This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52023PC0281
Proposal for a COUNCIL DECISION authorising Member States to become or remain parties, in the interest of the European Union, to the Convention of 13 January 2000 on the International Protection of Adults
Wniosek DECYZJA RADY upoważniająca państwa członkowskie, aby w interesie Unii Europejskiej stały się lub pozostały stronami Konwencji z dnia 13 stycznia 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych
Wniosek DECYZJA RADY upoważniająca państwa członkowskie, aby w interesie Unii Europejskiej stały się lub pozostały stronami Konwencji z dnia 13 stycznia 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych
COM/2023/281 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 31.5.2023
COM(2023) 281 final
2023/0170(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
upoważniająca państwa członkowskie, aby w interesie Unii Europejskiej stały się lub pozostały stronami Konwencji z dnia 13 stycznia 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
UE zamierza stworzyć, utrzymywać i rozwijać przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w której zapewnione będą swobodny przepływ osób, dostęp do wymiaru sprawiedliwości i pełne poszanowanie praw podstawowych.
Cel ten powinien również obejmować transgraniczną ochronę osób dorosłych, które
z powodu zaburzenia lub ograniczenia zdolności osobistych nie są w stanie chronić swoich interesów („osoby dorosłe”). Osoba dorosła oznacza osobę, która osiągnęła wiek 18 lat.
Liczba osób dorosłych znajdujących się w takiej sytuacji w UE rośnie ze względu na starzenie się społeczeństwa i związaną z tym zapadalność na choroby uwarunkowane wiekiem, a także rosnącą liczbę osób z niepełnosprawnościami. W zależności od przepisów krajowych państwa członkowskiego, w którym osoby te mieszkają, mogą one zostać objęte środkiem ochrony na mocy decyzji sądu lub decyzji administracyjnej, lub mogą być wspierane przez osobę trzecią, którą same wcześniej wyznaczyły (w drodze „uprawnienia do reprezentacji”) w celu zarządzania ich interesami.
Osoby dorosłe mogą – z różnych powodów – stanąć przed koniecznością zarządzania swoim majątkiem lub swoimi nieruchomościami znajdującymi się w innym kraju, skorzystania z opieki medycznej za granicą w nagłym przypadku lub w celu przeprowadzenia zaplanowanego zabiegu, lub też przeprowadzki do innego kraju.
W sytuacjach transgranicznych osoby dorosłe mają do czynienia ze złożonymi, a niekiedy sprzecznymi przepisami państw członkowskich. Obejmują one kwestie związane z ustalaniem, który sąd lub inny organ uprawniony do zastosowania środków ochrony jest właściwy, który system prawny ma zastosowanie w ich sprawie oraz w jaki sposób uznać zagraniczne orzeczenia lub uprawnienia do reprezentacji nadane za granicą. Prowadzi to do sytuacji, w których osoby dorosłe, ich rodziny i przedstawiciele doświadczają znacznej niepewności prawa w kwestii przepisów, jakie będą miały zastosowanie w ich sprawie, oraz co do wyniku procedur, które muszą przejść, i formalności, których muszą dopełnić. Aby mieć pewność, że za granicą także będą skutecznie chronione lub będą mogły korzystać z przysługujących im praw, osoby te często muszą przechodzić długie i kosztowne procedury. W niektórych przypadkach ochrona, którą są one objęte, i uprawnienia do reprezentacji powierzone ich przedstawicielom nie są ostatecznie uznawane ani przez sądy, ani przez podmioty pozasądowe, takie jak banki, personel medyczny czy agenci nieruchomości.
Dnia 13 stycznia 2000 r., pod auspicjami Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego (konferencja haska), organizacji międzyrządowej, której celem jest „działanie na rzecz stopniowego ujednolicania zasad prawa prywatnego międzynarodowego” 1 , przyjęto Konwencję o międzynarodowej ochronie dorosłych (Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych). Konwencja ta zawiera kompleksowy zbiór postanowień dotyczących jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania środków ochrony oraz postanowień dotyczących prawa właściwego dla uprawnień do reprezentacji, które nadają skuteczność takim uprawnieniom w kontekście transgranicznym. Ustanowiono w niej również mechanizmy współpracy między właściwymi organami umawiających się państw oraz między organami centralnymi umawiających się państw.
Konwencja ta jest powszechnie uznawana za skuteczny i elastyczny instrument prawa prywatnego międzynarodowego, który spełnia swoje zadanie na poziomie międzynarodowym. Niedawne prace prowadzone w ramach komisji specjalnej ds. praktycznego funkcjonowania Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych 2 wkrótce dostarczą praktykom przydatnych narzędzi do jej właściwego stosowania, takich jak praktyczny podręcznik.
Obecnie stronami tej konwencji jest jednak jedynie 12 państw członkowskich UE 3 . Ratyfikacja Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych oraz przystąpienie do niej przez wszystkie państwa członkowskie jest od dawna celem UE.
Od 2008 r. Konwencję konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych wyraźnie popierają Rada Unii Europejskiej 4 , Parlament Europejski 5 i Komisja Europejska 6 . Powszechna ratyfikacja Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych przez państwa członkowskie i inne państwa jest niezbędna do jej skutecznego funkcjonowania. Parlament aktywnie wspiera ratyfikację konwencji przez wszystkie państwa członkowskie, a także ewentualną inicjatywę ustawodawczą UE w celu uzupełnienia Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych.
W dniach 5–8 grudnia 2018 r. Komisja i konferencja haska zorganizowały wspólną międzynarodową konferencję w celu propagowania ratyfikacji Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych i zbadania ewentualnych niedociągnięć, które wymagałyby dalszych działań 7 .
Dnia 3 maja 2021 r. Ministrowie Sprawiedliwości Czech, Francji i Słowenii skierowali do Komisji pismo, w którym zwrócili się do niej o przyspieszenie prac przygotowawczych nad inicjatywą ustawodawczą.
W czerwcu 2021 r. przyjęto konkluzje Rady 8 , w których między innymi wezwano państwa członkowskie do jak najszybszej ratyfikacji Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych i zwrócono się do Komisji o zastanowienie się nad koniecznością stworzenia w UE ram prawnych, by ułatwić swobodny przepływ środków ochrony, oraz o przedstawienie, w razie potrzeby, wniosków ustawodawczych.
W latach 2021–2022 prezydencje portugalska, francuska i czeska zorganizowały różne wydarzenia, aby podnieść świadomość na ten temat.
Pomimo tych działań tempo ratyfikacji konwencji jest nadal zbyt wolne. W niektórych państwach członkowskich projekt ustawy wdrażającej ratyfikację od lat oczekuje na przyjęcie przez parlament lub nie został przedłożony przez rząd pomimo zakończenia prac przygotowawczych. Inne państwa członkowskie częściowo stosują konwencję w praktyce (w szczególności postanowienia dotyczące jurysdykcji i prawa właściwego), nie podejmując żadnej inicjatywy w celu formalnej ratyfikacji konwencji. Oznaczałoby to powołanie organu centralnego w celu zapewnienia skutecznej współpracy między umawiającymi się państwami.
W tym kontekście Komisja postanowiła przedstawić inicjatywę mającą na celu upoważnienie państw członkowskich, które nie są jeszcze stronami konwencji, do jej ratyfikacji lub przystąpienia do niej. Odniesienie do tej inicjatywy znajduje się w programie prac Komisji na 2022 r.: „Przedstawimy też propozycje środków mających […] wzmocnić współpracę sądową w zakresie ochrony osób dorosłych szczególnej troski w sytuacjach transgranicznych”.
Ponieważ Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych jest otwarta do podpisu i ratyfikacji przez państwa, które były członkami Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego w dniu 2 października 1999 r. 9 (art. 53 konwencji), następujące państwa członkowskie będą musiały zarówno podpisać, jak i ratyfikować konwencję: Bułgaria, Hiszpania, Chorwacja, Węgry, Rumunia, Słowenia, Słowacja i Szwecja. Natomiast Irlandia, Włochy, Luksemburg, Niderlandy i Polska będą musiały jedynie ratyfikować konwencję, ponieważ już ją podpisały. Litwa będzie musiała do niej przystąpić, ponieważ od dnia 23 października 2001 r. jest członkiem Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Obecnie nie ma żadnych przepisów UE dotyczących transgranicznej ochrony osób dorosłych. Niniejszy wniosek stanowi jednak część pakietu wraz z wnioskiem Komisji dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania środków, dokumentów urzędowych i uprawnień do reprezentacji oraz współpracy w sprawach cywilnych dotyczących ochrony osób dorosłych. We wniosku przewiduje się stosowanie w państwach członkowskich niektórych postanowień Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych i ustanawia się przepisy uzupełniające w celu ułatwienia jeszcze ściślejszej współpracy wewnątrz UE w tej dziedzinie.
Niniejszy wniosek dotyczy ratyfikacji Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych, która jest jedynym międzynarodowym instrumentem regulującym kwestie prawa prywatnego międzynarodowego dotyczące transgranicznej ochrony osób dorosłych, i przystąpienia do niej przez te państwa członkowskie, które nie są jeszcze jej stronami.
Obydwa wnioski dotyczą prawa prywatnego międzynarodowego – dobrze rozwiniętego obszaru polityki w całej UE. Od 2000 r. UE przyjęła szereg aktów ustawodawczych w obszarze współpracy sądowej w sprawach cywilnych, które mają skutki transgraniczne. Żaden z tych aktów ustawodawczych nie reguluje jednak transgranicznych aspektów zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych osób 10 ani ochrony osób dorosłych, które „z powodu zaburzenia lub ograniczenia zdolności osobistych” 11 nie są w stanie chronić swoich interesów.
Proponowane rozporządzenie będzie miało zastosowanie w państwach członkowskich, natomiast Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych będzie miała zastosowanie w odniesieniu do państw spoza UE będących umawiającymi się państwami konwencji. Ponieważ osoby dorosłe w UE mogą mieć powiązania zarówno z państwami członkowskimi, jak i z państwami spoza UE (np. posiadać tam majątek lub mieć osobiste związki), spójne ramy prawa prywatnego międzynarodowego mające zastosowanie do ochrony osób dorosłych zarówno w UE, jak i w będących stronami konwencji państwach spoza UE, mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia ochrony osób dorosłych w sytuacjach międzynarodowych.
Obydwa wnioski uzupełniają się zatem wzajemnie i dlatego przedstawiono je razem.
•Spójność z innymi politykami Unii
UE i jej państwa członkowskie są stronami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, która, od czasu jej przyjęcia w 2006 r., stanowi międzynarodowy fundament praw osób z niepełnosprawnościami.
Art. 3 lit. c) Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych zawiera postanowienia rzekomo faworyzujące lub aprobujące środki zastępczego dokonywania czynności prawnych (głównie z powodu użycia terminu „opieka, kuratela i analogiczne instytucje”). Pojawiło się pytanie, czy może to sprzyjać uznawaniu środków zastępczego dokonywania czynności prawnych zamiast środków wspierania w czynnościach prawnych lub dopuszczać ich uznawanie oraz czy naruszałoby to prawo do autonomii i równości osób dorosłych.
Kilkukrotnie uznano spójność i komplementarność Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych z prawami zapisanymi w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, na przykład w konkluzjach i zaleceniach (konkluzje 2 i 3) przyjętych na wyżej wspomnianej wspólnej konferencji KE-konferencji haskiej w 2018 r. 12
Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych jest instrumentem prawa prywatnego międzynarodowego. Konwencja jest neutralna względem prawa materialnego, które nie nakazuje żadnego rodzaju środków, a w jej preambule stawia się na pierwszym miejscu interes osoby dorosłej oraz poszanowanie jej godności i autonomii. Ułatwiając współpracę transgraniczną oraz usuwając bariery prawne i praktyczne, przyczynia się ona do realizacji niektórych ważnych celów Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Obejmują one cele określone w art. 12 dotyczącym równości wobec prawa oraz w art. 32 dotyczącym współpracy międzynarodowej, w odniesieniu do których w Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych ustanawia się system organów centralnych.
Ponadto osobami dorosłymi wymagającymi ochrony transgranicznej w rozumieniu Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych nie są wszystkie osoby z niepełnosprawnościami, lecz tylko te, które nie są w stanie chronić swoich interesów osobistych lub finansowych. I odwrotnie – nie wszystkie osoby dorosłe, których zdolności psychospołeczne są ograniczone, są osobami z niepełnosprawnościami.
Warto również przypomnieć, że Komitet Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w swoim sprawozdaniu z 2015 r. w sprawie wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w UE wyraził obawy dotyczące barier napotykanych przez osoby z niepełnosprawnościami podczas przemieszczania się z jednego państwa członkowskiego do drugiego. Komitet zalecił, aby UE „podjęła natychmiastowe działania w celu zapewnienia wszystkim osobom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom możliwości korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się na zasadzie równości z innymi osobami” 13 .
Specjalny sprawozdawca ds. praw osób z niepełnosprawnościami zlecił przeprowadzenie analizy prawnej 14 , a następnie sprawozdawca ten wraz z niezależną ekspert ds. korzystania ze wszystkich praw człowieka przez osoby starsze wydali wspólne oświadczenie w tej sprawie 15 . W analizie i oświadczeniu doprecyzowano tę kwestię, stwierdzając, że Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych pozostawia wystarczające pole dla wykładni i praktycznych usprawnień oraz może podlegać zmianom odzwierciedlającym unowocześnianie prawa krajowego. Specjalny sprawozdawca przypomina, że Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych zawiera postanowienia mające na celu uniknięcie wszelkich konfliktów z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oraz że obydwa te instrumenty mogą i powinny się wzajemnie uzupełniać. UE i wszystkie jej państwa członkowskie muszą wykorzystać dostępną swobodę wykładni w taki sposób, aby zapewnić zgodność z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
Umawiające się państwa będące jednocześnie stronami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych są zobowiązane do przestrzegania tej konwencji i określonych w niej zasad podczas stosowania Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych. Również z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że konwencje międzynarodowe stanowią integralną część prawa Unii, w związku z czym ich wdrażanie musi być zgodne z zasadą proporcjonalności jako ogólną zasadą prawa Unii 16 .
W marcu 2021 r. Komisja przyjęła strategię na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030 17 . Poruszono w niej w szczególności kwestię „poprawy dostępu do wymiaru sprawiedliwości, ochrony prawnej, wolności i bezpieczeństwa” przez te osoby. Aby osiągnąć ten cel, w ramach poszczególnych inicjatyw wyraźnie stwierdzono, że „Komisja będzie współpracować z państwami członkowskimi w celu wdrożenia Konwencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie osób pełnoletnich szczególnej troski zgodnie z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, w tym poprzez badanie dotyczące ochrony osób dorosłych szczególnej troski w sytuacjach transgranicznych, zwłaszcza osób z niepełnosprawnością intelektualną, aby utorować drogę do jej ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie” 18 .
Analizę prawną Komisji przeprowadzono w 2021 r. 19 i wynika z niej między innymi, że ratyfikacja Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych przez wszystkie państwa członkowskie rozwiązałaby niektóre problemy związane ze znacznymi lukami i niespójnościami, które występują w transgranicznej ochronie osób dorosłych.
Po przyjęciu niniejszej decyzji przez Radę Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych stanie się częścią prawa Unii. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej będzie mógł zatem dokonywać jej wykładni w świetle zarówno ogólnych zasad UE – ochrony swobodnego przepływu osób, dostępu do wymiaru sprawiedliwości i pełnego poszanowania praw podstawowych – jak i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Niniejszy wniosek dotyczy upoważnienia niektórych państw członkowskich do ratyfikowania konwencji międzynarodowej lub do przystąpienia do tej konwencji w interesie UE. Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych podlega postanowieniom art. 81 TFUE, który w związku z tym stanowi podstawę prawną dla kompetencji UE w tym obszarze. W związku z tym obowiązującą podstawą prawną jest art. 218 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w związku z materialną podstawą prawną, tj. art. 81 ust. 2 TFUE.
Art. 81 ust. 3 TFUE nie ma zastosowania, gdyż transgraniczna ochrona osób dorosłych nie wchodzi w zakres prawa rodzinnego.
Termin „prawo rodzinne” w rozumieniu art. 81 ust. 3 TFUE należy interpretować w sposób autonomiczny, niezależnie od definicji przewidzianych w przepisach krajowych państw członkowskich.
W przepisach UE dotychczas interpretowano to pojęcie dość rygorystycznie i ograniczano je do norm regulujących stosunki rodzinne, takich jak sprawy małżeńskie, odpowiedzialność rodzicielska czy zobowiązania alimentacyjne.
Nierzadko zdarza się, że osoby dorosłe szczególnej troski korzystają z ochrony zapewnianej przez członków rodziny. W niektórych państwach członkowskich ochronę prawną osób dorosłych szczególnej troski przypisuje się z mocy prawa małżonkowi lub członkom rodziny. Rodzina osoby dorosłej, jeśli osoba ta ją ma, jest jednak tylko jednym z rozwiązań w kontekście zapewniania ochrony. Udział członków rodziny nie jest wymogiem koniecznym ani nie jest uregulowany przepisami prawa prywatnego międzynarodowego. Zamiast tego kluczową kwestią w ramach ochrony osób dorosłych jest udzielane wsparcie i zapewnienie praw osoby dorosłej do godności, samostanowienia, niedyskryminacji i włączenia społecznego, niezależnie od związków rodzinnych.
Należy zauważyć, że, w przeciwieństwie do rozporządzeń UE dotyczących kwestii z zakresu prawa rodzinnego, Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych nie zawiera żadnych odniesień do związków rodzinnych (takich jak „rodzic”, „dzieci” czy „małżonek”).
Proponowane rozporządzenie uzupełni Konwencję konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych i będzie zawierało niektóre jej postanowienia, w szczególności te dotyczące jurysdykcji krajowej i prawa właściwego, zapewniając ich bezpośrednie stosowanie w państwach członkowskich.
W związku z tym, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE, zachodzi ryzyko, że Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych może wpłynąć na zakres proponowanego rozporządzenia lub go zmienić.
Zobowiązania międzynarodowe mogą wpłynąć na zakres zasad Unii lub go zmienić, gdy zobowiązania te należą do dziedziny w znacznej mierze objętej już takimi zasadami, lub w świetle przewidywalnych zmian w prawie Unii, jak ma to miejsce w niniejszym przypadku 20 .
W związku z tym Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Unii zgodnie z art. 3 ust. 2 TFUE.
UE może zatem upoważnić państwa członkowskie, aby stały się lub pozostały stronami Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych.
Ponieważ wyłącznie państwa mogą stać się stronami konwencji, która nie zawiera klauzuli umożliwiającej UE stanie się jej stroną, państwa członkowskie mogą ją ratyfikować lub przystąpić do niej, jak również pozostać jej stronami, działając w interesie Unii, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej 21 .
Podobną inicjatywę podjęto już w 2008 r. w celu upoważnienia niektórych państw członkowskich do ratyfikowania Konwencji konferencji haskiej z 1996 r. o ochronie dzieci lub przystąpienia do niej 22 .
Zgodnie z protokołem 21 załączonym do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej środki prawne przyjęte w obszarze sprawiedliwości nie wiążą Irlandii ani nie mają w niej zastosowania. Po przedstawieniu wniosku w tym obszarze Irlandia może jednak notyfikować swoje życzenie uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu zaproponowanego środka, a po jego przyjęciu może notyfikować swój zamiar przyjęcia tego środka.
Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.
•Proporcjonalność
Niniejszy wniosek opracowano na wzór przyjętych już decyzji Rady upoważniających państwa członkowskie do przystąpienia do konwencji międzynarodowej. Nie wykracza on poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest spójne działanie UE w dziedzinie transgranicznej ochrony osób dorosłych, poprzez zapewnienie, by państwa członkowskie, które nie są jeszcze stronami Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych, ratyfikowały ją lub przystąpiły do niej w określonych ramach czasowych.
Przyjmuje się również, że państwa członkowskie zachowują swoje kompetencje w zakresie regulacji przyjmowania przepisów prawa materialnego mających na celu ochronę osób dorosłych.
Wniosek spełnia zatem wymogi zasady proporcjonalności.
•Wybór instrumentu
Ponieważ wniosek dotyczy umowy międzynarodowej, którą niektóre państwa członkowskie mają ratyfikować i do której mają przystąpić w interesie Unii, jedynym mającym zastosowanie instrumentem jest decyzja Rady zgodnie z art. 218 ust. 6.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Niniejszy wniosek oraz równoległy wniosek dotyczący rozporządzenia w tej samej sprawie zostały poprzedzone intensywnymi i szeroko zakrojonymi konsultacjami z zainteresowanymi stronami.
Na początku 2022 r. przeprowadzono otwarte konsultacje publiczne 23 i opublikowano zaproszenie do zgłaszania uwag 24 . Większość respondentów, w tym państwa członkowskie i organizacje zawodowe reprezentujące prawników i notariuszy, poparła inicjatywę UE, która zobowiązywałaby państwa członkowskie do ratyfikacji Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych. Wezwała również do przyjęcia unijnego instrumentu uzupełniającego konwencję. Jedna organizacja pozarządowa, organizacja parasolowa zajmująca się ochroną praw osób z niepełnosprawnościami, wyraziła obawy w kwestii praw podstawowych osób dorosłych z niepełnosprawnościami, gdyby instrument UE sprzyjał obiegowi decyzji podjętych z naruszeniem Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i praw podstawowych dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Jest to powracające zagadnienie dotyczące relacji między Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych a Konwencją konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych, które wyjaśniono w analizie i wspólnym oświadczeniu, o których mowa w przypisach 14 i 15.
W ramach strategii konsultacji dnia 29 września 2022 r. zorganizowano nieformalne zdalne spotkanie z zainteresowanymi stronami. Dnia 27 października 2022 r. Komisja zorganizowała ponadto zdalne spotkanie z ekspertami z państw członkowskich w celu przekazania informacji na temat inicjatywy w sprawie ochrony osób dorosłych i wymiany wstępnych poglądów.
Podczas spotkania w dniach 7 i 8 listopada 2022 r. przeprowadzono również konsultacje z Europejską Siecią Sądową w sprawach cywilnych i handlowych na temat jej ewentualnej roli w przyszłej inicjatywie.
Podsumowując, wszystkie działania konsultacyjne wykazały mocne poparcie dla Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych i ogólnie pozytywne informacje zwrotne na jej temat. Konsultacje wykazały ponadto, że większość zainteresowanych stron zauważała praktyczną potrzebę wprowadzenia dodatkowych środków na poziomie UE i popierała je.
•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej
W 2021 r. przeprowadzono analizę prawną 25 . Autorzy analizy doszli do następujących wniosków: (i) istnieją znaczne luki i niespójności w zakresie transgranicznej ochrony osób dorosłych szczególnej troski (przepisy dotyczące jurysdykcji, uznawanie uprawnień do reprezentacji, brak pewności prawa i praktyczne problemy, z którymi mają do czynienia organy); (ii) powszechna ratyfikacja w UE Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych pozwoliłaby bezpośrednio rozwiązać niektóre z tych problemów występujących zarówno między państwami członkowskimi, jak i w kontaktach z państwami spoza UE; oraz (iii) instrument UE w jeszcze większym stopniu wzmocniłby ochronę osób dorosłych szczególnej troski i ułatwiłby im życie, a także ułatwiłby pracę właściwym organom.
Dodatkową wiedzę ekspercką na temat transgranicznej ochrony osób dorosłych zebrano również w badaniu towarzyszącym sprawozdaniu Parlamentu Europejskiego z własnej inicjatywy w kwestiach ustawodawczych 26 (2016) oraz w sprawozdaniu Europejskiego Instytutu Prawa 27 (2020).
•Ocena skutków
W 2022 r. przeprowadzono ocenę skutków, aby zbadać poszczególne warianty strategiczne dostępne w UE w celu poprawy transgranicznej ochrony osób dorosłych oraz oceny ich wpływu.
Ponieważ niniejszy wniosek dotyczy wyłącznie ratyfikacji Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych i przystąpienia do niej przez niektóre państwa członkowskie, bardziej szczegółowe wyjaśnienie wyników oceny skutków zostanie przedstawione w towarzyszącym wniosku dotyczącym rozporządzenia. Obecną analizę należy ograniczyć do wskazania ostatecznie wybranego wariantu strategicznego.
Obejmuje on rozporządzenie uzupełniające konwencję oraz ratyfikację konwencji i przystąpienie do niej przez państwa członkowskie, które nie są jeszcze jej stronami. Zapewni to, by odpowiednie przepisy prawa prywatnego międzynarodowego dotyczące ochrony osób dorosłych w sytuacjach transgranicznych miały zastosowanie nie tylko na szczeblu UE, ale także między państwami członkowskimi oraz państwami spoza UE. Oczekuje się również, że ratyfikacja przez wszystkie państwa członkowskie zachęci więcej państw spoza UE do przystąpienia do konwencji.
•Prawa podstawowe
Ogólnym celem proponowanego działania jest ochrona praw podstawowych osób dorosłych zgodnie z art. 6 TFUE, Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej i Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
W sytuacjach transgranicznych oznaczałoby to w szczególności zapobieganie wywłaszczaniu lub odmowie dostępu do majątku osoby dorosłej za granicą, zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz zapewnienie samostanowienia i autonomii osób dorosłych.
Poprzez harmonizację zasad prawa prywatnego międzynarodowego Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych łączy różne systemy prawne, aby ułatwiać, w ramach zakresu stosowania konwencji, niedyskryminacyjne poszanowanie praw osób dorosłych, ochronę ich interesów oraz korzystanie przez nie ze zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych.
Preambuła konwencji odzwierciedla te wartości: potwierdza, że poszanowanie zarówno godności, jak i autonomii osoby dorosłej powinno być kwestią nadrzędną. Takie priorytety określono również w preambule Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
Zgodnie z zasadami konwencji jeżeli środek ochrony został wdrożony w jednym umawiającym się państwie przez właściwy organ, środek ten powinien obowiązywać również w innym umawiającym się państwie, na przykład gdy osoba dorosła przeprowadzi się z jednego umawiającego się państwa do drugiego. Konwencja obejmuje również zabezpieczenia, które pozwalają na nieuznanie lub niewykonanie środków, jeśli na przykład środek został wdrożony przez organ, którego jurysdykcja nie została ustalona w oparciu o jedną z podstaw przewidzianych w konwencji lub nie była zgodna z żadną z nich, bądź jeśli uznanie środka byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym państwa wezwanego 28 . W tym kontekście nieprzestrzeganie praw podstawowych osoby dorosłej, której dotyczy środek, może uzasadniać odmowę uznania.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Proponowana decyzja nie ma wpływu na budżet Unii Europejskiej.
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania
Ponieważ wniosek dotyczy upoważnienia niektórych państw członkowskich Unii Europejskiej do ratyfikacji Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych lub przystąpienia do niej, monitorowanie jego wdrażania dotyczy przede wszystkim przestrzegania przez te państwa członkowskie ram czasowych ratyfikacji konwencji lub przystąpienia do niej, zgodnie z decyzją Rady.
Gdy wszystkie państwa członkowskie przystąpią do konwencji, planuje się jednak przeprowadzenie szeregu działań mających na celu podniesienie świadomości na temat konwencji i zapewnienie jej prawidłowego stosowania. Ponadto w ramach przygotowań do prac przyszłych komisji specjalnych ds. funkcjonowania konwencji przyjęte zostaną skoordynowane stanowiska UE; umożliwi to UE monitorowanie wdrażania tego instrumentu przez państwa członkowskie.
2023/0170 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
upoważniająca państwa członkowskie, aby w interesie Unii Europejskiej stały się lub pozostały stronami Konwencji z dnia 13 stycznia 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 81 ust. 2 w związku z art. 218 ust. 6 lit. a),
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego 29 ,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Unia wyznaczyła sobie cel, jakim jest utworzenie, utrzymywanie i rozwijanie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych, w ramach której zapewnia się swobodny przepływ osób oraz dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
(2)Aby osiągnąć ten cel, Unia przyjęła szereg aktów ustawodawczych w obszarze współpracy sądowej w sprawach cywilnych, które mają skutki transgraniczne. Unia jest również stroną, we własnym imieniu lub za pośrednictwem państw członkowskich działających w interesie Unii, szeregu konwencji międzynarodowych w tej samej dziedzinie.
(3)Nie istnieją jednak żadne przepisy Unii w zakresie transgranicznej ochrony osób dorosłych, które z powodu zaburzenia lub ograniczenia zdolności osobistych nie są w stanie chronić swoich interesów lub które mogą wymagać, aby wsparcie w korzystaniu przez nie ze zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych udzielone im w jednym państwie członkowskim obowiązywało w całej Unii.
(4)W sytuacjach transgranicznych osoby dorosłe mogą doświadczać różnych trudności, w tym w przypadku przeprowadzki do innego państwa członkowskiego lub posiadania majątku lub aktywów w innym państwie członkowskim. Trudności mogą pojawić się na przykład w przypadku wystąpienia konieczności powołania się w jednym państwie członkowskim na środki ochrony osób dorosłych wdrożone w innym państwie członkowskim lub w przypadku konieczności powołania się za granicą na uprawnienia do reprezentacji przyznane wcześniej przez osoby dorosłe ich przedstawicielom, gdy osoby dorosłe nie są w stanie chronić swoich interesów. Trudności te mogą mieć poważne negatywne konsekwencje dla pewności prawa w działaniach transgranicznych oraz dla praw i dobrostanu osób dorosłych, a także dla poszanowania ich godności. W szczególności mogą one mieć negatywny wpływ na prawa podstawowe osób dorosłych, takie jak dostęp do wymiaru sprawiedliwości, prawo do samostanowienia i autonomii oraz prawo własności i prawo do swobodnego przemieszczania się.
(5)Jednolite zasady prawa prywatnego międzynarodowego regulujące sytuacje transgraniczne są zatem niezbędne w celu wzmocnienia ochrony praw podstawowych osób dorosłych borykających się z zaburzeniem lub ograniczeniem zdolności osobistych. Na poziomie międzynarodowym Konwencja z dnia 13 stycznia 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych („Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych”) obejmuje takie zasady. Konwencja przewiduje zasady dotyczące jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania środków ochrony tych osób dorosłych, prawa właściwego dla uprawnień do reprezentacji oraz zasady współpracy między organami umawiających się stron.
(6)Zgodnie z Konwencją konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych jej stronami mogą być wyłącznie suwerenne państwa. Z tego powodu Unia nie może przystąpić do tej konwencji.
(7)Ratyfikacja Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych oraz przystąpienie do niej przez wszystkie państwa członkowskie jest od dawna celem Unii Europejskiej.
(8)Dotychczas stronami Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych są Belgia, Republika Czeska, Niemcy, Estonia, Grecja, Francja, Cypr, Łotwa, Malta, Austria, Portugalia i Finlandia. Irlandia, Włochy, Luksemburg, Niderlandy i Polska jedynie ją podpisały.
(9)W dniu […] Komisja przedstawiła wniosek ustawodawczy dotyczący rozporządzenia w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania środków, dokumentów urzędowych i uprawnień do reprezentacji oraz współpracy w sprawach cywilnych dotyczących ochrony osób dorosłych („proponowane rozporządzenie”). We wniosku przewiduje się stosowanie niektórych postanowień Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych między państwami członkowskimi i ustanawia się przepisy uzupełniające w celu ułatwienia jeszcze ściślejszej współpracy wewnątrz UE w tej dziedzinie. Przepisy proponowanego rozporządzenia pokrywają się i pozostają w ścisłym związku z Konwencją konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych.
(10)Dlatego też zachodzi ryzyko, że Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych może wpłynąć na zakres proponowanego rozporządzenia lub go zmienić. W związku z tym Konwencja konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Unii zgodnie z art. 3 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
(11)Rada powinna zatem upoważnić państwa członkowskie, które nie są jeszcze stronami Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych, do jej podpisania, ratyfikowania lub do przystąpienia do niej w interesie Unii, na warunkach określonych w niniejszej decyzji. Rada powinna również upoważnić państwa członkowskie będące stronami Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych do pozostania jej stronami.
(12)Unia i jej państwa członkowskie są stronami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
(13)Zgodnie z Traktatem o Unii Europejskiej i Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej kompetencje do przyjmowania przepisów prawa materialnego i procesowego w dziedzinie ochrony osób dorosłych należą do państw członkowskich. Będąc umawiającymi się stronami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, państwa członkowskie muszą zapewnić, aby ich krajowe przepisy prawa materialnego i procesowego dotyczące traktowania osób dorosłych były zgodne z zobowiązaniami w zakresie praw człowieka określonymi w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, w tym ze środkami dotyczącymi „opieki” i „kurateli”, a także ubezwłasnowolnienia, o których mowa w art. 3 Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych.
(14)Zasady Konwencji konferencji haskiej z 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych powinny być stosowane w sposób spójny z zobowiązaniami w zakresie praw człowieka wynikającymi z Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
(15)Nieprzestrzeganie tego obowiązku powinno również wpływać na uznawanie i egzekwowanie przez państwa członkowskie środków zastosowanych przez państwa trzecie.
(16)[Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do TFUE, oraz bez uszczerbku dla art. 4 tego protokołu, Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.] LUB
(17)Zgodnie z art. 3 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej[, pismem z dnia ...] Irlandia powiadomiła o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji.
(18)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1.Rada niniejszym upoważnia państwa członkowskie, aby w interesie Unii stały się lub pozostały stronami Konwencji z dnia 13 stycznia 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych („konwencji”), z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 2.
2.Tekst konwencji jest dołączony do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Bułgaria, [Irlandia], Hiszpania, Chorwacja, Włochy, Litwa, Luksemburg, Węgry, Niderlandy, Polska, Rumunia, Słowenia, Słowacja i Szwecja podejmą niezbędne kroki w celu złożenia swoich dokumentów ratyfikacyjnych lub dokumentów przystąpienia w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Królestwa Niderlandów, działającym w charakterze depozytariusza konwencji, nie później niż [24 miesiące od daty przyjęcia niniejszej decyzji].
Artykuł 3
Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 31.5.2023
COM(2023) 281 final
ZAŁĄCZNIK
do
wniosku dotyczącego decyzji Rady
upoważniającej państwa członkowskie, aby w interesie Unii Europejskiej stały się lub pozostały stronami Konwencji z dnia 13 stycznia 2000 r. o międzynarodowej ochronie dorosłych
ZAŁĄCZNIK
KONWENCJA O MIĘDZYNARODOWEJ
OCHRONIE DOROSŁYCH
(zawarta dnia 13 stycznia 2000 r.)
Państwa sygnatariusze niniejszej Konwencji,
mając na uwadze konieczność zapewnienia ochrony w sytuacjach międzynarodowych osobom dorosłym, które z powodu zaburzenia lub ograniczenia zdolności osobistych nie są w stanie chronić swoich interesów,
pragnąc uniknąć kolizji pomiędzy ich systemami prawnymi w odniesieniu do jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania środków ochrony osób dorosłych,
przypominając znaczenie współpracy międzynarodowej dla ochrony osób dorosłych,
stwierdzając, że należy w pierwszym rzędzie dążyć do zabezpieczenia interesów osoby dorosłej oraz poszanowania jej godności i autonomii,
uzgodniły następujące postanowienia:
rozdział i – zakres stosowania konwencji
Artykuł 1
1. Niniejsza Konwencja ma zastosowanie do zapewnienia ochrony w sytuacjach międzynarodowych osobom dorosłym, które z powodu zaburzenia lub ograniczenia zdolności osobistych nie są w stanie chronić swoich interesów.
2. Konwencja ma na celu:
a) określenie państwa, którego organy są właściwe do podejmowania środków zmierzających do ochrony osoby dorosłej lub jej majątku;
b) określenie prawa właściwego stosowanego przez te organy w wykonywaniu ich jurysdykcji;
c) określenie prawa właściwego dla reprezentacji osoby dorosłej;
d) zapewnienie uznania i wykonania środków ochrony we wszystkich umawiających się państwach;
e) nawiązanie współpracy pomiędzy organami umawiających się państw, która jest niezbędna do zrealizowania celów Konwencji.
Artykuł 2
1. Dla celów niniejszej Konwencji za osobę dorosłą uważana jest osoba, która osiągnęła wiek 18 lat.
2. Konwencja ma również zastosowanie do środków przyjętych w odniesieniu do osoby dorosłej, która nie ukończyła 18 roku życia w chwili ich przyjmowania.
Artykuł 3
Środki, o których mowa w art. 1, mogą w szczególności odnosić się do:
a) określenia niezdolności oraz ustanowienia systemu ochrony;
b) objęcia osoby dorosłej ochroną organu sądowego lub administracyjnego;
c) opieki, kurateli i analogicznych instytucji;
d) wyznaczenia i zakresu zadań osoby lub jednostki, która jest odpowiedzialna za osobę dorosłą lub jej majątek, reprezentuje ją lub udziela jej pomocy;
e) umieszczenia osoby dorosłej w placówce lub innym miejscu, w którym można zapewnić ochronę;
f) zarządzania, zabezpieczenia lub dysponowania majątkiem osoby dorosłej;
g) zgody na dokonanie szczególnej interwencji w celu ochrony osoby dorosłej lub jej majątku.
Artykuł 4
1. Konwencji nie stosuje się do:
a) zobowiązań alimentacyjnych;
b) zawierania, unieważniania i rozwiązywania małżeństw lub jakichkolwiek podobnych związków, jak również separacji prawnej;
c) ustrojów majątkowych w odniesieniu do małżeństw lub jakichkolwiek podobnych związków;
d) powiernictwa oraz dziedziczenia;
e) ubezpieczeń społecznych;
f) środków publicznych o charakterze ogólnym w sprawach dotyczących zdrowia;
g) środków podejmowanych wobec osoby w wyniku popełnionych przez nią przestępstw;
h) decyzji w sprawie prawa do azylu i kwestii imigracyjnych;
i) środków stosowanych wyłącznie w interesie bezpieczeństwa publicznego.
2. W kwestiach, o których mowa w treści ustępu pierwszego, jego postanowienia nie ograniczają prawa osoby do występowania w charakterze przedstawiciela osoby dorosłej.
rozdział ii – jurysdykcja
Artykuł 5
1. Zarówno organy sądowe, jak i administracyjne umawiającego się państwa zwykłego pobytu osoby dorosłej, są właściwe do podejmowania środków zmierzających do ochrony osoby dorosłej lub jej majątku.
2. W razie zmiany zwykłego pobytu osoby dorosłej na inne umawiające się państwo, właściwe są organy państwa nowego zwykłego pobytu.
Artykuł 6
1. Wobec osób dorosłych będących uchodźcami oraz tych, które wskutek rozruchów mających miejsce w ich kraju zostały przesiedlone za granicę, jurysdykcję przewidzianą w art. 5 ust. 1 posiadają organy tego umawiającego się państwa, w którym osoby dorosłe przebywają w wyniku przesiedlenia.
2. Postanowienie ustępu poprzedzającego stosuje się również do osób dorosłych, których miejsce zwykłego pobytu jest niemożliwe do ustalenia.
Artykuł 7
1. Z wyjątkiem osób dorosłych będących uchodźcami lub osób, które z uwagi na destabilizację sytuacji w państwie, którego obywatelstwo posiadają, należy uznać za osoby przesiedlone za granicę, jurysdykcję w zakresie ochrony ich osoby lub majątku posiadają organy tego umawiającego się państwa, którego osoby dorosłe są obywatelami, jeżeli organy te uznają, że są w stanie lepiej ocenić, co leży w interesie danej osoby dorosłej, po powiadomieniu organów posiadających jurysdykcję na mocy art. 5 lub art. 6 ust. 2.
2. Jurysdykcja nie jest sprawowana, jeżeli organy posiadające jurysdykcję na mocy art. 5, art. 6 ust. 2 lub art. 8 powiadomiły organy państwa, którego osoba dorosła jest obywatelem, o podjęciu środków koniecznych w danej sytuacji, lub powzięciu decyzji o niepodejmowaniu środków, bądź o toczących się przed nimi postępowaniach.
3. Środki podjęte na podstawie ust. 1 wygasają w momencie, w którym organy posiadające jurysdykcję zgodnie z art. 5, art. 6 ust. 2 lub art. 8 zastosują środki konieczne w danej sytuacji lub podejmą decyzję o niestosowaniu żadnych środków. Przedmiotowe organy przekazują odpowiednią informację do organów, które podjęły środki stosownie do treści ustępu pierwszego.
Artykuł 8
1. Organy umawiającego się państwa posiadające jurysdykcję na mocy art. 5 lub 6 mogą, z urzędu lub na wniosek organu innego umawiającego się państwa, wystąpić do organów jednego z państw wskazanych w ustępie 2 o podjęcie środków na rzecz ochrony osoby dorosłej lub jej majątku, jeżeli uznają, że leży to w interesie tej osoby. Wniosek może dotyczyć wszystkich lub niektórych aspektów tego rodzaju ochrony.
2. Umawiającymi się państwami, do których organów można się zwracać zgodnie z warunkami określonymi w powyższym ustępie, są:
a) państwo, którego osoba dorosła jest obywatelem;
b) państwo poprzedniego miejsca zwykłego pobytu osoby dorosłej;
c) państwo, w którym znajduje się majątek osoby dorosłej;
d) państwo, którego organy osoba dorosła wskazała na piśmie jako właściwe do stosowania środków służących zapewnieniu jej ochrony;
e) państwo miejsca zwykłego pobytu osoby bliskiej dla osoby dorosłej, która jest gotowa zapewnić jej ochronę;
f) państwo, na którego terytorium przebywa osoba dorosła, w kontekście jej ochrony.
3. W przypadku nieprzyjęcia tej jurysdykcji przez wyznaczony organ zgodnie z treścią ustępów poprzedzających, jurysdykcję zachowują organy umawiającego się państwa posiadające ją na mocy art. 5 lub 6.
Artykuł 9
Organy umawiającego się państwa, w którym znajduje się majątek osoby dorosłej, są właściwe do podjęcia środków ochrony w odniesieniu do tego majątku, w zakresie, w jakim środki takie są zgodne ze środkami, które zostały już zastosowane przez organy posiadające jurysdykcję zgodnie z art. 5–8.
Artykuł 10
1. Do podjęcia koniecznych środków ochrony we wszystkich wypadkach niecierpiących zwłoki właściwe są organy każdego z umawiających się państw, na którego terytorium znajduje się osoba dorosła lub majątek do niej należący.
2. Środki podjęte na podstawie ustępu poprzedzającego w stosunku do osoby dorosłej mającej zwykły pobyt w umawiającym się państwie tracą moc w momencie zastosowania adekwatnych do sytuacji środków przez organy posiadające jurysdykcję zgodnie z art. 5–9.
3. Środki podjęte na podstawie ustępu pierwszego w stosunku do osoby dorosłej mającej zwykły pobyt w państwie niebędącym stroną Konwencji tracą moc w każdym z umawiających się państw z chwilą uznania w nim środków zgodnych z wymogami sytuacji, podjętych przez organy innego państwa.
4. O ile jest to możliwe, organy podejmujące środki na podstawie ustępu pierwszego przekazują organom umawiającego się państwa miejsca zwykłego pobytu osoby dorosłej informacje o podjętych środkach.
Artykuł 11
1. W drodze wyjątku organy umawiającego się państwa, na którego terytorium znajduje się osoba dorosła, są właściwe do podejmowania środków ochrony tej osoby o charakterze tymczasowym i wywołującym skutek ograniczony do terytorium tego państwa, o ile takie środki są zgodne ze środkami wcześniej podjętymi przez organy mające jurysdykcję z mocy art. 5–8 oraz po powiadomieniu organów mających jurysdykcję na mocy art. 5.
2. Środki podjęte na podstawie ustępu poprzedzającego w stosunku do osoby dorosłej mającej zwykły pobyt w umawiającym się państwie, tracą moc w momencie, w którym organy posiadające jurysdykcję na podstawie art. 5–8 podejmą decyzję w kwestii środków ochrony, których zastosowania może wymagać sytuacja.
Artykuł 12
Z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 środki podjęte zgodnie z art. 5–9 pozostają w mocy w swoich granicach, nawet jeżeli w wyniku zmiany okoliczności wyeliminowana została podstawa, mocą której została ustalona jurysdykcja, dopóki organy mające jurysdykcję na podstawie Konwencji ich nie zmienią, zastąpią lub uchylą.
rozdział iii – prawo właściwe
Artykuł 13
1. Przy wykonywaniu jurysdykcji przyznanej zgodnie z postanowieniami rozdziału II, organy umawiającego się państwa stosują przepisy własnego prawa.
2. Jednakże o ile wymaga tego ochrona osoby dorosłej lub należącego do niej majątku, mogą one wyjątkowo zastosować lub wziąć pod rozwagę prawo innego państwa, z którym dana sytuacja ma ścisły związek.
Artykuł 14
W przypadku, gdy środek podjęty w jednym umawiającym się państwie ma zostać wdrożony w innym, warunki jego wdrożenia podlegają przepisom obowiązującym w takim innym państwie.
Artykuł 15
1. Istnienie, zakres, zmiana i wygaśnięcie uprawnień do reprezentacji przyznanych przez osobę dorosłą z mocy porozumienia lub jednostronnej czynności prawnej w celu ich wykonywania w sytuacji niezdolności tej osoby dorosłej do samodzielnej ochrony swych interesów, podlegają przepisom państwa miejsca zwykłego pobytu tej osoby dorosłej w chwili zawarcia porozumienia lub podjęcia czynności prawnej, chyba że jedno z praw właściwych wskazanych w ustępie drugim zostało w tym celu wyraźnie określone na piśmie.
2. Do państw, których może zostać wyznaczone prawo właściwe, należą:
a) państwo, którego osoba dorosła jest obywatelem;
b) państwo poprzedniego miejsca zwykłego pobytu osoby dorosłej;
c) państwo, w którym znajduje się majątek osoby dorosłej, w odniesieniu do tego majątku.
3. Sposób wykonywania przedmiotowych uprawnień do reprezentacji podlega przepisom państwa, w którym są one wykonywane.
Artykuł 16
W przypadkach, gdy uprawnienia do reprezentacji, o których mowa w art. 15, nie są wykonywane w dostateczny sposób, aby zagwarantować ochronę osoby dorosłej lub jej majątku, mogą one zostać wycofane lub zmienione przez środki podjęte przez organ posiadający jurysdykcję na mocy Konwencji. W przypadkach wycofania lub zmiany uprawnień do reprezentacji, prawo, o którym mowa w art. 15, powinno zostać uwzględnione w możliwie najpełniejszym zakresie.
Artykuł 17
1. Ważność czynności prawnej dokonanej między osobą trzecią a inną osobą, która byłaby uprawniona do działania jako przedstawiciel osoby dorosłej według prawa państwa, w którym czynność została dokonana, nie może być kwestionowana, ani też osoba trzecia pociągnięta do odpowiedzialności z tego tylko powodu, że ta inna osoba nie była uprawniona do działania jako przedstawiciel przedmiotowej osoby dorosłej na podstawie prawa wskazanego w postanowieniach niniejszego rozdziału, chyba że osoba trzecia wiedziała lub powinna była wiedzieć, że takie upoważnienie podlega temu prawu.
2. Postanowienia ustępu poprzedzającego stosuje się tylko w razie, gdy czynność prawna została dokonana między osobami obecnymi na terytorium tego samego państwa.
Artykuł 18
Postanowienia niniejszego rozdziału mają zastosowanie także wtedy, gdy prawem przez nie wskazanym jest prawo państwa niebędącego stroną Konwencji.
Artykuł 19
W rozumieniu niniejszego rozdziału termin „prawo” oznacza ogół przepisów obowiązujących w państwie z wyłączeniem norm kolizyjnych.
Artykuł 20
Postanowienia niniejszego rozdziału nie stanowią przeszkody w stosowaniu przepisów prawa państwa, w którym osoba dorosła ma zostać objęta ochroną, jeżeli ich stosowanie jest obowiązkowe bez względu na możliwość zastosowania jakichkolwiek innych przepisów.
Artykuł 21
Od stosowania prawa wskazanego w postanowieniach niniejszego rozdziału nie można odstąpić, chyba że jego stosowanie jest wyraźnie sprzeczne z porządkiem publicznym.
rozdział iv – uznawanie i wykonywanie
Artykuł 22
1. Środki podjęte przez organy jednego umawiającego się państwa są z mocy prawa uznawane w innych umawiających się państwach.
2. Odmowa uznania jest jednak możliwa:
a) jeżeli środek został zastosowany przez organ, którego jurysdykcja nie została ustalona w oparciu o jedną z podstaw przewidzianych w rozdziale II lub nie była zgodna z żadną z nich;
b) jeżeli środek został podjęty, z wyjątkiem wypadków niecierpiących zwłoki, w ramach postępowania sądowego lub administracyjnego, bez umożliwienia osobie dorosłej jej wysłuchania, przez co naruszono istotne zasady postępowania państwa wezwanego;
c) jeżeli uznanie jest w sposób oczywisty sprzeczne z porządkiem publicznym państwa wezwanego lub koliduje z obowiązkiem stosowania przepisu prawa tego państwa mającego zastosowanie niezależnie od możliwości zastosowania pozostałych przepisów;
d) jeżeli środka nie da się pogodzić ze środkiem później podjętym w państwie niebędącym stroną Konwencji, które w przeciwnym wypadku miałoby jurysdykcję na podstawie art. 5–9, o ile ten ostatni środek spełnia warunki konieczne do uznania go w państwie wezwanym;
e) jeżeli nie przestrzegano postępowania określonego w art. 33.
Artykuł 23
Bez uszczerbku dla postanowień art. 22 ust. 1 każda osoba zainteresowana może wystąpić do właściwych organów umawiającego się państwa z wnioskiem o wydanie orzeczenia w sprawie uznania bądź odmowy uznania środka podjętego w innym umawiającym się państwie. Postępowanie jest określone przez prawo państwa wezwanego.
Artykuł 24
Organ państwa wezwanego jest związany ustaleniami faktycznymi, na podstawie których organ państwa, w którym podjęto środek, oparł swoją jurysdykcję.
Artykuł 25
1. Jeżeli środki podjęte w umawiającym się państwie, i tam wykonalne, wymagają wykonania w innym umawiającym się państwie, stwierdza się ich wykonalność lub rejestruje w celu wykonania w tym innym państwie, na wniosek każdej zainteresowanej strony, zgodnie z postępowaniem określonym prawem tego państwa.
2. Każde umawiające się państwo stosuje w odniesieniu do stwierdzenia wykonalności lub zarejestrowania proste i szybkie postępowanie.
3. Odmowa stwierdzenia wykonalności lub zarejestrowania może nastąpić jedynie z powodów określonych w art. 22 ust. 2.
Artykuł 26
Z zastrzeżeniem koniecznego badania w celu stosowania artykułów poprzedzających, organ państwa wezwanego nie dokonuje merytorycznego badania podjętego środka.
Artykuł 27
Środki podjęte w umawiającym się państwie, których wykonalność stwierdzono lub które zostały zarejestrowane w celu wykonania w innym umawiającym się państwie wykonuje się tak, jakby zostały podjęte przez organy tego drugiego państwa. Wykonanie środków następuje zgodnie z prawem państwa wezwanego, w granicach przewidzianych przez to prawo.
rozdział v – współpraca
Artykuł 28
1. Każde umawiające się państwo wyznacza organ centralny, który wypełniania obowiązki nałożone przez Konwencję.
2. Państwo federalne, państwo w którym obowiązuje kilka systemów prawnych lub państwo posiadające autonomiczne jednostki terytorialne może wyznaczyć więcej niż jeden organ centralny i określić zakres terytorialny lub osobowy ich czynności. Państwo, które skorzystało z tej możliwości, wyznacza organ centralny, do którego można kierować wszelką korespondencję do przekazania właściwemu organowi centralnemu w tym państwie.
Artykuł 29
1. Organy centralne powinny ze sobą współdziałać i popierać współpracę pomiędzy właściwymi organami w ich państwach dla realizacji zadań Konwencji.
2. W związku ze stosowaniem Konwencji, organy te podejmują odpowiednie działania w celu udzielania informacji o swoim ustawodawstwie, jak również o istniejących w ich państwach służbach działających w sprawach ochrony osób dorosłych.
Artykuł 30
Organ centralny umawiającego się państwa – bezpośrednio bądź przez organy publiczne lub inne jednostki – podejmuje wszelkie odpowiednie działania w celu:
a) ułatwiania – za pomocą wszelkich środków – komunikacji między właściwymi organami w sytuacjach, do których ma zastosowanie Konwencja;
b) udzielenia, na wniosek właściwego organu innego umawiającego się państwa, pomocy w ustaleniu pobytu osoby dorosłej, gdy istnieje możliwość, że znajduje się ona na terytorium państwa wezwanego i potrzebuje ochrony.
Artykuł 31
Właściwe organy umawiającego się państwa mogą zachęcać, bezpośrednio lub za pośrednictwem innych organów, do korzystania z mediacji, postępowania pojednawczego lub podobnych środków, aby doprowadzić do osiągnięcia polubownych porozumień dotyczących ochrony osoby dorosłej lub jej majątku w sytuacjach, do których Konwencja ma zastosowanie.
Artykuł 32
1. Jeżeli rozważany jest środek ochrony, właściwe organy mogą – jeżeli wymaga tego sytuacja osoby dorosłej – wystąpić na mocy Konwencji do każdego organu w innym umawiającym się państwie posiadającego informacje potrzebne do celów ochrony osoby dorosłej, o ich przekazanie.
2. Każde umawiające się państwo może oświadczyć, że wnioski przewidziane w ustępie pierwszym mogą być przekazywane tylko za pośrednictwem jego organu centralnego.
3. Właściwe organy umawiającego się państwa mogą wezwać organy innego umawiającego się państwa do udzielenia pomocy we wdrożeniu środków ochronnych podjętych na mocy niniejszej Konwencji.
Artykuł 33
1. Jeżeli organ mający jurysdykcję z mocy art. 5–8 bierze pod uwagę umieszczenie osoby dorosłej w placówce lub innym miejscu mogącym zapewnić jej ochronę, a umieszczenie to będzie miało miejsce w innym umawiającym się państwie, to przeprowadza on najpierw konsultacje z organem centralnym lub innym właściwym organem tego ostatniego państwa. W tym celu przekazuje sprawozdanie o osobie dorosłej oraz uzasadnienie swojej propozycji w sprawie umieszczenia.
2. Orzeczenie w sprawie umieszczenia nie będzie mogło być podjęte w państwie wzywającym, gdy organ centralny lub inny organ właściwy państwa wezwanego w rozsądnym terminie wyrazi sprzeciw wobec takiego umieszczenia.
Artykuł 34
W razie gdy osoba dorosła jest narażona na poważne niebezpieczeństwo, właściwe organy umawiającego się państwa, w którym środki ochrony tej osoby zostały podjęte lub rozważane jest ich podjęcie, jeżeli zostały poinformowane o zmianie pobytu lub obecności osoby dorosłej w innym państwie, informują organy tego państwa o niebezpieczeństwie oraz środkach podjętych lub których podjęcie jest rozważane.
Artykuł 35
Organ nie może prosić o informacje określone w niniejszym rozdziale lub je przekazywać, jeżeli w jego ocenie mogłoby to narazić na niebezpieczeństwo osobę dorosłą lub należący do niej majątek lub stanowić poważną groźbę dla wolności lub życia członka jej rodziny.
Artykuł 36
1. Nie naruszając możliwości żądania odpowiednich kosztów, odpowiadających świadczonym usługom, organy centralne i inne organy publiczne umawiających się państw ponoszą koszty wynikające ze stosowania postanowień niniejszego rozdziału.
2. Każde umawiające się państwo może zawierać porozumienia w sprawie rozdziału kosztów z jednym lub wieloma umawiającymi się państwami.
Artykuł 37
Każde umawiające się państwo będzie mogło zawierać z jednym lub wieloma umawiającymi się państwami porozumienia w celu ułatwienia w stosunkach wzajemnych stosowania niniejszego rozdziału. Państwa, które zawarły takie porozumienia, prześlą ich odpisy depozytariuszowi Konwencji.
rozdział vi – postanowienia ogólne
Artykuł 38
1. Organy umawiającego się państwa, w którym podjęty został środek ochronny lub zostało potwierdzone uprawnienie do reprezentacji, mogą wydać osobie, której powierzono ochronę osoby dorosłej lub jej majątku, na żądanie, zaświadczenie o jej upoważnieniu do działania oraz przysługujących jej uprawnieniach.
2. Upoważnienie i uprawnienia określone w zaświadczeniu uznaje się za powierzone danej osobie od dnia wydania zaświadczenia, chyba że istnieją dowody, które temu przeczą.
3. Każde umawiające się państwo wyznacza organy właściwe do wydawania zaświadczeń.
Artykuł 39
Dane osobowe, zebrane lub przekazane zgodnie z Konwencją, mogą być użyte tylko do tych celów, do których zostały zebrane lub przekazane.
Artykuł 40
Organy, którym informacje zostały przekazane, zapewniają ich poufność zgodnie z prawem ich państwa.
Artykuł 41
Dokumenty przekazane lub wydane na podstawie Konwencji nie wymagają legalizacji lub innej podobnej formalności.
Artykuł 42
Każde umawiające się państwo może wyznaczyć organy, do których powinny być przesyłane wnioski przewidziane w art. 8 i 33.
Artykuł 43
1. O wyznaczeniu organów, o których mowa w art. 28 i 42, należy zawiadomić Stałe Biuro Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego nie później niż w dniu złożenia dokumentu ratyfikacji, przyjęcia lub zatwierdzenia Konwencji albo przystąpienia do niej. Stałe Biuro należy również zawiadomić o wszelkich zmianach w tym zakresie.
2. Oświadczenie wymienione w art. 32 ust. 2 składa się depozytariuszowi Konwencji.
Artykuł 44
Umawiające się państwo, w którym w zakresie ochrony osoby dorosłej i jej majątku mają zastosowanie różne systemy prawa lub zespoły norm, nie jest zobowiązane do stosowania zasad Konwencji do kolizji dotyczących wyłącznie tych różnych systemów lub zespołów norm.
Artykuł 45
W odniesieniu do państwa, w którym w poszczególnych jednostkach terytorialnych stosuje się dwa lub więcej systemów prawnych lub zbiorów norm prawnych dotyczących spraw uregulowanych w niniejszej Konwencji:
a) przez zwykły pobyt w tym państwie rozumie się zwykły pobyt w jednostce terytorialnej;
b) przez obecność osoby dorosłej w tym państwie rozumie się jej obecność w jednostce terytorialnej;
c) przez miejsce położenia majątku osoby dorosłej rozumie się miejsce położenia jej majątku w jednostce terytorialnej;
d) przez państwo, którego osoba dorosła jest obywatelem, rozumie się jednostkę terytorialną wskazaną przez prawo tego państwa bądź też w przypadku braku stosownych norm – jednostkę terytorialną, z którą osoba dorosła jest najściślej związana;
e) przez państwo, którego organy zostały wybrane przez osobę dorosłą, rozumie się
– jednostkę terytorialną, jeżeli osoba dorosła wybrała jej organy;
– jednostkę terytorialną, z którą osoba dorosła jest najściślej związana, jeżeli wskazała organy państwa bez określenia konkretnej jednostki terytorialnej w jego ramach;
f) przez prawo państwa, z którym dana sytuacja ma ścisły związek, rozumie się prawo jednostki terytorialnej, z którą ta sytuacja ma ścisły związek;
g) przez prawo, postępowanie lub organy państwa, w którym środek został podjęty, rozumie się prawo lub postępowanie obowiązujące w jednostce terytorialnej, w której ten środek został podjęty, lub organy działające w jej ramach;
h) przez prawo, postępowanie lub organy państwa wezwanego rozumie się prawo lub postępowanie obowiązujące w jednostce terytorialnej, w której wnosi się o uznanie lub wykonanie, lub organy działające w jej ramach;
i) przez państwo, w którym środek ochronny ma zostać wdrożony, rozumie się jednostkę terytorialną, w której ma nastąpić wdrożenie środka;
j) przez jednostki lub organy tego państwa, oprócz organów centralnych, rozumie się instytucje lub organy uprawnione do działania w danej jednostce terytorialnej.
Artykuł 46
Jeżeli państwo obejmuje dwie lub więcej jednostki terytorialne, z których każda ma własny system prawa lub zespół norm odnoszący się do zagadnień uregulowanych w niniejszej Konwencji, w celu ustalenia prawa właściwego z mocy rozdziału III, stosuje się następujące zasady:
a) jeżeli w takim Państwie obowiązują przepisy określające, który z systemów prawnych obowiązujących w poszczególnych jednostkach terytorialnych jest właściwy, stosuje się prawo wskazanej jednostki;
b) w braku takich norm stosuje się prawo jednostki terytorialnej określonej zgodnie z postanowieniami art. 45.
Artykuł 47
Jeżeli państwo posiada dwa lub więcej systemów prawa lub zespołów norm mających zastosowanie do różnych kategorii osób w zakresie zagadnień uregulowanych w niniejszej Konwencji, w celu ustalenia prawa właściwego z mocy rozdziału III, stosuje się następujące zasady:
a) jeżeli w tym państwie obowiązują normy określające właściwość prawa, stosuje się prawo wskazane w tych normach;
b) w braku takich norm stosuje się prawo systemu lub zespołu norm, z którym osoba dorosła jest najściślej związana.
Artykuł 48
W stosunkach między umawiającymi się państwami niniejsza Konwencja zastępuje Konwencję w sprawie ubezwłasnowolnienia i analogicznych środków ochrony prawnej (Convention concernant l'interdiction et les mesures de protection analogues) podpisaną w Hadze w dniu 17 lipca 1905 r.
Artykuł 49
1. Konwencja nie narusza jakichkolwiek innych porozumień międzynarodowych, których umawiające się państwa są stronami, a które zawierają postanowienia w dziedzinach uregulowanych przez Konwencję, chyba że odmienne oświadczenie zostanie złożone przez państwa związane tymi porozumieniami.
2. Niniejsza Konwencja nie narusza możliwości zawierania przez jedno lub więcej umawiających się państw porozumień obejmujących postanowienia w dziedzinach uregulowanych w niniejszej Konwencji a dotyczących osób dorosłych mających zwykły pobyt w jednym z państw, będących stroną takiego porozumienia.
3. Porozumienia zawierane przez jedno lub więcej umawiających się państw w dziedzinach uregulowanych w niniejszej Konwencji nie naruszają stosowania postanowień niniejszej Konwencji w stosunkach między tymi państwami a innymi umawiającymi się państwami.
4. Przepisy ustępów poprzedzających stosuje się również do ustaw jednolitych opartych na istnieniu między państwami, których to dotyczy, specjalnych powiązań, w szczególności o charakterze regionalnym.
Artykuł 50
1. Konwencja ma zastosowanie tylko do środków podjętych w państwie po jej wejściu w życie w stosunku do tego państwa.
2. Konwencja ma zastosowanie do uznawania i wykonywania środków podjętych po jej wejściu w życie w stosunkach między państwem, w którym środki zostały podjęte a państwem wezwanym.
3. Od daty wejścia w życie w danym umawiającym się państwie Konwencja ma zastosowanie do uprawnień do reprezentacji przyznanych na warunkach odpowiadających tym wskazanym w art. 15.
Artykuł 51
1. Wszelkie pisma do organu centralnego lub innych organów umawiającego się państwa będą kierowane w języku oryginalnym wraz z tłumaczeniem na język urzędowy lub jeden z języków urzędowych tego państwa, albo – jeżeli jest to trudne do wykonania – wraz z tłumaczeniem na język francuski lub angielski.
2. Jednak umawiające się państwo będzie mogło, składając zastrzeżenie określone w art. 56, sprzeciwić się użyciu języka francuskiego bądź angielskiego, jednak nie obu języków.
Artykuł 52
Sekretarz Generalny Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego w regularnych okresach zwołuje Komisję Specjalną w celu zbadania funkcjonowania Konwencji w praktyce.
rozdział vii – postanowienia końcowe
Artykuł 53
1. Konwencja jest otwarta do podpisu przez państwa, które były członkami Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego w dniu 2 października 1999 r.
2. Konwencja podlega ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu, a dokumenty ratyfikacji, przyjęcia lub zatwierdzenia zostają złożone w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Królestwa Niderlandów, będącym depozytariuszem Konwencji.
Artykuł 54
1. Każde inne państwo będzie mogło przystąpić do Konwencji po jej wejściu w życie na podstawie art. 57 ust. 1.
2. Dokument przystąpienia składany jest depozytariuszowi.
3. Przystąpienie będzie skuteczne tylko w stosunkach między państwem przystępującym a umawiającymi się państwami, które nie zgłoszą w stosunku do niego zastrzeżenia w ciągu sześciu miesięcy po otrzymaniu notyfikacji przewidzianej w art. 59 lit. b). Państwa mogą zgłosić takie zastrzeżenie również w momencie ratyfikacji, przyjęcia lub zatwierdzenia Konwencji po przystąpieniu do niej. Zastrzeżenie należy notyfikować depozytariuszowi.
Artykuł 55
1. Umawiające się państwo, obejmujące dwie lub więcej jednostek terytorialnych, w których w sprawach regulowanych przez niniejszą Konwencję obowiązują różne systemy prawne, może w chwili podpisania, ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia oświadczyć, że Konwencję stosuje się do wszystkich jego jednostek terytorialnych lub tylko do jednej albo kilku z nich, i może w każdym czasie zmienić to oświadczenie przez złożenie nowego oświadczenia.
2. Każde takie oświadczenie powinno być notyfikowane depozytariuszowi Konwencji z wyraźnym określeniem w nim tych jednostek terytorialnych, do których Konwencja ma zastosowanie.
3. Jeżeli Państwo nie złoży oświadczenia na mocy niniejszego artykułu, Konwencja będzie miała zastosowanie do całości terytorium tego państwa.
Artykuł 56
1. Każde umawiające się państwo może, najpóźniej w chwili ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, albo w chwili składania oświadczenia na mocy art. 55, złożyć zastrzeżenie przewidziane w art. 51 ust. 2. Żadne inne zastrzeżenie nie będzie dopuszczalne.
2. Państwo może w każdym czasie wycofać zgłoszone zastrzeżenie. Wycofanie zastrzeżenia powinno być notyfikowane depozytariuszowi.
3. Zastrzeżenie przestanie obowiązywać pierwszego dnia trzeciego miesiąca kalendarzowego po notyfikacji wymienionej w ustępie poprzedzającym.
Artykuł 57
1. Konwencja wejdzie w życie pierwszego dnia miesiąca następnego po upływie terminu trzech miesięcy od złożenia trzeciego dokumentu o ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu przewidzianego w art. 53.
2. Następnie Konwencja wchodzi w życie:
a) w stosunku do każdego państwa ratyfikującego, przyjmującego lub zatwierdzającego w terminie późniejszym – pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie terminu trzech miesięcy od złożenia przez nie dokumentu o ratyfikacji, przyjęciu, zatwierdzeniu lub przystąpieniu;
b) dla każdego państwa przystępującego, pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie terminu trzech miesięcy i po upływie terminu sześciu miesięcy przewidzianego w art. 54 ust. 3;
c) w stosunku do jednostek terytorialnych, na które niniejsza Konwencja została rozciągnięta zgodnie z art. 55, pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie terminu trzech miesięcy po notyfikacji przewidzianej w tym artykule.
Artykuł 58
1. Każde państwo będące stroną Konwencji może ją wypowiedzieć przez notyfikację na piśmie skierowaną do depozytariusza. Wypowiedzenie może być ograniczone do pewnych jednostek terytorialnych, do których Konwencja ma zastosowanie.
2. Wypowiedzenie odnosi skutek pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie okresu dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia notyfikacji przez depozytariusza. Jeżeli w notyfikacji wskazany jest dłuższy okres, po jakim wypowiedzenie ma odnieść skutek, wypowiedzenie wywołuje skutek z upływem tego okresu.
Artykuł 59
Depozytariusz notyfikuje państwom członkowskim Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego, jak również państwom, które do Konwencji przystąpiły zgodnie z postanowieniami art. 54:
a) podpisanie, ratyfikację, przyjęcie i zatwierdzenie przewidziane w art. 53;
b) przystąpienie i zastrzeżenie do przystąpień przewidziane w art. 54;
c) datę, z którą Konwencja wejdzie w życie zgodnie z postanowieniami art. 57;
d) oświadczenie określone w art. 32 ust. 2 i art. 55;
e) porozumienia określone w art. 37;
f) zastrzeżenia przewidziane w art. 51 ust. 2 oraz cofnięcie zastrzeżeń przewidziane w art. 56 ust. 2;
g) wypowiedzenia, o których mowa w art. 58.
Na dowód czego niżej podpisani, będąc do tego należycie upoważnieni, podpisali niniejszą Konwencję.
Sporządzono w Hadze dnia 13 stycznia 2000 r., w językach angielskim i francuskim, przy czym oba teksty są jednakowo autentyczne, w jednym egzemplarzu, który zostanie złożony w archiwach Rządu Królestwa Niderlandów i którego poświadczony odpis zostanie przekazany w drodze dyplomatycznej każdemu z państw będących członkami Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego.
