KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 20.12.2017
COM(2017) 799 final
Zalecenie
DECYZJA RADY
upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Republiką Turcji dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Turcji
UZASADNIENIE
1.KONTEKST ZALECENIA
W zglobalizowanym świecie, w którym poważna przestępczość i terroryzm mają coraz bardziej międzynarodowy i złożony charakter, organy ścigania powinny być w pełni przygotowane do współpracy z partnerami zewnętrznymi, aby móc zapewnić bezpieczeństwo swoich obywateli. Europol powinien więc mieć możliwość wymiany danych osobowych z organami ścigania państw trzecich w zakresie niezbędnym do realizacji swoich zadań.
Od czasu wejścia w życie rozporządzenia 2016/794 w dniu 1 maja 2017 r. i zgodnie z Traktatem Komisja jest odpowiedzialna, w imieniu Unii, za prowadzenie rokowań dotyczących umów międzynarodowych z państwami trzecimi w zakresie wymiany danych osobowych z Europolem. O ile jest to konieczne do wykonania jego zadań, Europol może nawiązywać i utrzymywać współpracę z partnerami zewnętrznymi zgodnie z ustaleniami roboczymi i administracyjnymi, które same w sobie nie mogą stanowić podstawy prawnej do wymiany danych osobowych.
Biorą pod uwagę strategię polityczną przedstawioną w Europejskiej agendzie bezpieczeństwa, konkluzje Rady i globalną strategię, potrzeby operacyjne organów ścigania na terytorium UE oraz potencjalne korzyści płynące ze ściślejszej współpracy w tym obszarze, Komisja uważa za konieczne rozpoczęcie w perspektywie krótkoterminowej rokowań z ośmioma państwami, jak określono w Jedenastym sprawozdaniu z postępu prac nad stworzeniem rzeczywistej i skutecznej unii bezpieczeństwa.
Komisja dokonała oceny państw priorytetowych, uwzględniając potrzeby operacyjne Europolu. W strategii Europolu na lata 2016–2020 region Morza Śródziemnego określa się jako priorytet dla wzmocnionych partnerstw. W strategii zewnętrznej Europolu na lata 2017–2020 podkreślono również potrzebę ściślejszej współpracy między Europolem a państwami Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (MENA) ze względu na obecne zagrożenia terrorystyczne i wyzwania związane z migracją.
Niniejsze zalecenie dotyczy w szczególności rokowań z Turcją, chociaż współpracę z którymkolwiek z państw należy postrzegać w kontekście całego regionu. Obecna niestabilna sytuacja w regionie, a zwłaszcza sytuacja w Syrii i Iraku, stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa UE w długim okresie i wymaga podjęcia pilnych działań. Odnosi się to zarówno do skutecznej walki z terroryzmem i powiązaną z nim przestępczością zorganizowaną, jak i istniejących wyzwań związanych z migracją, takich jak zjawisko ułatwiania nielegalnej migracji i handel ludźmi. Turcja wykazała również zainteresowanie współpracą z unijnymi organami ścigania w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi, a zwłaszcza w ramach wspólnych szkoleń organizowanych przez CEPOL. Współpraca z lokalnymi organami ścigania ma zasadnicze znaczenie dla sprostania tym wyzwaniom.
Bieżąca współpraca Europolu i Turcji jest oparta na zawartym w 2004 r. porozumieniu o współpracy strategicznej. Porozumienie to ułatwia współpracę w zakresie wymiany strategicznych i technicznych informacji będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, doświadczeń w egzekwowaniu prawa, wymiany materiałów dotyczących prawodawstwa, podręczników, literatury technicznej i innych materiałów z zakresu egzekwowania prawa oraz szkoleń. We wspólnym planie działania UE–Turcja z listopada 2015 r. uzgodniono dalsze zacieśnianie współpracy z Europolem poprzez oddelegowanie oficera łącznikowego z Turcji. W dniu 21 marca 2016 r. Europol i Turcja podpisały umowę o oddelegowaniu umożliwiającą zintensyfikowanie współpracy. W rezultacie tej umowy w maju 2016 r. do Europolu został oddelegowany oficer łącznikowy będący przedstawicielem tureckiej policji, co przyniosło pewne pozytywne konsekwencje i poskutkowało nawiązaniem kontaktów. Umowy tego rodzaju nie upoważniają jednak do wymiany danych dotyczących zidentyfikowanych lub możliwych do zidentyfikowania osób fizycznych.
Kontekst polityczny
Turcja jest dla Unii Europejskiej niezwykle ważnym partnerem. Od 1964 r. Turcja jest powiązana z UE poprzez układ o stowarzyszeniu, dzięki czemu zwiększyła się współpraca z Turcją. W grudniu 1999 r. Rada Europejska przyznała Turcji status państwa kandydującego, a w październiku 2005 r. rozpoczęto negocjacje w sprawie przystąpienia. Pogłębienie współpracy z Europolem jest istotne w kontekście spełnienia wszystkich pozostałych zobowiązań w ramach planu działania dotyczącego liberalizacji reżimu wizowego. Na szczycie UE–Turcja w dniu 29 listopada 2015 r. ustalono, że dialog polityczny zostanie rozszerzony i zintensyfikowany we wszystkich dziedzinach, w tym w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, migracji i zwalczania terroryzmu.
Turcja i UE ponownie podkreśliły swoje zobowiązanie do reagowania na zagrożenia ze strony Daiszu i zagranicznych bojowników terrorystycznych oraz zagrożenia, jakie stwarzała i stwarza PKK, którą UE uznała za organizację terrorystyczną. Podczas dialogu UE–Turcja dotyczącego zwalczania terroryzmu w czerwcu 2016 r. obie strony wyraziły zgodę na zwiększenie współpracy w zakresie wymiany informacji, egzekwowania prawa i współpracy sądowej, w tym w odniesieniu do deportacji związanych z terroryzmem i finansowania terroryzmu. Zainteresowanie zacieśnieniem współpracy w zakresie wymiany informacji powtórzono w listopadzie 2017 r. podczas dialogu UE–Turcja dotyczącego zwalczania terroryzmu; zaplanowano też seminarium wysokiego szczebla na temat współpracy w zwalczaniu terroryzmu i handlu bronią, które odbędzie się w Europolu.
Turcja i UE potwierdziły również swoje zaangażowanie, aby wspólnie posunąć naprzód międzynarodowe działania takimi jak Światowe Forum na rzecz Zwalczania Terroryzmu, światowa koalicja przeciwko ISIL/Daiszowi i Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) .
Współpraca w dziedzinie migracji została zintensyfikowana w oparciu o wspólny plan działania uruchomiony podczas szczytu UE–Turcja w dniu 29 listopada 2015 r. oraz w oparciu o oświadczenie UE–Turcja z dnia 18 marca 2016 r., aby zakończyć nielegalną migrację z Turcji do UE przy zapewnieniu pełnej zgodności z unijnymi i międzynarodowymi normami. Oświadczenie UE–Turcja przynosi wymierne rezultaty, pomimo niesprzyjających okoliczności. Liczba niedozwolonych przekroczeń granicy i ofiar śmiertelnych od momentu rozpoczęcia obowiązywania postanowień oświadczenia cały czas znacząco spada.
Potrzeby operacyjne
Biorąc pod uwagę informacje przedstawione w ocenie zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością (SOCTA)w 2017 r. i w sprawozdaniu dotyczącym sytuacji i tendencji w dziedzinie terroryzmu w UE w 2017 r., powyższe argumenty, a także, między innymi, wewnętrzną wiedzę specjalistyczną Europolu, współpraca z Turcją jest niezbędna zwłaszcza w celu zwalczania następujących zjawisk przestępczych:
Terroryzm: niedawne ataki terrorystyczne pokazują, przed jakimi zagrożeniami terrorystycznymi stoją zarówna Turcja, jak i UE. Islamski terroryzm, w szczególności Daisz, ale także Al-Kaida, stanowi wspólne zagrożenie. Dla europejskich zagranicznych bojowników terrorystycznych Turcja jest głównym węzłem tranzytowym w podróży do Syrii i Iraku i podczas powrotu z tych państw. Turcja i UE powtórzyły swoje zobowiązanie do zatrzymania tego przepływu bojowników. Tureckie organy poczyniły znaczące postępy w tym obszarze, ale podkreślają, jak istotne jest wcześniejsze otrzymywanie danych podejrzanych podróżnych. Niedawne wydarzenia dowodzą również, że niewystarczająca, spóźniona lub nieskoordynowana wymiana informacji mogłaby umożliwić podróżnym, którzy zostali aresztowani, niezauważony powrót do Europy.
Ponadto ocenia się, że PKK stanowi niewielkie zagrożenie dla Europy, jednak UE uznała, że zagrożenie z jej strony dla Turcji jest bardzo wysokie. UE uznała PKK za organizację terrorystyczną.
Wymiana informacji operacyjnych będzie wspierać wspólne działania na rzecz zwalczenia tego zagrożenia terrorystycznego, w tym poprzez rozwiązanie kwestii pozyskiwania funduszy, działalności propagandowej i rekrutacyjnej w UE.
Przemyt migrantów: przemytnicy migrantów wykorzystują terytorium Turcji do przemytu do Europy migrantów z Azji, Afryki i Bliskiego Wschodu. Nielegalni migranci dostają się do Turcji przez wschodnie granice lądowe tego kraju z Iranem, Irakiem i Syrią oraz przez granice powietrzne, zwłaszcza korzystając z przesiadki na lotnisku w Stambule. Stambuł sam w sobie jest węzłem tranzytowym dla nielegalnych migrantów, zanim udadzą się oni w kierunku granic lądowych z Bułgarią lub Grecją lub w kierunku wybrzeża Morza Egejskiego.
Od czasu uzgodnienia oświadczenia UE–Turcja w dniu 18 marca 2016 r. liczba niedozwolonych przekroczeń granicy utrzymuje się na znacząco niższym poziomie. Zorganizowane sieci przemytnicze nadal jednak prowadzą swoją działalność, pomimo patrolowania przez władze tureckie obszarów nadbrzeżnych, lądowych i terenów lotnisk oraz systematycznego zatrzymywania nielegalnych migrantów. Sposoby działania ciągle się zmieniają, wykorzystywane są coraz to nowe szlaki.
Tureckie służby poczyniły ogromne postępy w likwidowaniu grup przestępczych i podejmowały skuteczne działania w przypadku statków, z których mieli korzystać przemytnicy, dzięki informacjom przekazanym przez państwa członkowskie UE. Istnieje jednak wyraźna potrzeba dalszego zwiększania zdolności w zakresie prowadzenia dochodzeń i ścigania przestępstw oraz rozwijania współpracy operacyjnej z państwami członkowskimi UE.
Pomimo usprawnień w budowaniu ram, które mają posłużyć rozwiązaniu problemu handlu ludźmi, presja migracyjna powiększyła skalę wyzwań istniejących w tym obszarze.
Nielegalny obrót środkami odurzającymi: od długiego czasu Turcja jest i pozostaje istotnym państwem tranzytu w nielegalnym obrocie środkami odurzającymi. Nielegalny handel heroiną, opium i kokainą odbywa się zasadniczo przez Turcję na rynki europejskie, natomiast metaamfetamina i stymulanty z grupy amfetamin są przemycane na rynki na Bliskim Wschodzie i w Azji Południowo-Wschodniej. W Turcji nadal konfiskuje się duże ilości opiatów i haszyszu.
Nielegalny handel bronią palną: wskaźniki przestępczości i przemyt broni z Syrii stanowią potencjalne zagrożenie dla UE. Stwarza to zagrożenie dla bezpieczeństwa w perspektywie zarówno krótko-, jak i długoterminowej. Współpraca z Turcją ma zatem priorytetowe znaczenie ze strategicznego punktu widzenia, aby spowolnić przepływ nielegalnej broni palnej do sąsiadów, a także zapobiegać nielegalnemu handlowi w UE.
Przeciwdziałanie finansowaniu terroryzmu / pranie pieniędzy: Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy podkreślała w 2014 r. potencjalne korzyści ze współpracy w przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu dzięki wykorzystaniu konkretnych instrumentów Europolu, a także znaczących postępów osiągniętych na tym polu przez Turcję.
Turcja to ważne centrum finansowe w regionie, zwłaszcza dla Azji Środkowej i Kaukazu, Bliskiego Wschodu i Wschodniej Europy. Szybki wzrost gospodarczy w Turcji w ciągu ostatnich 15 lat w połączeniu z jej relacjami handlowymi oraz geograficzną bliskością względem niestabilnych, ogarniętych konfliktem obszarów, takich jak Irak, Syria i Krym, powoduje, że Turcja staje się podatna na zagrożenie prania pieniędzy.
Towary podrobione: Turcja jest głównym źródłem pochodzenia i punktem przeładunkowym towarów podrobionych, zwłaszcza przeznaczonych do UE.
Inne istotne źródła finansowania przestępczości zorganizowanej obejmują przestępstwa dotyczące akcyzy i wewnątrzwspólnotowe oszustwa typu „znikający podmiot gospodarczy” oraz przestępstwa przeciwko środowisku.
2.ELEMENTY PRAWNE ZALECENIA
W rozporządzeniu (UE) 2016/794 w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) określono ramy prawne dla Europolu, w szczególności jego cele, zadania, zakres kompetencji, zabezpieczenia w zakresie ochrony danych i sposoby współpracy z partnerami zewnętrznymi.
Niniejsze zalecenie jest zgodne z przepisami rozporządzenia w sprawie Europolu.
Celem niniejszego zalecenia jest uzyskanie od Rady upoważnienia do prowadzenia przez Komisję rokowań w imieniu UE w sprawie przyszłej umowy. Podstawę prawną upoważnienia do rozpoczęcia rokowań stanowi dla Rady art. 218 ust. 3 i 4 TFUE.
Zgodnie z art. 218 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Komisja zostaje wyznaczona jako unijny negocjator umowy między Unią Europejską a Turcją dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europolem) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Turcji.
Zalecenie
DECYZJA RADY
upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Republiką Turcji dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Turcji
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 218 ust. 3 i 4,
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 zostało przyjęte w dniu 11 maja 2016 r. i ma zastosowanie od dnia 1 maja 2017 r.
(2)W rozporządzeniu tym, w szczególności w jego art. 25, określono zasady dotyczące przekazywania danych osobowych przez Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym. Europol może przekazywać dane osobowe organowi państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej zawartej między Unią a danym państwem trzecim zgodnie z art. 218 TFUE, zakładającej odpowiednie zabezpieczenia w odniesieniu do ochrony prywatności oraz podstawowych praw i wolności osób fizycznych.
(3)Należy podjąć rokowania w celu zawarcia takiej umowy pomiędzy Unią Europejską a Turcją.
(4)Umowa ta powinna respektować prawa podstawowe i przestrzegać zasad uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, zwłaszcza prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, uznanego w art. 7 Karty, prawa do ochrony danych osobowych, uznanego w art. 8 Karty, oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, uznanego w art. 47 Karty. Umowa powinna być stosowana zgodnie z tymi prawami i zasadami,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Niniejszym upoważnia się Komisję do prowadzenia, w imieniu Unii, rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Republiką Turcji dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Turcji.
Artykuł 2
Wytyczne negocjacyjne przedstawiono w załączniku.
Artykuł 3
Rokowania prowadzone są w konsultacji z [nazwa komitetu specjalnego do uzupełnienia przez Radę].
Artykuł 4
Niniejsza decyzja skierowana jest do Komisji.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący