączenie społeczne.

·Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

W ostatnich latach w ramach programu „Sprawiedliwość” wsparto szereg inicjatyw ustawodawczych i politycznych; program ten bezpośrednio przyczynił się ponadto do realizacji szeregu priorytetów Komisji 10 . Wymienione poniżej priorytety mają znaczenie w kontekście programu „Sprawiedliwość”; przewiduje się, że to znaczenie dalej wzrośnie:

1. „Ochrona demokracji i wartości europejskich”. Program „Sprawiedliwość” będzie wspierał współpracę sądową i dostęp do wymiaru sprawiedliwości poprzez wzmocnienie praworządności i praw podstawowych jako demokratycznej podstawy UE. Nowe, silniejsze ukierunkowanie programu na cyfryzację sprawi, że systemy wymiaru sprawiedliwości staną się skuteczniejsze, umożliwiając szybszy dostęp do ochrony prawnej. To nowe ukierunkowanie stanowi bezpośrednie uzupełnienie działań na rzecz ochrony demokracji i praw podstawowych oraz zwiększenia pewności prawa, ochrony inwestycji, sprawiedliwości proceduralnej oraz zaufania publicznego do instytucji demokratycznych. Program „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 będzie wspierać niezależność sądownictwa oraz zwiększać zdolność do egzekwowania przepisów, w tym odpowiednich przepisów chroniących demokrację. Umożliwi on transgraniczną współpracę sądową mającą na celu zwalczanie transgranicznej cyberprzestępczości oraz będzie wspierać wdrażanie narzędzi cyfrowych, które są zgodne z szerszą polityką egzekwowania przepisów w obszarze cyfrowym, takich jak akt o usługach cyfrowych 11 , akt w sprawie AI 12 oraz europejski akt prawny w sprawie dostępności 13 . Przyczyni się do stosowania Karty, a to za sprawą wspierania szkoleń dla przedstawicieli zawodów prawniczych w zakresie praw podstawowych. W tym celu wspierane będą synergie, w szczególności z programem AgoraEU 14 .

2. „Wspieranie ludzi, wzmacnianie naszych społeczeństw i nasz model społeczny”. Program „Sprawiedliwość” przyczyni się do przestrzegania praw podstawowych, na przykład poprzez propagowanie szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości w zakresie niedyskryminacji i stosowania Karty, a także stworzy powiązania z polityką spójności społecznej poprzez wspieranie spójnej ochrony prawnej we wszystkich państwach członkowskich. Program będzie również wspierał wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych 15 , zapewniając egzekwowanie tych praw dzięki bardziej dostępnym mechanizmom wymiaru sprawiedliwości. Ponadto cyfrowe systemy wymiaru sprawiedliwości, utworzone z należytym uwzględnieniem zagrożeń dla bezpieczeństwa i potrzeb wszystkich zainteresowanych osób, mogą poprawić dostęp do wymiaru sprawiedliwości, w tym poprzez zmniejszenie barier, zwłaszcza w przypadku dzieci i innych słabszych grup społecznych, takich jak osoby z niepełnosprawnościami, Romowie oraz inne społeczności zmarginalizowane. W tym względzie wspierane będą synergie z programem Erasmus+ 16 oraz planami partnerstwa krajowego i regionalnego 17 , w tym w szczególności w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 18 . Dzięki zwiększeniu dostępności i przystępności cenowej (np. wideokonferencje, elektroniczne składanie dokumentów) cyfrowy wymiar sprawiedliwości może sprawić, że zainteresowane strony będą lepiej poinformowane, potrzeby wielu osób fizycznych i przedsiębiorstw skuteczniej zaspokojone, a nierówności w dostępie do praw i usług zredukowane. Tym samym wzmocniona zostanie sprawiedliwość społeczna i międzypokoleniowa oraz zwiększona skuteczność i inkluzywność procesów prawnych.

3. „Wspólna realizacja celów i przygotowanie się na przyszłość”. Program „Sprawiedliwość” przyczyni się do zapewnienia bardziej zintegrowanej i skutecznej Unii, w tym poprzez utworzenie i połączenie infrastruktury cyfrowej we wszystkich państwach członkowskich. Zwiększony nacisk na cyfryzację pozwoli zmniejszyć obciążenia administracyjne państw członkowskich, przyniesie oszczędności obywatelom i przedsiębiorstwom, pogłębi współpracę transgraniczną oraz usprawni wzajemne uznawanie i wykonywanie orzeczeń. Jednocześnie program będzie wspierał cel, jakim jest uproszczenie mechanizmów UE, dokonując tego w drodze propagowania większej interoperacyjności krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości. W tym względzie wspierane będą synergie z planami partnerstwa krajowego i regionalnego, co pozwoli zapewnić postępy w cyfryzacji krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym.

·Spójność z innymi politykami Unii

1. „Nowy plan na rzecz trwałego dobrobytu w Europie i konkurencyjności Europy”. Cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości przyczynia się do wzrostu gospodarczego i konkurencyjności poprzez tworzenie skuteczniejszych systemów wymiaru sprawiedliwości, w których obowiązują uproszczone procedury prawne i w których ograniczono czas i koszty transgranicznych sporów sądowych w całej UE. Jest to szczególnie ważne dla MŚP i przedsiębiorstw typu start-up. W tym względzie wspierane będą synergie z planami partnerstwa krajowego i regionalnego w kluczowych obszarach, takich jak umiejętności, budowanie zdolności i cyfryzacja. Program będzie również uzupełnieniem planu pogłębienia jednolitego rynku (zwłaszcza w sektorze usług i sektorze cyfrowym oraz w sektorze usług finansowych) poprzez propagowanie interoperacyjności prawa i sprawniejsze egzekwowanie przepisów UE. Uzupełnieniem programu „Sprawiedliwość” będzie – w drodze finansowania działań w zakresie polityki konsumenckiej i inwestycyjnej, prawa spółek i prawa zobowiązań oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy – program dotyczący jednolitego rynku i ceł na lata 2028–2034; przyczyni się on bezpośrednio do realizacji polityki UE w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości oraz do utworzenia unijnej przestrzeni sprawiedliwości. Ponadto, dzięki ugruntowaniu praworządności i pewności prawa program „Sprawiedliwość” umocni otoczenie inwestycyjne, zintensyfikuje działania leżące u podstaw unii oszczędności i inwestycji 19 oraz wesprze Europejski Fundusz Konkurencyjności 20 poprzez stworzenie stabilnych ram prawnych na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej. Wystąpią również synergie w dziedzinie badań naukowych i innowacji, w szczególności w odniesieniu do potrzeby pogłębienia wiedzy w zakresie wykorzystania w sektorze wymiaru sprawiedliwości zaawansowanych nowych technologii, takich jak AI,, w związku z czym wspierane będą synergie z kolejnym programem ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji („Horyzont Europa”) 21 .

2. „Nowa epoka dla obrony i bezpieczeństwa w Europie”: Program „Sprawiedliwość” ułatwia transgraniczną współpracę sądową, która ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa i zwalczania przestępczości zorganizowanej, terroryzmu oraz zagrożeń cyberbezpieczeństwa. W ramach programu wspiera się również egzekwowanie europejskiego nakazu aresztowania (ENA) oraz zapewnia się infrastrukturę cyfrową umożliwiającą zgodny z prawem transgraniczny dostęp do elektronicznego materiału dowodowego i zarządzania sprawami. W ramach programu „Sprawiedliwość” wspiera się również działania antykorupcyjne na szczeblu UE. Stanowi to uzupełnienie apelu o rozważenie możliwości rozszerzenia zakresu kompetencji Prokuratury Europejskiej (EPPO) i objęcie nim zwalczania poważnych przestępstw transgranicznych (zwłaszcza korupcji), które mają wpływ na finansowanie unijne i których państwa członkowskie nie są w stanie zwalczać samodzielnie. Ponadto wytyczne polityczne na następną kadencję Komisji Europejskiej na lata 2024–2029 22 obejmują ambitny cel, jakim jest wzmocnienie zdolności Europolu do wspierania krajowych organów ścigania oraz jego współpracy z innymi agencjami i organami UE. Ten ambitny cel jest ściśle powiązany ze zwiększonym ukierunkowaniem programu na cyfryzację, co umożliwia szybsze przekazywanie dowodów, koordynację w czasie rzeczywistym oraz lepsze wykorzystanie bezpiecznej AI/analityki danych w egzekwowaniu prawa w granicach obowiązujących ram prawnych. Jest to również zgodne z ustanowieniem Urzędu ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu (AMLA), który pomoże zapobiegać wykorzystywaniu unijnego systemu finansowego do prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Podobnie reforma Eurojustu przyczyni się do zwiększenia skuteczności koordynacji transgranicznych postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń na szczeblu UE, w tym dzięki nowym narzędziom cyfrowym. Ponadto cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości zapewni systemom prawnym odporność techniczną, bezpieczną infrastrukturę i ramy pozwalające na ściganie cyberprzestępczości, uzupełniając tym samym unię gotowości 23 i strategie cyberobrony 24 , a także „ProtectEU – europejską strategię bezpieczeństwa wewnętrznego” 25 . Biorąc pod uwagę nierozerwalne powiązania między bezpieczeństwem a wymiarem sprawiedliwości na poziomie praktycznym, przewiduje się synergie ze środkami UE obejmującymi azyl, migrację i integrację, zarządzanie granicami oraz bezpieczeństwo wewnętrzne, na przykład w celu zapewnienia kadrom wymiaru sprawiedliwości odpowiednich szkoleń, również w odniesieniu do nowych przepisów wprowadzonych paktem o migracji i azylu, oraz w celu zapewnienia skutecznej ochrony ofiar przestępstw, interoperacyjności z europejskim systemem przekazywania informacji z rejestrów karnych (ECRIS) oraz współpracy międzyagencyjnej w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i bezpieczeństwa wewnętrznego, w tym za pośrednictwem agencji i organów związanych z wymiarem sprawiedliwości, takich jak Eurojust i EPPO.

3. „Globalny wymiar Europy: wykorzystajmy naszą własną siłę i partnerstwa”: Ukierunkowanie programu na praworządność, współpracę sądową i dostęp do wymiaru sprawiedliwości będzie odzwierciedlać sposób, w jaki aspekty te są propagowane na szczeblu globalnym, w tym poprzez realizację celów Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) w zakresie zrównoważonego rozwoju (SDG) 26 . W tym względzie rozwijane będą synergie z programem „Globalny wymiar Europy” 27 , program „Sprawiedliwość” przyczyni się mianowicie do realizacji działań zewnętrznych UE poprzez wzmocnienie systemów sądowych w krajach przystępujących w kontekście procesu rozszerzenia.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

·Podstawa prawna

·Zmienna geometria

Podstawę prawną niniejszego rozporządzenia stanowi tytuł V w części trzeciej TFUE, dotyczący przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. W związku z tym zastosowanie rozporządzenia do Danii i Irlandii podlega szczególnym postanowieniom określonym w protokole nr 21 i protokole nr 22 dołączonych do TUE i TFUE.

Zgodnie z art. 1 i 2 protokołu nr 22 Dania nie uczestniczy w przyjmowaniu przez Radę środków zaproponowanych na podstawie tytułu V w części trzeciej TFUE i środki takie nie są wiążące dla Danii ani nie mają do niej zastosowania.

Zgodnie z art. 1 i 2 protokołu nr 21 Irlandia nie uczestniczy w przyjmowaniu przez Radę środków zaproponowanych na podstawie tytułu V w części trzeciej TFUE i środki takie nie są wiążące dla Irlandii ani nie mają do niej zastosowania. Irlandia może jednak zdecydować się na udział w przyjęciu i stosowaniu takiego proponowanego środka. Ponadto w dowolnym momencie po przyjęciu takiego środka Irlandia może przyjąć dany środek pod warunkiem dopełnienia procedur, o których mowa w art. 4 protokołu nr 21.

·Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Cele określone w sekcji „Przyczyny i cele” mają silny wymiar transnarodowy i wymagają wspólnych rozwiązań, a także zarządzania, koordynacji i wsparcia na szczeblu UE. Odizolowane działania krajowe byłyby mniej skuteczne i wywierałyby mniej konsekwentny wpływ niż skoordynowane działania na szczeblu UE, które sprzyjają współpracy, budowaniu zdolności, wzajemnemu uczeniu się oraz wymianie zasobów, wiedzy fachowej i najlepszych praktyk.

Bez działań i finansowania ze strony UE funkcjonowanie unijnej przestrzeni sprawiedliwości byłoby zagrożone, co miałoby negatywny wpływ na wielu beneficjentów, zwłaszcza pracowników wymiaru sprawiedliwości, członków organizacji społeczeństwa obywatelskiego pracujących nad zapewnieniem dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz członków ogólnounijnych sieci prawnych. Wsparcie UE pomaga przezwyciężyć bariery krajowe, umożliwiając każdemu państwu członkowskiemu podjęcie działań w kwestiach, których nie udało mu się rozwiązać samodzielnie. Dzięki temu żadne państwo członkowskie nie zostanie pominięte w rozwiązywaniu problemów transgranicznych.

Działania podejmowane na szczeblu UE odgrywają także kluczową rolę w realizacji ogólnounijnych priorytetów, które nie zawsze znajdują odzwierciedlenie w programach krajowych, a także w sytuacjach, w których potrzebne jest ukierunkowane wsparcie. W niektórych obszarach podejmowanie działań jedynie na poziomie krajowym może być niewystarczające, krótkoterminowe lub niezgodne z priorytetami UE. Na przykład UE powinna nadal wspierać szkolenia transgraniczne w zakresie prawa Unii oraz wymianę pracowników wymiaru sprawiedliwości. Jest to nie tylko zobowiązanie wynikające z Traktatu, lecz również element niezbędny do sprostania wspólnym wyzwaniom transnarodowym, wyposażenia pracowników wymiaru sprawiedliwości w odpowiednie umiejętności i wzmacniania podstawowych wartości Unii.

UE ma wyjątkową możliwość tworzenia transgranicznych możliwości dla pracowników wymiaru sprawiedliwości w zakresie nawiązywania kontaktów, rozwoju oraz wnoszenia wkładu we wspólną kulturę prawną. Powinna zatem nadal propagować współpracę transnarodową, podnoszenie świadomości i tworzenie sieci kontaktów. Takie działania budują wzajemne zaufanie krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości i pomagają w gromadzeniu danych porównawczych dotyczących ich jakości, niezależności i skuteczności – czego poszczególne państwa członkowskie nie są w stanie osiągnąć samodzielnie.

Działania podejmowane na szczeblu UE mają również kluczowe znaczenie w obszarach wymagających ścisłej koordynacji z państwami członkowskimi służącej przestrzeganiu międzynarodowych standardów wymiaru sprawiedliwości, takich jak cele ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju, oraz reprezentowaniu jednolitego stanowiska UE w kluczowych kwestiach, takich jak prawa podstawowe w środowisku cyfrowym i ochrona danych.

I wreszcie, działania podejmowane na szczeblu UE mają zasadnicze znaczenie dla przyspieszenia reform wymiaru sprawiedliwości w krajach kandydujących w ramach procesu rozszerzenia, zwłaszcza w dziedzinie praworządności, niezależności sądownictwa i zwalczania korupcji. Działania te mają zasadnicze znaczenie dla ochrony unijnych standardów wymiaru sprawiedliwości, dokończenia budowy jednolitego rynku oraz wzmocnienia spójności i dobrobytu UE.

Niezależnie od potrzeby podjęcia działań na szczeblu UE, dużą wartość dodaną mają również środki UE, ponieważ to właśnie UE jest najlepiej predysponowana do zapewnienia, aby systemy wymiaru sprawiedliwości w całej Unii mogły funkcjonować w zharmonizowany sposób. Podjęcie działania przez UE ma rzeczywistą wartość dodaną z punktu widzenia szkolenia unijnych kadr wymiaru sprawiedliwości, ponieważ przekazanie tej odpowiedzialności na poziom krajowy doprowadziłoby do niespójnego rozumienia i wdrażania prawa Unii we wszystkich państwach członkowskich. Miałoby to negatywny wpływ na ogólną zdolność podmiotów krajowych do wdrażania polityki i przepisów prawa UE, rozwiązywania problemów transgranicznych oraz na rozwój ponadnarodowych projektów wielokrajowych. Działania UE w zakresie polityki w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości przyczyniają się do pobudzenia jednolitego rynku i poprawy konkurencyjności. Kompleksowe i zharmonizowane ramy wymiaru sprawiedliwości we wszystkich państwach członkowskich zmniejszają niepewność prawa i eliminują niespójności prawne, ułatwiając tym samym sprawniejszą realizację transgranicznych operacji i inwestycji biznesowych. Przewidywalne egzekwowanie przepisów, spójna ochrona praw własności intelektualnej oraz skuteczne mechanizmy rozstrzygania sporów mają kluczowe znaczenie dla utrzymania zaufania inwestorów oraz wspierania przedsiębiorczości i innowacji. Ustanawiając jasne standardy prawne i zapewniając ich jednolite stosowanie, UE pomaga przedsiębiorstwom skutecznie działać, zmniejsza koszty transakcji oraz zwiększa ogólną atrakcyjność jednolitego rynku. Ta przewidywalność prawa wzmacnia również uczciwą konkurencję, zapewniając przedsiębiorstwom równe warunki, niezależnie od ich kraju pochodzenia w UE, wspierając tym samym stabilność gospodarczą i zrównoważony wzrost gospodarczy.

·Proporcjonalność

Wniosek ogranicza się do minimum wymaganego do osiągnięcia wyznaczonego celu na szczeblu Unii.

·Wybór instrumentu

Nowy program „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 opiera się przede wszystkim na programie „Sprawiedliwość” na lata 2021–2027. Najwłaściwszym instrumentem do wdrożenia proponowanych ram jest rozporządzenie.

3.WYNIKI OCEN RETROSPEKTYWNYCH, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

·Oceny retrospektywne/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa

W ocenie śródokresowej programu „Sprawiedliwość” na lata 2021–2027 podkreślono, że działania finansowane w ramach programu są spójne z politykami i priorytetami na szczeblu unijnym i krajowym, dostosowane do innych unijnych instrumentów finansowania oraz zgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami i celami, takimi jak cele zrównoważonego rozwoju (SDG) 28 . Usprawniona struktura programu na lata 2021–2027 pozwala na wywarcie większego wpływu oraz na zastosowanie bardziej ukierunkowanego podejścia w kluczowych obszarach w porównaniu z poprzednim programem na lata 2014–2020. W szczególności program „Sprawiedliwość” na lata 2021–2027 skutecznie przyczynia się do wspierania wzajemnego uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych we wszystkich państwach członkowskich oraz do poprawy współpracy transgranicznej poprzez wywieranie długoterminowego wpływu w drodze dalszego rozwoju spójnej unijnej przestrzeni sprawiedliwości opartej na wzajemnym zaufaniu i współpracy.

Bezpośrednie finansowanie beneficjentów przyniosło zaangażowanym grupom docelowym natychmiastowe i wymierne korzyści. W szczególności finansowanie sieci UE, takich jak Europejska Sieć Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN), ułatwia trwałą współpracę, budowanie zdolności i nieprzerwane, charakteryzujące się wysokim poziomem zaangażowanie przedstawicieli zawodów prawniczych w całej UE. Ponadto położenie w programie stałego nacisku na szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości w znacznym stopniu przyczynia się do ujednolicenia i rozwoju otoczenia prawnego UE. Program „Sprawiedliwość” odgrywa kluczową rolę we wspieraniu wspólnej kultury prawnej, dzięki wyszkoleniu tysięcy sędziów, prawników i pracowników sądów oraz wspieraniu procesu wdrażania europejskiej strategii szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości na lata 2021–2024 29 . Ułatwiając wymianę najlepszych praktyk, program wzmacnia współpracę państw członkowskich. Tym samym program zapewnia, aby pracownicy wymiaru sprawiedliwości stosowali prawo Unii w jednolity, spójny i konsekwentny sposób ponad granicami, co przyczynia się do wzmocnienia integralności prawodawstwa UE.

Program na lata 2021–2027 opiera się na postępach osiągniętych w poprzednim okresie programowania (2014–2020), kontynuując ograniczanie barier w dostępie do wymiaru sprawiedliwości oraz ulepszając ramy i mechanizmy ochrony dla osób zmarginalizowanych 30 . Jednocześnie w ocenie śródokresowej wskazano pewne obszary wymagające poprawy. Przede wszystkim dowody zebrane w ramach konsultacji z zainteresowanymi stronami wskazują na potrzebę rozszerzenia zasięgu programu. Nawet jeśli Program dotarł już do dużej liczby osób, niektóre grupy zainteresowanych nadal mają ograniczoną wiedzę na jego temat, 31 , a ponadto poziom tej wiedzy różni się w poszczególnych państwach członkowskich. Sugeruje to, że mimo skuteczności działań komunikacyjnych programu mogą one nie docierać w równym stopniu do wszystkich sektorów i państw członkowskich 32 . Niektóre zainteresowane strony zasugerowały włączenie do grup docelowych programu służb kuratorskich i pracowników więzień. Aby lepiej odzwierciedlić wpływ programu oraz zwiększyć jego wartość dodaną i widoczność, można rozważyć dalsze działania, np. bardziej usystematyzowany proces gromadzenia opinii i doświadczeń zainteresowanych stron oraz sposoby na powiązanie istniejących platform (takich jak EJTN i europejski portal „e-Sprawiedliwość”) ze zrealizowanymi projektami na unijnym portalu Funding and Tenders. Ponadto, aby nadal zwiększać opłacalność programu, można by dokładniej zbadać współpracę z sieciami funkcjonującymi na szczeblu UE.

Wszystkie te ustalenia uwzględniono w programie „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 przedstawionym w niniejszym wniosku.

Jeżeli chodzi o sprostanie nowym wyzwaniom, cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości stała się ważnym celem przekrojowym programu „Sprawiedliwość” na lata 2021–2027, w szczególności w następstwie pandemii COVID-19, która przyspieszyła wykorzystanie technologii cyfrowych. To ukierunkowanie ułatwia dostęp do informacji prawnych, unowocześnia mechanizmy transgranicznej współpracy sądowej i wspiera szersze cele transformacji cyfrowej UE, zwiększając skuteczność i dostępność systemów wymiaru sprawiedliwości. Inwestycje w cyfryzację prowadzą również do wzmocnienia praw podstawowych w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, takich jak domniemanie niewinności 33 . Ponadto zwiększone wykorzystanie narzędzi cyfrowych skutecznie zwiększa zasięg programu. Wciąż istnieje potencjał do dalszego wykorzystania możliwości, jakie niesie ze sobą cyfryzacja w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości. Program „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 będzie zatem w większym stopniu ukierunkowany na cyfryzację, jeżeli chodzi o jego cele ogólne i szczegółowe. Zapewni to bardziej strategiczne i spójniejsze podejście do wszystkich kwestii i wyzwań związanych z cyfryzacją wymiaru sprawiedliwości.

·Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Pierwsze otwarte konsultacje publiczne miały na celu wzmocnienie bazy dowodowej na potrzeby oceny dwóch programów „Sprawiedliwość” poprzez zebranie opinii odpowiednich zainteresowanych stron na temat skuteczności, efektywności, adekwatności, spójności i unijnej wartości dodanej programów. Konsultacje te rozpoczęto w dniu 3 kwietnia 2024 r.; trwały one 12 tygodni (zakończyły się w dniu 26 czerwca 2024 r.).

Respondenci uczestniczący w tych otwartych konsultacjach publicznych zasadniczo uznali ogólne i szczegółowe cele programów „Sprawiedliwość” za wysoce adekwatne. Wśród celów szczegółowych za najistotniejsze uznano szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości i dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Ponadto większość respondentów uznała działania finansowane w ramach programów „Sprawiedliwość”, w szczególności te związane z rozwojem i utrzymaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, za adekwatne 34 , przy czym cyfryzacja postrzegana jest jako ważny wymiar programu. Respondenci uznali oba programy za skuteczne w osiąganiu określonych w programach celów i zamierzonych rezultatów, w szczególności w zakresie: (i) poprawy dostępu wszystkich obywateli do usług organizacji społeczeństwa obywatelskiego, działań doradczych oraz wsparcia (62 % respondentów oceniło, że cel ten został osiągnięty w bardzo dużym lub dużym stopniu); (ii) wspierania działań szkoleniowych dla zainteresowanych stron (50 % respondentów oceniło, że cel ten został osiągnięty w bardzo dużym lub dużym stopniu); oraz (iii) zwiększenia interoperacyjności transgranicznej systemów (50 % respondentów oceniło, że cel ten został osiągnięty w bardzo dużym lub dużym stopniu). W tym względzie respondenci podkreślili rozwój systemu e-CODEX i ECRIS, a także szkolenia w zakresie korzystania z narzędzi informatycznych, jako szczególnie adekwatne i skuteczne. Jeżeli chodzi o spójność, większość respondentów nie była w stanie porównać programu „Sprawiedliwość” z innymi programami (jedynie trzech z ośmiu respondentów wskazało, że znają inne podobne inicjatywy UE lub krajowe inicjatywy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości). Dwóch respondentów uznało, że programy „Sprawiedliwość” w dużym stopniu uzupełniają inne programy lub inicjatywy UE, a jeden w ograniczonym zakresie. Respondenci byli zgodni co do unijnej wartości dodanej obu programów, a wszyscy respondenci uznali, że UE jest najlepiej predysponowana do finansowania tego rodzaju działań w ramach programu „Sprawiedliwość”, ponieważ zaangażowanie UE zapewniło przestrzeganie tych samych standardów przez wszystkie państwa członkowskie, co zaowocowało bardziej wyrównanym dostępem do wymiaru sprawiedliwości. W rezultacie większość respondentów uznała, że gdyby program „Sprawiedliwość” na lata 2021–2027 miał się zakończyć, państwa członkowskie nie byłyby w stanie osiągnąć podobnych wyników na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym, a współpraca techniczna zostałaby ograniczona do projektów dwustronnych na mniejszą skalę, realizowanych przez sąsiadując państwa członkowskie, podczas gdy niektóre organizacje w ogóle nie byłyby w stanie zapewnić finansowania. Sprawozdanie podsumowujące na temat otwartych konsultacji publicznych jest dostępne na platformie Komisji Europejskiej „Wyraź swoją opinię” 35 .

Poniżej wyszczególniono kilka najważniejszych odpowiedzi związanych z wymiarem sprawiedliwości:

–według respondentów „utrzymanie i propagowanie praworządności” jest ważnym (22,51 %) i bardzo ważnym priorytetem politycznym (58,71 %) oraz obszarem, w którym finansowanie na szczeblu UE wnosi wartość dodaną w dużym stopniu w porównaniu z finansowaniem na szczeblu krajowym, lokalnym lub regionalnym (50,44 %);

–według respondentów „skuteczna ochrona środków UE przed nadużyciami finansowymi, korupcją i innymi nielegalnymi działaniami” jest ważnym (25,78 %) i bardzo ważnym priorytetem politycznym (55,09 %) oraz obszarem, w którym finansowanie na szczeblu UE wnosi wartość dodaną w dużym stopniu w porównaniu z finansowaniem na szczeblu krajowym, lokalnym lub regionalnym (54,68 %);

–według respondentów „budowa unijnej przestrzeni sprawiedliwości, propagowanie szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości, współpraca sądowa i dostęp do wymiaru sprawiedliwości” jest ważnym (29,77 %) i bardzo ważnym priorytetem politycznym (37,03 %) oraz obszarem, w którym finansowanie na szczeblu UE wnosi wartość dodaną w dużym stopniu w porównaniu z finansowaniem na szczeblu krajowym, lokalnym lub regionalnym (47,85 %);

–jednocześnie respondenci uważają, że następujące działania, które są szczególnie istotne w ramach programu „Sprawiedliwość”, w dużej mierze przyniosą pozytywne skutki w przyszłości: „Wspieranie wzajemnego uczenia się transgranicznego, wymiany dobrych praktyk i współpracy, budowanie koalicji” (72,19 %), „Wspieranie tworzenia i rozwoju sieci i organizacji na szczeblu UE” (60,48 %), „Budowanie zdolności i szkolenia/szkolenia dla instruktorów” (56,10 %), „Możliwości wzajemnego uczenia się transgranicznego w obszarze wymiaru sprawiedliwości” (49,08 %).

·Ekspertyzy zewnętrzne

Wniosek opiera się na zewnętrznych i wewnętrznych sprawozdaniach i ocenach, np. ocenach programów (śródokresowych i ex post), przeglądzie wydatków, sprawozdaniach i dokumentach innych instytucji, agencji i organizacji międzynarodowych UE 38 .

·Ocena skutków

– Zaprzestanie finansowania unijnego: wariant ten został natychmiast odrzucony ze względu na znaczenie problemów mających wpływ na obszary polityki w tym klastrze, na znaczenie tych polityk w Wytycznych politycznych na następną kadencję Komisji Europejskiej 2024–2029 39 oraz na wartość dodaną interwencji UE, potwierdzoną przez odpowiednie oceny śródokresowe.

– Połączenie programu „Sprawiedliwość” z innymi programami w ramach tego klastra: wariant ten również został odrzucony na wczesnym etapie ze względów prawnych. Programu „Sprawiedliwość” nie można połączyć z innymi programami w ramach tego klastra, ponieważ nie wszystkie 27 państw członkowskich UE uczestniczy w programie „Sprawiedliwość” (w przeciwieństwie do innych istniejących programów w ramach tego klastra). Podstawę prawną rozporządzenia ustanawiającego program „Sprawiedliwość” na lata 2021–2027 stanowią art. 81 ust. 1 i 2 oraz art. 82 ust. 1 TFUE. Przepisy te są częścią tytułu V TFUE, który obejmuje przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Na mocy Protokołów załączonych do Traktatów Dania nie uczestniczy w decyzjach podejmowanych na podstawie tytułu V zgodnie z protokołem nr 22 (tzw. klauzula opt-out), a Irlandia może zdecydować się na uczestnictwo w niektórych działaniach, jeżeli postanowi zastosować klauzulę opt-in, zgodnie z protokołem nr 21. Pozostałe programy objęte zakresem oceny skutków są otwarte dla wszystkich państw członkowskich i w związku z tym są niezgodne z podstawami prawnymi określonymi w tytule V.

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi lepszego stanowienia prawa sprawozdanie z oceny skutków zostało przedłożone Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej na potrzeby przeprowadzenia kontroli jakości. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała opinię na temat oceny skutków w dniu 13 czerwca 2025 r. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej przedstawiła szereg uwag i zaleceń dotyczących następujących kwestii: zakresu, definicji problemu i wykorzystania ocen, logiki i celów działania, porównania wariantów i analizy kosztów i korzyści, zarządzania, spójności oraz przyszłego monitorowania i oceny. Ocenę skutków towarzyszącą niniejszemu wnioskowi ustawodawczemu poddano przeglądowi zgodnie z uwagami i zaleceniami Rady ds. Kontroli Regulacyjnej.

·Upraszczanie

Inicjatywa ta będzie zgodna z komunikatem w sprawie drogi ku następnym WRF na lata 2028–2034 40 i ich celem, jakim jest usprawnienie zarządzania programami UE, administrowania nimi i ich wdrażania w na potrzeby podniesienia efektywności z korzyścią dla wnioskodawców, beneficjentów i instytucji UE. Podjęte zostaną działania prowadzące do uproszczenia wymogów dotyczących stosowania, zarządzania i sprawozdawczości oraz przewidujące zapewnienie dodatkowych wytycznych. Łączenie zasobów, w tym w obszarach takich jak monitorowanie oraz komunikacja wewnętrzna i zewnętrzna, przyniesie korzyści skali i zwiększy przewidywalność finansowania unijnego w szerszym ujęciu z punktu widzenia beneficjentów, zainteresowanych stron i obywateli UE.

Jednocześnie z szeregu ustaleń wynika, że rosnące zapotrzebowanie na cyfryzację wymiaru sprawiedliwości uwidacznia istotne luki inwestycyjne zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym.

Konieczne jest zatem zastosowanie podejścia dwupoziomowego (tj. na szczeblu UE i na szczeblu państw członkowskich), aby umożliwić pełną cyfryzację krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości oraz stworzyć skuteczną i wzajemnie połączoną unijną przestrzeń sprawiedliwości.

Zaowocowałoby to nie tylko większą liczbą powiązań ze wszystkimi obszarami polityki objętymi programem „Sprawiedliwość”, lecz również zapewniłoby wysoką spójność z działaniami prowadzonymi na szczeblu krajowym na rzecz cyfryzacji krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości w ramach planów partnerstwa krajowego i regionalnego.

·Prawa podstawowe

Przy wdrażaniu wszystkich działań w ramach programu dąży się również do propagowania wartości Unii określonych w art. 2 TUE, równości płci, praw dziecka, w tym za pomocą wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dziecku, ochrony praw ofiar oraz skutecznego stosowania zasady równych praw i niedyskryminacji ze względów wymienionych w art. 21 Karty, w granicach wyznaczonych przez art. 51 Karty i zgodnie z tym artykułem.

4.WPŁYW NA BUDŻET

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

·Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

·Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Ogólnym celem proponowanego programu „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 (art. 3 rozporządzenia) jest przyczynianie się do dalszego rozwoju wydajnej, integracyjnej, odpornej i cyfrowej unijnej przestrzeni sprawiedliwości, opartej na praworządności, wzajemnym uznawaniu i wzajemnym zaufaniu. Dzięki osiągnięciu tego celu program wzmocni również demokrację i ochronę praw podstawowych oraz przyczyni się do wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Ten cel ogólny zostanie osiągnięty w drodze realizacji trzech celów szczegółowych:

(a)ułatwianie i wspieranie współpracy sądowej w sprawach cywilnych i karnych oraz propagowanie praworządności; 

(b)propagowanie i wspieranie szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości;

(c)ułatwianie i wspieranie skutecznego i niedyskryminacyjnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla wszystkich oraz zapewnienie skutecznego środka odwoławczego, w tym za pomocą środków cyfrowych.

2025/0255 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ustanawiające program „Sprawiedliwość” na lata 2028–2034 i uchylające rozporządzenie (UE) 2021/693

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 81 ust. 1 i 2 oraz art. 82 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 44 ,

uwzględniając opinię Komitetu Regionów 45 ,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)W art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) zapisano, że Unia zapewnia swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a w art. 67 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) doprecyzowano, że Unia stanowi przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w poszanowaniu praw podstawowych oraz różnych systemów i tradycji prawnych państw członkowskich. Wymiar sprawiedliwości jest ściśle powiązany z podstawowymi wartościami, na których opiera się Unia, w szczególności z praworządnością, demokracją i poszanowaniem praw podstawowych, zgodnie z art. 2 TUE. Te podstawowe wartości zakładają konieczność istnienia niezależnego sądownictwa działającego w ramach skutecznych systemów wymiaru sprawiedliwości. Niezależność sądownictwa wynika ze wspólnych tradycji konstytucyjnych wszystkich państw członkowskich, praworządności oraz z zasady skutecznej ochrony sądowej przewidzianej w art. 19 ust. 1 TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).

(2)Proces tworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości nadal napotyka wyzwania w postaci zagrożeń dla praworządności, szeregu form poważnej przestępczości oraz związane z dostępem do wymiaru sprawiedliwości i współpracą sądową. W związku z tym propagowanie, wzmacnianie i obrona wymiaru sprawiedliwości są dziś ważniejsze niż kiedykolwiek. Mają one bowiem bezpośredni wpływ na życie polityczne, gospodarcze, finansowe i społeczne w Unii i poza nią oraz są niezbędne z punktu widzenia rozszerzenia Unii. Niniejsze rozporządzenie opiera się na programie „Sprawiedliwość” na lata 2021–2027 ustanowionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/693 46 , a jego celem jest ustanowienie programu „Sprawiedliwość” („Program”) na rzecz wspierania dalszego rozwoju unijnej przestrzeni sprawiedliwości opartej na praworządności, prawach podstawowych, demokracji, niezależności i bezstronności sądownictwa, wzajemnym uznawaniu i wzajemnym zaufaniu, dostępie do wymiaru sprawiedliwości oraz transgranicznej współpracy sądowej w sprawach cywilnych i karnych. W odniesieniu do wszystkich celów szczegółowych Programu należy ponadto położyć większy nacisk na cyfryzację wymiaru sprawiedliwości.

(3)W niniejszym rozporządzeniu ustala się orientacyjną pulę środków finansowych przeznaczonych na realizację programu „Sprawiedliwość”. Do celów niniejszego rozporządzenia ceny bieżące oblicza się poprzez zastosowanie stałego deflatora w wysokości 2 %.

(4)Najnowsze doświadczenia pokazały, że w szybko zmieniającym się otoczeniu gospodarczym, społecznym i geopolitycznym, które niesie ze sobą niepewności i wyzwania, potrzebne są bardziej elastyczne wieloletnie ramy finansowe i unijne programy wydatków. W tym celu i zgodnie z założeniami programu „Sprawiedliwość” finansowanie to powinno należycie uwzględniać zmieniające się potrzeby polityczne i priorytety Unii określone w odpowiednich dokumentach publikowanych przez Komisję, w konkluzjach Rady i rezolucjach Parlamentu Europejskiego; jednocześnie należy zagwarantować wystarczającą przewidywalność wykonania budżetu.

(5)Do niniejszego programu stosuje się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 47 . W rozporządzeniu tym określono zasady ustanawiania i wdrażania budżetu ogólnego Unii, w tym zasady odnoszące się do dotacji, nagród, darowizn o charakterze niefinansowym, zamówień, pomocy finansowej, instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych.

(6)Zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 48 , rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2988/95 49 , rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2185/96 50 oraz rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 51 interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków w zakresie zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i prowadzenia w ich sprawie postępowań, odzyskiwania środków utraconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy doszło do nadużycia finansowego, korupcji lub jakiegokolwiek innego nielegalnego działania, naruszającego interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe oraz inne nielegalne działania, naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 52 . Zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509 każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, są zobowiązane w pełni współpracować w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznać Komisji, OLAF-owi, EPPO i Trybunałowi Obrachunkowemu niezbędne prawa i dostęp, a także zapewnić, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonywaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa.

(7)Program ma być realizowany zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) XXX [rozporządzenie w sprawie wykonania] 53 , które ustanawia przepisy dotyczące monitorowania wydatków i ram wykonania budżetu, w tym przepisy zapewniające jednolite stosowanie zasady „nie czyń poważnych szkód” i zasady równości płci, o których mowa odpowiednio w art. 33 ust. 2 lit. d) i f) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509, przepisy dotyczące monitorowania i sprawozdawczości w zakresie wykonania programów i działań Unii, przepisy dotyczące utworzenia unijnego portalu finansowego, przepisy dotyczące oceny programów, a także inne przepisy horyzontalne mające zastosowanie do wszystkich programów unijnych, takie jak przepisy dotyczące informacji, komunikacji i widoczności.

(8)Działania objęte Programem powinny wspierać zwiększanie poziomu wzajemnego uznawania i wykonywania wyroków i orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i karnych, wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi oraz niezbędne zbliżanie ustawodawstwa w celu ułatwienia współpracy wszystkich właściwych organów, w tym drogą elektroniczną. Program powinien również posłużyć jako wsparcie dla utrzymania istniejących i tworzenia nowych narzędzi lub platform informatycznych – na potrzeby nowych instrumentów współpracy sądowej. Wykorzystując wzrost wydajności wynikający z cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, należy zadbać o zapewnienie ochrony praw podstawowych, zgodnie z Kartą, a także zabezpieczenia przed nierównościami, dyskryminacją i wykluczeniem.

(9)We wszystkich działaniach realizowanych w ramach Programu należy propagować praworządność – również poprzez wspieranie działań na rzecz poprawy niezależności, jakości i skuteczności krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości. Pozwoli to zwiększyć wzajemne zaufanie, które jest niezbędne z perspektywy współpracy sądowej w sprawach cywilnych i karnych.

(10)Jeżeli chodzi o sprawy cywilne, w ramach Programu należy wspierać ochronę praw indywidualnych w sprawach cywilnych i handlowych, w tym w sprawach dotyczących przeciwdziałania SLAPP (strategiczne powództwa zmierzające do stłumienia debaty publicznej), oraz propagować większą konwergencję prawa cywilnego. Pomoże to wyeliminować przeszkody na drodze do osiągnięcia zadowalającego i skutecznego funkcjonowania procedur sądowych i pozasądowych, z korzyścią dla wszystkich stron zaangażowanych w potencjalne spory. Mając na uwadze wspieranie skutecznego egzekwowania i praktycznego stosowania prawa Unii w tej dziedzinie, w ramach Programu należy również wesprzeć funkcjonowanie Europejskiej Sieci Sądowej w sprawach cywilnych i handlowych ustanowionej decyzją Rady 2001/470/WE 54 .

(11)Jeżeli chodzi o sprawy karne, Program powinien przyczynić się do wdrożenia przepisów i procedur zapewniających uznawanie wyroków i orzeczeń w całej Unii oraz wspierać ochronę interesów finansowych Unii. Powinien on pomóc w wyeliminowaniu przeszkód na drodze do skutecznego wzajemnego zaufania i współpracy, wspierając między innymi działania zapewniające prawidłową transpozycję unijnych aktów prawnych zbliżających krajowe przepisy karne. W ramach Programu należy również wspierać działania sprzyjające usprawnieniu współpracy w odniesieniu do form poważnej przestępczości, takich jak korupcja, terroryzm i przestępstwa przeciwko środowisku. W szczególności Program powinien wzmocnić koordynację i współpracę między organami ścigania, organami sądowymi i innymi właściwymi organami. Powinien on również wspierać współpracę z organami i agencjami Unii, takimi jak Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust) i EPPO, a także podnosić świadomość pełnionej przez nie roli, umożliwiając tym samym większą integrację systemu współpracy sądowej w Unii.

(12)Program powinien przyczynić się do poprawy niedyskryminacyjnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla wszystkich oraz wspierać działania mające na celu ochronę praw ofiar przestępstw, a także praw procesowych osób podejrzanych i oskarżonych w postępowaniu karnym oraz osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania (ENA). Dostęp do wymiaru sprawiedliwości powinien obejmować w szczególności dostęp do sądów, alternatywne metody rozwiązywania sporów oraz doradztwo prawne udzielane w sposób niezależny i bezstronny przez osoby pełniące funkcje publiczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na skuteczniejsze wdrażanie różnych aktów prawnych Unii dotyczących ochrony ofiar przestępstw oraz na działania ukierunkowane na wymianę najlepszych praktyk między właściwymi organami, w tym organami sądowymi, organami ścigania, przedstawicielami zawodów prawniczych, a także na wspieranie procesu pogłębiania wiedzy na temat powództw zbiorowych odwoławczych i korzystania z nich. Należy również wspierać działania, które ułatwiają skuteczny i równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości osobom, które doświadczają dyskryminacji lub znajdują się w trudnej sytuacji (takim jak osoby z niepełnosprawnościami zgodnie z art. 13 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych 55 , dzieci, mniejszości, osoby LGBTIQ+ oraz ofiary przemocy ze względu na płeć, przemocy domowej i innych form przemocy interpersonalnej). W ramach Programu należy również wspierać działania organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które przyczyniają się do osiągnięcia wspomnianych wyżej celów.

(13)W ramach Programu należy wspierać szkolenie sędziów i innych pracowników wymiaru sprawiedliwości. Działania szkoleniowe powinny przyczyniać się do realizacji strategicznych priorytetów Unii, chodzi tu na przykład o szkolenia w zakresie prawa cywilnego i karnego, skutecznego stosowania Karty, wzajemnego uznawania, a także gwarancji proceduralnych (w tym gwarancji dotyczących strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (sprawy dotyczące przeciwdziałania SLAPP)). Działania szkoleniowe realizowane w ramach Programu powinny być silnie ukierunkowane na cyfryzację wymiaru sprawiedliwości oraz tworzyć środowisko wspierające dla sędziów i innych pracowników wymiaru sprawiedliwości, w tym poprzez podnoszenie ich umiejętności cyfrowych, wiedzy i świadomości. Szkolenia powinny również wspierać cyfryzację transgranicznych postępowań sądowych. Wsparcie na rzecz szkoleń powinno odbywać się w synergii z działaniami prowadzonymi na szczeblu krajowym, co pozwoli zwiększyć oddziaływanie Programu.

(14)W ramach Programu należy wspierać roczny program prac Europejskiej Sieci Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN), która ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości i odgrywa ważną rolę we wspieraniu i realizacji celów europejskiej polityki szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości. EJTN jest jedyną siecią na szczeblu Unii skupiającą organy szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich. Ma zatem wyjątkową możliwość organizowania wymian kadr wymiaru sprawiedliwości poszczególnych państw członkowskich i ich szkoleń oraz koordynowania prac krajowych organów szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości, sprzyjając tym samym synergii między szkoleniami wspieranymi przez Unię i finansowanymi ze środków krajowych oraz wspierając ustrukturyzowaną komunikację między unijnymi a krajowymi organizatorami szkoleń. Ponadto EJTN może również obejmować organy szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości krajów kandydujących oraz potencjalnych kandydatów jako członków w charakterze obserwatora.

(15)Ochrona praw dziecka jest podstawowym celem Unii zapisanym w art. 3 ust. 3 TUE i art. 24 Karty. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Ma to zasadnicze znaczenie dla legalności i skuteczności systemów wymiaru sprawiedliwości. Dzieci biorące udział w postępowaniu sądowym jako świadkowie, ofiary, podejrzani, oskarżeni lub osoby skazane bądź o innym charakterze, często napotykają poważne przeszkody, które ograniczają ich zdolność do skutecznego uczestnictwa i korzystania z odpowiednich gwarancji. Konieczne jest zatem wzmocnienie zdolności krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości i praktyków w zakresie zaspokajania szczególnych potrzeb dzieci, aby skuteczne korzystanie z przysługujących im praw było zagwarantowane.

(16)Program powinien przyczyniać się do cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, w tym poprzez opracowywanie, wdrażanie i utrzymywanie narzędzi na szczeblu Unii. I tak, można by wspierać wykorzystywanie narzędzi ułatwiających komunikację cyfrową między sądami i stronami (takich jak europejski elektroniczny punkt dostępu, który usprawnia dostęp do danych sądowych, np. europejskiej sygnatury orzecznictwa) lub zwiększających skuteczność i bezpieczeństwo cyfrowych procedur sądowych, takich jak usługi zaufania, o których mowa w rozporządzeniu (UE) nr 910/2014, czy europejskie portfele tożsamości cyfrowej. Dobrze funkcjonująca unijna przestrzeń sprawiedliwości, oparta na skutecznych i odpornych krajowych systemach wymiaru sprawiedliwości, jest niezbędna dla dobrze prosperującego rynku wewnętrznego i stanowi warunek wzrostu gospodarczego, stabilnych rynków finansowych i konkurencyjności. Cyfryzacja zwiększa skuteczność transgranicznych postępowań sądowych w sprawach cywilnych i karnych, a także dostęp do wymiaru sprawiedliwości w Unii, co jest z kolei siłą napędową inwestycji. Cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości umożliwia i ułatwia skuteczną i efektywną współpracę z innymi właściwymi organami w zakresie wdrażania i egzekwowania kluczowych elementów unijnego zbioru prawa cyfrowego, takich jak na przykład akt o usługach cyfrowych. Cyfryzacja systemów wymiaru sprawiedliwości pomaga obniżyć koszty ponoszone zarówno przez budżety publiczne, jak i użytkowników końcowych, dbając jednocześnie o utrzymanie skutecznych usług dla obywateli i przedsiębiorstw. Dzięki temu pracownicy wymiaru sprawiedliwości mogą skupić się na podstawowych zadaniach, poprawiając jakość i skuteczność postępowań. Narzędzia cyfrowe zwiększają dostęp do wymiaru sprawiedliwości, umożliwiając komunikację na odległość i ułatwiając dostęp do akt sądowych, a tym samym zwiększając przejrzystość. Cyfryzacja wzmacnia również odporność krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości w czasach kryzysu (takich jak pandemie), umożliwiając tym systemom dalsze skuteczne działanie z korzyścią dla obywateli i przedsiębiorstw. Zwiększa to zaufanie do systemu wymiaru sprawiedliwości, a mianowicie jego zdolności do niezawodnego funkcjonowania w nieoczekiwanych okolicznościach.

(17)Unia musi chronić swoje interesy w zakresie bezpieczeństwa wobec dostawców, którzy mogą stanowić stałe zagrożenie dla bezpieczeństwa ze względu na potencjalną ingerencję ze strony państw trzecich oraz z punktu widzenia ich bezpieczeństwa, w szczególności cyberbezpieczeństwa. Konieczne jest zatem ograniczenie ryzyka utrzymującej się zależności od dostawców wysokiego ryzyka na rynku wewnętrznym, w tym w łańcuchu dostaw ICT, ponieważ mogą oni mieć potencjalnie poważny negatywny wpływ na bezpieczeństwo użytkowników i przedsiębiorstw w całej Unii oraz na infrastrukturę krytyczną Unii pod względem integralności danych i usług oraz dostępności usług. Ograniczenie takie powinno opierać się na proporcjonalnej ocenie ryzyka i odpowiednich środkach ograniczających ryzyko, jak określono w politykach i przepisach Unii.

(18)Komisja powinna zapewnić ogólną spójność, komplementarność i synergie z działaniami organów, urzędów i agencji Unii, w szczególności Eurojustu, Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), Agencji Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA) oraz EPPO, a także powinna uwzględniać w obszarach objętych Programem działania innych podmiotów krajowych i międzynarodowych.

(19)W celu zapewnienia skutecznej alokacji środków z budżetu ogólnego Unii należy zapewnić, aby wszystkie działania realizowane w ramach Programu miały unijną wartość dodaną, były komplementarne w stosunku do działań państw członkowskich, oraz były spójne z innymi działaniami Unii. Należy dążyć do spójności, komplementarności i synergii w szczególności z programami finansowania wspierającymi ściśle ze sobą powiązane obszary polityki, takie jak plany partnerstwa krajowego i regionalnego (ustanowione rozporządzeniem XXX Parlamentu Europejskiego i Rady [rozporządzenie w sprawie PKR] 56 ), program AgoraEU (ustanowiony rozporządzeniem XXX Parlamentu Europejskiego i Rady [AgoraEU] 57 ) oraz działania zewnętrzne wspierane w ramach programu „Globalny wymiar Europy” (ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady XXX) 58 .

(20)Program zastępuje program ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2021/693 na okres programowania 2021–2027, który w związku z tym należy uchylić.

(21)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do TUE i TFUE, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani go nie stosuje.

(22)Zgodnie z art. 3 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do TUE i do TFUE, Irlandia powiadomiła [, pismem z dnia ... r.,] o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia.

lub

Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do TUE i do TFUE, bez uszczerbku dla art. 4 tego protokołu, Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani go nie stosuje,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Przedmiot

Niniejsze rozporządzenie ustanawia program „Sprawiedliwość” („Program”) i określa cele Programu, jego budżet na lata 2028–2034, formy finansowania unijnego oraz zasady dotyczące przyznawania takiego finansowania.

Artykuł 2

Definicja:

Do celów niniejszego rozporządzenia termin „sędziowie i inni pracownicy wymiaru sprawiedliwości” oznacza sędziów, prokuratorów i członków personelu sądów i prokuratur oraz wszelkie inne osoby wykonujące zawody związane z wymiarem sprawiedliwości, powiązane z systemami wymiaru sprawiedliwości lub w inny sposób uczestniczące w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, niezależnie od definicji w prawie krajowym, statusu prawnego lub organizacji wewnętrznej, takie jak prawnicy, notariusze, komornicy sądowi, osoby wykonujące funkcje związane z postępowaniami dotyczącymi niewypłacalności, mediatorzy, sądowi tłumacze ustni i pisemni, biegli sądowi, personel więzienny oraz kuratorzy sądowi.

Artykuł 3

Cele programu

1.Ogólnym celem Programu jest przyczynianie się do dalszego rozwoju wydajnej, integracyjnej, odpornej i cyfrowej unijnej przestrzeni sprawiedliwości, opartej na praworządności, wzajemnym uznawaniu i wzajemnym zaufaniu, a tym samym wzmacnianie demokracji i ochrony praw podstawowych oraz przyczynianie się do wzrostu gospodarczego i konkurencyjności Unii, a także do cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości na szczeblu Unii.

2.Program ma także następujące cele szczegółowe:

(a)ułatwianie i wspieranie współpracy sądowej w sprawach cywilnych i karnych oraz propagowanie praworządności, w szczególności niezależności, jakości i skuteczności systemów wymiaru sprawiedliwości, w tym poprzez udoskonalenie skutecznego transgranicznego uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych;

(b)propagowanie i wspieranie szkoleń dla sędziów i innych pracowników wymiaru sprawiedliwości w celu: upowszechniania praworządności, praw podstawowych i demokracji; wspierania wspólnej kultury prawnej i sądowej; zapewnienia spójnego i skutecznego wdrażania odpowiednich instrumentów prawnych Unii; oraz zapewnienia środowiska sprzyjającego cyfryzacji współpracy sądowej i systemów wymiaru sprawiedliwości;

(c)ułatwianie i wspieranie skutecznego i niedyskryminacyjnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla wszystkich oraz zapewnienie skutecznego środka odwoławczego, w tym za pomocą środków cyfrowych, poprzez propagowanie skutecznych procedur cywilnych i karnych oraz promowanie i wspieranie praw wszystkich ofiar przestępstw oraz praw procesowych podejrzanych i oskarżonych w postępowaniu karnym, a także osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania.

Artykuł 4

Budżet

1.Orientacyjna pula środków finansowych przeznaczona na realizację Programu w okresie od dnia 1 stycznia 2028 r. do dnia 31 grudnia 2034 r., wynosi 798 000 000 EUR według cen bieżących.

2.Środki finansowe można wprowadzać do budżetu Unii poza 2034 r., aby pokryć niezbędne wydatki oraz aby umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zakończyły się z końcem programu.

3.Pulę środków finansowych, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz kwoty dodatkowych środków, o których mowa w art. 5, można wykorzystać także na pomoc techniczną i administracyjną na wykonanie programu, np. na działania przygotowawcze, monitorowanie, kontrolę, audyt i ewaluację, na instytucjonalne systemy i platformy informatyczne, na działania informacyjne i komunikacyjne, w tym komunikację instytucjonalną o priorytetach politycznych Unii, oraz na wszelką inną pomoc techniczną i administracyjną lub wydatki związane z personelem, poniesione przez Komisję na zarządzanie Programem.

Artykuł 5

Dodatkowe zasoby

1.Państwa członkowskie, instytucje, organy i agencje Unii, państwa trzecie, organizacje międzynarodowe, międzynarodowe instytucje finansowe lub inne osoby trzecie mogą wnieść dodatkowe wkłady finansowe lub niefinansowe na rzecz programu. Dodatkowe wkłady finansowe uważa się za zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel w rozumieniu art. 21 ust. 2 lit. A), d) lub e) lub art. 21 ust. 5 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509.

2.Zasoby przydzielone państwu członkowskiemu w ramach zarządzania dzielonego można – na prośbę tego państwa – udostępnić na rzecz programu. Komisja wykorzystuje te zasoby bezpośrednio lub pośrednio zgodnie z art. 62 ust. 1 lit. a) lub c) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509. Są one dodatkowe względem zasobów, o których mowa w art. 4 ust. 1 niniejszego rozporządzenia. Zasoby te wykorzystuje się na rzecz danego państwa członkowskiego. Jeżeli Komisja nie zawarła żadnego zobowiązania prawnego w ramach zarządzania bezpośredniego lub zarządzania pośredniego na środki dodatkowe udostępnione w ten sposób na rzecz programu, odpowiednie niezaangażowane środki można – na prośbę danego państwa członkowskiego – przekazać z powrotem na jeden lub więcej programów pierwotnych lub następców tych programów.

Artykuł 6

Finansowanie alternatywne, łączone i kumulacyjne

1.Program jest wdrażany w synergii z innymi programami unijnymi. Działanie, które otrzymało wkład z innego programu unijnego, może również otrzymać wkład z tego programu. Do odpowiedniego wkładu stosuje się zasady danego programu unijnego albo do wszystkich wkładów można zastosować jednolity zbiór zasad oraz można zawrzeć jedno zobowiązanie prawne. Jeżeli wkład Unii opiera się na kosztach kwalifikowalnych, skumulowane wsparcie z budżetu Unii nie przekracza łącznych kosztów kwalifikowalnych działania i może być obliczane proporcjonalnie zgodnie z dokumentami określającymi warunki wsparcia.

2.Procedury wyboru w ramach programu mogą być przeprowadzane wspólnie w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego z państwami członkowskimi, instytucjami, organami i agencjami Unii, państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi, międzynarodowymi instytucjami finansowymi lub innymi osobami trzecimi („partnerzy uczestniczący w procedurze wspólnego wyboru”), pod warunkiem zapewnienia ochrony interesów finansowych Unii. Takie procedury podlegają jednolitemu zbiorowi zasad i prowadzą do zawarcia jednego zobowiązania prawnego. W tym celu partnerzy uczestniczący w procedurze wspólnego wyboru mogą udostępnić zasoby na rzecz programu zgodnie z art. 5 niniejszego rozporządzenia lub można im powierzyć wykonanie procedury wyboru, w stosownych przypadkach zgodnie z art. 62 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509. Do celów art. 153 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 w procedurach wspólnego wyboru komisja oceniająca może częściowo składać się z członków będących przedstawicielami partnerów w tej procedurze. 

Artykuł 7

Państwa trzecie stowarzyszone z Programem

1.Program może być otwarty na uczestnictwo następujących państw trzecich w drodze pełnego lub częściowego stowarzyszenia, zgodnie z celami określonymi w art. 3 i zgodnie z odpowiednimi umowami międzynarodowymi lub wszelkimi decyzjami przyjętymi w ramach tych umów i mającymi zastosowanie do:

a)członków Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, którzy są członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także minipaństw europejskich;

b)krajów przystępujących, krajów kandydujących i potencjalnych kandydatów;

c)krajów objętych europejską polityką sąsiedztwa;

d)pozostałych państw trzecich.

2.Układy o stowarzyszeniu dotyczące uczestniczenia w programach:

a)zapewnia sprawiedliwą równowagę w odniesieniu do wkładów i korzyści państw trzecich uczestniczących w programie;

b)ustanawiają warunki uczestniczenia w programach, w tym obliczanie wkładów finansowych do programu, składających się z wkładów operacyjnych i kosztów uczestnictwa, i ich ogólnych kosztów administracyjnych;

c)nie przyznają państwu trzeciemu żadnych uprawnień decyzyjnych w ramach programu;

d)gwarantują prawa Unii do zapewnienia należytego zarządzania finansami i ochrony jej interesów finansowych;

e)w stosownych przypadkach – zapewniają ochronę interesów Unii w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Do celów lit. d) akapitu pierwszego państwo trzecie przyznaje niezbędne prawa i dostęp wymagane na mocy rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 i rozporządzenia (UE, Euratom) nr 883/2013 oraz gwarantuje, aby decyzje wykonawcze nakładające zobowiązanie pieniężne na podstawie art. 299 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także wyroki i postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, były wykonalne.

Artykuł 8

Wdrażanie i formy finansowania unijnego

1.Program jest realizowany zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509 w ramach zarządzania bezpośredniego lub zarządzania pośredniego z podmiotami, o których mowa w art. 62 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia.

2.Finansowanie unijne może być udzielane w dowolnej formie zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509, w szczególności w formie dotacji, zamówień, darowizn o charakterze niefinansowym.

3.Jeżeli finansowanie unijne zapewnia się w postaci dotacji, zapewnia się je jako finansowanie niepowiązane z kosztami lub, w razie potrzeby, jako uproszczone opcje kosztów, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509. Finansowanie może być zapewnione w formie zwrotu rzeczywistych kosztów kwalifikowalnych tylko wtedy, kiedy cele działania nie mogą zostać osiągnięte w inny sposób.

4.Do celów art. 153 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 komisja oceniająca może częściowo lub całkowicie składać się z niezależnych ekspertów zewnętrznych.

Artykuł 9

Kwalifikowalność

1.Ustanawia się kryteria kwalifikowalności, aby wspierać osiągnięcie celów określonych w art. 3 niniejszego rozporządzenia, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/2509; mają one zastosowanie do wszystkich procedur wyboru w ramach Programu.

2.W procedurach wyboru w ramach zarządzania bezpośredniego i zarządzania pośredniego do otrzymania finansowania unijnego kwalifikować się może co najmniej jeden z następujących podmiotów prawnych:

a)podmioty mające siedzibę w państwie członkowskim;

b)podmioty mające siedzibę w stowarzyszonym państwie trzecim;

c)organizacje międzynarodowe;

d)inne podmioty mające siedzibę w niestowarzyszonych państwach trzecich, jeżeli finansowanie takich podmiotów jest niezbędne do realizacji działania i przyczynia się do osiągnięcia celów określonych w art. 3.

3.Oprócz art. 168 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509, stowarzyszone państwa trzecie, o których mowa w art. 7 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, mogą, w stosownych przypadkach, uczestniczyć w mechanizmach udzielania zamówień określonych w art. 168 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 i czerpać korzyści z tych mechanizmów. Przepisy mające zastosowanie do państw członkowskich stosuje się odpowiednio do uczestniczących stowarzyszonych państw trzecich.

4.Procedury wyboru mające wpływ na bezpieczeństwo lub porządek publiczny, w szczególności w odniesieniu do strategicznych aktywów i interesów Unii lub jej państw członkowskich, są ograniczone zgodnie z art. 136 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509. Zgodnie z art. 136 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 ograniczenia kwalifikowalności stosuje się wobec dostawców wysokiego ryzyka, zgodnie z prawem Unii, ze względów bezpieczeństwa.

5.W programie prac, o którym mowa w art. 110 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509, zaproszeniach do składania wniosków i zaproszeniach do składania ofert można doprecyzować kryteria kwalifikowalności określone w niniejszym rozporządzeniu lub określić dodatkowe kryteria kwalifikowalności w odniesieniu do konkretnych działań.

6.Na rzecz europejskiej sieci krajowych organów ds. równości może zostać przyznana dotacja bez zaproszenia do składania wniosków na pokrycie wydatków związanych z jej stałym programem prac.

Artykuł 10

Program prac

Program jest realizowany w ramach programów prac, o których mowa w art. 110 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509.

Artykuł 11

Uchylenie

Rozporządzenie (UE) 2021/693 traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2028 r.

Artykuł 12

Przepisy przejściowe

1.Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kontynuację lub modyfikację działań rozpoczętych na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/693, które stosuje się nadal do danych działań aż do ich zamknięcia.

2.Pula środków finansowych przeznaczonych na program może również obejmować wydatki na wsparcie techniczne i administracyjne na potrzeby przejścia między programem a środkami przyjętymi na mocy rozporządzenia (UE) 2021/693.

Artykuł 13

Wejście w życie i rozpoczęcie stosowania

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2028 r.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

Sporządzono w Brukseli dnia r.

OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH I CYFROWYCH REGULACJI

Spis treści

1.STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY

1.1.Tytuł wniosku/inicjatywy

1.2.Obszary polityki, których dotyczy wniosek/inicjatywa

1.3.Cel(e)

1.3.1.Cel(e) ogólny(-e)

1.3.2.Cel(e) szczegółowy(-e)

1.3.3.Oczekiwane wyniki i wpływ

1.3.4.Wskaźniki dotyczące realizacji celów

1.4.Wniosek/inicjatywa dotyczy:

1.5.Uzasadnienie wniosku/inicjatywy

1.5.1.Potrzeby, które należy zaspokoić w perspektywie krótko- lub długoterminowej, w tym szczegółowy terminarz przebiegu realizacji inicjatywy

1.5.2.Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej (może wynikać z różnych czynników, na przykład korzyści koordynacyjnych, pewności prawa, większej efektywności lub komplementarności). Na potrzeby tej sekcji „wartość dodaną z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej” należy rozumieć jako wartość wynikającą z unijnej interwencji, wykraczającą poza wartość, która zostałaby wytworzona przez same państwa członkowskie.

1.5.3.Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań

1.5.4.Spójność z wieloletnimi ramami finansowymi oraz możliwa synergia z innymi właściwymi instrumentami

1.5.5.Ocena różnych dostępnych możliwości finansowania, w tym możliwości przegrupowania środków

1.6.Czas trwania wniosku/inicjatywy i jego/jej wpływu finansowego

1.7.Planowane metody wykonania budżetu

2.ŚRODKI ZARZĄDZANIA

2.1.Zasady nadzoru i sprawozdawczości

2.2.System zarządzania i kontroli

2.2.1.Uzasadnienie dla proponowanych metod wykonania budżetu, mechanizmów finansowania wykonania, sposobów dokonywania płatności i strategii kontroli

2.2.2.Informacje dotyczące zidentyfikowanego ryzyka i systemów kontroli wewnętrznej ustanowionych w celu jego ograniczenia

2.2.3.Oszacowanie i uzasadnienie efektywności kosztowej kontroli (relacja kosztów kontroli do wartości zarządzanych funduszy powiązanych) oraz ocena prawdopodobnego ryzyka błędu (przy płatności i przy zamykaniu)

2.3.Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom

3.SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY

3.1.Działy wieloletnich ram finansowych i linie budżetowe po stronie wydatków, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ

3.2.Szacunkowy wpływ finansowy wniosku na środki

3.2.1.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki operacyjne

3.2.1.1.Środki z przegłosowanego budżetu w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

3.2.2.Szacowany produkt finansowany ze środków operacyjnych (nie wypełniać w przypadku agencji zdecentralizowanych)

3.2.3.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki administracyjne

3.2.3.1. Środki z uchwalonego budżetu

3.2.3.2.Środki z zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel (nd.)

3.2.4.Szacowane zapotrzebowanie na zasoby ludzkie

3.2.4.1.Finansowane z uchwalonego budżetu

3.2.4.2.Finansowane z zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel (nd.)

3.2.5.Przegląd szacowanego wpływu na inwestycje związane z technologiami cyfrowymi

4.Wymiar cyfrowy

4.1.Wymogi cyfrowe

4.2.Dane

4.3.Rozwiązania cyfrowe

4.4.Ocena interoperacyjności

4.5.Środki wspierające cyfrowe wdrażanie

1.    STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY

1.1.    Tytuł wniosku/inicjatywy

1.2.    Obszary polityki, których dotyczy wniosek/inicjatywa

1.3.    Cel(e)

1.3.1.    Cel(e) ogólny(-e)

1.3.2.    Cel(e) szczegółowy(-e)

1.3.3.    Oczekiwane wyniki i wpływ

Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej.

1.3.4.    Wskaźniki dotyczące realizacji celów

Należy wskazać wskaźniki stosowane do monitorowania postępów i osiągnięć.

1.4.    Wniosek/inicjatywa dotyczy:

 nowego działania

 nowego działania, będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego 60

 przedłużenia bieżącego działania

 połączenia lub przekształcenia co najmniej jednego działania pod kątem innego/nowego działania

1.5.    Uzasadnienie wniosku/inicjatywy

1.5.1.    Potrzeby, które należy zaspokoić w perspektywie krótko- lub długoterminowej, w tym szczegółowy terminarz przebiegu realizacji inicjatywy

1.5.2.    Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej (może wynikać z różnych czynników, na przykład korzyści koordynacyjnych, pewności prawa, większej efektywności lub komplementarności). Na potrzeby tej sekcji „wartość dodaną z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej” należy rozumieć jako wartość wynikającą z unijnej interwencji, wykraczającą poza wartość, która zostałaby wytworzona przez same państwa członkowskie.

1.5.3.    Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań

1.5.4.    Spójność z wieloletnimi ramami finansowymi oraz możliwa synergia z innymi właściwymi instrumentami

1.5.5.    Ocena różnych dostępnych możliwości finansowania, w tym możliwości przegrupowania środków

1.6.    Czas trwania wniosku/inicjatywy i jego/jej wpływu finansowego

 Ograniczony czas trwania

    Czas trwania wniosku/inicjatywy: od 1.1.2028 r. do 31.12.2034 r.

    Czas trwania wpływu finansowego: od 2028 r. do 2034 r. w odniesieniu do środków na zobowiązania oraz od 2028 r. do 2034 r. w odniesieniu do środków na płatności.

 Nieograniczony czas trwania

Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r.,

po którym następuje faza operacyjna.

1.7.    Planowane metody wykonania budżetu 61

 Bezpośrednie zarządzanie przez Komisję

 w ramach jej służb, w tym za pośrednictwem jej pracowników w delegaturach Unii

 przez agencje wykonawcze

 Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi

 Zarządzanie pośrednie przez przekazanie zadań związanych z wykonaniem budżetu:

 państwom trzecim lub organom przez nie wyznaczonym

 organizacjom międzynarodowym i ich agencjom (np. RE, OECD, UNESCO itp.)

 Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu i Europejskiemu Funduszowi Inwestycyjnemu

 organom, o których mowa w art. 70 i 71 rozporządzenia (UE) 2024/2509)

 podmiotom prawa publicznego (np. podmiotom ocenianym w ramach filaru)

podmiotom prawa prywatnego realizującym misję publiczną, w zakresie, w jakim są im zapewnione odpowiednie gwarancje finansowe (np. podmiotom ocenianym w ramach filaru)

podmiotom prawa prywatnego państwa członkowskiego, którym powierzono realizację partnerstwa publiczno-prywatnego i zapewniono odpowiednie gwarancje finansowe (np. podmiotom ocenianym w ramach filaru)

 podmiotom lub osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej oraz określonym we właściwym podstawowym akcie prawnym

 podmiotom mającym siedzibę w państwie członkowskim, podlegającym prawu prywatnemu państwa członkowskiego lub prawu Unii i kwalifikującym się, zgodnie z przepisami sektorowymi, do powierzenia im wykonywania środków finansowych Unii lub gwarancji budżetowych, w zakresie, w jakim podmioty te są kontrolowane przez podmioty prawa publicznego lub podmioty podlegające prawu prywatnemu świadczące usługi użyteczności publicznej, a także posiadają odpowiednie gwarancje finansowe w formie odpowiedzialności solidarnej organów kontrolnych lub równoważne gwarancje finansowe, które mogą być ograniczone, w odniesieniu do każdego działania, do maksymalnej kwoty wsparcia Unii.

Uwagi

2.    ŚRODKI ZARZĄDZANIA

2.1.    Zasady nadzoru i sprawozdawczości

2.2.    System zarządzania i kontroli

2.2.1.    Uzasadnienie dla proponowanych metod wykonania budżetu, mechanizmów finansowania wykonania, sposobów dokonywania płatności i strategii kontroli

2.2.2.    Informacje dotyczące zidentyfikowanego ryzyka i systemów kontroli wewnętrznej ustanowionych w celu jego ograniczenia

2.2.3.    Oszacowanie i uzasadnienie efektywności kosztowej kontroli (relacja kosztów kontroli do wartości zarządzanych funduszy powiązanych) oraz ocena prawdopodobnego ryzyka błędu (przy płatności i przy zamykaniu)

2.3.    Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom

3.    SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY

3.1.    Działy wieloletnich ram finansowych i linie budżetowe po stronie wydatków, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ

Proponowane nowe linie budżetowe

Według działów wieloletnich ram finansowych i linii budżetowych

3.2.    Szacunkowy wpływ finansowy wniosku na środki

3.2.1.    Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki operacyjne

    Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych

Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych, jak określono poniżej

3.2.1.1.    Środki z przegłosowanego budżetu w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

Tabela obowiązkowa

====================================================================================================

w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

3.2.2.    Szacowany produkt finansowany ze środków operacyjnych (nie wypełniać w przypadku agencji zdecentralizowanych)

Wskaźniki produktu i rezultatu służące monitorowaniu postępów i osiągnięć niniejszego programu będą odpowiadać wspólnym wskaźnikom określonym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) [XXX]* [rozporządzenie w sprawie wykonania].

Środki na zobowiązania w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

3.2.3.    Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki administracyjne

    Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania środków administracyjnych

    Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania środków administracyjnych, jak określono poniżej

3.2.3.1. Środki z uchwalonego budżetu

===================================================================

3.2.3.2.    Środki z zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel (nd.)