This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52017PC0807
Recommendation for a COUNCIL DECISION authorising the opening of negotiations for an agreement between the European Union and Tunisia on the exchange of personal data between the European Union Agency for Law Enforcement Cooperation (Europol) and the Tunisian competent authorities for fighting serious crime and terrorism
Zalecenie DECYZJA RADY upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji
Zalecenie DECYZJA RADY upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji
COM/2017/0807 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 20.12.2017
COM(2017) 807 final
Zalecenie
DECYZJA RADY
upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji
UZASADNIENIE
1.KONTEKST ZALECENIA
W zglobalizowanym świecie, w którym poważna przestępczość i terroryzm mają coraz bardziej międzynarodowy i złożony charakter, organy ścigania powinny być w pełni przygotowane do współpracy z partnerami zewnętrznymi, aby móc zapewnić bezpieczeństwo swoich obywateli. Europol powinien więc mieć możliwość wymiany danych osobowych z organami ścigania państw trzecich w zakresie niezbędnym do realizacji swoich zadań.
Od czasu wejścia w życie rozporządzenia 2016/794 w dniu 1 maja 2017 r. 1 i zgodnie z Traktatem Komisja jest odpowiedzialna, w imieniu Unii, za prowadzenie rokowań dotyczących umów międzynarodowych z państwami trzecimi w zakresie wymiany danych osobowych z Europolem 2 . O ile jest to konieczne do wykonania jego zadań, Europol może nawiązywać i utrzymywać współpracę z partnerami zewnętrznymi zgodnie z ustaleniami roboczymi i administracyjnymi, które same w sobie nie mogą stanowić podstawy prawnej do wymiany danych osobowych.
Biorąc pod uwagę strategię polityczną przedstawioną w Europejskiej agendzie bezpieczeństwa 3 , konkluzje Rady 4 i globalną strategię 5 , potrzeby operacyjne organów ścigania na terytorium UE oraz potencjalne korzyści płynące ze ściślejszej współpracy w tym obszarze, Komisja uważa za konieczne rozpoczęcie w perspektywie krótkoterminowej rokowań z ośmioma państwami, jak określono w Jedenastym sprawozdaniu z postępu prac nad stworzeniem rzeczywistej i skutecznej unii bezpieczeństwa 6 .
Komisja dokonała oceny państw priorytetowych, uwzględniając potrzeby operacyjne Europolu. W strategii Europolu na lata 2016–2020 region Morza Śródziemnego określa się jako priorytet dla wzmocnionych partnerstw 7 . W strategii zewnętrznej Europolu na lata 2017–2020 podkreślono również potrzebę ściślejszej współpracy między Europolem a państwami Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (MENA) ze względu na obecne zagrożenia terrorystyczne i wyzwania związane z migracją 8 .
Europol nie ma obecnie podpisanych umów z żadnym z państw w tym regionie. Współpraca ze strony Tunezji w ramach Interpolu podkreśla jednak gotowość tego państwa do wymiany informacji z partnerami w dziedzinie egzekwowania prawa.
Niniejsze zalecenie dotyczy w szczególności rokowań z Tunezją, chociaż współpracę z którymkolwiek z państw MENA należy postrzegać w kontekście całego regionu. Obecna niestabilna sytuacja w regionie, a zwłaszcza przedłużające się konflikty w Libii stanowią poważne zagrożenie dla długotrwałego bezpieczeństwa UE i wymagają podjęcia pilnych działań. Odnosi się to zarówno do skutecznej walki z terroryzmem i powiązaną z nim przestępczością zorganizowaną 9 , jak i do wyzwań związanych z migracją, takich jak zjawisko ułatwiania nielegalnej migracji i handel ludźmi. Współpraca z lokalnymi organami ścigania ma zasadnicze znaczenie dla sprostania tym wyzwaniom.
W ramach dialogów technicznych, służących określeniu wspólnych działań w celu poprawy wymiany informacji i wspólnych działań operacyjnych organów ścigania w celu zwalczania nielegalnego handlu bronią, UE uzgodniła już z Tunezją wykaz działań, które mają zacieśnić współpracę pomiędzy właściwymi organami ścigania, zapewnić pomoc w budowaniu zdolności w odpowiednich programach regionalnych lub dwustronnych i rozwijać działania operacyjne zgodnie ze wspólnie uzgodnionymi ramami 10 . Nie obejmuje to jednak przekazywania danych osobowych.
Kontekst polityczny
Stosunki między UE a Tunezją sięgają 1976 r., a po podpisaniu przez Tunezję i UE układu o stowarzyszeniu w 1995 r. wyraźnie się ożywiły, co utorowało drogę dla wzajemnie korzystnych stosunków gospodarczych i handlowych trwających od dwóch dziesięcioleci.
Wsparcie ze strony UE na rzecz obywateli Tunezji obejmuje wiele obszarów polityki, w tym pomoc w procesie wyborczym, propagowanie praw człowieka, wspieranie reform demokratycznych i społeczno-gospodarczych, poprawę bezpieczeństwa i wzmocnienie społeczeństwa obywatelskiego. W kontekście przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) zidentyfikowano trzy dodatkowe obszary współpracy: 1) rozwój gospodarczy w celu stabilizacji; 2) wymiar bezpieczeństwa i 3) migrację i mobilność 11 . UE zaoferowała również Tunezji zacieśnienie więzi we wszystkich dziedzinach dzięki pogłębionej integracji gospodarczej i handlowej oraz partnerstwu na rzecz mobilności. W 2012 r. Tunezja i UE uzgodniły zawarcie uprzywilejowanego partnerstwa na rzecz wzmocnienia stosunków i integracji 12 .
UE działa na rzecz intensywniejszego wdrażania swojej szeroko zakrojonej współpracy z Tunezją w sektorze bezpieczeństwa, w walce z terroryzmem i w zapobieganiu radykalizacji postaw i brutalnemu ekstremizmowi 13 , w tym poprzez wzmocnienie współpracy Tunezji z odpowiednimi agencjami i organami UE, także z Europolem 14 . Ze swojej strony Tunezja priorytetowo potraktowała kwestię zapobiegania radykalizacji postaw i zwalczania terroryzmu 15 i korzysta ze wsparcia między innymi europejskiej sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw 16 .
UE i Tunezja są w trakcie uzgadniania swoich nowych strategicznych priorytetów w następstwie posiedzenia Rady Stowarzyszenia UE–Tunezja w dniu 11 maja 2017 r. Na tym posiedzeniu przedstawiciele obu stron podkreślili postępy osiągnięte w ich dwustronnej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i w walce z terroryzmem oraz z zadowoleniem odnotowali znaczną poprawę sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w Tunezji, spowodowaną w szczególności działaniami krajowych sił bezpieczeństwa.
Podczas drugiej sesji dialogu na wysokim szczeblu w sprawie bezpieczeństwa w Brukseli w dniu 19 stycznia 2017 r. dano wyraz wspólnej woli zacieśnienia współpracy w tym zakresie, przy jednoczesnym poszanowaniu praworządności, praw człowieka i podstawowych wolności 17 .
Obecnie toczy się z Tunezją dialog na temat bezpieczeństwa i zwalczania terroryzmu, obejmujący plan działania dotyczący współpracy w zakresie egzekwowania prawa i odnoszący się do przyszłej umowy o współpracy z Europolem. W konkluzjach ze spotkania w dniu 19 stycznia uwzględniono współpracę pomiędzy Europolem a tunezyjskimi organami jako jeden z priorytetów współpracy UE–Tunezja.
Potrzeby operacyjne
Biorąc pod uwagę informacje przedstawione w ocenie zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością (SOCTA) w 2017 r. 18 i w sprawozdaniu dotyczącym sytuacji i tendencji w dziedzinie terroryzmu w UE w 2017 r. 19 , powyższe argumenty, a także, między innymi, wewnętrzną wiedzę specjalistyczną Europolu, współpraca z Tunezją jest niezbędna zwłaszcza w celu zwalczania następujących zjawisk przestępczych:
Terroryzm: grupy terrorystyczne działające w regionie i poza granicami (w tym w Libii i w Sahelu) stanowią zagrożenie dla Tunezji i UE, które były już celami ataków terrorystycznych.
Oprócz poprawy sytuacji w zakresie zagrożeń i identyfikacji nowych tendencji, konieczna jest bliższa współpraca obejmująca wymianę danych osobowych, by rozwiązać problem zagranicznych bojowników terrorystycznych (w tym jeśli chodzi o osoby podejrzane posiadające podwójne obywatelstwo lub prawo legalnego pobytu) i móc skutecznie wykrywać podróżowanie w celach terrorystycznych, wykorzystywanie internetu przez terrorystów do ich celów, finansowanie terroryzmu oraz powiązania z przestępczością zorganizowaną, zapobiegać tym zjawiskom i je ścigać (w tym poprzez ewentualną infiltrację przepływów migracyjnych).
W wyniku przedłużających się konfliktów w Libii znacznie zwiększył się handel bronią palną w regionie. Szlaki przemytu przez Tunezję z Libii i Sahelu są poważnym problemem.
UE i Tunezja nawiązały współpracę w zakresie broni palnej i uzgodniły program prac, który obejmuje szkolenia i budowanie zdolności. Gdy zacieśnia się współpraca, potrzeba lepszej wymiany informacji oraz późniejszych dochodzeń staje się jeszcze bardziej paląca.
Nielegalny obrót środkami odurzającymi: Region Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej jest głównym źródłem, punktem tranzytowym i konsumentem nielegalnych środków odurzających. Ze stałą bazą klientów na północy, sahelskim szlakiem przemytowym na południu i szlakiem heroinowym ciągnącym się ze wschodu na zachód, region ten zarówno wywiera negatywny wpływ poprzez nadużywanie i produkcję nielegalnych substancji, jak i pozostaje pod negatywnym wpływem wynikającym z tego nadużywania i produkcji.
Wydaje się, że Tunezja jest istotnym państwem tranzytu dla kokainy z Ameryki Łacińskiej przeznaczonej na europejski rynek. Państwo konfiskuje niespotykane ilości kokainy z Ameryki Południowej; wydaje się być również państwem docelowym dla przemytu kokainy. W 2016 r. w ramach finansowanego przez UE programu dotyczącego szlaku kokainowego (część AIRCOP) w Tunezji powołano organ prawny w postaci wspólnej prewencyjnej grupy zadaniowej w portach lotniczych.
Zorganizowana działalność polegająca na przemycie nielegalnych imigrantów znacznie się rozwinęła w 2017 r., zwłaszcza w wyniku wykorzystywania zorganizowanych sieci przemytniczych przez obywateli Tunezji chcących ułatwić sobie nielegalne przedostanie się do UE. Rząd w Tunezji odnosi pewne sukcesy w zwalczaniu tego zwiększonego zagrożenia, jednak zapewnienie dodatkowego specjalistycznego wsparcia ze strony Europolu zwiększyłoby jego zdolność oraz usprawniło wymianę informacji. Współpraca z władzami tunezyjskimi byłaby również istotna w odniesieniu do przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów – obszaru przestępczości związanego z przemytem migrantów.
2.ELEMENTY PRAWNE ZALECENIA
W rozporządzeniu (UE) 2016/794 w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) określono ramy prawne dla Europolu, w szczególności jego cele, zadania, zakres kompetencji, zabezpieczenia w zakresie ochrony danych i sposoby współpracy z partnerami zewnętrznymi.
Niniejsze zalecenie jest zgodne z przepisami rozporządzenia w sprawie Europolu.
Celem niniejszego zalecenia jest uzyskanie od Rady upoważnienia do prowadzenia przez Komisję rokowań w imieniu UE w sprawie przyszłej umowy. Podstawę prawną upoważnienia do rozpoczęcia rokowań stanowi dla Rady art. 218 ust. 3 i 4 TFUE.
Zgodnie z art. 218 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Komisja zostaje wyznaczona jako unijny negocjator umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europolem) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji.
Zalecenie
DECYZJA RADY
upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 218 ust. 3 i 4,
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 20 zostało przyjęte w dniu 11 maja 2016 r. i ma zastosowanie od dnia 1 maja 2017 r.
(2)W rozporządzeniu tym, w szczególności w jego art. 25, określono zasady dotyczące przekazywania danych osobowych przez Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym. Europol może przekazywać dane osobowe organowi państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej zawartej między Unią a danym państwem trzecim zgodnie z art. 218 TFUE, zakładającej odpowiednie zabezpieczenia w odniesieniu do ochrony prywatności oraz podstawowych praw i wolności osób fizycznych.
(3)Należy podjąć rokowania w celu zawarcia takiej umowy pomiędzy Unią Europejską a Tunezją.
(4)Umowa ta powinna respektować prawa podstawowe i przestrzegać zasad uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, zwłaszcza prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, uznanego w art. 7 Karty, prawa do ochrony danych osobowych, uznanego w art. 8 Karty, oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, uznanego w art. 47 Karty. Umowa powinna być stosowana zgodnie z tymi prawami i zasadami,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Niniejszym upoważnia się Komisję do prowadzenia, w imieniu Unii, rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji.
Artykuł 2
Wytyczne negocjacyjne przedstawiono w załączniku.
Artykuł 3
Rokowania prowadzone są w konsultacji z [nazwa komitetu specjalnego do uzupełnienia przez Radę].
Artykuł 4
Niniejsza decyzja skierowana jest do Komisji.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia20.12.2017
COM(2017) 807 final
ZAŁĄCZNIK
do
zalecenia w sprawie DECYZJI RADY
upoważniającej do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji
ZAŁĄCZNIK
Wytyczne negocjacyjne do umowy między Unią Europejską a Tunezją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Tunezji
W trakcie rokowań Komisja powinna dążyć do osiągnięcia celów przedstawionych szczegółowo poniżej.
1)Celem umowy ma być ustanowienie podstawy prawnej dla przekazywania danych osobowych między Europolem a właściwymi organami w Tunezji, odpowiednio, aby wesprzeć i wzmocnić działania podejmowane przez właściwe organy tego państwa i państw członkowskich oraz wesprzeć i zacieśnić ich współpracę w zapobieganiu poważnej przestępczości transgranicznej i terroryzmowi i w zwalczaniu ich, przy jednoczesnym zapewnieniu stosownych zabezpieczeń w zakresie ochrony prywatności, danych osobowych i podstawowych praw i wolności osób fizycznych.
2)Z myślą o zagwarantowaniu przestrzegania zasady celowości współpraca na mocy umowy powinna odnosić się jedynie do przestępstw i przestępstw powiązanych wchodzących w zakres kompetencji Europolu zgodnie z art. 3 rozporządzenia 2016/794 (łącznie „przestępstwa”). W szczególności współpraca powinna mieć na celu walkę z terroryzmem i zapobieganie radykalizacji, przeciwdziałanie przestępczości zorganizowanej, zwłaszcza nielegalnemu handlowi bronią palną, nielegalnemu obrotowi środkami odurzającymi, przemytowi migrantów, oraz zwalczanie cyberprzestępczości.
3)Umowa powinna określać w sposób jasny i precyzyjny niezbędne zabezpieczenia i mechanizmy kontrolne w odniesieniu do ochrony danych osobowych, poszanowania podstawowych praw i wolności osób fizycznych, niezależnie od ich przynależności państwowej i miejsca zamieszkania, w przypadku wymiany danych osobowych między Europolem a właściwymi organami w Tunezji.
W szczególności:
a)Należy w sposób jasny i precyzyjny określić cele przetwarzania danych osobowych przez strony w ramach umowy. Cele te nie mogą wykraczać poza działanie, które jest konieczne w poszczególnych przypadkach, aby zapobiegać terroryzmowi i przestępstwom, o których mowa w umowie, i je zwalczać.
b)Dane osobowe przekazywane przez Europol zgodnie z umową powinny być przetwarzane w sposób rzetelny, na uzasadnionej podstawie i wyłącznie do celów, do których zostały przekazane. Umowa powinna przewidywać możliwość wskazania przez Europol, w momencie przekazywania danych, wszelkich ograniczeń dotyczących dostępu lub wykorzystywania, w tym w zakresie przekazywania, usuwania lub niszczenia tych danych. Dane osobowe muszą być adekwatne, właściwe i ograniczone do tego, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu. Dane te powinny być dokładne i aktualne. Nie mogą być przetrzymywane przez okres dłuższy niż jest to konieczne do celów, dla których zostały one przekazane.
c)Przekazywanie przez Europol danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, opinie polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych, dane genetyczne i dane osobowe dotyczące stanu zdrowia i życia seksualnego powinno być zakazane, chyba że jest to absolutnie niezbędne i proporcjonalne w indywidualnych przypadkach w celu zapobiegania przestępstwom kryminalnym, o których mowa w umowie, i ich zwalczania, z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń. Umowa powinna także zawierać szczegółowe zabezpieczenia dotyczące przekazywania danych osobowych ofiar przestępstw, świadków lub innych osób, które mogą dostarczyć informacji na temat przestępstw, oraz małoletnich.
d)Umowa powinna gwarantować możliwe do wyegzekwowania na drodze prawnej prawa osób, których dane osobowe są przetwarzane, poprzez określenie zasad dotyczących prawa do dostępu, poprawienia i usuwania danych, w tym konkretne powody, z uwagi na które można stosować wszelkie niezbędne i proporcjonalne ograniczenia. Umowa powinna zapewniać także możliwość wyegzekwowania praw do administracyjnych i sądowych środków odwoławczych dla osób, których dane są przetwarzane w ramach umowy, oraz gwarancję skutecznych środków odwoławczych.
e)Umowa powinna określać przepisy dotyczące przechowywania, przeglądania, poprawiania i usuwania danych osobowych oraz prowadzenia ewidencji do celów rejestracji i dokumentacji, jak również przepisy dotyczące informacji udostępnianych osobom prywatnym. Powinna również uwzględniać zabezpieczenia odnoszące się do zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych.
f)Umowa powinna określać kryteria, na podstawie których wskazuje się wiarygodność źródła i dokładność danych.
g)Umowa powinna objąć zobowiązanie do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych poprzez odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, w tym poprzez umożliwienie dostępu do danych osobowych tylko osobom upoważnionym. Umowa powinna uwzględnić również zobowiązanie do zgłoszenia naruszenia ochrony danych osobowych, które dotyczy danych przekazywanych na mocy tej umowy.
h)W związku z tym dalsze przekazywanie informacji przez właściwe organy w Tunezji innym organom w Tunezji powinno być dozwolone jedynie dla celów przedmiotowej umowy i podlegać odpowiednim warunkom i zabezpieczeniom.
i)Takie same warunki jak w lit. h) powinny mieć zastosowanie do dalszego przekazywania informacji przez właściwe organy Tunezji organom w państwie trzecim, przy spełnieniu dodatkowego wymogu, zgodnie z którym takie dalsze przekazywanie danych jest dozwolone wyłącznie w odniesieniu do państw trzecich, którym Europol ma prawo przekazywać dane osobowe na podstawie art. 25 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/794.
j)Umowa powinna zapewniać system kontroli przez co najmniej jeden niezależny podmiot sektora publicznego odpowiedzialny za ochronę danych wyposażony w faktyczne kompetencje w zakresie przeprowadzania dochodzenia i interwencji w celu sprawowania nadzoru nad tymi organami publicznymi Tunezji, które wykorzystują dane osobowe/wymieniane informacje, i w zakresie udziału w postępowaniach sądowych. W szczególności niezależne organy powinny posiadać kompetencje do rozpatrywania skarg osób fizycznych dotyczących wykorzystania ich danych osobowych. Organy publiczne, które wykorzystują dane osobowe, powinny odpowiadać za przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony danych osobowych na mocy umowy.
4)Umowa powinna przewidywać skuteczny mechanizm rozstrzygania sporów w zakresie jej wykładni i stosowania, aby zapewnić przestrzeganie przez strony wspólnie uzgodnionych zasad.
5)Umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące jej wejścia w życie i obowiązywania oraz postanowienie, na mocy którego każda ze stron może wypowiedzieć umowę lub ją zawiesić.
6)W stosownych przypadkach umowa może zawierać klauzulę określającą jej terytorialny zakres stosowania.
7)Umowa może zawierać postanowienia dotyczące monitorowania i okresowej oceny umowy.
8)Umowa powinna być na równi autentyczna w języku angielskim, bułgarskim, chorwackim, czeskim, duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, hiszpańskim, litewskim, łotewskim, maltańskim, niderlandzkim, niemieckim, polskim, portugalskim, rumuńskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, węgierskim i włoskim i zawierać w tym celu klauzulę językową.
