52005PC0440

[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.9.2005

COM(2005) 440 końcowy

2005/0185 (CNS)

Wniosek

DECYZJA RADY

dotycząca programu szczegółowego „Współpraca” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 - 2013)

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE (TRAKTAT WE)

1. KONTEKST WNIOSKÓW

Wnioski dotyczące pięciu programów szczegółowych zostają przedłożone w następstwie wniosku Komisji dotyczącego siódmego programu ramowego (2007-13), przyjętego w dniu 6 kwietnia 2005 roku[1]. Każdy z przedstawionych czterech głównych programów szczegółowych – „Współpraca”, „Pomysły”, „Ludzie”, „Możliwości” – odpowiada jednemu z głównych celów polityki UE w dziedzinie badań, natomiast piąty program szczegółowy dotyczy działań bezpośrednich Wspólnego Centrum Badawczego. Komisja przedstawi także wnioski dotyczące „Zasad uczestnictwa i upowszechniania” mających zastosowanie do siódmego programu ramowego.

Kontekst polityczny oraz cele wniosków są sformułowane w komunikacie „Budowa Europejskiej Przestrzeni Badawczej wiedzy na rzecz wzrostu”[2]. Osiągnięcie tych celów oraz pełna realizacja programów szczegółowych wymagać będzie – zgodnie z propozycją Komisji – podwojenia budżetu programu.

Badania naukowe, technologia, kształcenie oraz innowacje stanowią znaczący sposób tworzenia trwałych miejsc pracy w długim okresie czasu. Mają one również kluczowe znaczenie dla wzrostu gospodarczego, konkurencyjności, zdrowia, jakości życia i środowiska. Celem programu ramowego w dziedzinie badań, łącznie z programami wspólnotowymi w zakresie kształcenia i innowacji, jest dalsze rozwijanie gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy. Programy szczegółowe siódmego programu ramowego zostały zaprojektowane w taki sposób, aby w połączeniu z niezbędnymi wysiłkami krajowymi i prywatnymi uwzględnić główne słabe punkty, jeśli chodzi o poziom, jakość i wpływ europejskich badań naukowych. Upowszechnianie i transfer wiedzy stanowią kluczową wartość dodaną europejskich działań badawczych i zostaną podjęte środki dla zwiększenia wykorzystania ich wyników przez przemysł, decydentów politycznych i społeczeństwo.

Jeśli Unia Europejska ma do roku 2010 osiągnąć cel inwestowania w badania 3 % PKB, to Europa musi zwiększyć swoje nakłady finansowe na badania oraz określić nowe priorytety. Siódmy program ramowy przyczyni się do tego zarówno poprzez finansowanie bezpośrednie, jak i poprzez pobudzenie (efekt dźwigni) publicznych i prywatnych inwestycji w badania.

Dla zintensyfikowania i usprawnienia wysiłków badawczych Europa potrzebuje większej liczby naukowców. Obok innych działań, takich jak Europejska Karta Naukowca i środki polityki krajowej, siódmy program ramowy powinien zachęcić większą liczbę osób do wybrania kariery naukowej oraz przyciągnąć wiodących utalentowanych naukowców do Europy.

Wsparcie finansowe na poziomie europejskim stwarza możliwości poprawy jakości i zwiększenia wpływu badań w stopniu, którego nie można uzyskać na poziomie krajowym. Programy szczegółowe siódmego programu ramowego umożliwiają dalszą konsolidację Europejskiej Przestrzeni Badawczej, przyczyniają się poprzez nowe środki do osiągnięcia masy krytycznej i tworzenia struktur w nowych obszarach badań, oraz wspierają wolną wymianę pomysłów, wiedzy i naukowców.

Potencjał europejskich działań polepszających jakość badań zostanie wykorzystany w maksymalnym stopniu w trakcie realizacji programów szczegółowych, szczególnie poprzez konkursy ogłaszane w całej UE, rozstrzygane na podstawie wnikliwej i niezależnej oceny wniosków. Pociąga to za sobą zidentyfikowanie i wspieranie doskonałych osiągnięć istniejących w UE oraz tworzenie możliwości dla przyszłych osiągnięć naukowych na tym samym poziomie.

Wpływ programów szczegółowych zostanie wzmocniony poprzez komplementarność z innymi politykami i programami Wspólnoty, w szczególności z funduszami strukturalnymi, programami edukacyjnymi oraz programem na rzecz konkurencyjności i innowacji.

2. WCZEśNIEJSZE KONSULTACJE

Podczas przygotowywania wniosków dotyczących programów szczegółowych uwzględniono opinie wyrażone przez instytucje UE, zwłaszcza przez Parlament Europejski i Radę Europejską, oraz przez inne zainteresowane strony, w tym naukowców oraz podmioty korzystające z wyników badań. Uwzględniono bieżące dyskusje i uwagi w odniesieniu do wniosku w sprawie decyzji dotyczących siódmego programu ramowego, obszerne konsultacje i uwagi zgromadzone podczas przygotowywania tego wniosku oraz dalsze prace określające przyszłe priorytety badań, jak na przykład prace podjęte w ramach Europejskich Platform Technologicznych.

Wniosek dotyczący programów szczegółowych opiera się na szczegółowej ocenie wpływu sporządzonej dla wniosku dotyczącego siódmego programu ramowego[3], która wskazała znaczącą, specyficzną wartość dodaną każdego z proponowanych programów szczegółowych. Wnioski uwzględniają ponadto wyniki pięcioletniej oceny programu ramowego[4].

3. ASPEKTY PRAWNE

Wniosek dotyczący programów szczegółowych opiera się na tytule XVIII, art. 163 do 173 Traktatu, a w szczególności na art. 166 ust. 3 dotyczącym wykonania programu ramowego za pomocą programów szczegółowych.

4. WYKONANIE BUDżETU

„Legislacyjne zestawienie finansowe” załączone do każdej proponowanej decyzji określa skutki budżetowe oraz wymagane zasoby ludzkie i administracyjne.

Komisja zamierza utworzyć agencję wykonawczą, której zostaną powierzone niektóre zadania wymagane dla wykonania programów szczegółowych „Współpraca”, „Ludzie” i „Możliwości”. Podejście to będzie miało również zastosowanie w odniesieniu do wykonania programu „Pomysły” (por. pkt 7.2. poniżej).

5. SPÓJNA I ELASTYCZNA REALIZACJA

5.1. Dostosowanie do nowych potrzeb i możliwości

Realizacja programów szczegółowych musi być na tyle elastyczna, by można było utrzymać się w czołówce postępu naukowego i technologicznego i reagować na pojawiające się potrzeby nauki, przemysłu, polityki i społeczeństwa. Pod tym względem szczególnie istotne będą działania, które umożliwiają określanie tematów przez samych naukowców. W przypadku pozostałych działań zostanie to osiągnięte głównie poprzez aktualizowane corocznie programy prac. Pomocą służyć będą przy tym komitety przedstawicieli Państw Członkowskich, ponieważ przewidziano ich wyraźną koncentrację na programach prac. Rewizje mogą zostać przyspieszone w przypadku nowych priorytetów wymagających szybkiej reakcji, w szczególności takich, które wynikają z nieprzewidywanych potrzeb politycznych.

Wieloletnie planowanie programu pozostanie otwarte na rozmaite pomysły, tak by zapewnić, że wspierane działania zachowują bezpośredni związek ze zmieniającymi się potrzebami w zakresie badań ze strony przemysłu i polityk UE. Poszukiwane będą zewnętrzne opinie doradcze, w tym także dla każdego z tematów programu szczegółowego „Współpraca”, obejmujące głosy przedstawicieli najróżniejszych dyscyplin i z zachowaniem równowagi między opiniami akademickimi i przemysłu.

Program „Pomysły” będzie reprezentował zupełnie nowe podejście, zgodnie z którym przygotowanie rocznego programu prac zostanie powierzone niezależnej radzie naukowej jako element procesu ustanowienia niezależnej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (por. pkt 7.2. poniżej).

Wniesienie dodatkowych impulsów z zewnątrz, zwłaszcza w ramach programu „Współpraca”, zostanie ułatwione przez stworzone w różnych dziedzinach Europejskie Platformy Technologiczne , które powinny odegrać ważną i dynamiczną rolę w zapewnieniu znaczenia programów dla przemysłu. Priorytety badań zawarte w strategicznych programach badań określonych przez Platformy znalazły odzwierciedlenie we wnioskach dotyczących programów szczegółowych i będą stanowiły znaczący wkład w planowanie wieloletnie.

Także inne fora i grupy mogą dostarczyć Komisji aktualnych wskazówek dotyczących nowych priorytetów w poszczególnych obszarach, wśród nich Europejskie Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych (ESFRI) oraz platformy powstałe w celu rozważania strategicznych programów badań istotnych dla polityki społecznej lub polityki w zakresie środowiska.

Ważnym nowym aspektem programu ramowego jest wprowadzenie innowacyjnego mechanizmu finansowania, tzw. „ mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka ”, którego celem jest pobudzanie wydatków sektora prywatnego na RTD poprzez polepszenie dostępu do pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), przewidzianych dla europejskich działań na szeroką skalę wymagających połączenia wielu źródeł finansowania, w tym pożyczek. Te europejskie działania na szeroką skalę obejmują „Wspólne Inicjatywy Technologiczne” i duże projekty realizowane w ramach współpracy, które są finansowane bezpośrednio przez program ramowy w programie „Współpraca”, oraz nowe projekty dotyczące infrastruktury badawczej w ramach programu „Możliwości”. Inne duże europejskie projekty realizowane w ramach współpracy, takie jak „Eureka”, mogłyby również zostać uwzględnione, w zależności od kryteriów kwalifikacji. Przewidywany wkład programów szczegółowych do EBI w znaczącym stopniu polepszy dostęp do funduszy obcych, a co za tym idzie wywoła znaczne pobudzenie prywatnych inwestycji (efekt dźwigni) na rzecz RTD.

5.2. Zagadnienia przekrojowe

Komisja zapewni ogólną spójność realizacji siódmego programu ramowego, w pełni uwzględniając przy tym gwarantowaną autonomię i niezależność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w ramach programu szczegółowego „Pomysły”.

Programy prac pozostałych programów szczegółowych będą poddawane rewizji w sposób skoordynowany, tak by zagadnienia przekrojowe mogły zostać w pełni uwzględnione. Także komitety przedstawicieli Państw Członkowskich odgrywają istotną rolę, pomagając Komisji w zapewnieniu spójności oraz koordynacji realizacji w obrębie programów szczegółowych oraz między nimi. Pociąga to za sobą konieczność ścisłej koordynacji w poszczególnych Państwach Członkowskich oraz między przedstawicielami różnych składów komitetów.

Wykorzystując doświadczenia zebrane w trakcie realizacji szóstego programu ramowego, ogłaszane będą wspólne zaproszenia do składania wniosków, jeśli działania mające otrzymać wsparcie posiadają duże znaczenie dla różnych części programów szczegółowych „Współpraca”, „Ludzie” oraz „Możliwości”. Szczególnie istotne będzie to w przypadku wielotematycznych obszarów badań w programie „Współpraca”. Odpowiednie zaproszenia do składania wniosków zostaną wyraźnie zaznaczone w programie prac.

Następujące zagadnienia dotyczące programów szczegółowych „Współpraca”, „Ludzie” i „Możliwości” posiadają szczególną wagę i przewidziane są specjalne uzgodnienia dla zachowania skoordynowanego podejścia:

- Współpraca międzynarodowa : Wszystkie programy szczegółowe są otwarte na współpracę międzynarodową i obejmują stosowne działania. W całym programie ramowym zastosowane zostanie strategiczne podejście mające na celu wspieranie wysokiego poziomu oraz konkurencyjności europejskich badań naukowych, a także podejmowanie określonych zagadnień o charakterze światowym lub regionalnym, stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania i korzyści. Podczas realizacji programów szczegółowych zostanie zapewnione zastosowanie spójnego podejścia odpowiadającego tej strategii, przy czym główna rola przypadnie w tym względzie programowi „Możliwości”.

- Infrastruktury badawcze : Infrastruktury badawcze będą wspierane głównie poprzez program „Możliwości”, który zapewni też skoordynowane podejście w stosunku do odpowiednich działań badawczych pozostałych programów, zwłaszcza programu „Współpraca”.

- Badania przekrojowe : Dokonane zostaną uzgodnienia służące skutecznej koordynacji w obrębie służb Komisji, w szczególności w celu zapewnienia, że działania nadal odpowiadają potrzebom związanym z rozwojem polityk UE. Grupy użytkowników w różnych służbach Komisji, związane z przedmiotowymi politykami, mogą w tym celu służyć pomocą przy wieloletnim planowaniu programów. W tym kontekście zostanie utworzona wewnętrzna struktura zapewniająca koordynację działań w zakresie badań i technologii dotyczących morza prowadzonych we wszystkich obszarach tematycznych.

- Udział małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) : Udział MŚP zostanie zoptymalizowany we wszystkich programach szczegółowych. Oprócz wzmocnionych szczególnych działań na rzecz MŚP w ramach programu „Możliwości”, potrzeby MŚP w zakresie badań są objęte programem „Współpraca”. Tematy będące przedmiotem szczególnego zainteresowania MŚP zostaną poza tym określone w programach prac oraz w zaproszeniach do składania wniosków. Działania w ramach programu „Ludzie” kładą szczególny nacisk na włączenie MŚP, które będą także mogły uczestniczyć w programie „Pomysły”. Planowane środki upraszczające oraz większa elastyczność w doborze właściwego modelu finansowania będą szczególnie sprzyjać udziałowi MŚP.

- Upowszechnianie i transfer wiedzy : Wspieranie wykorzystania rezultatów badań stanowi zasadniczy element wszystkich programów szczegółowych, przy czym szczególny nacisk położony jest na przekazywanie wiedzy między krajami, ponad granicami poszczególnych dyscyplin i z ośrodków akademickich do przemysłu, łącznie ze wspieraniem mobilności naukowców. W związku z tym ważne jest włączenie potencjalnych użytkowników w określenie priorytetów (w szczególności poprzez Europejskie Platformy Technologiczne). Działania uzupełniające w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji również posłużą zwiększeniu wykorzystania wyników badań, dzięki podjęciu kwestii barier stojących przed innowacjami oraz wzmocnieniu możliwości innowacji.

- Nauka w społeczeństwie : Ten obszar działań w programie „Możliwości” również przyczyni się do należytego uwzględnienia aspektów społecznych we wszystkich programach szczegółowych oraz pogłębienia wzajemnych relacji między naukowcami i ogółem społeczeństwa.

6. UPROSZCZENIE ORAZ METODY ZARZąDZANIA

Znaczące uproszczenie w realizacji siódmego programu ramowego zostanie osiągnięte dzięki pomysłom, które Komisja przedstawiła w dokumencie roboczym z dnia 6 kwietnia 2005 r., i zapoczątkowanym przez nie obszernym dyskusjom z Państwami Członkowskimi oraz zainteresowanymi stronami. Wiele z proponowanych środków zostanie przedstawionych w zasadach uczestnictwa i upowszechniania, i posłuży w szczególności do znacznego ograniczenia formalności biurokratycznych oraz uproszczenia modeli finansowania oraz wymagań dotyczących sprawozdawczości.

Zaproponowane ulepszenia dla programów szczegółowych obejmują:

- Poprawę skuteczności i spójności realizacji poprzez powierzenie zadań administracyjnych zewnętrznej agencji wykonawczej.

- Racjonalizację modeli finansowania, zgodnie z którą każdy program szczegółowy wykorzystuje instrumenty wymagane do realizacji celów programu.

- Bardziej jednoznaczne przedstawianie kryteriów oceny, które zostaną włączone do programów prac według zasad określonych w każdym z programów szczegółowych.

- Jasno sformułowane programy prac, dobrze informujące potencjalnych uczestników o istniejących możliwościach, które odpowiadają ich indywidualnym potrzebom i zainteresowaniom. Dla przykładu, programy prac i zaproszenia do składania wniosków będą, tam gdzie jest to właściwe, podkreślać tematy, które są przedmiotem szczególnego zainteresowania MŚP, lub które stwarzają możliwości owocnej współpracy z państwami trzecimi.

- Inne uproszczenia, takie jak optymalizację zatwierdzania projektów, nowe modele finansowania i wsparcia oraz wykorzystywanie baz danych i narzędzi informatycznych dla zapewnienia lepszej komunikacji.

7. ZAWARTOść PROGRAMÓW SZCZEGÓłOWYCH

7.1. „Współpraca”

Program szczegółowy „Współpraca” powinien umożliwić zajęcie czołowej pozycji w kluczowych obszarach nauki i technologii poprzez wspieranie współpracy między uniwersytetami, przemysłem, ośrodkami badawczymi i władzami publicznymi w całej Unii Europejskiej, jak również z resztą świata. Poprzednie programy ramowe uwidoczniły wpływ takich działań na restrukturyzację badań naukowych w Europie oraz na łączenie zasobów i ich mobilizację dzięki efektowi dźwigni. Siódmy program ramowy pozwoli szerzej rozłożyć te pozytywne skutki, a dziewięć proponowanych tematów odpowiada głównym dziedzinom postępu wiedzy i technologii, w których należy wzmocnić jakość badań naukowych, tak aby sprostać wyzwaniom natury społecznej, gospodarczej, przemysłowej oraz w zakresie zdrowia publicznego i środowiska w Europie.

Program stanowi w dużym stopniu kontynuację poprzednich programów ramowych i opiera się na wykazanej wartości dodanej tego rodzaju wsparcia na poziomie europejskim. Ponadto pojawiły się w tym programie szczegółowym ważne nowe elementy, które wymagają szczególnej uwagi w odniesieniu do ich realizacji:

- Pokrycie zapotrzebowania na ambitne paneuropejskie partnerstwa publiczno-prywatne służące przyspieszeniu rozwoju głównych technologii poprzez uruchomienie Wspólnych Inicjatyw Technologicznych [5]. Pierwsza grupa inicjatyw, o jasno określonych celach i rezultatach, została określona w obszarach takich jak innowacyjne leki, nanoelektronika, systemy wbudowane, ogniwa wodorowe i paliwowe, lotnictwo i zarządzanie ruchem lotniczym, a także globalne monitorowanie dla środowiska i bezpieczeństwa. Będą one przedmiotem odrębnych wniosków (np. na podstawie art. 171 Traktatu). Kolejne Wspólne Inicjatywy Technologiczne, na przykład w dziedzinach bezemisyjnej produkcji energii oraz energii odnawialnej, mogą zostać określone podczas realizacji siódmego programu ramowego.

- Wzmocniona koordynacja krajowych programów badawczych. Skuteczny system ERA-NET będzie kontynuowany i realizowany w obrębie tematów. Istniejące systemy ERA-NET szóstego programu ramowego będą mogły przedkładać wnioski dotyczące działań następczych w celu pogłębienia współpracy lub poszerzenia konsorcjów o nowych uczestników; wspierane będą nowe systemy ERA-NET podejmujące nowe tematy. System będzie również otwarty dla instytucji publicznych planujących program badawczy, który nie jest jeszcze w fazie realizacji. Ponadto zostanie wprowadzony system ERA-NET plus , w celu zachęcenia do wspólnych zaproszeń do składania wniosków w przypadku ponadnarodowych projektów badawczych organizowanych przy udziale wielu krajów.

- Dzięki doświadczeniom zebranym w ramach Partnerstwa między Europą a Krajami Rozwijającymi się w zakresie Badań Klinicznych (European and Developing Countries Clinical Trials Partnership, EDCTP), inicjatywy stworzonej na podstawie art. 169, przy bliskiej współpracy Państw Członkowskich określono kolejne cztery inicjatywy na podstawie art. 169 . Te inicjatywy w dziedzinach „życie wspierane przez otoczenie”, badania Morza Bałtyckiego i metrologia są wymienione w programie „Współpraca”, zaś w programie „Możliwości” została wspomniana inicjatywa na podstawie art. 169 mająca na celu skupienie krajowych programów badawczych dotyczących MŚP. Kolejne inicjatywy mogą zostać określone podczas realizacji siódmego programu ramowego.

- W ramach każdego z tematów, a także w wymiarze ponadtematycznym, przewidziana jest bardziej ukierunkowana koncepcja współpracy międzynarodowej , obejmująca określenie w programach prac specyficznych działań kooperacyjnych, zgodnych ze strategicznym podejściem do przewidzianej współpracy międzynarodowej oraz opracowanych w ramach dialogu politycznego i sieci przy udziale różnych regionów krajów partnerskich.

- W ramach każdego z tematów wspierane będą elementy umożliwiające elastyczne reagowanie na nowe potrzeby i nieprzewidziane potrzeby polityczne . Realizacja będzie opierać się na doświadczeniach modeli naukowego wspierania polityki oraz nowych i wyłaniających się nauk i technologii wprowadzonych w szóstym programie ramowym, a także modelu przyszłych i wyłaniających się technologii w dziedzinie teleinformatyki.

7.2. „Pomysły”

Jeśli chodzi o rzeczywiście wyróżniające się osiągnięcia badawcze lub opanowanie nowych, szybko rozwijających się obszarów nauki, Europa może jeszcze osiągnąć znaczne postępy. Program „Pomysły” stworzy paneuropejski mechanizm wspierania prawdziwie kreatywnych naukowców, inżynierów i uczonych, których ciekawość i głód wiedzy pozwalają spodziewać się nieoczekiwanych i spektakularnych odkryć, które mogą zmienić nasz sposób myślenia, otworzyć nowe perspektywy postępu technologicznego oraz pomóc w rozwiązaniu trwałych problemów społecznych bądź w zakresie środowiska. Polepszenie jakości badań podstawowych poprzez konkursy na skalę europejską przyniesie znaczące korzyści społeczno-ekonomiczne[6].

Program „Pomysły” posługuje się terminem „badania pionierskie”, który odzwierciedla nowe zrozumienie badań podstawowych. „Badania pionierskie”, które przodują w tworzeniu nowej wiedzy, są z natury rzeczy ryzykownym przedsięwzięciem, obejmującym dążenie do fundamentalnych postępów w nauce, technologii i inżynierii bez oglądania się na istniejące granice między dyscyplinami bądź granice państwowe.

Program będzie stosował koncepcję „inspiracji przez naukowców”, którzy będą w ten sposób mieli możliwość zaproponowania własnych tematów. Dotacje będą przyznawane poszczególnym zespołom, które w zależności od sposobu realizacji projektu mogą składać się z najróżniejszych grup naukowców, pracujących dla jednej lub wielu instytucji, w jednym kraju lub ponad granicami państwowymi. W każdym przypadku tworzenie zespołów powinno następować na podstawie jakości naukowej, a nie wymagań administracyjnych. Program będzie różnił się od krajowych programów finansowania badań podstawowych poprzez swoje strategiczne cele i europejski wymiar.

Utworzenie Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) w celu realizacji programu „Pomysły” stanowi nową koncepcję. Dwa kluczowe strukturalne elementy ERC – niezależna rada naukowa oraz specjalna jednostka ds. realizacji – mają działać zgodnie z zasadami zaufania, wiarygodności i przejrzystości. Rada powinna otrzymać odpowiednie środki finansowe i pracować sprawnie, gwarantując wysoki poziom niezależności i integralności przy zachowaniu zgodności z wymaganiami w zakresie odpowiedzialności.

Rada naukowa składa się z najwyższej rangi przedstawicieli europejskiego środowiska naukowego, działających we własnym imieniu, niezależnie od interesów politycznych lub innych. Jej członkowie są mianowani przez Komisję, po tym jak zostali wyznaczeni w drodze niezależnej procedury.

Mandat rady naukowej obejmuje:

1. Strategię w zakresie nauki: Określenie ogólnej strategii w zakresie nauki dla programu, przy uwzględnieniu możliwości oraz potrzeb naukowych istniejących w Europie. Zgodnie ze strategią w zakresie nauki, stałe ustanawianie programu prac i niezbędnych modyfikacji, łącznie z zaproszeniami do składania wniosków, kryteriami, w oparciu o które wnioski mają być finansowane, oraz, jeśli wymagane, określaniem specyficznych tematów lub grup docelowych (np. młode/powstające zespoły).

2. Monitorowanie i kontrolę jakości: Jeśli jest to właściwe z naukowego punktu widzenia, określanie stanowiska w sprawie realizacji, zarządzania zaproszeniami do składania wniosków, kryteriów oceny oraz procedur wzajemnej weryfikacji, łącznie z wyborem ekspertów oraz metod wzajemnej weryfikacji i oceny wniosków, na bazie których wyznaczane będą wnioski, które będą finansowane; także inne zagadnienia istotne dla osiągnięć i wpływu programu szczegółowego oraz jakości przeprowadzanych badań. Monitorowanie jakości działań, ocenę realizacji programu i jego osiągnięć, zalecenia dla przyszłych lub korygujących działań.

3. Informowanie i upowszechnianie: Informowanie środowiska naukowego i głównych zainteresowanych stron o działaniach i osiągnięciach programu oraz dyskusjach toczonych przez ERC. Regularne sprawozdanie z działalności przedstawiane Komisji.

Specjalna jednostka ds. realizacji jest odpowiedzialna za realizację programu zgodnie z rocznym programem prac. Będzie ona w szczególności przeprowadzać procedury oceny oraz procedury wzajemnej weryfikacji i wyboru, zgodnie z zasadami ustanowionymi przez radę naukową oraz zapewniać finansowe i naukowe zarządzanie dotacjami. W związku z tym Komisja chciałaby w pierwszej kolejności stworzyć agencję wykonawczą, której powierzy zadania wykonawcze. Specjalna jednostka ds. realizacji utrzymuje stały, bliski i dotyczący wszystkich aspektów realizacji programu kontakt z radą naukową. W przyszłości, w zależności od wyniku niezależnej oceny sprawności struktur i mechanizmów ERC, może zostać utworzona alternatywna struktura, np. na podstawie przepisów art. 171 Traktatu.

Komisja Europejska będzie gwarantować pełną autonomię i integralność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Oznacza to, że Komisja będzie odpowiedzialna za realizację programu poprzez zapewnienie utworzenia struktury wykonawczej ERC oraz poprzez zapewnienie realizacji programu przez ERC zgodnie z ustalonymi celami oraz naukowymi wytycznymi i wymaganiami w zakresie jakości badań naukowych określonymi niezależnie przez radę naukową.

Komisja będzie odpowiedzialna za urzędowe przyjęcie programu prac programu szczegółowego „Pomysły”. Komisja będzie działać w tym zakresie zgodnie z przedstawionym wyżej podejściem. Zasadniczo Komisja będzie przyjmować program prac w formie zaproponowanej przez radę naukową. Jeśli Komisja nie może przyjąć proponowanego programu prac, na przykład gdy nie odpowiada on celom programu lub jest niezgodny z przepisami Wspólnoty, Komisja zobowiązana jest przedstawić publicznie te powody. Procedura ta ma zapewnić pracę ERC zgodnie z zasadami autonomii i integralności, które są w pełni i w przejrzysty sposób respektowane.

7.3. „Ludzie”

Program szczegółowy „Ludzie” jest częścią szerokiej, zintegrowanej strategii jakościowego i ilościowego wzmocnienia zasobów ludzkich w zakresie badań i rozwoju w Europie. Program powinien skłonić ludzi do wybrania kariery naukowej, zachęcić naukowców do pozostania w Europie oraz przyciągnąć najzdolniejsze umysły na kontynent. Działania na poziomie europejskim przynoszą jedyną w swoim rodzaju wartość dodaną dzięki zharmonizowanym instrumentom, silniejszemu ustrukturyzowaniu oraz większej sprawności w porównaniu z dwustronnymi porozumieniami między Państwami Członkowskimi.

Działania te opierają się na pozytywnych doświadczeniach zbieranych od dawna w ramach działań Marii Curie, i służą realizacji potrzeb naukowców w zakresie szkoleń, mobilności i rozwoju kariery. Przy zachowaniu znaczącego stopnia ciągłości, punkt ciężkości został przesunięty na następujące aspekty:

- Wzmocniony efekt strukturyzujący , na przykład poprzez wprowadzenie współfinansowania programów regionalnych, krajowych i międzynarodowych w ramach działań „Kształcenie ustawiczne i rozwój kariery”. Tryb „współfinansowania” nie zastąpi trybu, w którym można ubiegać się i otrzymać na poziomie europejskim indywidualne stypendia post-doc, co jest obecnie jedyną procedurą szóstego programu ramowego. Przyznawanie indywidualnych stypendiów osiągnęło jednak w Europie stadium dojrzałości. Jednocześnie krajowe oferty w tym zakresie pozostają fragmentaryczne jeśli chodzi o cele, metody oceny oraz warunki pracy, i nadal są często ograniczone, jeśli chodzi o ich wymiar europejski bądź międzynarodowy. Dlatego proponuje się współfinansowanie, na podstawie otwartych zaproszeń do składania wniosków, niektórych z tych programów, odpowiadających celom programu ramowego. Ocena i wybór nastąpią na podstawie kryterium jakości, niezależnie od pochodzenia stypendystów, i przy zastosowaniu możliwych do zaakceptowania warunków pracy i zatrudnienia (np. w odniesieniu do płacy, zabezpieczenia społecznego, mentoringu i rozwoju zawodowego).

- Udział przemysłu: Przy zachowaniu oddolnego charakteru działań Marii Curie, punkt ciężkości przesunięty zostanie na szkolenia i rozwój kariery dla i w różnych sektorach, w szczególności w sektorze prywatnym. Zostanie to osiągnięte przez nacisk na zdobycie uzupełniających kwalifikacji i umiejętności, kluczowych dla lepszego zrozumienia badań w przedsiębiorstwach oraz dla jakości tych badań. Uzupełnieniem będzie wspieranie doświadczeń ponadsektorowych poprzez aktywne uczestnictwo przemysłu we wszystkich działaniach, a także specjalny system wymiany wiedzy w partnerstwach między sektorem publicznym i prywatnym, obejmujący w szczególności MŚP.

- Wymiar międzynarodowy zostanie wzmocniony. Oprócz stypendiów zawierających zobowiązanie do powrotu, służących kształceniu ustawicznemu i rozwojowi kariery naukowców z UE, rozszerzona zostanie współpraca międzynarodowa z naukowcami z państw trzecich. Ponadto zostały wprowadzone nowe elementy współpracy z krajami sąsiadującymi z UE oraz krajami, z którymi UE zawarła porozumienia o współpracy naukowo-technicznej. Będą również wspierane „diaspory naukowe” europejskich naukowców przebywających za granicą oraz zagranicznych naukowców w Europie.

7.4. „Możliwości”

Program szczegółowy „Możliwości” służy zwiększeniu możliwości badawczych i innowacyjnych w całej Europie. Program łączy kontynuację i wzmocnienie działań poprzednich programów ramowych oraz oferuje ponadto ważne nowości.

Istotnym nowym elementem jest planowana strategiczna koncepcja wspierania budowy nowej infrastruktury badawczej, która uzupełnia kontynuowaną pomoc w optymalnym wykorzystaniu istniejącej infrastruktury badawczej. Wspieranie budowy nowej infrastruktury zostanie zrealizowane w dwóch fazach, przygotowania oraz budowy. Wykorzystując prace ESFRI (Europejskiego Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych) dotyczące opracowania europejskiego planu rozwoju nowych infrastruktur badawczych, Komisja określi projekty priorytetowe, które mogą ewentualnie otrzymać wsparcie WE w ramach siódmego programu ramowego. W przypadku tych projektów Komisja pełnić będzie rolę pomocniczą, w szczególności w drodze ułatwiania mechanizmów finansowania w fazie budowy, łącznie z ułatwianiem dostępu do pożyczek EBI poprzez mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka. Załącznik I przedstawia „Wykaz możliwości” ESFRI, w którym wymienione są konkretne przykłady nowych, dużych infrastruktur potrzebnych europejskiemu środowisku naukowemu w nadchodzącym dziesięcioleciu.

Obydwu systemom wspierania badań na korzyść MŚP oraz stowarzyszeń MŚP zostaną przydzielone większe środki, tak by uwzględnić rosnące potrzeby MŚP w zakresie outsourcingu prac badawczych.

„Regiony wiedzy” opierają się na akcji pilotażowej, która przyniosła pozytywne wyniki. Celem jest umożliwienie transgranicznym sieciom regionów pełnego wykorzystania ich atutów badawczych, umożliwienie im wchłaniania nowej wiedzy będącej efektem badań, oraz ułatwienie rozwoju ukierunkowanych na badania „klastrów” (clusters), skupiających uniwersytety, ośrodki naukowo-badawcze, przedsiębiorstwa i władze regionalne.

Ważnym nowym elementem jest działanie na rzecz uwolnienia pełnego potencjału badawczego w regionach konwergencji UE i w regionach najbardziej oddalonych. Osiągnięcie gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy zależy od wzmocnienia możliwości osiągania doskonałych wyników przez europejskie badania, oraz od lepszego wykorzystania dużego niewykorzystanego potencjału badawczego istniejącego w całej UE. Działania umożliwią zatrudnienie naukowców z innych krajów UE, oddelegowanie personelu naukowego i zarządzającego, stworzenie mechanizmów oceny oraz pozyskanie i rozwijanie aparatury badawczej. Takie działania uzupełnią potrzeby i możliwości wzmocnienia potencjału badawczego istniejących i powstających ośrodków doskonałości w tych regionach, które mogą być finansowane przez fundusze strukturalne.

Obszar „Nauka w społeczeństwie” stanowi znaczne rozszerzenie prac realizowanych w poprzednim programie ramowym. Będzie on wspierał poprawę osiągnięć naukowych, prowadził do ulepszenia polityk UE oraz zwiększenia zaangażowania i stopnia poinformowania społeczeństwa.

Ważnym celem siódmego programu ramowego jest budowa silnej i spójnej międzynarodowej polityki w dziedzinie nauki i technologii. Działania w ramach programu „Możliwości” wspierają to podejście, w szczególności poprzez pomoc w określeniu priorytetów dla współpracy.

Przy spójnym opracowaniu polityk większy nacisk zostanie położony na kwestię koordynacji krajowych i regionalnych polityk badawczych przy pomocy specjalnego modelu wspierania inicjatyw Państw Członkowskich i regionów w zakresie ponadnarodowej współpracy politycznej. Wzmocni to wdrożenie otwartej metody koordynacji w zakresie polityk badawczych oraz wspomaga uzgodnione lub wspólne inicjatywy między grupami państw i regionów w obszarach o silnym wymiarze ponadnarodowym.

7.5. Działania Wspólnego Centrum Badawczego

Oprócz kontynuowania naukowego i technicznego wsparcia dla procesu formułowania polityk UE, Wspólne Centrum Badawcze (WCB) będzie nadal rozbudowywać swoje ukierunkowanie na użytkownika oraz swoje silne powiązania ze środowiskiem naukowym. Jego działalność będzie rozwijać się w szczególnym kontekście, na który składają się zagadnienia wzrostu, zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa.

Działania WCB są także odpowiedzią na żądania „lepszej regulacji” odnowionej strategii lizbońskiej. Nowe wyzwania związane z rosnącą potrzebą reakcji na sytuacje zagrożenia, kryzysy oraz pilne imperatywy polityczne, wymagają odpowiedzi w postaci stworzenia możliwości i mechanizmów w wybranych obszarach, mających na celu zapewnienie odpowiedniego wsparcia na płaszczyźnie UE. Zintegrowane podejście w kwestii zapewnienia wsparcia naukowego i technologicznego dla polityki będzie więc również zasadniczym elementem tego programu szczegółowego.

8. BUDOWA EUROPEJSKIEJ PRZESTRZENI BADAWCZEJ (ERA) WIEDZY NA RZECZ WZROSTU

Niezbędny szybki postęp na drodze do społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy wymaga nowych ambicji i skuteczności badań europejskich. W tych staraniach wszystkie podmioty w całej Unii Europejskiej – rządy krajowe, instytucje badawcze, przemysł – muszą wypełnić swoją rolę.

Programy szczegółowe służące realizacji siódmego programu ramowego są opracowane w taki sposób, by w ramach dostępnych środków zmaksymalizować efekt dźwigni oraz wpływ finansowania badań na poziomie europejskim. Główne ich cechy to: koncentracja na czterech celach sformułowanych w odpowiednich programach szczegółowych, przy działaniach i środkach realizacji dostosowanych do ich osiągnięcia; silny element ciągłości połączony z głównymi nowymi koncepcjami; konsekwentne skupienie się na wspieraniu istniejących wybitnych osiągnięć oraz tworzeniu możliwości powstawania takich osiągnięć w przyszłości; usprawnione i uproszczone zarządzanie programem zapewniające przyjazność dla użytkownika i efektywność pod względem kosztów; oraz wbudowana elastyczność umożliwiająca programowi ramowemu reakcję na nowe potrzeby i możliwości.

Załącznik I

„WYKAZ MOŻLIWOŚCI” ESFRI[7]

- Instalacja dla Badań Antyprotonów i Jonów (Facility for Antiproton and Ion Research, FAIR)

- Instalacja dla intensywnych promieni wtórnych izotopów niestabilnych (Facility for intense secondary beams of unstable isotopes, SPIRAL II)

- Europejski teleskop neutronowy dla głębokiego morza (European deep-sea neutrino telescope, KM3NeT)

- Ekstremalnie Wielki Teleskop (Extremely Large Telescope, ELT) dla astronomii optycznej

- Paneuropejska Infrastruktura Badawcza dla Nanostruktur (Pan-European Research Infrastructure for Nano –Structures, PRINS)

- Europejskie Neutronowe Źródło Spalacyjne (European Spallation Source, ESS – neutron source)

- Europejski Projekt Lasera Rentgenowego XFEL – twarde promienie rentgenowskie

- Sieć IRUVX FEL – od promieni podczerwonych do miękkich promieni rentgenowskich

- Poszerzenie ESRF - synchrotron

- Komputer wysokiej wydajności dla Europy (High Performance Computer for Europe, HPCEUR)

- Statki morskie dla badań wybrzeży, głównie na Morzu Bałtyckim

- Lodołamacz badawczy „Aurora Borealis”

- Europejskie Multidyscyplinarne Obserwatorium Dna Morskiego (European Multidisciplinary Seafloor Observatory, EMSO)

- Europejska infrastruktura dla badania i ochrony bioróżnorodności

- Zaawansowana infrastruktura dla systemów obrazowania ciała i mózgu

- Infrastruktura bioinformatyczna dla Europy

- Europejska sieć nowoczesnych ośrodków badań klinicznych

- Europejska sieć banków biologicznych oraz zasobów genomu

- Laboratoria o wysokim poziomie bezpieczeństwa przeznaczone do badań nowych chorób i zagrożeń dla zdrowia publicznego

- Infrastruktura dla funkcjonalnej analizy całego genomu ssaków

- Modelowa infrastruktura dla badań biomedycznych

- Europejskie Obserwatorium Badawcze Nauk Humanistycznych i Społecznych (European Research Observatory for the Humanities and Social Sciences, EROHS)

- Europejskie Badania Społeczne (European Social Survey, ESS)

„Projekty światowe”

- ITER

- Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (International Space Station, ISS)

- International Linear Collider (ILC)

- Zakres Kilometra Kwadratowego (Square Kilometer Array, SKA) – teleskop radiowy

- Międzynarodowa Instalacja Napromieniowywania Materiałów Przeznaczonych do Syntezy Jądrowej (International Fusion Materials Irradiation Facility, IFMIF)

2005/0185 (CNS)

Wniosek

DECYZJA RADY

dotycząca programu szczegółowego „Współpraca” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 - 2013)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 166,

uwzględniając wniosek Komisji[8],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[9],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[10],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Zgodnie z art. 166 ust. 3 Traktatu, decyzja nr …/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) (zwanego dalej „programem ramowym”) ma być wykonana poprzez programy szczegółowe, w których określono szczegółowe zasady ich realizacji, ustalono czas ich trwania i przewidziano środki uznane za niezbędne.

(2) Program ramowy składa się z czterech rodzajów działań: międzynarodowej współpracy w określonych dziedzinach tematycznych („Współpraca”), badań inspirowanych przez naukowców („Pomysły”), wspierania kształcenia i rozwoju kariery naukowców („Ludzie”) oraz wspierania możliwości badawczych („Możliwości”). Działania w ramach części „Współpraca” będące działaniami pośrednimi należy realizować poprzez niniejszy program szczegółowy.

(3) Do niniejszego programu należy stosować zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych oraz zasady upowszechniania wyników badań określone dla programu ramowego (zwane dalej „zasadami uczestnictwa i upowszechniania”).

(4) Program ramowy powinien uzupełniać działania prowadzone w Państwach Członkowskich oraz inne działania Wspólnoty, które są konieczne w ramach ogólnych strategicznych wysiłków na rzecz realizacji celów strategii lizbońskiej, oraz w szczególności działania dotyczące funduszy strukturalnych, rolnictwa, edukacji, kształcenia, konkurencyjności i innowacji, przemysłu, zdrowia, ochrony konsumentów, zatrudnienia, energii, transportu oraz środowiska.

(5) Działania dotyczące innowacji oraz małych i średnich przedsiębiorstw wspierane w ramach niniejszego programu ramowego powinny uzupełniać działania podejmowane w ramach programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji.

(6) Wdrażanie programu ramowego może dać początek programom uzupełniającym, w których biorą udział tylko niektóre Państwa Członkowskie, udziałowi Wspólnoty w programach podejmowanych przez kilka Państw Członkowskich lub tworzeniu wspólnych przedsiębiorstw lub innych struktur w rozumieniu art. 168, 169 i 171 Traktatu.

(7) Niniejszy program szczegółowy powinien wnieść wkład w dotację dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na utworzenie „mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka” w celu poprawy dostępu do pożyczek EBI.

(8) Zgodnie z art. 170 Traktatu Wspólnota zawarła szereg umów międzynarodowych w dziedzinie badań naukowych. Należy podjąć wysiłki w celu wzmocnienia międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań naukowych mając na względzie dalszą integrację Wspólnoty ze światowym środowiskiem naukowym. W związku z tym w niniejszym programie szczegółowym mogą uczestniczyć państwa, które zawarły w tym celu umowy, oraz na poziomie projektów, na zasadzie wzajemnych korzyści, podmioty z państw trzecich i międzynarodowe organizacje współpracy naukowej.

(9) Działania badawcze prowadzone w ramach niniejszego programu powinny być zgodne z podstawowymi zasadami etycznymi, łącznie z tymi, które znalazły swój wyraz w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

(10) Program ramowy powinien przyczyniać się do promowania zrównoważonego rozwoju.

(11) Należy zapewnić właściwe zarządzanie finansami programu ramowego oraz jego realizację w sposób jak najbardziej skuteczny i przyjazny dla użytkowników, a także łatwość dostępu dla wszystkich uczestników, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich i zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE, EURATOM) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego, z wszelkimi przyszłymi zmianami.

(12) Należy także podjąć odpowiednie środki w celu zapobieżenia nieprawidłowościom i nadużyciom, oraz podjąć niezbędne kroki w celu odzyskania straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, rozporządzeniem Komisji (WE, EURATOM) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego z wszelkimi przyszłymi zmianami, rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich[11], rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami[12] oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)[13].

(13) Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[14].

(14) Każdy obszar tematyczny powinien otrzymać własną linię budżetową w budżecie ogólnym Wspólnot Europejskich.

(15) Podczas realizacji niniejszego programu należy zwrócić odpowiednią uwagę na problematykę płci, jak również, między innymi, na warunki pracy, przejrzystość rekrutacji oraz rozwój kariery naukowców zatrudnionych przy projektach i programach finansowanych w ramach działań niniejszego programu, dla których ramy odniesienia stanowi zalecenie Komisji z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie Europejskiej Karty Naukowca oraz Kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych[15],

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Niniejszym przyjmuje się program szczegółowy „Współpraca” dla działań Wspólnoty w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego, łącznie z demonstracją, zwany dalej „programem szczegółowym”, na okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.

Artykuł 2

Program szczegółowy wspiera działania w ramach części „Współpraca” poprzez wspieranie szerokiego zakresu działań badawczych prowadzonych w ramach współpracy międzynarodowej w następujących obszarach tematycznych:

4. Zdrowie

5. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

6. Technologie teleinformatyczne

7. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

8. Energia

9. środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi)

10. Transport (łącznie z aeronautyką)

11. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

12. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

Realizacja niniejszego programu szczegółowego może dać początek programom uzupełniającym, w których biorą udział tylko niektóre Państwa Członkowskie, udziałowi Wspólnoty w programach podejmowanych przez kilka Państw Członkowskich lub tworzeniu wspólnych przedsiębiorstw lub innych struktur w rozumieniu art. 168, 169 i 171 Traktatu.

Cele i ogólne kierunki tych działań zostały określone w załączniku I.

Artykuł 3

Zgodnie z załącznikiem II do programu ramowego kwota uznana za niezbędną do realizacji programu szczegółowego wynosi 44432 mln EUR, z czego mniej niż 6 % jest przeznaczone na wydatki administracyjne Komisji. Szacunkowy podział tej kwoty podano w załączniku II.

Artykuł 4

1. Wszystkie działania badawcze przeprowadzane w ramach programu szczegółowego są prowadzone zgodnie z podstawowymi zasadami etycznymi.

2. Następujące obszary badań nie są finansowane w ramach niniejszego programu:

- działalność badawcza mająca na celu klonowanie ludzi w celach reprodukcyjnych,

- działalność badawcza mająca na celu zmiany dziedzictwa genetycznego człowieka, które mogłyby spowodować dziedziczenie takich zmian[16],

- działalność badawcza mająca na celu tworzenie ludzkich embrionów jedynie do celów badawczych lub w celu pozyskiwania komórek macierzystych, w tym także za pomocą przeniesienia jądra komórki somatycznej.

3. Następujące badania nie są finansowane w ramach niniejszego programu:

- działania badawcze zakazane we wszystkich Państwach Członkowskich,

- działania badawcze, które mają być prowadzone w Państwie Członkowskim, w którym takie badania są zakazane.

Artykuł 5

1. Program szczegółowy jest realizowany przy pomocy systemów finansowania ustanowionych w załączniku III do programu ramowego.

2. Załącznik III do niniejszego programu szczegółowego określa pierwszy zestaw Wspólnych Inicjatyw Technologicznych, które będą przedmiotem odrębnych decyzji, np. na mocy art. 171 Traktatu, oraz ustanawia zasady przyznania dotacji dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na utworzenie mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka.

3. Załącznik IV określa szereg inicjatyw na rzecz wspólnej realizacji krajowych programów badawczych, które byłyby przedmiotem odrębnych decyzji na podstawie art. 169 Traktatu.

4. Do niniejszego programu szczegółowego stosuje się zasady uczestnictwa i upowszechniania.

Artykuł 6

1. Komisja sporządza program prac dla realizacji programu szczegółowego, określający bardziej szczegółowo cele oraz priorytety naukowe i technologiczne przedstawione w załączniku I, system finansowania stosowany w odniesieniu do tematu, którego dotyczy zaproszenie do składania wniosków, oraz harmonogram realizacji.

2. Program prac uwzględnia działania badawcze istotne dla programu, prowadzone przez Państwa Członkowskie, państwa stowarzyszone oraz europejskie i międzynarodowe organizacje. Program jest uaktualniany w miarę potrzeb.

3. Program prac określa kryteria oceny wniosków dotyczących działań pośrednich w ramach systemów finansowania i kryteria wyboru projektów. Kryteria te obejmują jakość, wpływ i realizację. W tych ramach program prac może dokładniej określać lub wprowadzać dodatkowe wymogi, wagi i progi.

4. Program prac może określać:

13. organizacje, które otrzymują środki w formie składki członkowskiej,

14. działania wspierające na rzecz działań określonych podmiotów prawnych.

Artykuł 7

1. Komisja jest odpowiedzialna za realizację programu szczegółowego.

2. Procedurę ustanowioną w art. 8 ust. 2 stosuje się do przyjmowania:

15. programu prac, o którym mowa w art. 6 ust. 1;

16. każdej zmiany szacunkowego podziału kwoty, określonego w załączniku II.

3. Procedurę ustanowioną w art. 8 ust. 3 stosuje się do przyjmowania działań w dziedzinie RTD, w których są wykorzystywane embriony ludzkie i komórki macierzyste embrionów ludzkich.

Artykuł 8

1. Komisję wspiera Komitet.

2. W przypadku odniesień do niniejszego ustępu, zastosowanie ma procedura zarządzania ustanowiona w art. 4 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z jej art. 7 ust. 3.

3. W przypadku odniesień do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE.

4. Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 i art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi dwa miesiące.

5. Komisja regularnie informuje Komitet o ogólnych postępach w realizacji programu szczegółowego, a w szczególności przedstawia informacje na temat postępów we wszystkich działaniach w dziedzinie RTD finansowanych w ramach niniejszego programu.

Niniejsza decyzja skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK I

CELE NAUKOWE I TECHNOLOGICZNE, OGÓLNE KIERUNKI TEMATÓW I DZIAŁAń

W niniejszym programie szczegółowym wsparcie zostanie udzielone międzynarodowej współpracy na wszystkich poziomach w Unii Europejskiej i poza nią, obejmujące szereg dziedzin tematycznych odpowiadających głównym obszarom postępu wiedzy i technologii, w których konieczne jest wspieranie i umacnianie badań naukowych w celu sprostania europejskim wyzwaniom społecznym, gospodarczym, przemysłowym oraz w zakresie zdrowia publicznego i środowiska.

Głównym celem jest przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju w kontekście propagowania badań na najwyższym poziomie.

W ramach działań UE określono dziewięć następujących tematów:

17. Zdrowie

18. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

19. Technologie teleinformatyczne

20. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

21. Energia

22. środowisko łącznie ze zmianami klimatycznymi)

23. Transport (łącznie z aeronautyką)

24. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

25. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

W odniesieniu do każdego z tematów przedstawiono cel, podejście do jego realizacji oraz działania obejmujące inicjatywy na szeroką skalę (określone w załącznikach III i IV), współpracę międzynarodową, nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne.

Zasada zrównoważonego rozwoju i równość mężczyzn i kobiet zostaną należycie uwzględnione. Ponadto w stosownych przypadkach działania w ramach niniejszego programu szczegółowego uwzględnią aspekty etyczne, społeczne, prawne i szersze aspekty kulturowe związane z badaniami, które będą prowadzone, oraz z ich potencjalnymi zastosowaniami, jak również społeczno-gospodarczy wpływ rozwoju i prognozowania naukowo-technologicznego.

Badania pluridyscyplinarne i przekrojowe, w tym wspólne zaproszenia do składania wniosków

Szczególna uwaga zostanie poświęcona priorytetowym dziedzinom naukowym dotyczącym wielu tematów, takich jak na przykład nauki i technologie morskie. Wspólne przekrojowe podejścia do przedmiotów badań i technologii odnoszących się do wielu tematów będą sprzyjać pluridyscyplinarności. Te przekrojowe podejścia będą realizowane m.in. poprzez:

- Wykorzystywanie wspólnych zaproszeń do składania wniosków obejmujących tematy, w przypadku których przedmiot badania jednoznacznie odnosi się do działań w ramach każdego z odpowiednich tematów,

- Położenie szczególnego nacisku w ramach działania „nowe potrzeby” na interdyscyplinarne badania,

- Wykorzystywanie zewnętrznego doradztwa w szerokim zakresie dyscyplin i kontekstów w celu ustanowienia programu prac,

- Zapewnienie spójności z politykami UE w przypadku badań odnoszących się do polityki.

Komisja Europejska zapewni koordynację pomiędzy tematami niniejszego programu szczegółowego oraz działaniami prowadzonymi w ramach innych programów szczegółowych siódmego programu ramowego, takich jak w zakresie infrastruktur badawczych w programie szczegółowym „Możliwości”.

Dostosowanie do zmieniających się potrzeb i możliwości

Zapewnienie stałego związku tematów z przemysłem zostanie osiągnięte poprzez opieranie się na, między innymi, pracach różnorodnych „Europejskich Platform Technologicznych”. Niniejszy program szczegółowy przyczyni się zatem do realizacji Strategicznych Programów Badań ustanowionych i opracowanych przez Europejskie Platformy Technologiczne, jeśli stanowią one rzeczywistą europejską wartość dodaną. Istotne potrzeby badawcze określone w dostępnych Strategicznych Programach Badań znalazły już odzwierciedlenie w dziewięciu tematach określonych poniżej. Bardziej szczegółowe włączenie ich zawartości technicznej znajdzie z kolei odzwierciedlenie przy opracowywaniu szczegółowego programu prac w odniesieniu do konkretnych zaproszeń do składania wniosków.

Zapewnione zostanie również stałe powiązanie tematów z procesem formułowania, realizacją i oceną polityk i przepisów UE. Dotyczy to obszarów polityki takich jak zdrowie, bezpieczeństwo, ochrona konsumentów, energia, środowisko, pomoc rozwojowa, rybołówstwo, gospodarka morska, rolnictwo, zdrowie i dobrostan zwierząt, transport, edukacja i kształcenie zawodowe, społeczeństwo informacyjne i media, zatrudnienie, sprawy społeczne, spójność oraz sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne, jak również badania przednormatywne i konormatywne, istotne dla podnoszenia jakości norm oraz ich wdrażania. W tym kontekście ważną rolę mogą odgrywać platformy zbliżające zainteresowane strony ze środowiskiem naukowym w celu rozważenia Strategicznych Programów Badań istotnych dla polityki społecznej, środowiska lub innych obszarów polityki.

W ramach każdego tematu, oprócz określonych działań będą realizowane w sposób otwarty i elastyczny specjalne działania, które stanowią odpowiedź na „nowe potrzeby” oraz „nieprzewidziane potrzeby polityczne”. Realizacja tych działań zapewni proste, spójne i skoordynowane podejście w obrębie całego programu szczegółowego oraz finansowanie przekrojowych badań obejmujących tematy lub wykraczających poza nie.

- Nowe potrzeby: określenie i dalsze zbadanie nowych możliwości w zakresie nauki i technologii w danej dziedzinie i/lub na pograniczu kilku dyscyplin, w szczególności charakteryzujących się potencjałem do znaczących przełomów, poprzez szczególne wspieranie propozycji badawczych. Zostanie to zrealizowane poprzez:

- otwarte „badania od podstaw” tematów określonych samodzielnie przez naukowców w celu opracowania nowych możliwości naukowych i technologicznych (działania „adventure”) lub w celu oceny nowych odkryć lub nowo zaobserwowanych zjawisk, które mogłyby wskazywać na zagrożenia lub problemy dla społeczeństwa (działania „insight”),

- Inicjatywy koncentrujące się na określonych, bardzo ambitnych celach w nowych dziedzinach naukowych i technologicznych, które są obietnicą zasadniczych postępów oraz znacznego potencjalnego wpływu na rozwój gospodarczy i społeczny i mogą obejmować grupy projektów uzupełniających (działania „pathfinder”).

- Nieprzewidziane potrzeby polityczne: elastyczny sposób reagowania na nowe potrzeby polityczne powstające w trakcie programu ramowego, takie jak nieprzewidziany rozwój wypadków wymagający szybkiej reakcji, na przykład wystąpienie nowej epidemii, pojawiające się wątpliwości w zakresie bezpieczeństwa żywności, reagowanie na wypadek klęsk żywiołowych lub działania solidarnościowe. Realizacja działań będzie następować w ścisłym powiązaniu z odnośnymi politykami Unii Europejskiej. W przypadku pojawienia się nagłych potrzeb badawczych roczny program prac może zostać zmieniony.

- Upowszechnianie, transfer wiedzy i szersze zaangażowanie

W celu wzmocnienia upowszechniania i wykorzystywania wyników badań prowadzonych w UE, upowszechnianie wiedzy oraz transfer wyników – również w gronie decydentów – zostaną wsparte we wszystkich dziedzinach tematycznych[17] poprzez finansowanie inicjatyw sieciowych, seminariów i imprez, pomoc ze strony zewnętrznych ekspertów oraz elektroniczne usługi informacyjne. Pomoc ta zostanie zrealizowana w każdej dziedzinie tematycznej poprzez:

- Włączenie działań w zakresie upowszechniania i transferu wiedzy do projektów i konsorcjów poprzez odpowiednie przepisy odnoszące się do systemów finansowania oraz wymogi dotyczące sprawozdawczości,

- Udzielanie ukierunkowanego wsparcia projektom i konsorcjom w celu zapewnienia im dostępu do niezbędnych umiejętności, tak aby zoptymalizować wykorzystanie wyników badań,

- Szczególne działania w zakresie upowszechniania charakteryzujące się proaktywnym podejściem do wyników pochodzących z wielu projektów, łącznie z projektami realizowanymi podczas poprzednich programów ramowych i innych programów badawczych oraz skierowane do określonych sektorów lub grup zainteresowanych stron będących potencjalnymi użytkownikami,

- Upowszechnianie wśród decydentów politycznych, łącznie z organami normalizacyjnymi w celu ułatwienia właściwym organom na poziomie międzynarodowym, europejskim, krajowym lub regionalnym wykorzystania wyników istotnych dla polityki,

- Usługi CORDIS w celu wspierania upowszechniania wiedzy i wykorzystania wyników badań,

- Inicjatywy sprzyjające prowadzeniu dialogu i dyskusji na temat zagadnień naukowych i wyników badań z szerszą opinią publiczną poza środowiskiem naukowym.

Koordynacja upowszechniania i transferu wiedzy zostanie zapewniona w obrębie całego programu ramowego. Uzupełniające działania wspierające innowacje będą realizowane poprzez program na rzecz konkurencyjności i innowacji. Zbadane zostaną potencjalne synergie pomiędzy kształceniem a badaniami, jak również określone zostaną dobre praktyki, w szczególności w celu wspierania rozwoju zawodowego naukowców.

Udział małych i średnich przedsiębiorstw (MśP)

Optymalny udział małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) zostanie ułatwiony w obrębie wszystkich dziedzin tematycznych, w szczególności poprzez ulepszone procedury finansowe i administracyjne oraz większą elastyczność w doborze właściwego systemu finansowania. Ponadto przy opracowywaniu zawartości dziedzin tematycznych niniejszego programu szczegółowego w należyty sposób uwzględni się potrzeby badawcze oraz potencjał MŚP, a w programie prac określi się obszary będące przedmiotem szczególnego zainteresowania dla MŚP. Szczególne działania w celu wspierania badań na korzyść MŚP lub ich stowarzyszeń zawarto w programie szczegółowym „Możliwości”, natomiast działania mające na celu propagowanie udziału MŚP w programie ramowym będą finansowane w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji.

Aspekty etyczne

Podczas realizacji niniejszego programu szczegółowego oraz podczas działań badawczych z niego wynikających należy przestrzegać podstawowych zasad etycznych. Obejmują one między innymi zasady, które znalazły wyraz w Karcie Praw Podstawowych UE, w tym: ochronę godności osoby ludzkiej i życia ludzkiego, ochronę danych osobowych i prywatności, ochronę zwierząt i środowiska zgodnie z prawem wspólnotowym i najnowszymi wersjami odpowiednich konwencji międzynarodowych, wytycznych i kodeksów postępowania, np. Deklaracją Helsińską, Konwencją Rady Europy o Prawach Człowieka i Biomedycynie, podpisaną w Oviedo dnia 4 kwietnia 1997 r. oraz jej Protokołami Dodatkowymi, Konwencją Narodów Zjednoczonych o Prawach Dziecka, Powszechną Deklaracją w sprawie Genomu Ludzkiego i Praw Człowieka przyjętą przez UNESCO, Konwencją Narodów Zjednoczonych o zakazie broni biologicznej i toksycznej (BTWC), Międzynarodowym Traktatem o zasobach genetycznych roślin dla żywności i rolnictwa i odpowiednimi rezolucjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Uwzględnione zostaną także opinie Europejskiej Grupy Doradców ds. Skutków Etycznych Biotechnologii (1991-1997) i opinie Europejskiej Grupy ds. Etyki w Nauce i Nowych Technologiach (od 1998 r.).

Zgodnie z zasadą pomocniczości i biorąc pod uwagę różnorodność koncepcji istniejących w Europie, uczestnicy projektów badawczych muszą stosować się do obowiązującego prawodawstwa, uregulowań i zasad etycznych w krajach, w których będą prowadzone badania. Przepisy krajowe obowiązują w każdym przypadku i przeprowadzenie badań, które są zakazane w danym Państwie Członkowskim lub w innym państwie, w tym w Państwie Członkowskim lub w innym państwie nie może być wspierane z funduszy wspólnotowych.

Tam, gdzie sytuacja tego wymaga, przed rozpoczęciem działań w zakresie RTD, podmioty prowadzące projekty badawcze muszą uzyskać stosowne zezwolenie odpowiednich krajowych lub lokalnych komitetów etycznych. W przypadku wniosków dotyczących kwestii delikatnych z etycznego punktu widzenia lub gdzie aspekty etyczne nie zostały odpowiednio uwzględnione, Komisja będzie systematycznie dokonywać przeglądu zasad etycznych. W szczególnych przypadkach przeglądu zasad etycznych można dokonać w trakcie realizacji projektu.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 niniejszej decyzji działania badawcze, które są zakazane we wszystkich Państwach Członkowskich, nie będą finansowane.

Protokół w sprawie ochrony i dobrostanu zwierząt załączony do Traktatu wymaga, aby Wspólnota w pełni uwzględniała wymogi dotyczące dobrostanu zwierząt przy formułowaniu lub wdrażaniu wspólnotowych polityk, także badań naukowych. Dyrektywa Rady 89/609/EWG dotycząca ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych wymaga, aby wszystkie doświadczenia zmierzały do uniknięcia niepokoju, niepotrzebnego bólu i cierpienia oraz aby wszystkie doświadczenia wykorzystywały najmniejszą liczbę zwierząt, angażowały zwierzęta o najniższym stopniu wrażliwości neurofizjologicznej, powodowały najmniej bólu, cierpienia, niepokoju i trwałych uszkodzeń. Zmiany dziedzictwa genetycznego zwierząt i klonowanie zwierząt można brać pod uwagę jedynie, gdy cele są uzasadnione z etycznego punktu widzenia, istniejące warunki gwarantują dobro zwierząt oraz przestrzegane są zasady różnorodności biologicznej.

Podczas realizacji niniejszego programu Komisja będzie regularnie monitorowała postępy naukowe oraz krajowe i międzynarodowe przepisy w sposób umożliwiający uwzględnienie wszelkich zmian.

Badania nad kwestiami etycznymi związanymi z rozwojem naukowo-technologicznym będą prowadzone w części „Nauka w społeczeństwie” w ramach programu szczegółowego „Możliwości”.

Badania realizowane w ramach współpracy

Badania realizowane w ramach współpracy będą stanowić znaczną część oraz główny element finansowania badań UE. Ich celem jest utworzenie w zakresie głównych obszarów rozwoju wiedzy projektów i sieci badawczych na najwyższym poziomie, będących w stanie przyciągać naukowców i inwestycje z Europy oraz całego świata, wzmacniając podstawy przemysłowe i technologiczne w UE oraz wspierając polityki UE.

Zostanie to osiągnięte poprzez wspieranie badań realizowanych w ramach współpracy, przy aktywnym udziale przemysłu, poprzez wiele systemów finansowania: projekty realizowane w ramach współpracy, sieci doskonałości oraz działania koordynacyjne/wspierające.

Wspólne Inicjatywy Technologiczne

W odniesieniu do ograniczonej liczby przypadków zakres celu badań i rozwoju technologicznego (RTD) oraz skala angażowanych zasobów uzasadniają ustanawianie długookresowych partnerstw publiczno-prywatnych w formie Wspólnych Inicjatyw Technologicznych. Inicjatywy te, będące głównie wynikiem pracy Europejskich Platform Technologicznych oraz obejmujące jeden lub niewielką liczbę wybranych aspektów badawczych w obrębie własnej dziedziny, połączą inwestycje sektora prywatnego z krajowym i europejskim finansowaniem publicznym, łącznie z dotacjami pochodzącymi z programu ramowego badań oraz finansowaniem pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Wspólne Inicjatywy Technologiczne będą ustanawiane na podstawie odrębnych wniosków (na podstawie art. 171 Traktatu).

Wspólne Inicjatywy Technologiczne określono na podstawie kilku kryteriów obejmujących:

- Wartość dodaną działania na poziomie europejskim

- Stopień szczegółowości i jasność definicji celu, jaki ma być osiągnięty

- Intensywność zobowiązań finansowych i dotyczących zasobów ze strony przemysłu

- Skala wpływu na konkurencyjność i rozwój przemysłu

- Znaczenie wkładu do szerzej pojmowanych celów politycznych

- Zdolność przyciągania dodatkowego wsparcia krajowego oraz zdolność skutecznego pobudzenia, obecnie lub w przyszłości, finansowania przez przemysł

- Niemożność osiągnięcia celu przy pomocy istniejących instrumentów.

Szczególna uwaga zostanie zwrócona na ogólną spójność oraz koordynację pomiędzy Wspólnymi Inicjatywami Technologicznymi a krajowymi programami i projektami w tych samych dziedzinach. W stosownych przypadkach do udziału w działaniach zachęcać się będzie również MśP.

W załączniku III określono pierwszą grupę Wspólnych Inicjatyw Technologicznych, które będą przedmiotem odrębnych wniosków (np. na mocy art. 171 Traktatu). Kolejne Wspólne Inicjatywy Technologiczne mogą zostać określone na podstawie powyższych kryteriów oraz zaproponowane podczas realizacji siódmego programu ramowego.

Koordynowanie pozawspólnotowych programów badawczych

Działania podejmowane w tym zakresie posłużą się dwoma głównymi instrumentami: systemem ERA-NET oraz uczestnictwem Wspólnoty we wspólnie realizowanych krajowych programach badawczych (Artykuł 169 Traktatu). Działania posłużą również wzmocnieniu komplementarności i synergii pomiędzy programem ramowym a działaniami przeprowadzanymi w ramach struktur międzyrządowych, takimi jak EUREKA, EIROforum i COST. Wsparcie finansowe zostanie zapewnione dla działań w zakresie zarządzania i koordynacji programu COST, tak by mógł on w dalszym ciągu przyczyniać się do koordynacji i wymiany pomiędzy zespołami badawczymi finansowanymi na poziomie krajowym.

W przypadku gdy działania objęte są zakresem jednego z tematów będą one wspierane jako integralna część działań w ramach danego tematu. Jeśli działania mają charakter horyzontalny, będą one wspierane wspólnie w obrębie wszystkich odnośnych tematów.

Jeśli działania są objęte zakresem innego programu szczegółowego wdrażającego siódmy program ramowy, będą one wspierane w ramach tego programu szczegółowego.

System ERA-NET rozwinie i wzmocni koordynację krajowych i regionalnych działań badawczych poprzez:

- Zapewnienie ram dla podmiotów realizujących publiczne programy badawcze w celu poprawy koordynacji ich działań. Obejmie to wspieranie nowych systemów ERA-NET, jak również rozszerzenie i pogłębienie zakresu istniejących systemów ERA-NET, np. poprzez poszerzanie partnerstwa oraz wzajemną otwartość ich programów.

- Zapewnienie dodatkowego wsparcia finansowego ze strony UE dla uczestników tworzących wspólne fundusze w celu wspólnych zaproszeń do składania wniosków w ramach odnośnych krajowych i regionalnych programów („ERA-NET PLUS”).

Udział Wspólnoty w krajowych programach badawczych realizowanych wspólnie na podstawie art. 169 odnosi się w szczególności do europejskiej współpracy na szeroką skalę odbywającej się ramach tzw. „zmiennej geometrii” pomiędzy Państwami Członkowskimi o wspólnych potrzebach i/lub interesach. Tego rodzaju inicjatywy opierające się na art. 169 będą podejmowane w dziedzinach określonych w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi na podstawie kryteriów określonych w decyzji dotyczącej siódmego programu ramowego, łącznie z możliwością współpracy z programami międzyrządowymi.

W załączniku IV określono szereg inicjatyw na rzecz wspólnej realizacji krajowych programów badawczych i będą one przedmiotem osobnej decyzji na podstawie art. 169 Traktatu. Kolejne inicjatywy mogą zostać określone i zaproponowane podczas realizacji siódmego programu ramowego.

Współpraca międzynarodowa

Działania w ramach współpracy międzynarodowej będą wspierać międzynarodową politykę w dziedzinie nauki i technologii, posiadającą dwa współzależne cele:

- Wspieranie i propagowanie europejskiej konkurencyjności w dziedzinach nauki i technologii w ramach strategicznych partnerstw badawczych z krajami trzecimi, w tym krajami wysoce uprzemysłowionymi i krajami o szybko rozwijającej się gospodarce, poprzez angażowanie najlepszych naukowców z krajów trzecich do pracy w Europie i z Europą.

- Rozwiązywanie, w oparciu o wspólne interesy i wzajemne korzyści, szczególnych problemów dotykających kraje trzecie lub mających charakter ogólnoświatowy.

Polityka UE w zakresie międzynarodowej współpracy naukowej położy nacisk i rozwinie współpracę w celu generowania, dzielenia się i wykorzystywania wiedzy poprzez sprawiedliwe partnerstwa badawcze uwzględniające kraj, regionalne i gospodarczo-społeczne tło oraz podstawy wiedzy krajów partnerskich. Strategiczne podejście polega na wzmocnieniu konkurencyjności UE oraz zrównoważonego rozwoju na świecie poprzez tego rodzaju partnerstwa pomiędzy UE a krajami trzecimi na poziomie bilateralnym, regionalnym i światowym oparte na obopólnych interesach i korzyściach. W tym celu należy propagować rolę UE jako światowego partnera również poprzez wielostronne międzynarodowe programy badawcze. Działania wspierane w ramach międzynarodowej współpracy będą związane z głównymi kwestiami polityki w celu wspierania wypełniania międzynarodowych zobowiązań UE i przyczyniania się, w ramach zrównoważonego rozwoju na świecie, do europejskich wartości, konkurencyjności, postępu społeczno-gospodarczego, ochrony środowiska oraz dobrobytu.

Współpraca międzynarodowa będzie realizowana w ramach niniejszego programu szczegółowego w obrębie każdej dziedziny tematycznej oraz w wymiarze ponadtematycznym poprzez:

- Udostępnianie wszystkich działań prowadzonych w dziedzinach tematycznych naukowcom i instytucjom badawczym ze wszystkich krajów uczestniczących w partnerstwach w ramach międzynarodowej współpracy oraz krajów uprzemysłowionych[18] Ponadto szczególny nacisk zostanie położony na zachęcanie krajów trzecich do uczestnictwa w określonych dziedzinach, stanowiących przedmiot wzajemnego zainteresowania.

- Szczególne działania współpracy w każdej z dziedzin tematycznych poświęcone krajom trzecim w przypadku wzajemnego zainteresowania współpracą w zakresie poszczególnych tematów. Określenie szczególnych potrzeb i priorytetów będzie ściśle związane z odnośnymi dwustronnymi umowami o współpracy oraz z aktualnymi wielostronnymi i regionalnymi dialogami pomiędzy UE a wyżej wymienionymi krajami lub grupami krajów. Priorytety zostaną określone na podstawie szczególnych potrzeb, potencjału oraz stopnia rozwoju gospodarczego w danym regionie lub kraju. W tym celu zostanie opracowana międzynarodowa strategia na rzecz współpracy oraz plan realizacji, które obejmą konkretnie ukierunkowane działania w obrębie tematów lub w wymiarze ponadtematycznym, np. w zakresie zdrowia, rolnictwa, kwestii sanitarnych, wody, bezpieczeństwa żywności, spójności społecznej, energii, środowiska, rybołówstwa, akwakultury i zasobów naturalnych, zrównoważonej polityki gospodarczej oraz technologii teleinformatycznych. Działania te będą stanowić uprzywilejowane instrumenty służące wdrażaniu współpracy pomiędzy UE a tymi krajami. Działania te obejmują w szczególności działania mające na celu wzmocnienie potencjału badawczego i współpracy krajów kandydujących, sąsiednich, rozwijających się i nowo powstałych. Działania będą przedmiotem ukierunkowanych zaproszeń do składania wniosków i zostanie zwrócona szczególna uwaga na ułatwianie dostępu do działań odnośnym państwom trzecim, w szczególności krajom rozwijającym się.

Działania te zostaną przeprowadzone zgodnie z działaniami w zakresie współpracy międzynarodowej w ramach programów szczegółowych „Ludzie” i „Możliwości”.

TEMATY

1. Zdrowie

Cel

Polepszanie stanu zdrowia obywateli Europy oraz podnoszenie konkurencyjności sektorów przemysłu europejskiego i przedsiębiorstw związanych ze zdrowiem, przy jednoczesnym zajęciu się zagadnieniami zdrowotnymi na świecie, w tym nowymi epidemiami. Nacisk zostanie położony na badania mające praktyczne przełożenie (przełożenie podstawowych odkryć na zastosowania kliniczne), rozwój i zatwierdzanie nowych terapii i metod propagowania zdrowia oraz zapobiegania chorobom, narzędzia i technologie diagnostyczne, jak również zrównoważone i sprawnie działające systemy opieki zdrowotnej.

Podejście

Badania w tym zakresie pomogą nam lepiej zrozumieć w jaki sposób można skuteczniej propagować zdrowie, zapobiegać i leczyć podstawowe choroby oraz zapewniać opiekę zdrowotną. Pomogą one zintegrować znaczną ilość danych na temat genomu w celu generowania nowej wiedzy i zastosowań w medycynie i biotechnologii. Będą sprzyjać badaniom w zakresie zdrowia mającym praktyczne przełożenie, które są istotne dla wyciągnięcia praktycznych korzyści z badań biomedycznych. Badania te pozwolą Europie na skuteczniejsze przyczynianie się do międzynarodowych wysiłków w zwalczaniu chorób o światowym znaczeniu, tak jak w obecnie trwającym programie „Partnerstwo pomiędzy Europą a Krajami Rozwijającymi się w zakresie Badań Klinicznych” (European and Developing Countries Clinical Trials Partnership, EDCTP) w celu zwalczania HIV/AIDS, malarii i gruźlicy (art. 169)[19]. Wzmocnią one badania ukierunkowane na politykę zdrowotną na poziomie europejskim, w szczególności porównania modeli, systemów i danych zgromadzonych w krajowych bazach danych.

Badania te przyczynią się do poprawy konkurencyjności sektorów biotechnologii i technologii medycznej, których główną siłę napędową stanowią MśP, oraz konkurencyjności przemysłu farmaceutycznego. W szczególności planowane jest wspieranie Europejskiej Platformy Technologicznej[20] w zakresie innowacyjnych leków, mającej na celu przezwyciężenie zastoju w procesie opracowywania leków. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na zmniejszenie dystansu pomiędzy działaniami badawczymi i ich praktycznym zastosowaniem poprzez zapewnianie wsparcia dla udowodnienia słuszności koncepcji i klinicznego zatwierdzenia. Badania w zakresie zdrowia przyczynią się również do opracowania norm i standardów dla nowych zaawansowanych terapii (np. medycyna odnowy) niezbędnych dla przemysłu UE, by ten mógł stawić czoła światowej konkurencji.

Problematyka płci w badaniach zostanie uwzględniona i włączona do projektów[21] we wszystkich stosownych przypadkach. Szczególna uwaga zostanie poświęcona informowaniu o wynikach badań w zakresie nowych postępów wynikających z badań biomedycznych i genetycznych oraz prowadzeniu dialogu ze społeczeństwem, zwłaszcza z grupami pacjentów, w miarę możliwości na najwcześniejszym etapie. Zapewnione zostanie również upowszechnianie i wykorzystywanie wyników badań.

Dwa strategiczne zagadnienia: zdrowie dzieci[22] oraz zdrowie starzejącego się społeczeństwa będą przedmiotem trzech głównych grup działań przedstawionych poniżej, a ich priorytety zostaną podkreślone w programie prac. Obejmą one także inne obszary multidyscyplinarne. Zapewni to przyjęcie wyraźnego i spójnego podejścia do tych zagadnień w ramach tematu oraz uniknięcie duplikacji.

Działania

- Biotechnologia, ogólne instrumenty i technologie na rzecz ludzkiego zdrowia

Działanie to ma na celu opracowanie i zatwierdzenie niezbędnych instrumentów i technologii, które umożliwią generowanie nowej wiedzy i jej przełożenie na praktyczne zastosowania w dziedzinie zdrowia i medycyny.

- Badania o dużej wydajności : opracowanie nowych instrumentów badawczych dla współczesnej biologii, które w znaczący sposób wzmocnią generowanie danych oraz polepszą normalizację, pozyskiwanie i analizę danych i próbek (biobanki). Nacisk zostanie położony na nowe technologie obejmujące: sekwencjonowanie, ekspresję genu, genotypowanie i fenotypowanie, genomikę strukturalną, bioinformatykę i biologię systemów, inne technologie typu „omika”.

- Wykrywanie, diagnozowanie i monitorowanie : opracowanie instrumentów i technologii w zakresie wizualizacji, prezentacji, wykrywania oraz analizy w zakresie badań biomedycznych w celu przewidywania, diagnozowania, monitorowania i prognozowania chorób oraz w celu wspierania i poradnictwa w zakresie interwencji terapeutycznych. Nacisk zostanie położony na multidyscyplinarne podejście łączące dziedziny takie jak: biologia molekularna i komórkowa, fizjologia, genetyka, fizyka, chemia, nanotechnologie, mikrosystemy, urządzenia i technologie informacyjne. Uwzględnione zostaną metody nie- lub małoinwazyjne oraz ilościowe, jak również kwestie zapewnienia jakości.

- Innowacyjne terapeutyczne podejścia i interwencje: umocnienie i zapewnienie dalszych osiągnięć w zakresie nowoczesnych terapii i technologii mogących znaleźć szerokie zastosowanie. Badania skupią się na terapii genowej i komórkowej, medycynie odnowy, przeszczepianiu, immunoterapii i szczepionkach oraz lekach alternatywnych. Ich przedmiotem będą również pokrewne technologie, takie jak zaawansowane systemy ukierunkowanego dostarczania, nowoczesne implanty i protetyka oraz nie- lub małoinwazyjne interwencje wspierane przez technologię.

- Przewidywanie adekwatności, bezpieczeństwa i skuteczności terapii : opracowanie i zatwierdzenie parametrów, instrumentów, metod i norm potrzebnych do dostarczenia pacjentowi nowych, bezpiecznych i skutecznych leków biomedycznych (w przypadku leków konwencjonalnych[23] kwestie te będą poruszane w ramach proponowanej Wspólnej Inicjatywy Technologicznej w zakresie leków innowacyjnych). Nacisk zostanie położony na podejścia takie jak farmakogenomika, metody i modele in silico, in vitro (łącznie z metodami alternatywnymi dla doświadczeń na zwierzętach) oraz in vivo.

- Badania na rzecz ludzkiego zdrowia mające praktyczne przełożenie

Działanie to ma na celu poszerzenie wiedzy na temat procesów i mechanizmów biologicznych warunkujących prawidłowy stan zdrowia i określone choroby, przełożenie tej wiedzy na zastosowania kliniczne oraz zapewnienie, że dalsze badania prowadzone są na podstawie danych klinicznych.

- Łączenie danych i procesów biologicznych: gromadzenie danych na dużą skalę, biologia systemów.

- Gromadzenie danych na dużą skalę: wykorzystywanie technologii o dużej wydajności do generowania danych mających na celu poznanie funkcji genów i produktów genowych oraz ich wzajemnych oddziaływań w złożonych sieciach. Nacisk zostanie położony na: genomikę, proteomikę, genetykę populacji, genomikę porównawczą i funkcjonalną.

- Biologia systemów: nacisk zostanie położony na badania multidyscyplinarne, które połączą wiele różnorodnych danych biologicznych oraz opracują i zastosują podejścia systemowe w celu zrozumienia i ukształtowania procesów biologicznych.

- Badania nad chorobami mózgu i pokrewnymi chorobami, rozwój człowieka i proces starzenia się.

- Choroby mózgu i pokrewne choroby: lepsze zrozumienie łącznej struktury i dynamiki mózgu, badania nad chorobami mózgu i poszukiwanie nowych terapii. Nacisk zostanie położony na badanie funkcji mózgu, począwszy od budowy a skończywszy na procesach poznawczych oraz na choroby i zaburzenia neurologiczne i psychiczne, łącznie z podejściami terapeutycznymi ukierunkowanymi na regenerację i powrót do zdrowia.

- Rozwój człowieka i proces starzenia się: lepsze zrozumienie procesów rozwojowych w ciągu całego życia oraz procesu zdrowego starzenia się. Nacisk zostanie położony na badania systemów ludzkich i modelowych, łącznie z badaniem wzajemnych oddziaływań między nimi a czynnikami takimi jak środowisko, zachowanie i płeć.

- Badania nad podstawowymi chorobami zakaźnymi mające praktyczne przełożenie: stawienie czoła poważnym zagrożeniom dla zdrowia publicznego.

- Odporność na leki przeciwbakteryjne: nacisk zostanie położony na połączenie podstawowych badań nad molekularnymi mechanizmami obronnymi, ekologią bakterii oraz wzajemnymi oddziaływaniami pomiędzy żywicielem a czynnikiem chorobotwórczym z badaniami klinicznymi ukierunkowanymi na nowe interwencje mające na celu redukcję występowania i rozprzestrzeniania się infekcji odpornych na wiele leków.

- HIV/AIDS, malaria i gruźlica : nacisk zostanie położony na opracowanie nowych terapii, narzędzi diagnostycznych, szczepionek ochronnych oraz chemicznych barier zapobiegających przenoszeniu choroby, takich jak mikrobicydy niszczące wirusa HIV. Wysiłki badawcze obejmą wszystkie trzy choroby na poziomie światowym, jednak zajmą się również określonymi aspektami na poziomie europejskim. Działania obejmą badania przedkliniczne oraz wczesne badania kliniczne, natomiast w stosownych przypadkach (np. w zakresie szczepionki przeciw HIV/AIDS) przewiduje się współpracę w ramach światowych inicjatyw.

- Nowe epidemie: nacisk zostanie położony na stawienie czoła nowym czynnikom chorobotwórczym mogącym wywoływać pandemie, łącznie z chorobami odzwierzęcymi (np. SARS i wysoce zjadliwa grypa ptaków). W stosownych przypadkach zostaną podjęte środki w celu szybkiego rozpoczęcia badań realizowanych w ramach współpracy mających na celu przyspieszenie opracowania nowych metod diagnostycznych, leków i szczepionek dla skutecznego zapobiegania, leczenia i kontrolowania nagłego wystąpienia chorób zakaźnych.

- Badania nad innymi podstawowymi chorobami mające praktyczne przełożenie.

- Choroba nowotworowa: nacisk zostanie położony na etiologię choroby, określenie i zatwierdzenie docelowego miejsca działania leku i markerów biologicznych pomagających w zapobieganiu, wczesnej diagnostyce i leczeniu, oraz na ocenę skuteczności prognozowania, diagnostyki i interwencji terapeutycznych.

- Choroba sercowo-naczyniowa: nacisk zostanie położony na diagnostykę, zapobieganie, leczenie i monitorowanie chorób serca i układu krwionośnego (łącznie z naczyniowymi aspektami w przypadku udaru) przy zastosowaniu szerokich multidyscyplinarnych podejść.

- Cukrzyca i otyłość: w przypadku pierwszego schorzenia nacisk zostanie położony na etiologię różnych rodzajów cukrzycy, zapobieganie i leczenie. W przypadku otyłości nacisk zostanie położony na multidyscyplinarne podejścia obejmujące genetykę, tryb życia i epidemiologię.

- Rzadkie choroby: nacisk zostanie położony na badania obejmujące całą Europę w zakresie historii naturalnej, patofizjologii oraz na opracowanie interwencji zapobiegawczych, diagnostycznych i terapeutycznych. Kwestia ta obejmie rzadkie fenotypy typu Mendelian powszechnie występujących chorób.

- Inne choroby chroniczne: nacisk zostanie położony na choroby nieprowadzące do zgonu i mające duży wpływ na jakość życia w zaawansowanym wieku, takie jak zaburzenia funkcjonalne i sensoryczne oraz inne choroby chroniczne (np. choroby reumatoidalne).

- Optymalizowanie zapewniania opieki zdrowotnej obywatelom Europy

Działanie to ma na celu zapewnienie niezbędnej podstawy dla przemyślanych decyzji politycznych w zakresie systemów opieki zdrowotnej oraz dla skuteczniejszych strategii propagowania zdrowia, zapobiegania chorobom, diagnostyki i terapii.

- Lepsze propagowanie zdrowia i zapobieganie chorobom: przedstawianie dowodów na rzecz zoptymalizowania środków podejmowanych w zakresie zdrowia publicznego dotyczących trybu życia i interwencji na różnych poziomach i w różnych kontekstach. Nacisk zostanie położony na szerzej pojęte czynniki mające wpływ na zdrowie oraz ich wzajemne oddziaływanie na poziomie jednostki i społeczności (np. sposób odżywiania, stres, tytoń i inne substancje, aktywność fizyczna, kontekst kulturowy, czynniki społeczno-ekonomiczne i środowiskowe). W szczególności zostanie poruszona kwestia zdrowia psychicznego w perspektywie życia jednostki.

- Przełożenie badań klinicznych na praktyczne zastosowania kliniczne , łącznie z lepszym zastosowaniem leków oraz właściwym wykorzystaniem interwencji zachowawczych i organizacyjnych, jak również terapii i technologii leczniczych. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na kwestię bezpieczeństwa pacjenta: określenie najlepszych praktyk klinicznych, zrozumienie procesu podejmowania decyzji w kontekście klinicznym w zakresie opieki podstawowej i specjalistycznej, rozwijanie zastosowań medycznych opartych na dowodach oraz zwiększenie odpowiedzialności pacjenta za własne zdrowie. Nacisk zostanie położony na porównywanie strategii, badanie wyników różnych interwencji, w tym leków, uwzględnianie dowodów pochodzących z monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii, określonych cech pacjenta (np. podatności genetycznej, wieku, płci oraz stosowania się do zaleceń), jak również kwestie finansowe.

- Jakość, solidarność i trwałość systemów opieki zdrowotnej: zapewnienie podstaw dla dostosowania krajowych systemów opieki zdrowotnej w oparciu o doświadczenia zebrane w innych krajach, przy uwzględnieniu znaczenia sytuacji w danym kraju oraz charakterystyki społeczeństwa (starzenie się, mobilność, migracja, kształcenie, status społeczno-gospodarczy oraz zmieniający się rynek pracy, itp.). Nacisk zostanie położony na aspekty organizacyjne, finansowe i regulacyjne systemów opieki zdrowotnej, ich wdrażanie oraz wyniki w zakresie skuteczności, wydajności i równego dostępu. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na kwestie związane z inwestycjami i zasobami ludzkimi.

Współpraca międzynarodowa

Współpraca międzynarodowa stanowi integralną część tematu i ma szczególne znaczenie w dziedzinach zajmujących się zagadnieniami zdrowia na świecie, takimi jak odporność na leki przeciwbakteryjne, HIV/AIDS, malaria, gruźlica i nowe pandemie. Może to również obejmować ustalanie priorytetów w kontekście inicjatyw międzynarodowych, takich jak światowa Inicjatywa na rzecz Szczepionki przeciwko HIV (Global HIV Vaccine Enterprise). Pod warunkiem wzmocnienia długoterminowego trwałego partnerstwa w zakresie badań klinicznych między Europą a Krajami Rozwijającymi się, zostanie zapewnione dalsze wsparcie[24] programu Partnerstwa pomiędzy Europą a Krajami Rozwijającymi się w zakresie Badań Klinicznych (European and Developing Countries Clinical Trials Partnership, EDCTP) w odpowiedzi na jego osiągnięcia i przyszłe potrzeby. W centrum zainteresowania programu EDCTP pozostaną zaawansowane badania kliniczne w celu opracowania nowych szczepionek, mikrobicydów i leków przeciwko trzem chorobom występującym w krajach Afryki na południe od Sahary.

Szczególne działania w ramach współpracy będą realizowane w dziedzinach określonych poprzez regionalne dwustronne dialogi w krajach/regionach trzecich i na międzynarodowych forach oraz w kontekście Milenijnych Celów Rozwoju. Dziedziny priorytetowe tego rodzaju przystosowane do miejscowych potrzeb i wykorzystujące partnerstwa mogą obejmować: badania w zakresie polityki zdrowotnej, badania w zakresie systemów i usług opieki zdrowotnej, zdrowie matki i dziecka, zdrowie reprodukcyjne, kontrolę i monitorowanie lekceważonych chorób zakaźnych oraz nowe nieprzewidziane potrzeby polityczne w tych regionach.

Wspólnie z tematem „Technologie teleinformatyczne” corocznie wnoszona będzie składka na rzecz międzynarodowego programu Human Frontier Science Program Organization (HFSPO)[25] (Program międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań naukowych w zakresie biologii molekularnej i neurobiologii). Pozwoli to Państwom Członkowskim UE nienależącym do grupy G8 w pełni korzystać z programu HFSP oraz zapewni większą widoczność badań europejskich.

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania w zakresie nowych potrzeb będą realizowane na podstawie inicjatyw „badań od podstaw” oraz „badań ukierunkowanych” w koordynacji z innymi tematami i będą posiadały szeroki i interdyscyplinarny zakres. Wsparcie dla nieprzewidzianych potrzeb politycznych Unii Europejskiej może obejmować na przykład kwestie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w wymiarze zawodowym, ocenę wpływu na zdrowie, ocenę ryzyka, wskaźniki statystyczne, zarządzanie i komunikację w dziedzinie zdrowia publicznego, jak również zobowiązania wynikające z międzynarodowych umów dotyczących zdrowia, w tym Ramowej Konwencji Antytytoniowej[26] oraz Międzynarodowych Regulacji dotyczących Zdrowia[27]. Wsparcie to uzupełni powyższe działania badawcze ukierunkowane na politykę zdrowotną.

2. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

Cel

Budowa europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy[28] poprzez połączenie nauki, przemysłu i innych zainteresowanych stron w celu wykorzystania nowych i powstających możliwości badawczych zajmujących się wyzwaniami natury społecznej i gospodarczej: rosnącym popytem na bezpieczniejszą, zdrowszą i lepszej jakości żywność, przy uwzględnieniu dobra zwierząt i aspektów rozwoju wsi; zrównoważoną produkcją oraz korzystaniem z odnawialnych zasobów ekologicznych; wzrastającym ryzykiem wystąpienia chorób epizootycznych i odzwierzęcych oraz zaburzeń pochodzenia żywieniowego; zagrożeniem zrównoważonego stanu i bezpieczeństwa produkcji rolnej i rybołówstwa spowodowanym w szczególności zmianami klimatycznymi.

Podejście

Niniejszy temat wzmocni podstawy wiedzy, dostarczy innowacje oraz zapewni wsparcie polityczne w celu stworzenia i rozwoju europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy (KBBE). Badania skoncentrują się na zrównoważonym zarządzaniu, produkcji i wykorzystywaniu zasobów biologicznych, w szczególności poprzez nauki o życiu i biotechnologię oraz zbieżność z innymi technologiami w celu dostarczenia nowych, ekologicznych i konkurencyjnych produktów pochodzących z europejskich sektorów rolnictwa, rybołówstwa, akwakultury, przemysłu spożywczego[29], sektorów związanych ze zdrowiem, leśnictwem oraz pokrewnych sektorów przemysłu. Badania przyczynią się w znacznym stopniu do formułowania i wdrażania polityk oraz przepisów UE i wesprą w szczególności: wspólną politykę rolną, zagadnienia rolnicze i handlowe, prawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa żywności, wspólnotową politykę w zakresie zdrowia zwierząt, kontrolę chorób i normy w zakresie dobrostanu zwierząt, środowisko i różnorodność biologiczną, wspólnotową strategię w zakresie leśnictwa, jak również wspólną politykę rybołówstwa mającą na celu zapewnienie zrównoważonego rozwoju rybołówstwa i akwakultury. Badania będą również miały na celu opracowanie nowych i istniejących wskaźników wspierających analizę, rozwój i monitorowanie tych polityk.

Przemysł rolno-spożywczy, obejmujący w 90 % MśP, w szczególnym stopniu skorzysta z licznych działań badawczych, w tym ukierunkowanych działań na rzecz upowszechniania i transferu technologii, zwłaszcza w zakresie integracji i wykorzystania zaawansowanych ekologicznych technologii, metodologii i procesów oraz opracowania norm. Oczekuje się, że nowe przedsiębiorstwa high-tech z sektora bio-, nanotechnologii oraz technologii ICT wniosą znaczny wkład w dziedziny obejmujące uprawę roślin, ulepszanie roślin uprawnych oraz ich ochronę, zaawansowane technologie w zakresie wykrywania i monitorowania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i jakości żywności oraz nowe bioprocesy przemysłowe.

Szereg Europejskich Platform Technologicznych obejmujących dziedziny takie jak genomika roślin i biotechnologia, leśnictwo i oparte na nim sektory przemysłu, ogólne zdrowie zwierząt, hodowla zwierząt, żywność, akwakultura i biotechnologia przemysłowa przyczyni się do ustalenia wspólnych priorytetów badawczych w ramach tego tematu, poprzez określenie potencjalnych przyszłych inicjatyw na szeroką skalę, takich jak projekty demonstracji w zakresie produkcji podstawowych chemikaliów z biomasy (ściana komórek roślinnych, biopaliwa, biopolimery) oraz pomoże w zapewnieniu powszechnego uczestnictwa i integracji wszystkich zainteresowanych stron. We wszystkich stosownych przypadkach podjęte zostaną działania wzmacniające koordynację krajowych programów badawczych przy ścisłej współpracy z projektami ERA-Net, Platformami Technologicznymi i innymi właściwymi podmiotami, takimi jak Stały Komitet ds. Badań z Zakresu Rolnictwa (SCAR) lub w przyszłości struktura koordynująca europejskie badania w dziedzinie morskiej.

W stosownych przypadkach działania obejmą rozważania na temat aspektów społecznych, etycznych, dotyczących płci, prawnych, środowiskowych, gospodarczych i innych oraz potencjalnych zagrożeń i wpływu (przewidywanego) rozwoju naukowego i technologicznego.

Działania

- Zrównoważona produkcja i zarządzanie zasobami biologicznymi środowiska lądowego, leśnego i wodnego[30]

- Prowadzenie badań nad najważniejszymi długookresowymi czynnikami wpływającymi na zrównoważoną produkcję i zarządzanie zasobami biologicznymi (mikroorganizmy, rośliny i zwierzęta), łącznie z wykorzystaniem różnorodności biologicznej oraz nowych bioaktywnych molekuł w obrębie tych systemów biologicznych. Badania obejmą tzw. technologie „omika”, takie jak genomika, proteomika, metabolomika, oraz technologie konwergencyjne i ich połączenie z podejściami biologii systemów, jak również opracowanie podstawowych narzędzi i technologii, w tym bioinformatyki oraz odnośnych baz danych i metodologii służących określaniu odmian w obrębie poszczególnych gatunków.

- Wzmocnienie zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności przy jednoczesnej redukcji wpływu na środowisko w zakresie rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa i akwakultury poprzez opracowanie nowych technologii, urządzeń, systemów monitorowania, nowych odmian roślin i systemów produkcyjnych, udoskonalenie naukowych i technicznych podstaw w zakresie zarządzania rybołówstwem, jak również lepsze zrozumienie wzajemnych oddziaływań pomiędzy różnymi systemami (rolnictwo i leśnictwo, rybołówstwo i akwakultura) w obrębie całego ekosystemu. W przypadku lądowych zasobów biologicznych szczególny nacisk zostanie położony na niskonakładowe i organiczne systemy produkcyjne, lepsze zarządzanie zasobami oraz nowe pasze i nowe odmiany (rośliny uprawne i drzewa) charakteryzujące się lepszym składem, większą odpornością na stres, wydajnością w wykorzystywaniu składników odżywczych oraz lepszą budową. Będzie to wspierane poprzez badania nad biobezpieczeństwem, współistnieniem i odtworzeniem historii systemów nowych odmian i produktów. Poprawa zdrowia roślin zostanie osiągnięta poprzez lepsze zrozumienie ekologii, biologii szkodników, chorób i innych zagrożeń oraz wspieranie kontrolowania wybuchów epidemii i wzmacnianie instrumentów i technik zrównoważonego obchodzenia się ze szkodnikami. W przypadku zasobów biologicznych pochodzących ze środowiska wodnego nacisk zostanie położony na podstawowe funkcje biologiczne, bezpieczne i przyjazne dla środowiska systemy produkcyjne i pasze dla hodowanych gatunków oraz na biologię połowów, dynamikę połowów wielogatunkowych, wzajemne oddziaływania pomiędzy działalnością połowową a ekosystemem morskim oraz na wieloletnie, regionalne systemy zarządzania żeglugą.

- Zoptymalizowanie produkcji zwierzęcej i dobrostanu zwierząt w sektorze rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury, między innymi poprzez wykorzystanie wiedzy genetycznej, nowe metody hodowli, lepsze zrozumienie fizjologii i zachowania zwierząt, jak również lepsze zrozumienie i kontrola chorób zakaźnych zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych. W przypadku ostatniej kwestii opracowane zostaną również narzędzia służące monitorowaniu, zapobieganiu i kontroli, prowadzone badania wspierające i stosowane nad szczepionkami i diagnostyką, oraz badania ekologii znanych lub nowych czynników zakaźnych lub innych zagrożeń, łącznie z wrogimi atakami i wpływem różnych systemów hodowli i klimatu. Rozwinięte zostaną także nowe metody bezpiecznego usuwania odpadów zwierzęcych oraz ulepszone zarządzanie produktami ubocznymi.

- Zapewnienie narzędzi niezbędnych dla decydentów politycznych i innych podmiotów w celu wspierania realizacji odnośnych strategii, polityk i prawodawstwa, a w szczególności w celu wspierania tworzenia europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy (KBBE) oraz potrzeb w zakresie rozwoju obszarów wiejskich i przybrzeżnych. Wspólna polityka rybołówstwa będzie wspierana poprzez opracowanie adaptacyjnych podejść na korzyść całej koncepcji ekosystemowej w zakresie eksploatacji zasobów morskich. Badania na rzecz wszystkich polityk obejmą badania społeczno-ekonomiczne, badania porównawcze różnych systemów hodowli, opłacalne systemy zarządzania rybołówstwem, hodowlę zwierząt nieprzeznaczonych do konsumpcji, wzajemne oddziaływania z leśnictwem oraz badania mające na celu poprawę życia rolników i rybaków.

- Od stołu do gospodarstwa: żywność, zdrowie i dobre samopoczucie

- Zrozumienie zachowania konsumentów będącego głównym czynnikiem konkurencyjności przemysłu spożywczego oraz wpływu żywności na zdrowie i dobre samopoczucie obywateli Europy. Nacisk zostanie położony na kwestie postrzegania żywności i postawę konsumentów wobec żywności, zrozumienie trendów społecznych i określenie czynników wpływających na wybór żywności oraz dostępność żywności.

- Zrozumienie czynników wpływających na rodzaj spożywanej żywności oraz nawyków żywieniowych będących najważniejszym dającym się kontrolować czynnikiem warunkującym powstawanie chorób i zaburzeń pochodzenia żywieniowego oraz redukcję ich występowania. Działania obejmą rozwój i zastosowanie nutrigenomiki i biologii systemów oraz badania wzajemnych oddziaływań pomiędzy odżywianiem oraz funkcjami fizjologicznymi i psychologicznymi Mogą one przyczynić się do opracowania nowego rodzaju przetworów, nowych artykułów żywnościowych, żywności dietetycznej oraz żywności spełniającej wymogi odżywcze i zdrowotne. Badania tradycyjnej, lokalnej i sezonowej żywności oraz sposobów odżywiania może w istotny sposób uwydatnić wpływ niektórych rodzajów żywności na zdrowie oraz przyczynić się do rozwoju zintegrowanego poradnictwa żywieniowego.

- Optymalizowanie innowacji w europejskim przemyśle spożywczym poprzez włączenie zaawansowanych technologii do tradycyjnych procesów produkcji żywności; najważniejsze technologie procesowe w celu wzmocnienia funkcjonalności żywności; opracowanie i demonstracja najnowocześniejszych, ekologicznych metod przetwarzania i pakowania, zastosowania w zakresie inteligentnej kontroli oraz skuteczniejsze zarządzanie produktami ubocznymi, odpadami i energią. Nowe badania przyczynią się również do opracowania zrównoważonych, nowoczesnych technologii w zakresie pasz, w tym bezpiecznych metod przetwarzania pasz oraz w zakresie kontroli ich jakości.

- Zapewnienie bezpieczeństwa chemicznego i mikrobiologicznego oraz poprawa jakości dostaw żywności w Europie. Działania obejmą zrozumienie zależności pomiędzy ekologią bakterii i bezpieczeństwem żywności; opracowanie metod i modeli zajmujących się integralnością łańcuchów dostaw żywności; nowe metody wykrywania, technologie i narzędzia służące ocenie i zarządzaniu ryzykiem i łączności oraz poprawę zrozumienia procesu postrzegania ryzyka.

- Ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska poprzez lepsze zrozumienie wpływu środowiska na łańcuch żywnościowy/paszowy oraz wpływu tego łańcucha na środowisko. Działania obejmą badania substancji zanieczyszczających żywność oraz ich wpływu na zdrowie, opracowanie lepszych narzędzi i metod służących ocenie wpływu łańcucha żywnościowego i paszowego na środowisko. Zapewnianie jakości i integralności łańcucha żywnościowego wymaga opracowania nowych modeli służących analizie łańcucha towarowego oraz koncepcji w zakresie zarządzania całym łańcuchem żywnościowym, w tym aspektów dotyczących konsumenta.

- Nauki o życiu i biotechnologia na rzecz zrównoważonych produktów i procesów niespożywczych

- Wzmacnianie podstaw wiedzy i opracowanie zaawansowanych technologii w zakresie produkcji biomasy w środowisku lądowym i morskim dla zastosowań w energetyce i przemyśle. Działania obejmą genomikę oraz metabolomikę roślin, zwierząt i drobnoustrojów w celu poprawy wydajności i składu surowców oraz biomasy paszowej dla zoptymalizowanego przekształcenia w produkty o wysokiej wartości dodanej, przy jednoczesnym wykorzystaniu jako nowego źródła naturalnych lub ulepszonych organizmów lądowych i morskich. Obejmie to pełną analizę cyklu życia praktyk gospodarowania, kwestie transportu, przechowywania oraz popytu na produkty ekologiczne na rynku. Przedmiotem badań będzie zatem zastosowanie biotechnologii przemysłowych w obrębie całego łańcucha upraw w celu realizacji pełnego potencjału, jaki stanowi koncepcja biorafinerii, łącznie z aspektami społeczno-gospodarczymi, agronomicznymi, ekologicznymi oraz dotyczącymi konsumenta. Zostanie to wzmocnione poprzez lepsze zrozumienie i kontrolę metabolizmu roślin i bakterii na poziomie komórkowym i niższym, wytwarzanie produktów o wysokiej wartości dodanej przy wykorzystaniu bioprocesów w sposób podnoszący ilość, jakość i czystość przetworzonych produktów, łącznie z projektowaniem procesów biokatalitycznych. Ponadto w celu wzmocnienia zrównoważonego rozwoju lasów i produkcji leśnej, w tym zapasów drewna i odnawialnej bioenergii, zostaną wykorzystane lub opracowane biotechnologie na rzecz nowych, odnawialnych produktów i procesów związanych z leśnictwem, charakteryzujących się wysoką jakością i wysoką wartością dodaną. Wreszcie, przedmiotem badań będzie potencjał biotechnologii na rzecz wykrywania, monitorowania, zapobiegania, obchodzenia się z oraz usuwania zanieczyszczeń, przy czym nacisk zostanie położony na maksymalne zwiększenie wartości gospodarczej odpadów i produktów ubocznych poprzez nowe bioprocesy, oddzielnie lub w połączeniu z systemami roślinnymi i/lub katalizatorami chemicznymi.

Współpraca międzynarodowa

Współpraca międzynarodowa jest priorytetowym aspektem badań w zakresie żywności, rolnictwa i biotechnologii i będzie silnie wspierana w obrębie całej dziedziny. Wspierane będą badania o szczególnym znaczeniu dla krajów rozwijających się, biorąc pod uwagę Milenijne Cele Rozwoju oraz działania będące już w trakcie realizacji. Szczególne działania zostaną podjęte w celu wspierania współpracy z priorytetowymi regionami i krajami partnerskimi, w szczególności zaangażowanymi w dwustronne regionalne dialogi oraz dwustronne umowy o współpracy naukowo-technicznej, jak również krajami sąsiadującymi oraz krajami o szybko rozwijającej się gospodarce i krajami rozwijającymi się.

Ponadto wielostronna współpraca będzie prowadzona w celu zajęcia się wyzwaniami wymagającymi wzmożonych wysiłków międzynarodowych, takimi jak rozmiar i złożoność biologii systemów roślin i mikroorganizmów, lub wyzwaniami o znaczeniu ogólnoświatowym oraz międzynarodowymi zobowiązaniami UE (bezpieczeństwo żywności i wody pitnej, rozprzestrzenianie się chorób zwierząt na świecie, sprawiedliwe wykorzystanie różnorodności biologicznej, odbudowa zasobów rybnych do maksymalnego zrównoważonego odłowu do roku 2015 oraz wpływ zmian klimatycznych lub wpływ na nie wywierany).

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania nad nowymi potrzebami mogą objąć na przykład opracowanie nowych koncepcji i technologii, takich jak w zakresie systemów zarządzania sytuacjami kryzysowymi oraz integralności łańcucha żywnościowego.

Elastyczny sposób reagowania na nieprzewidziane potrzeby polityczne uwzględni w szczególności odnośne polityki na rzecz tworzenia europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy.

3. Technologie teleinformatyczne

Cel

Podnoszenie konkurencyjności przemysłu europejskiego oraz opanowanie i ukształtowanie przyszłego rozwoju technologii teleinformatycznych (ICT) w Europie w celu zaspokojenia potrzeb społecznych i ekonomicznych. Działania te wzmocnią europejskie podstawy naukowe i technologiczne oraz zapewnią Europie światowe przewodnictwo w dziedzinie ICT, poprzez wykorzystywanie technologii ICT pobudzą innowacje, a także zapewnią sprawne przekształcenie postępów w dziedzinie ICT na korzyść obywateli, przedsiębiorstw, przemysłu oraz rządów Europy.

Wprowadzenie

Technologie teleinformatyczne (ICT) odgrywają jedyną w swoim rodzaju i sprawdzoną rolę we wspieraniu innowacji, pomysłowości i konkurencyjności we wszystkich sektorach przemysłu i usług. Są one niezmiernie ważne w sprostaniu najistotniejszym wyzwaniom społecznym oraz unowocześnianiu usług publicznych, jak również stanowią podstawę postępu we wszystkich dziedzinach naukowych i technologicznych. Europa musi zatem opanować i ukształtować przyszłe postępy w zakresie ICT oraz zapewnić, że usługi i produkty oparte na tych technologiach będą zaakceptowane i wykorzystywane w celu dostarczenia jak największych korzyści obywatelom i przedsiębiorstwom.

Są to cele polityki Unii w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego, jak podkreślono w inicjatywie i2010. Skupia się ona na stworzeniu w Europie konkurencyjnej i konwergencyjnej gospodarki informacyjnej, znacznym podniesieniu europejskich inwestycji na rzecz badań i innowacji w zakresie ICT oraz osiągnięciu bardzo wysokiego poziomu dostępu w społeczeństwie informacyjnym.

Nowe technologie ICT stworzą wiele nowych możliwości dla produktów i usług o wysokiej wartości dodanej, należących przeważnie do dziedzin, w których już obecnie Europa obejmuje przewodnictwo przemysłowe i technologiczne. Idealnym podejściem dla inwestycji w zakresie ICT jest partnerstwo na poziomie europejskim. Wysiłki tego rodzaju są potrzebne bardziej niż kiedykolwiek, aby dotrzymać kroku gwałtownie rosnącym kosztom badań w erze światowego współzawodnictwa oraz coraz bardziej złożonych i wzajemnie uzależnionych technologii.

Temat dotyczący ICT za priorytetowe uznaje badania strategiczne w zakresie najważniejszych filarów technologii, zapewnia pełną integrację technologii oraz wiedzę i środki w celu opracowania wielu innowacyjnych zastosowań technologii ICT. Działania będą dźwignią postępu przemysłowego i technologicznego w sektorze ICT oraz polepszą konkurencyjność ważnych sektorów intensywnie wykorzystujących technologie ICT, zarówno poprzez oparte na tych technologiach innowacyjne produkty i usługi o wysokiej wartości dodanej, jak i poprzez poprawę procesów organizacyjnych w przedsiębiorstwach i administracjach. W ramach tematu wsparcie zostanie udzielone również innym politykom Unii Europejskiej poprzez mobilizację technologii ICT w celu sprostania potrzebom publicznym i społecznym.

Działania obejmą współpracę oraz tworzenie sieci współpracy, wspieranie Wspólnych Inicjatyw Technologicznych, łącznie z wybranymi aspektami badań w dziedzinie technologii w zakresie nanoelektroniki oraz systemów wbudowanych, oraz inicjatywach koordynacyjnych krajowych programów, w tym w dziedzinie „życie wspierane przez otoczenie”. Priorytetami działań będą tematy opierające się, między innymi, na pracach Europejskich Platform Technologicznych. Dążyć się będzie do rozwoju synergii tematycznych ze spokrewnionymi działaniami w innych programach szczegółowych.

Istotną rolę w działaniach odgrywa czynny udział małych i średnich przedsiębiorstw oraz innych małych podmiotów, zważywszy na ich znaczenie w propagowaniu innowacji. Odgrywają one zasadniczą rolę w opracowaniu i pielęgnowaniu nowych wizji w zakresie technologii ICT oraz ich zastosowań i przekształcania ich w aktywa przedsiębiorstwa.

Działania

- Filary technologii ICT :

- Nanoelektronika, fotonika i zintegrowane mikro/nanosystemy: technologie w zakresie procesów, narzędzi i projektowania mające na celu poprawę rozmiaru, gęstości rozmieszczenia, efektywności, wydajności energetycznej, wytwarzania i opłacalności składników, rozwiązań typu „System-on-Chip” i „System-in-Package” oraz systemów zintegrowanych; podstawowe materiały fotoniczne służące wielu zastosowaniom; wysoce wydajne/skoncentrowane systemy przechowywania danych; rozwiązania monitorowe o dużej powierzchni/wysoce zintegrowane; narzędzia odbioru, uruchamiania, wizji i prezentacji informacji; wydajne systemy zasilania, alternatywne źródła/przechowywanie energii; heterogeniczna integracja technologii/systemów; wielofunkcyjne zintegrowane systemy micro-nano-bio-info; makroelektronika; integracja do różnych materiałów/przedmiotów; łączenie z organizmami żywymi; samoorganizowanie się molekuł lub atomów w stabilne struktury.

- Wszechobecne sieci komunikacyjne o nieograniczonych możliwościach: opłacalne ruchome i szerokopasmowe technologie i systemy sieciowe obejmujące sieci naziemne i satelitarne; zbieżność różnych stacjonarnych, ruchomych, bezprzewodowych i nadawczych sieci pomiędzy osobistym otoczeniem a strefą regionalną i globalną; interoperacyjność przewodowych i bezprzewodowych usług i zastosowań komunikacyjnych, zarządzanie sieciowymi zasobami, rekonfiguracja usług; złożone łączenie doraźnych inteligentnych narzędzi, czujników i mikroczipów multimedialnych.

- Systemy wbudowane, obliczanie i kontrola: sprawniejsze, bezpieczne, rozproszone, niezawodne i skuteczne systemy informatyczne sprzętu/oprogramowania będące w stanie postrzegać, kontrolować i dostosowywać się do środowiska przy jednoczesnym zoptymalizowaniu wykorzystywania zasobów; metody i narzędzia służące modelowaniu, projektowaniu i konstrukcji systemu w celu opanowania złożoności; otwarte, dające się składać struktury oraz samopodobne platformy, niezmienne względem skali; środki programowo-sprzętowe i rozproszone systemy operacyjne mające na celu zapewnienie prawdziwie swobodnego, inteligentnego i gotowego do współpracy otoczenia dla odbioru, uruchamiania, obliczania, komunikacji, przechowywania i dostarczania usług; struktury obliczeniowe obejmujące heterogeniczne, łączne składniki zdolne do rekonfiguracji, łącznie ze wspieraniem w zakresie kompilacji, programowania, i wspierania podczas funkcjonowania; kontrola obszernych, rozproszonych i niepewnych systemów.

- Oprogramowanie, siatki obliczeniowe, bezpieczeństwo i niezawodność: technologie, narzędzia i metody na rzecz dynamicznego i niezawodnego oprogramowania, struktur i systemów programowo-sprzętowych stanowiących podstawę dla usług wykorzystujących wiedzę, łącznie z ich funkcjami użytkowymi; interoperacyjne infrastruktury niezmienne względem skali i ukierunkowane na usługi, wirtualizacja zasobów w formie siatki obliczeniowej, sieciocentryczne systemy operacyjne; otwarte platformy i wspólne podejścia na rzecz rozwoju oprogramowania, usług i systemów; narzędzia kompozycyjne; opanowanie nowych zachowań złożonych systemów; poprawa niezawodności i odporności obszernych, rozproszonych i sporadycznie łączonych systemów i usług; bezpieczne i niezawodne systemy i usługi, w tym kontrola dostępu uwzględniająca kwestie prywatności i potwierdzania autentyczności, dynamiczne polityki w zakresie bezpieczeństwa i zaufania, niezawodność oraz metamodele na rzecz zaufania.

- Wiedza, systemy poznawcze i nauczania: metody i techniki na rzecz zdobywania i interpretowania, reprezentowania i nadawania indywidualnego charakteru, nawigowania i wyszukiwania, dzielenia się i dostarczania wiedzy, przy uznaniu semantycznych związków w treści wykorzystywanych przez ludzi i maszyny; sztuczne systemy postrzegające, interpretujące i oceniające informacje oraz będące w stanie współpracować, działać samodzielnie i uczyć się; teorie i eksperymenty wykraczające poza przyrostowe postępy, wyciągające korzyści ze zrozumienia naturalnego postrzegania, w szczególności procesów uczenia się i zapamiętywania, również na rzecz nowoczesnych systemów uczenia się przez ludzi.

- Symulacja, wizualizacja, interakcja i rzeczywistość mieszana: narzędzia służące modelowaniu, symulacji, wizualizacji, interakcji, oraz wirtualnej, zwiększonej rzeczywistości mieszanej oraz ich integracji do pełnych otoczeń; narzędzia na rzecz innowacyjnego projektowania i kreatywności w odniesieniu do produktów, usług i cyfrowych mediów audiowizualnych; bardziej naturalne, intuicyjne i łatwe do wykorzystania interfejsy i nowe sposoby komunikowania się z technologią, maszynami, urządzeniami i innymi przedmiotami; wielojęzyczne i automatyczne systemy tłumaczenia maszynowego.

Nowe perspektywy dla technologii ICT wykorzystujące inne dyscypliny naukowe i technologiczne (fizyka, materiałoznawstwo, biotechnologie, nauki o życiu, nauki poznawcze i społeczne, itp.) pojawiają się w obrębie całego tematu dotyczącego technologii ICT. Niosą one ze sobą przełomowe odkrycia, które przyczyniają się do innowacji w zakresie ICT oraz powstania całkowicie nowych sektorów przemysłu i usług. Obejmują one miniaturyzację urządzeń wykorzystywanych przez technologie ICT do rozmiarów odpowiednich dla interakcji z organizmami żywymi (takich jak nowoczesne składniki i systemy obliczeniowe ICT oparte na syntetycznych strukturach biomolekularnych), nowe nauki w zakresie obliczania i łączności inspirowane światem żywym, w pełni ekologiczne narzędzia ICT inspirowane naturalnymi systemami, jak również modelowanie i symulację świata żywego (takie jak symulacja fizjologii człowieka na kilku poziomach biologicznych).

- Integracja technologii :

- Osobiste otoczenie: integracja multimodalnych interfejsów, techniki wykrywania i mikrosystemy, osobiste urządzenia służące łączności i obliczaniu, systemy ICT wbudowane w wyposażenie osobiste, systemy noszone na ciele i implanty oraz ich połączenie z usługami i zasobami, przy jednoczesnym kładzeniu nacisku na integrację wszystkich aspektów obecności i tożsamości osoby.

- Otoczenie domowe: komunikacja, monitorowanie, kontrola i pomoc obejmująca przestrzeń mieszkalną, budynki i przestrzeń publiczną; swobodna interoperacyjność i wykorzystywanie wszystkich urządzeń przy uwzględnieniu rentowności, przystępności i możliwości wykorzystania; nowe usługi i nowe sposoby interaktywnych treści i usług cyfrowych; dostęp do informacji i zarządzania wiedzą.

- Systemy robotyczne: elastyczne i niezawodne systemy robotyczne działające w otoczeniach ludzkich i pozbawionych struktury oraz współpracujące z ludźmi; połączone siecią i wzajemnie współpracujące roboty; zminiaturyzowane roboty; projektowanie modułowe i modelowanie połączonych systemów robotycznych.

- Inteligentne infrastruktury: narzędzie ICT sprawiające, że infrastruktury krytyczne stają się bardziej sprawne i przyjazne dla użytkownika, łatwiejsze do przystosowania i utrzymania, bardziej wytrzymałe w użyciu i w większym stopniu odporne na awarie; narzędzia służące integracji danych; technologie ICT na rzecz oceny ryzyka systemu, wczesnego ostrzegania i zautomatyzowanego alarmowania.

- Badania nad zastosowaniami:

- Technologie ICT na rzecz wyzwań społecznych: Zapewnienie, że wszyscy obywatele Europy czerpią jak największe korzyści z produktów i usług ICT, poprawa włączenia społecznego, swobodnego dostępu oraz współdziałania usług będących w interesie publicznym oraz wzmocnienie innowacyjnej roli usług sektora publicznego poprzez poprawę ich sprawności i skuteczności.

- w zakresie zdrowia : osobiste, nierzucające się w oczy systemy umożliwiające obywatelom utrzymanie dobrego samopoczucia, takie jak urządzenia noszone na ciele lub dające się wszczepić, służące monitorowaniu oraz autonomiczne systemy wspierające utrzymanie dobrego stanu zdrowia; nowe techniki, takie jak obrazowanie molekularne służące lepszemu zapobieganiu i zindywidualizowanym metodom leczenia; odkrycia i zastosowanie wiedzy dotyczącej zdrowia w praktyce klinicznej; modelowanie i symulacja funkcjonowania organów; urządzenia mikro- i nanorobotyczne służące jak najmniej inwazyjnym zastosowaniom operacyjnym lub terapeutycznym.

- w zakresie administracji: wykorzystywanie technologii ICT w interdyscyplinarnym podejściu w zakresie administracji publicznych połączone ze zmianami organizacyjnymi i nowymi umiejętnościami w celu dostarczenia innowacyjnych, ukierunkowanych na obywatela usług dla wszystkich; nowoczesne rozwiązania oparte na technologiach ICT służące poprawie procesów w zakresie demokracji i uczestnictwa w niej, poprawie skuteczności i jakości usług sektora publicznego, wzajemnemu oddziaływaniu w obrębie i pomiędzy administracjami i rządami oraz wspieraniu procesów legislacyjnych i towarzyszących tworzeniu polityk na wszystkich płaszczyznach demokracji.

- w zakresie integracji społecznej: wzmocnienie pozycji jednostki i społeczności oraz zwiększenie równego udziału wszystkich obywateli w społeczeństwie informacyjnym, przy jednoczesnym zapobieganiu tworzeniu się przepaści cyfrowej wynikającej z niepełnosprawności, posiadania niewielkich umiejętności, ubóstwa, izolacji geograficznej, kultury, płci lub wieku, między innymi poprzez pomoc dla technologii wspierającej, propagowanie samodzielnego życia, poprawę e- umiejętności oraz opracowanie produktów i usług nadających się do powszechnego użytku.

- w zakresie mobilności: zintegrowane systemy oparte na technologiach ICT w zakresie bezpieczeństwa pojazdów, których podstawą są otwarte, bezpieczne i niezawodne struktury i interfejsy; interoperacyjne, współdziałające systemy transportowe na rzecz sprawnego i bezpiecznego transportu, oparte na łączności pomiędzy pojazdami i infrastrukturą transportową oraz łączące precyzyjne i wytrzymałe technologie w zakresie wyznaczania położenia; dostosowane do indywidualnych potrzeb, rozpoznające lokalizację użytkownika multimodalne usługi info-mobilności, w tym inteligentne rozwiązania usług w zakresie turystyki.

- na rzecz wspierania środowiska i zrównoważonego rozwoju : zarządzanie ryzykiem i w sytuacjach kryzysowych; inteligentne sieci wykrywania służące poprawie przewidywania zagrożenia, zarządzanie zasobami naturalnymi, w tym systemy na rzecz redukcji zanieczyszczeń; podnoszenie wydajności energetycznej; zarządzanie reakcjami człowieka na zaburzenia środowiskowe oraz utrzymywanie różnorodności biologicznej; systemy alarmowania oraz wystarczająco wczesna i niezawodna łączność w zakresie bezpieczeństwa publicznego; technologie i systemy wspierania na rzecz działania w trudnych, niebezpiecznych lub ryzykownych warunkach; skuteczne ekologicznie i zrównoważone wytwarzanie technologii ICT: udoskonalone zarządzanie danymi i informacjami na rzecz monitorowania i oceny ryzyka w zakresie środowiska, przyczyniające się do systemów INSPIRE; GMES i GEOSS.

- Technologie ICT na rzecz treści, kreatywności i indywidualnego rozwoju:

- nowe rodzaje interaktywnej, nieliniowej i samodopasowującej się treści; kreatywność i wzbogacone doznania użytkownika; przerabianie i dostarczanie treści obejmujących różne media; łączenie w pełni cyfrowej produkcji i zarządzania treścią z nowymi technologiami semantycznymi; wykorzystanie ukierunkowane na użytkownika, dostęp do treści oraz jej tworzenie.

- systemy, narzędzia i usługi w zakresie uczenia się wspomagane technologią, przystosowane do różnych użytkowników w różnych kontekstach; kwestie leżące u podstaw procesu ludzkiego uczenia się, następującego za pośrednictwem technologii ICT; rozwijanie zdolności człowieka sprzyjających czynnemu uczeniu się.

- inteligentne usługi zapewniające dostęp do dziedzictwa kulturowego w postaci cyfrowej; narzędzia służące społecznościom do tworzenia nowej pamięci kulturowej opierającej się na żywym dziedzictwie; metody i narzędzia służące zachowaniu treści cyfrowej; zapewnianie wykorzystywania obiektów cyfrowych przez przyszłych użytkowników, przy jednoczesnym zachowaniu autentyczności i integralności ich pierwotnego stanu i kontekstu, w którym były używane.

- Technologie ICT wspierające przedsiębiorstwa i przemysł:

- dynamiczne, ukierunkowane na sieci systemy działalności gospodarczej służące tworzeniu i dostarczaniu produktów i usług; zdecentralizowana kontrola i zarządzanie inteligentnymi elementami; cyfrowe ekosystemy działalności gospodarczej, w szczególności rozwiązania w zakresie oprogramowania dające się dostosować do potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw; usługi wspierające rozproszone przestrzenie robocze ; zwiększona obecność grupy, zarządzanie grupą i wzajemne wspieranie.

- produkcja przemysłowa: inteligentne sieci kontroli służące wysoce precyzyjnej produkcji oraz niskiemu zużyciu zasobów; bezprzewodowa automatyzacja i logistyka służące szybkiej zmianie układu instalacji urządzeń; zintegrowane otoczenia służące modelowaniu, symulacji, prezentacji i produkcji wirtualnej; technologie produkcyjne na rzecz zminiaturyzowanych systemów ICT oraz systemów połączonych z różnorodnymi materiałami i przedmiotami.

- Technologie ICT na rzecz zwiększenia zaufania :

- narzędzia wspierające zaufanie do technologii i zastosowań ICT; wielokrotne i wzajemnie połączone systemy zarządzania tożsamością; techniki potwierdzania autentyczności i autoryzacji; systemy na rzecz potrzeb ochrony prywatności wynikających z nowych postępów technologicznych; zarządzanie prawami i aktywami; narzędzia służące ochronie przed zagrożeniami sieciowymi.

Współpraca międzynarodowa

W ramach tematu ICT wspierana będzie międzynarodowa współpraca służąca podejmowaniu kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania mając na celu znalezienie interoperacyjnych rozwiązań z partnerami strategicznymi, które przyniosą znaczne obopólne korzyści, oraz przyczynianiu się do upowszechniania społeczeństwa informacyjnego w krajach o szybko rozwijającej się gospodarce oraz krajach rozwijających się. Szczególne działania zostaną określone w odniesieniu do krajów lub regionów, z którymi Europa powinna zacieśnić współpracę, przy czym nacisk zostanie położony zwłaszcza na współpracę z krajami o szybko rozwijającej się gospodarce, krajami rozwijającymi się oraz krajami sąsiednimi.

Wspólnie z tematem 1 pt. „Zdrowie” zostanie wniesiony wkład do Programu międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań naukowych w zakresie biologii molekularnej i neurobiologii (Human Frontier Science Programme, HFSP) w celu propagowania badań interdyscyplinarnych oraz nowych inicjatyw współpracy pomiędzy naukowcami reprezentującymi różne dziedziny oraz umożliwienia Państwom Członkowskim nienależącym do grupy G8 wyciągnięcia pełnych korzyści z programu.

Działania w ramach niniejszego tematu wspierają program inteligentnych systemów produkcji (Intelligent Manufacturing Systems, IMS), który przyczynia się do współpracy w zakresie badań naukowych i rozwoju technologicznego pomiędzy regionami objętymi programem[31].

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Działania obejmujące przyszłe i nowe technologie będą sprzyjać interdyscyplinarnej doskonałości badań w nowych dziedzinach badawczych związanych z technologiami ICT. Nacisk zostanie położony na: badanie nowych granic w zakresie miniaturyzacji i obliczania, w tym na przykład wykorzystanie efektów kwantowych; wykorzystanie złożoności połączonych systemów obliczania i łączności; badanie nowych konceptów i eksperymenty z udziałem inteligentnych systemów na rzecz produktów i usług dostosowanych do indywidualnych potrzeb.

Badania mające na celu lepsze zrozumienie trendów i wpływu technologii ICT na społeczeństwo oraz gospodarkę mogą obejmować na przykład: wpływ technologii ICT na produktywność, zatrudnienie, umiejętności i płace; technologie ICT jako siłę napędową innowacji w zakresie usług publicznych i przedsiębiorstw; przeszkody na drodze szerszej i szybszej innowacji i wykorzystywania technologii ICT; nowe modele działalności gospodarczej i nowe sposoby wykorzystywania; możliwości wykorzystania, przydatność i możność zaakceptowania rozwiązań opartych na technologiach ICT; kwestie prywatności, bezpieczeństwa i zaufania w zakresie infrastruktur ICT; kwestie etyczne postępów w zakresie ICT; powiązania z ramami prawnymi, regulacyjnymi i politycznymi związanymi z technologiami ICT; analizę wsparcia i wpływu technologii ICT na polityki UE.

4. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

Cel

Podnoszenie konkurencyjności przemysłu europejskiego oraz zapewnianie jego przekształcenia z przemysłu wykorzystującego zasoby na przemysł wykorzystujący wiedzę, poprzez przełomowe odkrycia na rzecz nowych zastosowań z pogranicza różnych technologii i dyscyplin.

Podejście

Aby wzmocnić konkurencyjność, przemysł europejski potrzebuje radykalnych innowacji. Musi on skupić swój potencjał na produktach i technologiach o dużej wartości dodanej, tak aby sprostać wymaganiom użytkowników, jak również oczekiwaniom, związanym ze środowiskiem, zdrowiem i innym oczekiwaniom ze strony społeczeństwa. Badania odgrywają kluczową rolę w sprostaniu tym ambitnym wyzwaniom.

Głównym elementem tego tematu jest skuteczne połączenie nanotechnologii, materiałoznawstwa oraz nowych metod produkcyjnych w celu osiągnięcia i zmaksymalizowania wpływów przemysłowego przetwarzania przy jednoczesnym wspieraniu zrównoważonej produkcji i konsumpcji. Temat obejmie wszystkie działania przemysłowe funkcjonujące w synergii z innymi tematami. Wsparcie zostanie udzielone zastosowaniom we wszystkich sektorach i dziedzinach i obejmie ono materiałoznawstwo, produkcję o wysokiej wydajności i technologie procesowe, nanobiotechnologię i nanoelektronikę.

W średniookresowej perspektywie uwagę skupi się na połączeniu wiedzy i umiejętności pochodzących z różnych dziedzin wykorzystując synergie naukowe i technologiczne ukierunkowane na zastosowania. W długookresowej perspektywie niniejszy temat ma na celu wykorzystać znaczący potencjał nanonauk i nanotechnologii dla utworzenia rzeczywistego przemysłu i gospodarki opartych na wiedzy. W obu przypadkach należy bezwzględnie zapewnić asymilację wytworzonej wiedzy poprzez skuteczne upowszechnianie i wykorzystanie wyników.

Istotny wkład w potrzeby przemysłu oraz dopełnienia w postaci inicjatyw i projektów wspieranych finansowo zostaną zapewnione w szczególności przez Europejskie Platformy Technologiczne (np. w potencjalnych dziedzinach zrównoważonej chemii, nowego rodzaju produkcji przemysłowej, bezpieczeństwa przemysłowego, nanomedycyny, sektorze stali, sektorze opartym na leśnictwie, itp.) oraz przez wspieranie Wspólnych Inicjatyw Technologicznych.

Niniejszy temat ma szczególne znaczenie dla MśP, ze względu na ich potrzeby i rolę, jaką odgrywają w udoskonalaniu i wykorzystywaniu technologii. Obszary o szczególnym znaczeniu obejmują: nanoinstrumenty, nanonarzędzia i nanourządzenia (z powodu nagromadzenia w tym sektorze MśP o dużym potencjale wzrostu i zaawansowanej technologii); techniczne tekstylia (typowe dla tradycyjnych sektorów przechodzących gwałtowny proces transformacyjny będący udziałem wielu MŚP); systemy kosmiczne; sektory przemysłu mechanicznego (np. w zakresie urządzeń do maszyn, w którym europejskie MŚP objęły przewodnictwo na świecie), jak również inne sektory obejmujące liczne MŚP, które wyciągną korzyści z wprowadzenia nowych modeli w zakresie działalności gospodarczej, materiałów i produktów.

Działania szczególne mające na celu koordynację programów i wspólnych inicjatyw prowadzonych na poziomie krajowym i regionalnym będą realizowane poprzez programy ERA-NET oraz ERA-NET+, tak aby wspierać zbieżność programów badawczych oraz wzmacniać masę krytyczną i synergie w obrębie Europejskich Platform Technologicznych. Badania przemysłowe również skorzystają z koordynacji działań w dziedzinach takich jak metrologia, toksykologia, normy i nazewnictwo.

Działania

- Nanonauki i nanotechnologie

Działania mają na celu stworzenie materiałów i systemów, których właściwości i zachowanie można wcześniej określić, opartych na doskonalszej wiedzy i doświadczeniach dotyczących materiałów w skali nanometrycznej. Doprowadzi to do powstania nowej generacji konkurencyjnych produktów i usług o wysokiej wartości dodanej i lepszych parametrach w zakresie wielu zastosowań, przy jednoczesnej redukcji potencjalnego negatywnego wpływu na środowisko i zdrowie. Wspierana będzie interdyscyplinarność, łącząca podejścia teoretyczne i eksperymentalne.

Badania skupią się na nowych zdobyczach wiedzy w zakresie wzajemnego oddziaływania pomiędzy atomami, cząsteczkami i ich zbiorami oraz elementami naturalnymi i sztucznymi. Badania obejmą również stosowne instrumenty, narzędzia, linie pilotażowe i działania demonstracyjne potrzebne do nowatorskich podejść w zakresie produkcji opartej na nanotechnologii w najbardziej obiecujących sektorach przemysłu.

Działania skupią się ponadto na podobnych wyzwaniach i kontekście społecznym oraz kwestii akceptacji nanotechnologii. Obejmą one badania w zakresie wszystkich aspektów oceny ryzyka (np. nanotoksykologia i nanoekotoksykologia), jak również bezpieczeństwa, nazewnictwa, metrologii oraz norm, które stają się coraz istotniejsze w torowaniu drogi zastosowaniom przemysłowym. Działania szczególne zostaną zapoczątkowane również w celu ustanowienia wyspecjalizowanych ośrodków wiedzy i kompetencji, przy czym będą one także punktem centralnym we wdrażaniu zintegrowanego i odpowiedzialnego podejścia Komisji do nanotechnologii, określonego w odnośnym Planie działań[32].

- Materiały

Nowe udoskonalone materiały o treści bogatszej w informacje, nowe zastosowania oraz większa efektywność stają się coraz bardziej znaczące dla konkurencyjności przemysłu i zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z nowymi modelami przemysłu produkcyjnego, to właśnie materiały, a nie sposób produkcji są pierwszym krokiem na drodze do podnoszenia wartości produktów oraz ich efektywności.

Badania skoncentrują się na opracowaniu nowych materiałów opartych na wiedzy o właściwościach odpowiadających ich zastosowaniu. Wymagana jest przy tym odpowiednia kontrola wewnętrznych właściwości, przetwarzania i produkcji oraz uwzględnienie potencjalnego wpływu na zdrowie oraz środowisko w czasie całego cyklu życia materiału. Nacisk zostanie położony na nowe udoskonalone materiały otrzymane przy wykorzystaniu potencjału nanotechnologii i biotechnologii i/lub „uczenie się od natury”, w szczególności nanomateriały o wyższych parametrach technologicznych, biomateriały i materiały hybrydowe.

Wspierane będzie multidyscyplinarne podejście, obejmujące chemię, fizykę oraz w coraz większym zakresie nauki biologiczne. Charakterystyka materiałów, projektowanie i symulacja są równie ważne dla lepszego zrozumienia zjawisk związanych z materiałami, w szczególności związku pomiędzy strukturą i właściwościami w różnych skalach, polepszenia oceny i niezawodności materiałów oraz rozszerzenia koncepcji materiałów wirtualnych w zakresie projektowania materiałów. Wspierana będzie integracja poziomu nano, poziomu molekularnego i poziomu makro w technologie chemiczne i materiałowe w celu opracowania nowych koncepcji i procesów, takich jak kataliza oraz intensyfikacja i optymalizacja procesów.

- Nowe technologie produkcyjne

W celu przekształcenia przemysłu UE z przemysłu wykorzystującego zasoby na przemysł wykorzystujący wiedzę wymagane jest nowe podejście do produkcji przemysłowej i będzie ono zależeć od przyjęcia całkowicie nowego traktowania kwestii ciągłego nabywania, zastosowania, ochrony i finansowania nowej wiedzy oraz jej wykorzystania, w tym modeli zrównoważonej produkcji i konsumpcji. Oznacza to stworzenie właściwych warunków dla ciągłej innowacji (w zakresie działalności przemysłowej oraz systemów produkcyjnych, w tym struktury, urządzeń i usług) oraz dla rozwoju ogólnych „aktyw” produkcyjnych (technologie, organizacja i zakłady produkcyjne) przy jednoczesnym spełnieniu wymogów dotyczących środowiska i bezpieczeństwa.

Badania skoncentrują się na kilku aspektach obejmujących: opracowanie i zatwierdzanie nowych modeli i strategii przemysłowych obejmujących wszystkie aspekty cyklu życia produktu i procesu; dające się dostosować systemy produkcyjne, będące w stanie przezwyciężyć istniejące ograniczenia w zakresie procesów i pozwalające na nowe metody produkcji i przetwarzania; produkcja połączona siecią mająca na celu opracowanie nowych narzędzi i metod dla wspólnych operacji o wysokiej wartości dodanej w skali światowej; narzędzia służące szybkiemu transferowi i integracji nowych technologii do projektowania i zarządzania procesami produkcyjnymi; wykorzystanie konwergencji w zakresie nano-, bio- i infotechnologii oraz technologii poznawczych w celu opracowania nowych produktów i koncepcji inżynieryjnych oraz potencjalnych nowych sektorów przemysłu.

- Integracja technologii na rzecz zastosowań przemysłowych

Integracja wiedzy i technologii w powyższych trzech dziedzinach badań jest istotna w celu przyspieszenia przekształcenia przemysłu i gospodarki europejskiej przy jednoczesnym zastosowaniu bezpiecznego, społecznie odpowiedzialnego i zrównoważonego podejścia.

Badania skupią się na nowych zastosowaniach i nowatorskich rozwiązaniach będących odpowiedzią na główne wyzwania, jak również potrzeby w zakresie badań i rozwoju technologicznego określone przez poszczególne Europejskie Platformy Technologiczne. Integracja nowej wiedzy i nowych nanotechnologii, technologii materiałów i technologii produkcyjnych będzie wspierana w zastosowaniach sektorowych i międzysektorowych, takich jak: zdrowie, budownictwo, przemysł kosmiczny, transport, energia, chemia, środowisko, przemysł włókienniczy i odzieżowy, przemysł celulozowy i papierniczy, technologia budowy maszyn oraz w ogólnej kwestii bezpieczeństwa przemysłowego.

Współpraca międzynarodowa

Coraz bardziej międzynarodowy wymiar badań przemysłowych wymaga właściwie skoordynowanego podejścia w zakresie współpracy z państwami trzecimi. Współpraca międzynarodowa będzie zatem istotna w obrębie całego tematu.

Działania szczególne mogą obejmować: działania prowadzone wspólnie z krajami rozwiniętymi oraz państwami – sygnatariuszami umów o współpracy naukowo-technicznej w dziedzinach objętych tematem; szczególne inicjatywy z krajami o szybko rozwijającej się gospodarce i krajami rozwijającymi się w celu zapewnienia im dostępu do wiedzy; dialog ze znaczącymi krajami na temat „kodeksu postępowania” służącego odpowiedzialnemu i bezpiecznemu rozwojowi nanotechnologii; program Inteligentne Systemy Produkcji (Intelligent Manufacturing Systems, IMS), pozwalający na współpracę w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego pomiędzy regionami objętymi programem.[33] Propagowane będzie podejmowanie inicjatyw służących koordynacji i wymianie danych badawczych (takich jak w zakresie kwestii dotyczących środowiska i bezpieczeństwa dla zdrowia w odniesieniu do nanotechnologii), torujące drogę wspólnemu zrozumieniu potrzeb regulacyjnych przez decydentów politycznych na całym świecie.

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania w zakresie nowych potrzeb będą prowadzone szczególnie w celu opracowania i połączenia europejskich możliwości w poszczególnych nowych i interdyscyplinarnych dziedzinach o dużym potencjale na przyszłość. Nieprzewidziane potrzeby polityczne będą rozpatrywane w sposób elastyczny. Mogą one być na przykład związane ze standaryzacją, mającego na celu bezpieczne wspieranie przekształcania na przemysł oparty na wiedzy lub, z potencjalnym wpływem nanotechnologii na środowisko i zdrowie.

5. Energia

Cel

Przekształcenie obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system oparty na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej, w odpowiedzi na pilne wyzwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych, przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego.

Podejście

Obecne prognozy wskazują, że większość najważniejszych wskaźników energetycznych (np. zużycie energii, zależność od paliw kopalnych i importu energii, emisje CO2, ceny energii) zmierza w złym kierunku, zarówno w UE, jak i przede wszystkim na świecie. Badania w zakresie energii ułatwią odwrócenie tych tendencji, przywracając równowagę pomiędzy wzrostem wydajności, przystępnością, dopuszczalnością i bezpieczeństwem istniejących technologii i źródeł energii, przy jednoczesnej długoterminowej zmianie sposobu produkcji i konsumpcji energii w Europie. Badania w zakresie energii przyczynią się zatem bezpośrednio do powodzenia polityki UE oraz, w szczególności, do osiągnięcia obecnych i przyszłych celów UE w zakresie energii i redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Przy zastosowaniu podejścia opartego na wielu technologiach, zgodnie z wnioskami Zielonej Księgi „W kierunku europejskiej strategii na rzecz zabezpieczenia dostaw energii”[34] badania skupią się na opracowaniu opłacalnych technologii na rzecz bardziej zrównoważonej gospodarki energetycznej dla Europy (i świata) i pozwolą przemysłowi europejskiemu skutecznie konkurować na arenie światowej. Działania będą dotyczyć wszystkich ram czasowych i obejmą cały zakres środków, począwszy od badań podstawowych i stosowanych oraz rozwoju technologicznego, a skończywszy na demonstracji technologicznej na dużą skalę (projekty „lighthouse”), w oparciu o badania przekrojowe i społeczno-gospodarcze służące potwierdzeniu wyników badań oraz zapewnieniu racjonalnych podstaw dla podejmowania decyzji politycznych oraz rozwoju ram rynku. Tam, gdzie to możliwe, przyjęte zostanie podejście zintegrowane, stymulujące potrzebne reakcje zwrotne oraz współpracę pomiędzy różnymi zainteresowanymi stronami. Wspierane będą działania zintegrowane obejmujące lub wykorzystujące synergie pomiędzy poszczególnymi obszarami badań.

Wzmocnienie konkurencyjności europejskiego sektora energetycznego w obliczu silnej konkurencji światowej jest ważnym celem niniejszego tematu i zapewni ono, że europejski przemysł będzie w stanie osiągnąć lub utrzymać wiodącą rolę w zakresie najważniejszych technologii energetycznych na świecie. W szczególności MśP stanowią siłę napędową sektora energetycznego, odgrywają zasadniczą rolę w łańcuchu energetycznym oraz będą istotne w propagowaniu innowacji. Ich liczny udział w badaniach i działaniach demonstracyjnych jest istotny i będzie czynnie wspierany.

Strategiczne programy badań i strategie wprowadzania technologii opracowane przez Europejskie Platformy Technologiczne są ważnym wkładem do priorytetów badawczych tematu. Platformy takie zostały ustanowione w dziedzinie wodoru i ogniw paliwowych oraz fotowoltaiki, a ich koncepcja jest rozszerzana na inne dziedziny, takie jak biopaliwa, bezemisyjne wytwarzanie energii oraz sieci energii elektrycznej przyszłości. Europejska Platforma Technologiczna w dziedzinie wodoru i ogniw paliwowych będzie stanowić podstawę Wspólnej Inicjatywy Technologicznej, natomiast podobne inicjatywy mogą zostać przewidziane w innych dziedzinach, takich jak bezemisyjne wytwarzanie energii i odnawialne źródła energii. Tam, gdzie stosowne, podejmowane będą działania służące wzmocnieniu koordynacji programów krajowych.

W celu wzmocnienia upowszechnienia i wykorzystywania wyników badań, we wszystkich obszarach będzie wspierane upowszechnianie wiedzy i transfer wyników, również do decydentów politycznych. W ten sposób uzupełnione zostaną działania podejmowane w ramach programu Inteligentna Energia dla Europy, stanowiącego część programu na rzecz konkurencyjności i innowacji, w celu wspierania innowacji i usuwania przeszkód natury innej niż technologiczna na drodze powszechnego zastosowania technologii energetycznych na rynku.

Działania

- Wodór i ogniwa paliwowe

Zintegrowana strategia badawcza i wprowadzania technologii opracowana przez Europejską Platformę Technologiczną w dziedzinie wodoru i ogniw paliwowych stanowi podstawę strategicznego, zintegrowanego programu na rzecz zastosowań w transporcie oraz zastosowań stacjonarnych i przenośnych mającego na celu zapewnienie solidnych podstaw technologicznych dla stworzenia konkurencyjnego europejskiego przemysłu w zakresie dostaw wodoru i ogniw paliwowych oraz odnośnego wyposażenia. Program obejmie: podstawowe i stosowane badania i rozwój technologiczny; projekty demonstracyjne na dużą skalę (projekty „lighthouse”) służące potwierdzeniu wyników badań oraz zapewniające reakcje zwrotne dla przyszłych badań; przekrojowe i społeczno-gospodarcze działania badawcze w celu wspierania stosownych strategii przejściowych oraz zapewniania racjonalnych podstaw dla podejmowania decyzji politycznych oraz rozwoju ram rynku. Stosowane badania przemysłowe oraz działania demonstracyjne i przekrojowe objęte programem będą w miarę możliwości realizowane w ramach Wspólnej Inicjatywy Technologicznej. Działanie to, zarządzane strategicznie i nastawione na osiągnięcie celu, będzie uzupełniane i ściśle koordynowane z innymi wysiłkami badawczymi realizowanymi w ramach współpracy na ich początkowych etapach, które mają na celu osiągnięcie znaczącego przełomu w zakresie materiałów, procesów i nowych technologii o kluczowym znaczeniu.

- Wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii

Opracowanie i demonstracja zintegrowanych technologii na rzecz wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł, dostosowane do różnych warunków w danym regionie w celu zapewnienia warunków sprzyjających znacznemu zwiększeniu udziału produkcji tego typu energii elektrycznej w UE. Badania powinny przyczynić się do wzrostu ogólnej wydajności przetwarzania, znaczącego zmniejszenia kosztów energii, poprawy niezawodności procesu oraz dalszej redukcji wpływu na środowisko. Nacisk zostanie położony na fotowoltaikę, energię wiatrową i biomasę (w tym część odpadów ulegającą biodegradacji). Badania służyć będą ponadto wykorzystaniu pełnego potencjału innych odnawialnych źródeł energii: geotermicznej, termicznej energii słonecznej, oceanicznej i pochodzącej z małych elektrowni wodnych.

- Wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii

Opracowanie i demonstracja ulepszonych technologii przetwarzania na rzecz zrównoważonej produkcji oraz łańcuchów dostaw stałych, płynnych i gazowych paliw otrzymywanych z biomasy (w tym części odpadów ulegających biodegradacji), w szczególności płynnych biopaliw wykorzystywanych w transporcie. Nacisk należy położyć na nowe rodzaje biopaliw, jak również nowe sposoby produkcji i dystrybucji istniejących biopaliw, łącznie ze zintegrowaną produkcją energii i innych produktów o wartości dodanej przez biorafinerie. Mając na celu zapewnienie korzyści w zakresie emisji dwutlenku węgla związanych z bezpośrednim dostarczaniem energii z jej źródła do użytkownika, badania skupią się na poprawie wydajności energetycznej, przy wzmocnieniu integracji technologii oraz wykorzystaniu surowców. Obejmą one kwestie takie jak logistyka surowców, badania przednormatywne i standaryzacja na rzecz bezpiecznego i niezawodnego wykorzystania w zastosowaniach transportowych i stacjonarnych. W celu wykorzystania potencjału wytwarzania wodoru przy wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii wspierane będą procesy oparte na biomasie, odnawialnej energii elektrycznej i energii słonecznej.

- Odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia

Opracowanie i demonstracja zbioru technologii w celu zwiększenia potencjału odnawialnych źródeł energii wykorzystywanych do ogrzewania i chłodzenia, przyczyniając się do zrównoważonej energii. Celem działań jest osiągnięcie znaczącego zmniejszenia kosztów, wzrost wydajności, dalsza redukcja wpływu na środowisko i zoptymalizowanie wykorzystania technologii w różnych warunkach danego regionu. Badania i działalność demonstracyjna powinny objąć nowe systemy i składniki na rzecz zastosowań przemysłowych (w tym odsalanie wody morskiej metodą termiczną) ciepłownictwo i chłodzenie i/lub dedykowane instalacje grzewcze/chłodnicze, łączenie budynków i magazynowanie energii.

- Technologie wychwytywania i sekwestracji CO 2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii

Paliwa kopalne w nieunikniony sposób będą w dalszym ciągu stanowić znaczącą część źródeł energii w najbliższych dziesięcioleciach. Aby opcja ta była w zgodzie ze środowiskiem naturalnym, w szczególności jeśli chodzi o zmiany klimatyczne, należy radykalnie zmniejszyć niekorzystny wpływ na środowisko wywierany przez paliwa kopalne, mając na celu wysoce wydajne, prawie bezemisyjne wytwarzanie energii. W celu zmniejszenia kosztów wychwytywania i sekwestracji CO2 do poniżej 20 EUR za tonę przy wskaźnikach wychwytywania wynoszących 90%, istotne jest opracowanie i demonstracja skutecznych i niezawodnych technologii wychwytywania i sekwestracji CO2, jak również udowodnienie stabilności, bezpieczeństwa i niezawodności tego procesu.

- Czyste technologie węgla

Elektrownie węglowe są w dalszym ciągu głównym producentem energii elektrycznej na świecie, jednakże posiadają one znaczny potencjał w zakresie zwiększenia wydajności i redukcji emisji, w szczególności w zakresie CO2. W celu utrzymania konkurencyjności i przyczynienia się do zarządzania emisjami CO2 wsparcie zostanie udzielone opracowaniu i demonstracji czystych technologii konwersji węgla, tak by w znaczny sposób poprawić wydajność i niezawodność elektrowni, zminimalizować emisje zanieczyszczeń oraz zredukować ogólne koszty w różnych warunkach funkcjonowania. Mając w przyszłości na względzie bezemisyjne wytwarzanie energii, działania te powinny przygotować grunt dla rozwoju technologii wychwytywania i sekwestracji CO2, uzupełniać je i być z nimi powiązane.

- Inteligentne sieci energetyczne

Aby ułatwić przejście do bardziej zrównoważonego systemu energetycznego potrzebne są szeroko zakrojone wysiłki w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego w celu podniesienia wydajności, elastyczności, bezpieczeństwa i niezawodności europejskich systemów i sieci energetycznych i gazowych. W przypadku sieci energetycznych cele, jakimi są przekształcenie obecnych sieci w prężnie działające, interaktywne (użytkownicy/operatorzy) sieci usług oraz usunięcie przeszkód na drodze szerokiego zastosowania i skutecznej integracji odnawialnych źródeł energii i rozproszonej produkcji (np. ogniwa paliwowe, mikroturbiny, silniki tłokowe), będą wymagać także opracowania i demonstracji kluczowych technologii (np. innowacyjne rozwiązania w dziedzinie ICT, technologie magazynowania odnawialnych źródeł energii, elektrotechnika i urządzenia HTS). W przypadku sieci gazowych celem jest zaprezentowanie bardziej inteligentnych i wydajnych procesów i systemów transportu oraz dystrybucji gazu, łącznie ze skuteczną integracją odnawialnych źródeł energii.

- Wydajność energetyczna i oszczędność energii

Znaczny potencjał w zakresie oszczędności energii i poprawy wydajności energetycznej[35] powinien zostać wykorzystany poprzez optymalizację, zatwierdzenie i demonstrację nowych koncepcji i technologii dla budynków, usług i przemysłu. Obejmuje to połączenie zrównoważonych strategii i technologii na rzecz zwiększonej wydajności energetycznej, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i poligenerację oraz integrację systemów zarządzania zapotrzebowaniem energetycznym na szeroką skalę w miastach i gminach. Takie działania na szeroką skalę mogą być wspierane poprzez innowacyjne badania R&D, których przedmiotem są szczególne składniki lub technologie, np. w zakresie poligeneracji lub ekobudownictwa. Najważniejszym celem jest optymalizacja lokalnych systemów energetycznych, znalezienie równowagi pomiędzy znaczną redukcją potrzeb energetycznych a najbardziej opłacalnym i zrównoważonym rozwiązaniem w zakresie dostaw, łącznie z wykorzystaniem nowych paliw w wyspecjalizowanych grupach pojazdów[36].

- Wiedza na rzecz polityki energetycznej

Opracowanie narzędzi, metod i modeli służących ocenie głównych kwestii gospodarczych i społecznych związanych z technologiami energetycznymi. Działania obejmą stworzenie baz danych i scenariuszy dla rozszerzonej UE oraz ocenę wpływu polityki w dziedzinie energii i pokrewnych polityk na ochronę dostaw, środowisko, społeczeństwo i konkurencyjność przemysłu energetycznego. Szczególnie istotny jest wpływ postępu technologicznego na polityki UE.

Współpraca międzynarodowa

Biorąc pod uwagę światowy wymiar wyzwań, zagrożeń i możliwości, znaczenie współpracy międzynarodowej jako elementu badań nad energią stale rośnie. Szczególne działania będą wspierać wielostronne inicjatywy współpracy ważne ze strategicznego punktu widzenia, takie jak Międzynarodowe Partnerstwo w zakresie Gospodarki Wodorowej (International Partnership for the Hydrogen Economy, IPHE), Forum Przywódcze na rzecz Sekwestracji Węgla (Carbon Sequestration Leadership Forum, CSLF) oraz Johannesburska Koalicja na rzecz Odnawialnych źródeł Energii (Johannesburg Renewable Energy Coalition, JREC). Jednocześnie wspierane będą inne szczególne działania, zajmujące się kwestiami takimi jak wpływ polityki w dziedzinie energii na środowisko, współzależność dostaw energii, transfer technologii i wzmacnianie zdolności.

Międzynarodowa współpraca naukowa w dziedzinie energii będzie wspierała również cel Inicjatywy Energetycznej UE (EUEI) na rzecz zwalczania ubóstwa oraz zrównoważonego rozwoju zapoczątkowanej na światowym Szczycie na temat Zrównoważonego Rozwoju (WSSD), jakim jest przyczynianie się do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju (MDG) poprzez zapewnienie niezawodnego dostępu do zrównoważonej energii dla biednych, leżącego w zasięgu ich możliwości finansowych.

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania nad nowymi potrzebami pomogą w określeniu i zbadaniu nowych możliwości naukowych i technologicznych w zakresie dostaw, konwersji, wykorzystania i zrównoważonego charakteru energii, często w połączeniu z innymi dziedzinami i dyscyplinami takimi jak biotechnologia oraz nowe materiały i procesy produkcyjne. Nieprzewidziane potrzeby polityczne wymagające podjęcia szybkiej reakcji obejmują na przykład opracowanie międzynarodowych działań w zakresie zmian klimatycznych oraz reagowanie na poważne przerwy i niestabilności w dostawie energii i jej cenach.

6. środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi)

Cel

Propagowanie zrównoważonego zarządzania środowiskiem naturalnym i człowieka oraz jego zasobami poprzez pogłębianie wiedzy na temat interakcji pomiędzy biosferą, ekosystemami i działalnością człowieka, jak również opracowanie nowych technologii, narzędzi i usług w celu zintegrowanego podejścia do ogólnoświatowych kwestii dotyczących środowiska. Nacisk zostanie położony na prognozy dotyczące zmian klimatycznych oraz zmian systemu ekologicznego, lądowego i morskiego, narzędzia i technologie służące monitorowaniu, zapobieganiu i łagodzeniu niekorzystnych wpływów i zagrożeń dla środowiska, łącznie z ryzykiem dla zdrowia, jak również ochronę zrównoważonego charakteru środowiska naturalnego oraz stworzonego przez człowieka.

Podejście

Ochrona środowiska jest istotna dla zapewnienia jakości życia obecnych i przyszłych pokoleń, jak również wzrostu gospodarczego. Ponieważ zasoby naturalne Ziemi i środowisko stworzone przez człowieka narażone są na obciążenia spowodowane wzrostem populacji świata, urbanizacją, stałą ekspansją sektorów rolnictwa, transportu i energii, jak również zmiennością klimatu oraz globalnym, regionalnym i lokalnym ociepleniem, Europa stoi przed wyzwaniem zapewnienia stałego i zrównoważonego wzrostu przy jednoczesnej redukcji negatywnych wpływów na środowisko. Współpracę obejmującą całą UE uzasadnia fakt, że jej państwa, regiony i miasta stoją w obliczu tych samych problemów dotyczących środowiska oraz istnieje potrzeba zgromadzenia masy krytycznej zważywszy na rozmiar, zakres i wysoki poziom złożoności badań nad środowiskiem. Współpraca taka również ułatwia wspólne planowanie, wykorzystywanie połączonych i interoperacyjnych baz danych oraz stworzenie wspólnych wskaźników, metodologii oceny oraz spójnych systemów obserwowania i przewidywania działających na szeroką skalę. Międzynarodowa współpraca jest ponadto potrzebna do uzupełnienia wiedzy i propagowania lepszego zarządzania na poziomie światowym.

Badania w ramach niniejszego tematu[37] przyczynią się do realizacji międzynarodowych zobowiązań UE i Państw Członkowskich, takich jak Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatycznych, Protokół z Kyoto i Protokół montrealski, inicjatywy wynikające z Protokołu z Kyoto, Konwencja ONZ o różnorodności biologicznej, Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia oraz światowy Szczyt na temat Zrównoważonego Rozwoju 2002, łącznie z Inicjatywą Wodną UE (jak również propagowanie zrównoważonej produkcji i konsumpcji). Przyczynią się one również do Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, Grupy ds. Obserwacji Ziemi (GEO) oraz uwzględnią Milenijną Ocenę Ekosystemu. Ponadto badania te wspierać będą potrzeby badawcze wynikające z obecnego i nowego prawodawstwa i polityk UE, procesu realizacji szóstego Programu Działań na rzecz Środowiska oraz związanych z nim tematycznych strategii i innych nowych strategii (np. strategia w zakresie rtęci), programów działań na rzecz technologii dla środowiska oraz środowiska i zdrowia.

Propagowanie innowacyjnych technologii dla środowiska przyczyni się do osiągnięcia zrównoważonego wykorzystania zasobów, łagodzenia i łatwiejszego przystosowania się do zmian klimatycznych oraz ochrony ekosystemów i środowiska stworzonego przez człowieka. Badania przyczynią się również do postępów technologicznych, które poprawią pozycję rynkową europejskich przedsiębiorstw, w szczególności MśP w dziedzinach takich jak technologie dla środowiska. Europejskie Platformy Technologiczne, takie jak dotyczące zaopatrzenia w wodę i kwestii sanitarnych, zrównoważonej chemii, budownictwa i leśnictwa potwierdzają potrzebę działań na poziomie UE. Realizacja stosownych części ich programów badawczych będzie wspierana poprzez działania przedstawione poniżej.

Koordynacja programów krajowych będzie wzmocniona poprzez rozszerzenie i pogłębienie zakresu istniejących systemów ERA-NET w badaniach dla środowiska, łącznie ze wspólną realizacją programów dotyczących badań Morza Bałtyckiego oraz nowych systemów ERA-NET.

Szczególna uwaga zostanie zwrócona na wzmocnienie upowszechniania wyników badań UE, także poprzez wykorzystanie synergii z uzupełniającymi mechanizmami finansowania na poziomie UE i Państw Członkowskich, oraz pobudzenie ich wykorzystania przez właściwych użytkowników końcowych, w szczególności decydentów politycznych.

Działania

- Zmiany klimatyczne, zanieczyszczenie środowiska i zagrożenia

- Niekorzystne oddziaływanie na środowisko i klimat

W celu obserwacji i analizy ewolucji systemu klimatycznego i ziemskiego oraz przewidywania ich przyszłego rozwoju należy prowadzić zintegrowane badania nad ich funkcjonowaniem. Badania te umożliwią opracowanie skutecznych środków adaptacyjnych i łagodzących zmiany klimatyczne oraz ich wpływ. Opracowane zostaną zaawansowane modele dotyczące zmian klimatycznych począwszy od skali światowej do podregionalnej, które zastosuje się w celu oceny zmian, potencjalnych wpływów i progów krytycznych. Zbadane zostaną zmiany w składzie atmosfery i obiegu wody oraz opracowane podejścia dotyczące zagrożeń przy uwzględnieniu zmian zachodzących w występowaniu susz, huraganów i powodzi. Zbadane zostaną również niekorzystne oddziaływania na jakość środowiska i klimat wynikające z zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby, jak również wzajemne oddziaływania pomiędzy atmosferą, stratosferyczną warstwą ozonową, powierzchnią ziemi, pokrywą lodową i oceanami. Uwaga zostanie poświęcona mechanizmom zwrotnym i gwałtownie następującym zmianom (np. cyrkulacja oceaniczna) oraz wpływom na różnorodność biologiczną i ekosystemy.

- Środowisko i zdrowie

W celu wspierania Planu Działań na rzecz środowiska i Zdrowia oraz w celu uwzględnienia kwestii zdrowia publicznego związanych z nowymi zagrożeniami dla środowiska należy prowadzić multidyscyplinarne badania nad wzajemnym oddziaływaniem czynników ryzyka dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego. Badania skupią się na zachodzących w różny sposób wielokrotnych narażeniach, rozpoznaniu źródeł zanieczyszczeń oraz nowych i powstających czynników stresogennych (np. powietrze wewnątrz i zewnątrz, pola elektromagnetyczne, hałas i narażenie na substancje toksyczne) oraz ich potencjalnym wpływie na zdrowie. Badania będą miały także na celu połączenie działań badawczych w zakresie biomonitorowania z aspektami naukowymi, metodologiami i narzędziami, tak aby opracować skoordynowane i spójne podejście. Obejmą one europejskie badania kohortowe, przy uwzględnieniu grup społecznych narażonych na największe ryzyko oraz metody i narzędzia służące lepszemu określaniu ryzyka, ocenie i porównaniu zagrożeń i wpływów na zdrowie. W ramach badań opracowane zostaną biomarkery i narzędzia modelujące, przy uwzględnieniu narażenia na kilka czynników jednocześnie, różnic w podatności na narażenia i niepewności. Badania dostarczą również metod i narzędzi wspierających podejmowanie decyzji (wskaźniki, analizy kosztów i korzyści oraz analizy wielokryteriowe, ocena wpływu na zdrowie, analiza obciążenia chorobą oraz analiza dotycząca zrównoważonego rozwoju) w zakresie analizy, kontroli i komunikacji ryzyka, jak również opracowywania i analizy polityki.

- Zagrożenia naturalne

Zarządzanie klęskami żywiołowymi wymaga podejścia uwzględniającego wiele zagrożeń. W celu oceny zagrożeń, podatności na nie oraz ryzyka istnieje potrzeba udoskonalonej wiedzy i metod oraz zintegrowanych ram. Należy ponadto opracować strategie w zakresie kartografii, zapobiegania i łagodzenia skutków, przy uwzględnieniu czynników ekonomicznych i społecznych. Zbadane zostaną katastrofy związane z klimatem (takie jak huragany, susze, pożary lasów, osuwiska i powodzie) oraz zagrożenia geologiczne (takie jak trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanów, tsunami). Badania te pozwolą na lepsze zrozumienie procesów leżących u podstawy katastrof oraz na poprawę metod przewidywania i prognozowania zgodnie z podejściem probabilistycznym. Wzmocnią one również rozwój systemów wczesnego ostrzegania i systemów informacyjnych. Społeczne skutki głównych zagrożeń naturalnych zostaną określone ilościowo.

- Zrównoważone zarządzanie zasobami

- Ochrona i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi oraz wytworzonymi przez człowieka

Działania badawcze ukierunkowane będą na udoskonalenie podstaw wiedzy i opracowanie nowoczesnych modeli i narzędzi potrzebnych do zrównoważonego zarządzania zasobami i stworzenia wzorców zrównoważonej konsumpcji. Umożliwi to przewidywanie zachowania się ekosystemów, jak również ich odtworzenie oraz łagodzenie skutków zniszczenia i utraty istotnych strukturalnych i funkcjonalnych elementów (dla różnorodności biologicznej, wody, gleby i zasobów morskich). Badania nad modelowaniem ekosystemu uwzględnią praktyki w zakresie ochrony i konserwacji. Propagowane będą innowacyjne podejścia w celu rozwoju działalności gospodarczej wywodzącej się z usług związanych z ekosystemem. Opracowane zostaną podejścia służące zapobieganiu pustynnieniu, degradacji i erozji gleby oraz wstrzymaniu procesu zanikania różnorodności biologicznej. Przedmiotem badań będzie również zrównoważone zarządzanie lasami i środowiskiem miejskim, łącznie z planowaniem i gospodarką odpadami. Badania będą korzystać, jak również przyczyniać się do opracowania otwartych, rozproszonych, interoperacyjnych systemów informacyjnych i systemów zarządzania danymi, przy czym będą wspierać oceny, prognozowanie i usługi związane z zasobami naturalnymi i ich wykorzystaniem.

- Rozwój środowisk morskich

Szczególne badania potrzebne są do lepszego zrozumienia wpływu działalności człowieka na oceany i morza oraz na zasoby środowiska morskiego, łącznie z zanieczyszczeniem i eutrofizacją mórz zamkniętych i obszarów przybrzeżnych. Działania badawcze w zakresie środowiska wodnego, ekosystemów głębinowych i dna morza będą prowadzone w celu obserwacji, monitorowania i przewidywania zachowania tego środowiska oraz lepszego zrozumienia kwestii morskich i zrównoważonego wykorzystania zasobów oceanicznych. Dokonana zostanie ocena wpływu ludzkiej działalności na ocean poprzez zintegrowane podejścia uwzględniające różnorodność biologiczną mórz, procesów i usług związanych z ekosystemem, cyrkulacji oceanicznej i geologii dna morza.

- Technologie dla środowiska

- Technologie dla środowiska służące zrównoważonemu zarządzaniu i ochronie środowiska naturalnego i stworzonego przez człowieka

W celu zmniejszenia wpływu działalności człowieka na środowisko, jego ochrony i skuteczniejszego zarządzania zasobami, jak również opracowania nowych produktów, procesów i usług przynoszących środowisku więcej korzyści niż alternatywne odpowiedniki należy opracować nowe lub ulepszone technologie dla środowiska. Badania będą ukierunkowane w szczególności na: technologie zapobiegające lub redukujące zagrożenia dla środowiska, łagodzące niebezpieczeństwa i katastrofy, łagodzące zmiany klimatyczne i zanikanie różnorodności biologicznej; technologie wspierające zrównoważoną produkcję i konsumpcję; technologie na rzecz zarządzania zasobami lub skuteczniejszego zwalczania zanieczyszczenia, w odniesieniu do wody, gleby, powietrza, morza i innych zasobów naturalnych lub odpadów; technologie na rzecz bezpiecznego dla środowiska i zrównoważonego zarządzania środowiskiem człowieka, łącznie ze środowiskiem architektonicznym, obszarami miejskimi, krajobrazem, jak również ochrony i odnowy dziedzictwa kulturowego.

- Ocena, weryfikacja i testowanie technologii

Badania skupią się na ocenie ryzyka i skuteczności technologii, łącznie z procesami i produktami oraz dalszym rozwoju spokrewnionych metod, takich jak analiza cyklu życia. Ponadto badania skoncentrują się na: długoterminowych możliwościach, potencjale rynkowym i aspektach społeczno-gospodarczych technologii dla środowiska; ocenie ryzyka chemicznego, inteligentnych strategiach badawczych i metodach zminimalizowania doświadczeń przeprowadzanych na zwierzętach, technikach klasyfikacji ryzyka; opracowaniu Europejskiego systemu weryfikacji i testowania technologii dla środowiska.

- Narzędzia obserwacji i oceny powierzchni Ziemi

- Obserwacja Ziemi

Działania badawcze będą poświęcone opracowaniu i zintegrowaniu Światowej Sieci Systemów Obserwacji Ziemi (GEOSS) na rzecz kwestii związanych ze środowiskiem i zrównoważonym rozwojem w ramach inicjatywy GEO[38]. Przedmiotem badań będzie interoperacyjność systemów obserwacyjnych, zarządzanie informacjami i wspólne korzystanie z danych oraz optymalizacja informacji w celu zrozumienia, modelowania i przewidywania zjawisk występujących w środowisku. Działania te skupią się na zagrożeniach naturalnych, zmianach klimatycznych, pogodzie, ekosystemach, zasobach naturalnych, wodzie, użytkowaniu gruntów oraz różnorodności biologicznej (łącznie z aspektami oceny ryzyka, metod przewidywania i narzędziami służącymi ocenie) w celu osiągnięcia postępów w obszarach, w których system GEOSS może przynieść korzyści społeczne i w celu przyczynienia się do Globalnego Monitoringu środowiska i Bezpieczeństwa (GMES).

- Narzędzia oceny zrównoważonego rozwoju

Należy stworzyć narzędzia do ilościowej oceny wkładu polityk w dziedzinie środowiska i badań do konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju, łącznie z oceną podejść opartych na rynku i podejść regulacyjnych, jak również wpływów obecnych tendencji w modelach produkcyjnych i konsumpcyjnych. Narzędzia takie obejmą modele uwzględniające powiązania pomiędzy gospodarką, środowiskiem i społeczeństwem oraz wynikające z nich korzystne i skuteczne strategie adaptacyjne i zapobiegawcze. W ramach badań usiłować się będzie także udoskonalić istniejące i opracować nowe wskaźniki w celu oceny priorytetów polityki w dziedzinie zrównoważonego rozwoju oraz analizy powiązań między tymi wskaźnikami przy uwzględnieniu istniejących wskaźników w zakresie zrównoważonego rozwoju UE. Badania obejmą analizę technologii, bodźców społeczno-gospodarczych, efektów zewnętrznych i zarządzania, jak również badania przyszłościowe. Obszary zastosowania obejmują użytkowanie gruntów i polityki morskie oraz konflikty natury gospodarczej, politycznej i społecznej związane ze zmianami klimatycznymi.

Współpraca międzynarodowa

Problemy środowiska naturalnego posiadają niezmiennie transgraniczny, regionalny lub światowy wymiar, a zatem współpraca międzynarodowa będzie ważnym aspektem niniejszego tematu. Wyszczególnione obszary odnoszą się do zobowiązań międzynarodowych UE, takich jak konwencje o zmianach klimatycznych, o różnorodności biologicznej, o pustynnieniu i o chemikaliach oraz o odpadach, jak również decyzje podjęte na Szczycie w Johannesburgu dotyczące zrównoważonego rozwoju, jak również inne konwencje o zasięgu regionalnym. Zwracać się będzie także uwagę na odpowiednie działania badawcze wynikające ze strategii i planów działań UE na rzecz środowiska[39].

Partnerstwa naukowe i technologiczne zawarte z krajami rozwijającymi się przyczynią się do Milenijnych Celów Rozwoju w szeregu dziedzin (np. odwrócenie tendencji utraty zasobów środowiska, poprawa zarządzania zasobami wodnymi, zaopatrzenia w wodę i kwestie sanitarne, stawienie czoła wyzwaniom urbanizacji), w których MśP mogłyby również odgrywać zasadniczą rolę. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na związek pomiędzy ogólnoświatowymi kwestiami środowiska a regionalnymi i lokalnymi problemami rozwojowymi związanymi z zasobami naturalnymi, różnorodnością biologiczną, użytkowaniem gruntów, naturalnymi zagrożeniami i zagrożeniami spowodowanymi działalnością człowieka, zmianami klimatycznymi, technologiami dla środowiska, środowiskiem i zdrowiem, jak również na narzędzia służące analizie politycznej. Współpraca z krajami uprzemysłowionymi poprawi dostęp do światowych badań najwyższej jakości.

Ustanowienie systemu GEOSS mającego na celu obserwację Ziemi będzie sprzyjać międzynarodowej współpracy na rzecz zrozumienia systemów ziemskich i kwestii dotyczących zrównoważonego rozwoju oraz skoordynowanego gromadzenia danych do celów naukowych i politycznych.

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania nad nowymi potrzebami w ramach niniejszego tematu obejmą zagadnienia takie jak wzajemne oddziaływanie ludzi, ekosystemów i biosfery lub nowe zagrożenia związane z klęskami żywiołowymi oraz katastrofami wywołanymi działalnością człowieka lub technologią.

Wspieranie reagowania na nieprzewidziane potrzeby polityki w dziedzinie środowiska naturalnego mogłyby na przykład odnosić się do oceny wpływu na zrównoważony rozwój nowych polityk UE, takich jak w zakresie środowiska, polityki morskiej, standaryzacji i przepisów.

7. Transport (łącznie z aeronautyką)

Cel

Budowa zintegrowanego „bardziej przyjaznego dla środowiska” i „inteligentniejszego” i bezpieczniejszego ogólnoeuropejskiego systemu transportowego w oparciu o postępy technologiczne, na korzyść obywateli i społeczeństwa, przy poszanowaniu środowiska i zasobów naturalnych; zapewnienie i dalsze umocnienie konkurencyjności i wiodącej roli europejskiego przemysłu na światowym rynku.

Podejście

Europejski system transportowy jest zasadniczym elementem przyczyniającym się do dobrobytu gospodarczego i społecznego w Europie. Odgrywa on kluczową rolę w transportowaniu ludzi i towarów na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym, europejskim i międzynarodowym. Niniejszy temat skoncentruje się na obecnych wyzwaniach określonych w Białej Księdze na temat transportu[40] poprzez zwiększenie wkładu systemów transportowych do konkurencyjności społeczeństwa i przemysłu w rozszerzonej UE, przy jednoczesnym zminimalizowaniu negatywnych wpływów i skutków transportu w zakresie środowiska naturalnego, zużycia energii, bezpieczeństwa i zdrowia publicznego.

Przyjęte zostanie nowe, zintegrowane podejście, które łączy wszystkie rodzaje transportu, odnosi się do społeczno-gospodarczego i technologicznego wymiaru badań i postępów wiedzy oraz obejmuje zarówno kwestię innowacji, jak i ramy polityczne.

Różnorodne Platformy Technologiczne ustanowione w tym obszarze (ACARE w dziedzinie aeronautyki i transportu lotniczego, ERRAC w dziedzinie transportu kolejowego, ERTRAC w dziedzinie transportu drogowego, WATERBORNE w dziedzinie transportu wodnego oraz platforma w dziedzinie wodoru i ogniw paliwowych) opracowały długookresowe koncepcje oraz Strategiczne Programy Badań (Strategic Research Agendas, SRA), które są użytecznym wkładem dla określenia niniejszego tematu i odpowiedzią na potrzeby decydentów politycznych i oczekiwania społeczne. Wybrane aspekty Strategicznych Programów Badań mogą uzasadniać ustanawianie Wspólnych Inicjatyw Technologicznych. Działania w ramach systemu ERA-NET oferują możliwości ułatwiające dalszą ponadnarodową koordynację w zakresie określonych kwestii dotyczących sektora transportu i będą one podejmowane tam, gdzie stosowne.

Działania szczególnie istotne dla MŚP obejmują wysiłki mające na celu zapewnienie w różnorodnych sektorach solidnych łańcuchów dostaw opartych na technologii; umożliwienie MŚP dostępu do inicjatyw badawczych; zwiększenie roli i ułatwienie zakładania MŚP w sektorze high-tech, w szczególności w zakresie zaawansowanych technologii transportowych oraz działalności związanej z usługami typowymi dla transportu, jak również rozwój systemów i zastosowań w dziedzinie nawigacji satelitarnej.

Przedmiotem badań będą istniejące potrzeby polityczne oraz opracowanie, ocena i wdrażanie nowych polityk (np. polityka morska), zarówno w obrębie poszczególnych kierunków działań, jak i w przekrojowy sposób. Prace obejmą badania, modele i narzędzia zajmujące się strategicznym monitorowaniem i prognozowaniem oraz zintegrują wiedzę związaną z głównymi kwestiami gospodarczymi, społecznymi oraz dotyczącymi bezpieczeństwa i środowiska w odniesieniu do transportu. Działania wspierające przekrojowe tematy skoncentrują się na szczególnych kwestiach związanych z transportem, na przykład aspektach bezpieczeństwa jako nieodłącznym wymogu, który musi spełniać system transportowy, na wykorzystaniu alternatywnych źródeł energii w zastosowaniach transportowych oraz na monitorowaniu wpływu transportu na środowisko naturalne i zmiany klimatyczne.

Wsparcie zostanie udzielone również działaniom na rzecz upowszechniania i wykorzystywania wyników badań oraz ocenom wpływu, przy szczególnym uwzględnieniu określonych potrzeb użytkownika i wymogów polityki w sektorze transportu.

Działania

Aeronautyka i transport lotniczy

Działania przyczynią się do najważniejszych polityk Wspólnoty, jak również do realizacji Strategicznego Programu Badań ACARE. Cele ilościowe odpowiadają ramom czasowym tego programu, jakimi jest 2020 r. Zakres badań obejmuje wszystkie aspekty systemu transportu lotniczego związane ze statkami powietrznymi, ruchem pasażerskim oraz aspekty związane z operacjami w powietrzu.

Ekologizacja transportu lotniczego: Opracowanie technologii służących redukcji wpływu lotnictwa na środowisko naturalne mając na celu zmniejszenie o połowę emisji dwutlenku węgla (CO2), redukcję do 80% określonych emisji tlenków azotu (NOx) oraz zmniejszenie o połowę poziomu odczuwalnego hałasu. Badania skupią się na doskonaleniu ekologicznych technologii silnikowych, łącznie z technologią alternatywnych paliw oraz ulepszoną sprawnością samolotów i śmigłowców, nowych inteligentnych strukturach o niskiej wadze oraz ulepszoną aerodynamiką. Uwzględnione zostaną także kwestie takie jak usprawnienie operacji statków powietrznych w porcie lotniczym, zarówno tych znajdujących się w powietrzu, jak i na ziemi, zarządzanie ruchem lotniczym oraz produkcja, obsługa i procesy recyklingu.

Podnoszenie efektywności czasowej: Podjęcie zasadniczych zmian w celu osiągnięcia planowanego trzykrotnego wzrostu ruchu lotniczego poprzez poprawę punktualności bez względu na warunki pogodowe oraz znaczną redukcję czasu przeznaczonego na procedury związane z odprawą pasażerów na lotniskach. Badania pomogą w opracowaniu i wdrożeniu innowacyjnego systemu zarządzania ruchem lotniczym (ATM) w ramach inicjatywy SESAME[41] poprzez połączenie składników w powietrzu, na powierzchni ziemi i w przestrzeni kosmicznej, razem z zarządzaniem przepływem ruchu i większą autonomicznością statków powietrznych. Przedmiotem badań będą również aspekty projektowania samolotów w celu ulepszenia metod odprawy pasażerów i ładunku, nowatorskie rozwiązania w zakresie wydajnego wykorzystania lotniska oraz połączenie transportu lotniczego z ogólnym systemem transportu. Najbardziej skuteczna koordynacja opracowywania systemów ATM w Europie będzie zapewniona poprzez inicjatywę SESAME[42].

Zapewnianie zadowolenia i bezpieczeństwa klientów: Osiągnięcie zasadniczych postępów w zakresie wyboru możliwości oferowanych pasażerom oraz elastyczności rozkładów lotów przy jednoczesnej pięciokrotnej redukcji wskaźnika wypadków. Nowe technologie powiększą zakres konfiguracji samolotów i silników, począwszy od szerokokadłubowych do małych samolotów oraz stopień automatyzacji wszystkich elementów systemu, w tym pilotowania. Nacisk zostanie położony również na udoskonalenia wpływające na komfort i dobre samopoczucie pasażerów, nowe usługi oraz aktywne i pasywne środki bezpieczeństwa ze szczególnym uwzględnieniem czynnika ludzkiego. Badania obejmą dostosowanie lotniska i operacji związanych z ruchem lotniczym do różnych typów samolotów oraz 24-godzinną eksploatację lotniska przy poziomach hałasu możliwych do przyjęcia przez otoczenie.

Poprawa rentowności: Wspieranie konkurencyjnego łańcucha dostaw będącego w stanie skrócić o połowę czas wprowadzania produktu na rynek oraz zmniejszyć koszty rozwoju produktu i koszty operacyjne, co przyczyni się do transportu leżącego w zasięgu możliwości finansowych obywateli. Badania skupią się na udoskonaleniu całego procesu przemysłowego, począwszy od koncepcyjnego projektu, a skończywszy na rozwoju produktu, jego wytworzeniu oraz operacjach zapoczątkowania jego eksploatacji, łącznie z integracją łańcucha dostaw. Obejmą one poprawę możliwości symulacyjnych i automatyzację, technologie i metody służące stworzeniu samolotów niewymagających obsługi technicznej, jak również usprawnienie eksploatacji samolotów i lotnisk oraz operacji zarządzania ruchem lotniczym.

Ochrona samolotu i pasażerów: Zapobieganie wrogim atakom każdego rodzaju wynikającym z niewłaściwego wykorzystania samolotu, w wyniku którego pasażerowie lub obywatele mogą ponieść szkody, takie jak uszkodzenia ciała, utrata lub zniszczenie mienia, lub przerwanie podróży. Badania skoncentrują się na odnośnych elementach systemu transportu lotniczego, w tym środkach bezpieczeństwa w zakresie projektowania kabiny pasażerów i pilota, automatycznej kontroli i lądowania w przypadku niedozwolonego wykorzystania samolotu, ochronie przed zewnętrznymi atakami, jak również aspektach bezpieczeństwa w zakresie zarządzania przestrzenią powietrzną i operacji przeprowadzanych na lotnisku.

Transport lotniczy w przyszłości: Badania w zakresie bardziej postępowych, przyjaznych dla środowiska i innowacyjnych technologii, które mogłyby ułatwić dokonanie zasadniczych zmian niezbędnych dla transportu lotniczego w drugiej połowie tego wieku i w dalszej perspektywie. Badania obejmą aspekty takie jak nowe koncepcje napędu i urządzeń podnośnych, nowe pomysły w zakresie wnętrza pojazdów powietrznych, nowe koncepcje lotnisk, nowe metody sterowania i kontroli samolotów, alternatywne koncepcje w zakresie funkcjonowania systemu transportu lotniczego oraz jego integracja z innymi rodzajami transportu.

Transport powierzchniowy (kolejowy, drogowy i wodny)

Ekologizacja transportu powierzchniowego: Opracowanie technologii i postępów wiedzy służących redukcji zanieczyszczenia (powietrza, wody i gleby) oraz wpływów na środowisko naturalne, takich jak zmiany klimatyczne, hałas oraz w zakresie zdrowia i różnorodności biologicznej. Badania przyczynią się do poprawy czystości i niskiego zużycia energii pociągów spalinowych oraz promowania paliw alternatywnych, w tym ogniw wodorowych i paliwowych. Działania obejmą technologie w zakresie infrastruktury, pojazdów, statków i części składowych, jak również ogólną optymalizację systemu. Badania w zakresie kwestii transportowych obejmą wytwarzanie, budowę, eksploatację, obsługę, naprawę, przegląd techniczny, recykling, strategie wykorzystania w końcowej fazie życia produktu i interwencje na morzu w razie wypadku.

Pobudzanie zmian sposobów transportu i zwalczanie zatorów w korytarzach transportowych [43] : Opracowanie i prezentacja płynnego transportu osobowego i towarowego „od drzwi do drzwi”, jak również technologii służących zapewnieniu skutecznej intermodalności, szczególnie w kontekście konkurencyjności transportu kolejowego. Obejmuje to działania w zakresie interoperacyjności i optymalizacji funkcjonowania lokalnych, regionalnych, krajowych i europejskich sieci, systemów i usług oraz ich intermodalnej integracji. Działania będą miały na celu zoptymalizowanie korzystania z infrastruktury, łącznie z terminalami i wyspecjalizowanymi sieciami, poprawę zarządzania transportem, ruchem i przepływem informacji, wzmocnienie usług logistycznych w zakresie transportu towarowego oraz intermodalności pasażerów. Opracowane zostaną inteligentne systemy, nowe koncepcje i technologie w zakresie pojazdów/statków, łącznie z operacjami załadunku i rozładunku. Podstawy wiedzy na rzecz formułowania polityk obejmą kwestie kosztów i opłat związanych z infrastrukturą, ocenę środków polityki UE w dziedzinie transportu oraz politykę i projekty w zakresie sieci transeuropejskich.

Zapewnienie zrównoważonej mobilności w miastach: Koncentrowanie się na mobilności ludzi i towarów poprzez badania prowadzące do stworzenia „pojazdu przyszłej generacji” oraz jego przyjęcia na rynku, łącząc wszystkie elementy inteligentnego transportu drogowego, charakteryzującego się czystością, wydajnością energetyczną i bezpieczeństwem. Badania dotyczące nowych koncepcji w zakresie mobilności, innowacyjnych systemów organizacji i zarządzania mobilnością oraz wysokiej jakości transportu publicznego będą miały na celu zapewnienie powszechnego dostępu oraz wysokiego poziomu integracji intermodalnej. Opracowane i zbadane zostaną innowacyjne strategie na rzecz czystego transportu miejskiego[44]. Szczególna uwaga zostanie poświęcona bezemisyjnym środkom transportu, zarządzaniu potrzebami, racjonalizacji transportu prywatnego oraz strategiom, usługom i infrastrukturom informacyjnym i komunikacyjnym. Narzędzia wspierające opracowanie i wdrożenie polityk obejmą planowanie w zakresie transportu i zagospodarowania przestrzeni.

Poprawa bezpieczeństwa i zabezpieczenia: Opracowanie technologii i inteligentnych systemów w celu ochrony osób narażonych na niebezpieczeństwo, takich jak kierowcy, motocykliści i rowerzyści, pasażerowie, załoga i piesi. Opracowane zostaną zaawansowane systemy inżynieryjne i metodologie w zakresie oceny ryzyka w celu projektowania pojazdów, statków i infrastruktur. Nacisk zostanie położony na integracyjne podejścia łączące czynniki ludzkie, integralność strukturalną, zapobieganie, pasywne i aktywne bezpieczeństwo, akcje ratownicze i zarządzanie w sytuacjach kryzysowych. Kwestie bezpieczeństwa będą rozważane jako naturalna część składowa ogólnego systemu transportowego obejmującego infrastruktury, towary i kontenery, użytkowników i operatorów transportowych, pojazdy i statki oraz środki na poziomie politycznym i prawnym, łącznie ze wspieraniem decyzji i narzędziami służącymi zatwierdzaniu; zabezpieczenie będzie uwzględniane w przypadku gdy będzie ono nieodłącznym wymogiem, który musi spełniać system transportowy.

Wzmacnianie konkurencyjności: Poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw transportowych, zapewnianie skutecznych i korzystnych cenowo usług transportowych oraz rozwój nowych umiejętności i tworzenie miejsc pracy poprzez badania i postępy naukowe. Technologie na rzecz zaawansowanych procesów przemysłowych obejmą projektowanie, wytwarzanie, montaż, budowę i utrzymanie oraz będą miały na celu obniżenie kosztów cyklu życia i czasu przeznaczonego na rozwój produktu. Nacisk zostanie położony na innowacyjne koncepcje dotyczące produktu oraz udoskonalone usługi transportowe zapewniające większe zadowolenie użytkowników. Opracowana zostanie nowa organizacja produkcji, łącznie z zarządzaniem łańcuchem dostaw i systemami dystrybucji.

Wspieranie Europejskiego Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej (Galileo)

Europejska globalna nawigacja satelitarna obejmuje systemy EGNOS i Galileo oraz zapewnia infrastrukturę dla globalnego pozycjonowania i skali czasu.[45]

Wykorzystanie pełnego potencjału: propagowanie większego korzystania z usług otwartych i komercyjnych typu „safety-of-life” i „search and rescue” oraz usług publicznych; zastosowania na rzecz zarządzania transportem towarów; wykorzystywanie usług związanych z produktami ubocznymi; prezentacja korzyści i wydajności nawigacji satelitarnej.

Zapewnianie narzędzi i tworzenie odpowiednich warunków: zapewnienie bezpiecznego wykorzystania usług, szczególnie poprzez certyfikację w zakresie głównych obszarów zastosowań; przygotowanie i potwierdzenie przydatności usług dla nowych polityk i prawodawstwa (także ich wdrażania); zajmowanie się usługami będącymi pod kontrolą państwa zgodnie z przyjętą polityką dostępu; opracowanie ważnych danych i topologii dyskretnej („digital topology”), kartografii i geodezji do wykorzystania w zastosowaniach nawigacyjnych; odpowiadanie na potrzeby i wymogi dotyczące bezpieczeństwa.

Dostosowanie odbiorników do wymogów oraz modernizacja najważniejszych technologii: udoskonalanie działania odbiorników, integracja technologii opartych na niskim zużyciu energii i miniaturyzacji, zapewnienie obsługi nawigacyjnej w zamkniętej przestrzeni, połączenie z instrumentami służącymi określaniu częstotliwości radiowej, zapewnienie obsługi technologii odbiorników softwarowych, łączenie z innymi funkcjami, takimi jak telekomunikacja, wspieranie technologii w zakresie infrastruktury nawigacji naziemnej w celu zapewnienia solidności i elastyczności.

Wspieranie rozwoju infrastruktury: przygotowanie systemu drugiej generacji, przystosowując się do zmieniających się wymogów użytkownika i prognoz rynkowych, wykorzystując internacjonalizację infrastruktury w celu wejścia na światowe rynki i stworzenia ogólnoświatowych norm.

Współpraca międzynarodowa

Współpraca międzynarodowa stanowi istotny składnik działań RTD w tej dziedzinie i będzie ona pobudzania w przypadku zainteresowania ze strony przemysłu i decydentów politycznych. Znaczne obszary otwarte na szczególne działania powstaną tam, gdzie istnieją interesy gospodarcze (na przykład rozwój światowego handlu oraz łączących sieci i usług na poziomie kontynentalnym i międzykontynentalnym), w przypadku możliwości dostępu i zdobycia wiedzy i technologii uzupełniających obecny stan wiedzy w Europie i gwarantujących obopólne korzyści oraz jako odpowiedź Europy na potrzeby światowe (np. w zakresie zmian klimatycznych) lub przyczynianie się do stworzenia międzynarodowych norm i światowych systemów (np. stosowana logistyka i infrastruktura w zakresie nawigacji satelitarnej).

Nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Inicjatywy dotyczące nowych potrzeb wesprą badania będące odpowiedzią na decydujące wydarzenia i wyzwania przyszłego systemu transportowego, na przykład nowatorskie koncepcje w zakresie transportu i pojazdów, automatyzacja, mobilność lub organizacja.

Nieprzewidziane potrzeby polityczne, które mogą wymagać szczególnych badań w zakresie transportu mogą obejmować szerokie kwestie społeczne, takie jak zmiany demograficzne, styl życia i oczekiwania społeczeństwa w stosunku do systemów transportowych, jak również nowe zagrożenia i problemy istotne dla społeczeństwa Europy.

8. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

Cel

Wytworzenie głębokiego, wspólnego zrozumienia złożonych i wzajemnie powiązanych wyzwań społeczno-ekonomicznych, przed którymi stoi Europa, takich jak wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność, spójność społeczna i zrównoważony rozwój, jakość życia, kształcenie, kwestie kulturowe i globalna współzależność, w szczególności w celu przygotowania udoskonalonej podstawy wiedzy dla polityk w odnośnych dziedzinach.

Podejście

Priorytety badawcze dotyczą kluczowych społecznych, ekonomicznych i kulturowych wyzwań, stojących obecnie, jak i w przyszłości przed Europą i światem. Zaproponowany program badań stanowi spójne podejście odpowiadające tym wyzwaniom. Stworzenie społeczno-ekonomicznych i humanistycznych podstaw wiedzy w zakresie tych kluczowych wyzwań w znacznym stopniu przyczyni się do promowania wspólnego zrozumienia w całej Europie oraz do rozwiązania bardziej złożonych problemów w skali międzynarodowej. Priorytety badawcze przyczynią się do sformułowania, wdrażania, wpływu i oceny polityki wspólnotowej w praktycznie wszystkich obszarach na poziomie europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, a większość badań zawiera istotną perspektywę międzynarodową.

Poza badaniami społeczno-ekonomicznymi i prognozami, nacisk zostanie położony na badania humanistyczne, które dostarczą różnych perspektyw i w znacznym stopniu przyczynią się do całokształtu zagadnienia, np. aspektów historycznych, kulturowych i filozoficznych, łącznie z kwestiami dotyczącymi danego języka, tożsamości i wartości.

Prace będą opierać się na odpowiednich krajowych programach badawczych, uzupełniających poniżej wymienione działania badawcze oraz korzystających z systemu ERA-NET oraz z możliwego zastosowania wynikającego z art. 169. W odniesieniu do niektórych zagadnień, w celu przeprowadzenia dyskusji nad przyszłymi programami badawczymi będzie można skorzystać z platform społecznych. Społeczność naukowa oraz zainteresowane grupy społeczne będą mogły także w nich uczestniczyć.

Badaniom będą sprzyjać infrastruktury badawcze wytwarzające nowe dane, także poprzez sondaż, udostępniając istniejące dane do przeprowadzania międzynarodowych badań porównawczych i gwarantujące dostęp do materiałów źródłowych i nowoczesnych narzędzi badawczych jak również wyników istniejących badań w wielu dziedzinach. Niektóre z tych działań będą przeprowadzone w ramach części „Infrastruktury” należącej do programu „Możliwości”, natomiast inne w ramach projektów objętych tym tematem. Badania będą opierać się na dostępie i wykorzystaniu urzędowych statystyk.

Będą podjęte szczególne działania w zakresie upowszechniania skierowane do określonych grup i ogółu społeczeństwa, włącznie z warsztatami i konferencjami dla naukowców umożliwiającymi przeprowadzenie dyskusji z decydentami politycznymi i innymi zainteresowanymi stronami, jak również upowszechnianie wyników za pośrednictwem różnych mediów.

Zapewniona będzie odpowiednia koordynacja badań społeczno-ekonomicznych, badań humanistycznych i elementów prognozowania objętych programem „Współpraca” i innymi programami szczegółowymi.

Działania

Wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność w społeczeństwie wiedzy

Celem działań będzie rozwój i połączenie badań dotyczących kwestii mających wpływ na wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność, aby zapewnić lepsze i zintegrowane zrozumienie tych zagadnień na rzecz dalszego rozwoju społeczeństwa wiedzy. Prace będą służyły polityce i wspierały urzeczywistnienie tych celów. Badania będą dotyczyć następujących aspektów tego zagadnienia:

- Zmieniającej się roli wiedzy w gospodarce, łącznie z rolą różnych rodzajów wiedzy i kompetencji, edukacją i uczeniem się przez całe życie oraz niematerialnych inwestycji.

- Struktur gospodarczych, zmian strukturalnych i kwestii dotyczących produktywności, łącznie z rolą sektora usług, finansów, demografii, popytu i procesów zmian w długim okresie czasu.

- Kwestii instytucjonalnych i zagadnień związanych z politykami, łącznie z polityką makroekonomiczną, rynkami pracy, kontekstem instytucjonalnym oraz spójnością i koordynacją polityki.

Prace badawcze będą obejmować nowe wyzwania i możliwości wynikające z rosnącej globalizacji, nowo powstałych gospodarek, relokacji oraz rozszerzenia UE. Kwestie związane z zatrudnieniem będą obejmować bezrobocie i niedostateczne zatrudnienie.

Łączenie ekonomicznych, społecznych i środowiskowych celów w perspektywie europejskiej

Zamierzeniem jest wspieranie celu społecznego dotyczącego połączenia ekonomicznych, społecznych i środowiskowych celów oraz w ten sposób udoskonalenie podstawy zrównoważonego rozwoju. Badania w ramach tych działań będą obejmować dwie powiązane kwestie:

- Sposób, w jaki europejskie i inne modele społeczno-ekonomiczne zdołały połączyć cele, warunki w jakich to się odbyło, łącznie z rolą dialogu, partnerstwa społecznego, zmian instytucjonalnych i zdolności tych modeli do stawienia czoła nowym wyzwaniom.

- Spójność ekonomiczna między regionami i rozwój regionalny w rozszerzonej UE oraz spójność społeczna, łącznie z nierównościami społecznymi, ochroną socjalną i usługami socjalnymi, politykami podatkowymi, stosunkami etnicznymi i edukacją, wykluczeniem społecznym i zdrowiem, jak również jej związek z problemami społecznymi takimi jak ubóstwo, mieszkalnictwo, przestępczość, wykroczenia i narkomania.

Przy rozpatrywaniu tych kwestii, uwaga będzie skupiona na istniejącej wymianie lub synergiach między celami ekonomicznymi, społecznymi, środowiskowymi w kontekście światowym, na aspektach przestrzennych, długookresowym zrównoważonym rozwoju i problematyce związanej z krajami rozwijającymi się.

Główne tendencje w społeczeństwie i ich konsekwencje

Celem jest zrozumienie i dokonanie oceny konsekwencji niektórych kluczowych tendencji w społeczeństwie europejskim, które wywierają znaczne skutki na obywateli, jakość ich życia oraz politykę, zapewniając zatem podstawy dla wielu obszarów polityki. Badania empiryczne i teoretyczne będą początkowo obejmować trzy główne tendencje:

- Zmiany demograficzne łącznie ze starzeniem się społeczeństwa, ilością urodzeń i migracją,

- Zmiany dotyczące aspektów związanych ze stylem życia, rodziną, pracą, konsumpcją, zdrowiem, jakością życia łącznie z problematyką związaną z dziećmi, młodzieżą i niepełnosprawnością,

- Interakcje kulturowe w międzynarodowej perspektywie łącznie z tradycjami różnych społeczeństw, różnorodnością populacji, dyskryminacją, rasizmem, ksenofobią i nietolerancją.

Badania te obejmować będą także problematykę płci kulturowej i zmiany wartości. Ponadto przedmiotem badań będą zmiany w przestępczości i jej postrzeganiu, jak również zmiany w odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.

Europa w świecie

Celem jest zrozumienie zmieniających się interakcji i współzależności pomiędzy regionami świata i ich konsekwencje dla przedmiotowych regionów, zwłaszcza Europy, oraz pokrewnej kwestii dotyczącej badania nowych zagrożeń w kontekście światowym oraz ich powiązań z prawami człowieka, wolnościami i dobrobytem. Badania będą obejmować dwie powiązane ze sobą ścieżki:

- Przepływy handlowe, finansów, inwestycji, migracyjne i ich oddziaływanie, nierównomierny rozwój, ubóstwo i zrównoważony rozwój, stosunki ekonomiczne i polityczne oraz zarządzanie na poziomie światowym. Prace badawcze określą interakcje kulturowe łącznie z mediami i religiami oraz wyróżniające się podejścia pozaeuropejskie.

- Konflikty, ich przyczyny i rozwiązania, związki między bezpieczeństwem a czynnikami destabilizacji takimi jak ubóstwo, przestępczość, degradacja środowiska naturalnego i niedobór zasobów, terroryzm, jego przyczyny i skutki, polityki związane z bezpieczeństwem i poczucie braku bezpieczeństwa oraz związki między środowiskiem cywilnym i wojskowym.

W obu przypadkach przedmiotem badań będzie rola Europy w świecie, rozwój multilateralizmu i prawa międzynarodowego, promowanie demokracji i podstawowych praw łącznie z różnymi ich wyobrażeniami oraz postrzeganie Europy z zewnątrz.

Obywatel w Unii Europejskiej

W kontekście przyszłego rozwoju UE, celem jest ułatwienie obywatelom zrozumienia, po pierwsze, kwestii osiągnięcia poczucia demokratycznej współodpowiedzialności i aktywnego uczestnictwa jak również skutecznego i demokratycznego zarządzania oraz, po drugie, europejskiej różnorodności i podobieństw w zakresie kultury, instytucji, prawa, historii, języków i wartości. Badania dotyczyć będą:

- Uczestnictwa (także młodzieży), reprezentacji, przejrzystości i prawowitości, europejskiej sfery publicznej, mediów i demokracji, różnych form zarządzania w UE oraz procesów opracowywania polityk, roli społeczeństwa obywatelskiego, obywatelstwa i praw, wartości społeczeństwa odnośnie do tych aspektów.

- Europejskiej różnorodności i podobieństw, łącznie z ich historycznym pochodzeniem i rozwojem, różnic dotyczących instytucji (wraz z normami, praktykami, ustawami), dziedzictwa kulturowego, różnych wizji i perspektyw integracji europejskiej z uwzględnieniem opinii społeczeństwa, tożsamości, podejścia do współistnienia wielu kultur, roli języka, sztuki i religii, postaw i wartości.

Wskaźniki społeczno-ekonomiczne i naukowe

Mając na uwadze poprawę wykorzystania wskaźników w polityce, celem jest rozwój głębszego zrozumienia ich wykorzystania w opracowywaniu i wdrażaniu polityki oraz poprawa wskaźników i metod ich wykorzystania. Badania dotyczyć będą:

- Sposobu, w jaki wykorzystywane są wskaźniki przy wyznaczaniu celów, opracowywaniu i wdrażaniu polityki w różnych dziedzinach od poziomu makro do mikro, stosowności istniejących wskaźników i ich wykorzystania oraz propozycji nowych wskaźników i grup wskaźników.

- Sposobu, w jaki wskaźniki i metody ich wykorzystania mogą lepiej wspierać politykę opartą na faktach; wskaźników polityk dążących do osiągnięcia różnorodnych celów, koordynacji polityk i regulacji; wsparcia tych wskaźników poprzez urzędowe statystyki.

- Wykorzystania wskaźników oraz podejść związanych z oceną programów badawczych, łącznie z oceną oddziaływania.

Działania obejmujące badania przyszłościowe

Celem jest dostarczenie krajowym, regionalnym i wspólnotowym decydentom politycznym wyników prognozowania w celu wczesnego określania długoterminowych wyzwań i obszarów wspólnego zainteresowania, które mogą im ułatwiać formułowanie polityki. Cztery rodzaje działań obejmują:

- Obszerne społeczno-ekonomiczne prognozowanie ograniczonej liczby kluczowych wyzwań i możliwości dla UE, badające kwestie takie jak przyszłość i konsekwencje starzenia się, migracji, globalizacji wiedzy, zmian w przestępczości oraz główne zagrożenia.

- Bardziej ukierunkowane tematyczne prognozowanie zmian w nowych dziedzinach badawczych lub zmian wpływających na wiele istniejących dziedzin, jak również przyszłości dyscyplin naukowych.

- Prognozowanie systemów i polityk badawczych w Europie i prognozowanie przyszłości zaangażowanych kluczowych podmiotów.

- Uczenie się od siebie i współpracę pomiędzy krajowymi i/lub regionalnymi inicjatywami prognozowania, współpracę pomiędzy inicjatywami prognozowania UE, państw trzecich i inicjatywami międzynarodowymi.

Współpraca międzynarodowa

Ze względu na znaczny międzynarodowy wymiar badań, współpraca międzynarodowa będzie rozwijać się we wszystkich obszarach tematu. Szczególne działania w zakresie współpracy międzynarodowej będą podjęte odnośnie do pewnej liczby wybranych tematów dotyczących wielostronnej lub dwustronnej podstawy określonej w oparciu o potrzeby krajów partnerskich jak również Europy.

Nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania nad nowymi potrzebami zapewnią przestrzeń dla naukowców umożliwiającą określenie i zajęcie się wyzwaniami badawczymi do tej pory nieokreślonymi. Badania te pobudzą innowacyjne myślenie w odniesieniu do wyzwań stojących przed Europą, które nie były do tej pory szeroko dyskutowane lub do innych odpowiednich kombinacji zagadnień, perspektyw i dyscyplin. Podjęte będą także badania, których celem będzie odpowiedź na nieprzewidziane potrzeby polityczne w ścisłej konsultacji z decydentami politycznymi.

9. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

Cel

Rozwój technologii i wiedzy w celu budowania zdolności ukierunkowanych na cywilne zastosowanie, niezbędnych do zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa przed zagrożeniami takimi jak terroryzm i przestępczość, jak również przed wpływem i konsekwencjami niezamierzonych wydarzeń takich jak klęski żywiołowe lub awarie przemysłowe; zapewnienie optymalnego i uzgodnionego wykorzystywania dostępnych i zmieniających się technologii na korzyść bezpieczeństwa europejskiego przy jednoczesnym respektowaniu podstawowych praw człowieka; pobudzanie współpracy dostawców i użytkowników rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa poprzez prowadzenie działań mających jednocześnie na celu wzmocnienie podstawy technologii europejskiego przemysłu związanego z bezpieczeństwem i zwiększenie konkurencyjności.

Wspieranie Europejskiego Programu Kosmicznego skupiającego się na zastosowaniach takich jak GMES (Globalny Monitoring Środowiska i Bezpieczeństwa) z korzyścią dla obywateli i konkurencyjności europejskiego przemysłu kosmicznego. Przyczyni się to do rozwoju Europejskiej Polityki Kosmicznej, uzupełniając wysiłki Państw Członkowskich oraz innych kluczowych uczestników, w tym Europejskiej Agencji Kosmicznej.

9.1 Bezpieczeństwo

Podejście

Bezpieczeństwo w UE jest koniecznym warunkiem dobrobytu i wolności. Temat badań nad bezpieczeństwem jest ukierunkowany na zastosowania cywilne i wspiera nie tylko wdrażanie polityk i inicjatyw UE związanych z bezpieczeństwem takich jak Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa oraz Program Haski, którego celem jest stworzenie europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa, ale również w obszarach takich jak transport, zdrowie (łącznie z programem UE dotyczącym ochrony zdrowia[46]), ochrona ludności (łącznie z klęskami żywiołowymi i awariami przemysłowymi), energia i środowisko. W ten sposób temat przyczyni się do wzrostu i zatrudnienia, a także konkurencyjności europejskiego przemysłu związanego z bezpieczeństwem i ułatwi on różnym krajowym i międzynarodowym podmiotom współpracę i koordynację w celu uniknięcia niepotrzebnego powielania działań oraz badania synergii, gdzie to tylko możliwe. Poszanowanie prywatności i swobód obywatelskich będzie zasadą przewodnią tematu.

Działania na poziomie wspólnotowym będą dotyczyć czterech obszarów misji bezpieczeństwa, które zostały ustalone w odpowiedzi na szczególne wyzwania o większym znaczeniu politycznym i europejskiej wartości dodanej w odniesieniu do zagrożeń i wydarzeń związanych z potencjałem bezpieczeństwa oraz trzech obszarów o przekrojowym charakterze. Każdy obszar misji obejmuje sześć faz o różnym czasie trwania i o różnej intensywności. Wspomniane fazy obejmują: identyfikację (związaną z wydarzeniami), zapobieganie (związane z zagrożeniami), ochronę (związaną z celami), reagowanie (związane z kryzysami) i naprawę (związaną z konsekwencjami). Opisują one wysiłki, jakie należy podjąć w ramach odpowiednich faz. Pierwsze cztery fazy odnoszą się do wysiłków włożonych w uniknięcie zdarzenia i złagodzenie potencjalnych negatywnych skutków. Dwie ostatnie fazy odnoszą się do wysiłków włożonych w sprostanie zaistniałej sytuacji i konsekwencjom w długim okresie czasu.

W odniesieniu do każdej fazy indywidualnych obszarów misji, osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo obywateli muszą posiadać szczególne zdolności w celu skutecznego sprostania zagrożeniom i wydarzeniom. Zdolności wskazują sposób podejmowania wysiłków oraz w wielu przypadkach mają zastosowanie do więcej niż jednej fazy i/lub obszaru misji. Zdobywanie zdolności jest oparte na połączeniu wiedzy, technologii i środków organizacyjnych. Jednakże to ostatnie wykracza poza ramy programu badawczego. Działania badawcze nad bezpieczeństwem prowadzone na poziomie europejskim przyczyniają się do zdobywania wiedzy i technologii na rzecz rozwijania wymaganych zdolności.

Badania te będą wielodyscyplinarne i ukierunkowane na zadania, będą obejmować rozwój technologiczny i metodologiczny aż do technologicznej integracji demonstracji i zatwierdzania. Wieloczynnościowy charakter technologii zachęca do maksymalizowania rozmiaru ich zastosowania i do sprzyjania owocnej wymianie oraz pobudzania przejęcia istniejących technologii przez sektor bezpieczeństwa cywilnego. Temat badań nad bezpieczeństwem będzie uzupełniać i łączyć badania ukierunkowane na technologie i w większym stopniu ukierunkowane na systemy bezpieczeństwa, które są przeprowadzane w innych obszarach tematycznych.

Badania ukierunkowane będą na zastosowania w zakresie bezpieczeństwa cywilnego. Uznając, że istnieją obszary podwójnego zastosowania technologii związanej zarówno z cywilnym jak i wojskowym zastosowaniem, ustanowione będą odpowiednie ramy w celu koordynacji z pracami Europejskiej Agencji Obrony (EDA).

Zaangażowanie MŚP w działania jest równie silnie wspierane jak zaangażowanie władz i organizacji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo obywateli. Długoterminowy program badań opracowany przez Europejski Komitet Konsultacyjny ds. Badań nad Bezpieczeństwem (ESRAB)[47] będzie wspierać określenie zawartości i struktury badań w ramach tego tematu.

Działania

Działania dotyczyć będą następujących obszarów misji:

- Ochrona przed terroryzmem i przestępczością: Działania skoncentrowane będą na aspektach zagrożeń potencjalnych zdarzeń, takich jak przestępcy, wyposażenie i środki przez nich wykorzystywane lub mechanizmy ataku. W celu radzenia sobie z obszarem misji potrzebne są zdolności, z których wiele pierwotnie jest związanych z fazami „identyfikacja”, „zapobieganie”, „ochrona” i „reagowanie”. Dąży się zarówno do uniknięcia wydarzenia i złagodzenia jego potencjalnych konsekwencji. W celu rozwinięcia wymaganych zdolności nacisk zostanie położony na kwestie takie jak: zagrożenie (np. chemiczne, biologiczne, promieniotwórcze i jądrowe), podniesienie świadomości (np. gromadzenie informacji, zbieranie, wykorzystanie, dzielenie się, ostrzeganie), wykrywanie (np. substancje niebezpieczne, pojedyncze osoby lub grupy, podejrzane zachowanie), identyfikacja (np. osób, rodzajów i ilości substancji), ochrona (np. kontrola dostępu i przepływu w odniesieniu do środków finansowych, kontrola struktur finansowych), gotowość (np. ocena ryzyka, kontrola celowo uwolnionych biologicznych i chemicznych substancji), ocena poziomów strategicznych rezerw takich jak siła robocza, umiejętności, wyposażenie, dobra konsumpcyjne w odniesieniu do dużych imprez, itd.), neutralizowanie i powstrzymywanie skutków ataków terrorystycznych i przestępczości, egzekwowanie prawa w odniesieniu do przetwarzania danych.

- Bezpieczeństwo infrastruktur i obiektów użyteczności publicznej: Działania będą skoncentrowane na celach wydarzenia, przykłady infrastruktur zawierają miejsca, w których organizowane są duże imprezy, miejsca istotne z politycznego punktu widzenia (np. budynki parlamentu) lub miejsca o znaczeniu symbolicznym (np. niektóre zabytki), wartości i obiekty użyteczności publicznej związane z energią (łącznie z ropą naftową, elektrycznością, gazem), wodą, transportem (łącznie z lotniczym, morskim i lądowym), przekazem informacji (łącznie z nadawaniem), obiekty związane z finansami, administracją i zdrowiem publicznym itd. W celu radzenia sobie z obszarem misji, potrzebne są zdolności, z których wiele jest pierwotnie związanych z fazami „ochrona”, a także „przygotowanie”. Dąży się zarówno do uniknięcia wydarzenia i złagodzenia jego potencjalnych konsekwencji. W celu rozwinięcia wymaganych zdolności nacisk zostanie położony na kwestie takie jak: analiza i ocena podatności infrastruktury fizycznej i jej działania, zabezpieczenie istniejących przyszłych publicznych i prywatnych sieciowych infrastruktur krytycznych, systemy i usługi z uwzględnieniem ich fizycznej i funkcjonalnej strony, systemy kontroli i ostrzegania pozwalające na szybką reakcję w przypadku zaistnienia wydarzenia, ochrona przeciw efektom kaskadowym wydarzenia.

- Bezpieczeństwo granic: Działania będą skupiać się na dwóch rodzajach zagadnień: kwestiach bezpieczeństwa dotyczących dostępu (zorganizowanego lub nieprzewidzianego) do granic UE uznawanych za najbardziej oddalone obrzeża w celu ochrony terytorium UE (zielone lub niebieskie granice) jak również węzłach dostępu granicznego jako części infrastruktur (transport) i w związku z tym stanowiących potencjalne cele zagrożeń dla bezpieczeństwa. W celu radzenia sobie z obszarem misji, potrzebne są zdolności, z których wiele jest pierwotnie związanych z fazami „identyfikacja”, „zapobieganie”, „ochrona”. Dąży się zarówno do uniknięcia wydarzenia i złagodzenia jego potencjalnych konsekwencji. W celu rozwinięcia wymaganych zdolności nacisk zostanie położony na kwestie takie jak: wzmocnienie skuteczności i sprawności wszystkich odpowiednich systemów bezpieczeństwa, wyposażenia, narzędzi i procesów wykorzystywanych w węźle dostępu granicznego (np. identyfikacja osób przekraczających granicę, nieinwazyjne wykrywanie osób i towarów, śledzenie substancji, pobieranie próbek, rozpoznanie przestrzenne łącznie z gromadzeniem danych i analizami, itd.), poprawa bezpieczeństwa europejskich granic lądowych i morskich, łącznie z kwestiami kontroli i obserwacji granic (poprzez nieinwazyjne wykrywanie pojazdów, podwodne wykrywanie pojazdów, śledzenie pojazdów, rozpoznanie przestrzenne łącznie z gromadzeniem danych i analizami, obserwacją, operacjami na odległość, itd.), ocena i zarządzanie (nielegalnych) przepływów migracyjnych.

- Przywracanie bezpieczeństwa w stanie kryzysu: Działania będą skupiać się na operacjach zarządzania w sytuacjach kryzysowych, takich jak ochrona ludności (łącznie z klęskami żywiołowymi i awariami przemysłowymi), zadania ratownicze i pomoc humanitarna oraz wspieranie Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB). W celu radzenia sobie z obszarem misji, potrzebne są zdolności, z których wiele jest zasadniczo związanych z fazami „przygotowanie”, „reagowanie”, „naprawa.”. Dąży się do łagodzenia konsekwencji wydarzenia. W celu rozwinięcia wymaganych zdolności nacisk zostanie położony na kwestie takie jak: ogólna organizacyjna i operacyjna gotowość do reagowania na wydarzenia związane z zagrożeniem bezpieczeństwa (np. koordynacja między organizacjami i porozumiewanie się w sytuacjach kryzysowych, ocena rezerw strategicznych, zapasy strategiczne itd.), zarządzanie sytuacjami kryzysowymi (np. ocena wydarzenia i priorytetowe wymagania, ewakuacja i odizolowanie, neutralizowanie i powstrzymywanie skutków ataków terrorystycznych i przestępczości, itd.) pomoc humanitarna w sytuacjach kryzysowych i zarządzanie konsekwencjami i efektami kaskadowymi wydarzeń związanych z zagrożeniem bezpieczeństwa (np. funkcjonowanie publicznego systemu opieki zdrowotnej, kontynuacja działań gospodarczych, środki przywracania zaufania, przywracanie zakłóconego lub zniszczonego funkcjonowania społeczeństwa, itd.).

Powyższe dziedziny będą wspierane przez działania w ramach następujących obszarów o przekrojowym charakterze:

- Integracja i interoperacyjność systemów bezpieczeństwa: Działania umożliwią i/lub przyczynią się do skuteczności technologii niezbędnych do rozwijania poniżej wymienionych zdolności, w ten sposób skupiając się na przekrojowych zagadnieniach takich jak: wzmocnienie interoperacyjności i interkomunikacji systemów, wyposażenia, usług i procesów przy jednoczesnym zapewnieniu ich niezawodności, ochrony poufności i integralności informacji oraz możliwości śledzenia wszystkich transakcji i ich procesów przetwarzania, itd. Działania będą także ukierunkowane na kwestie standaryzacji i szkoleń (łącznie z uwzględnieniem kulturowej, ludzkiej i organizacyjnej interoperacyjności).

- Bezpieczeństwo i społeczeństwo: Działania te mają charakter przekrojowy i powinny być przeprowadzane poprzez interakcje między naukami przyrodniczymi, technologią a innymi naukami, w szczególności naukami społecznymi i humanistycznymi. Nacisk zostanie położony na ukierunkowane kulturowe i społeczno-ekonomiczne analizy, tworzenie scenariuszy i inne działania badawcze związane z zagadnieniami takimi jak: bezpieczeństwo jako zmieniające się pojęcie (wyczerpujące analizy potrzeb związanych z bezpieczeństwem w celu zdefiniowania głównych funkcjonalnych wymagań, aby uwzględnić zmieniający się krajobraz związany z bezpieczeństwem), podatność i nowe zagrożenia (np. w dziedzinie terroryzmu i przestępczości zorganizowanej); postawa obywateli w sytuacjach kryzysowych (np. postrzeganie terroryzmu i przestępczości, zachowanie się tłumu, zrozumienie i akceptacja kontroli bezpieczeństwa przez społeczeństwo (i pewność), zdolność reagowania i stan przygotowania obywateli w wypadku ataków terrorystycznych, problemy związane z porozumiewaniem się między władzami a obywatelami w sytuacjach kryzysowych, zwiększenie świadomości społeczeństwa w obliczu zagrożeń, zapoznanie społeczeństwa z wewnętrznymi systemami pomocy i bezpieczeństwa w Państwach Członkowskich i na poziomie UE, analizy zachowania, psychologiczne i inne odpowiednie analizy dotyczące przestępców-terrorystów, kwestie etyczne związane z ochroną danych osobowych i integralnością informacji. Badania będą także skierowane na opracowywanie statystycznych wskaźników przestępczości w celu umożliwienia oceny zmian w zakresie przestępczości).

- Koordynacja i kształtowanie badań nad bezpieczeństwem: Obszar ten stanowi platformę dla działań mających na celu koordynację i strukturyzację krajowych, europejskich i międzynarodowych wysiłków badawczych w dziedzinie bezpieczeństwa, rozwój synergii między badaniami cywilnymi, nad bezpieczeństwem i obroną jak również koordynację między popytem a podażą w dziedzinie badań nad bezpieczeństwem. Działania będą także skoncentrowane na poprawie odnośnych warunków i procedur prawnych.

Współpraca międzynarodowa

Współpraca międzynarodowa w dziedzinie badań nad bezpieczeństwem będzie realizowana zgodnie z wewnętrznymi i zewnętrznymi aspektami polityki bezpieczeństwa UE. Szczególne wymagania i kryteria dotyczące międzynarodowej współpracy mogą być określone w programie prac.

Przewiduje się szczególne działania współpracy międzynarodowej w sytuacji wzajemnej korzyści zgodnie z polityką bezpieczeństwa UE, np. na rzecz badań związanych z działaniami dotyczącymi bezpieczeństwa o światowym zastosowaniu.

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Temat badań nad bezpieczeństwem jest elastyczny, zarówno z natury, jak i ze względu na swe podejście. Działania umożliwią zbadanie do tej pory nieznanych przyszłych zagrożeń dla bezpieczeństwa i związanych z nimi potrzeb politycznych, które mogą powstać. Elastyczność ta uzupełni charakter ukierunkowany na misje powyższych działań badawczych.

9.2 Przestrzeń kosmiczna

Podejście

W tej dziedzinie UE przyczyni się do zdefiniowania wspólnych celów na podstawie wymagań użytkowników oraz celów europejskiej polityki, do koordynacji działań w celu unikania powielania i ułatwiania interoperacyjności oraz przyczyni się także do określenia norm. Europejska Polityka Kosmiczna[48] będzie spełniać cele władz publicznych i decydentów politycznych wzmacniając konkurencyjność europejskiego przemysłu. Będzie ona wdrażana poprzez Europejski Program Kosmiczny a siódmy program ramowy przyczyni się do wsparcia lub uzupełnienia działań badawczych i rozwoju technologicznego przeprowadzanych przez zainteresowane strony w sektorze publicznym i prywatnym w Europie.

Działania w ramach tego tematu będą wspierać cele polityki UE na przykład w dziedzinie rolnictwa, rybołówstwa, środowiska, telekomunikacji, bezpieczeństwa, rozwoju, zdrowia, pomocy humanitarnej, transportu, nauki jak również zapewnią Europie zaangażowanie w regionalną i międzynarodową współpracę. Narzędzia odnoszące się do przestrzeni kosmicznej powinny także przyczynić się do egzekwowania prawa w niektórych z tych dziedzin.

Działania określone w tym priorytecie mają na celu: wykorzystywanie potencjału kosmicznego na rzecz wprowadzania zastosowań, szczególnie GMES (Globalny Monitoring środowiska i Bezpieczeństwa), działania badawcze kosmosu i wspieranie strategicznej roli Unii Europejskiej w odniesieniu do działań wspierających.

Działania ukierunkowane na badania powinny być uzupełnieniem działań przeprowadzanych w ramach innych tematów w programie szczegółowym „ Współpraca” (w szczególności w ramach tematów przeprowadzanych w części „Środowisko” w powiązaniu z GEOSS oraz tych przeprowadzanych w części „Technologie teleinformatyczne”). Dążyć się będzie do rozwoju synergii tematycznych z podobnymi działaniami w innych programach szczegółowych.

Przewiduje się działania uzupełniające poprzez program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji i program na rzecz edukacji i szkolenia.

Działania badawcze i dotyczące transferu technologii w ramach tematu mogłyby w szczególności odnosić się do małych i średnich przedsiębiorstw rozwijających innowacyjne technologie, które muszą oswoić się z nowymi możliwościami technologii przestrzeni kosmicznej („spin-in”) lub rozwijających zastosowania dla swoich własnych technologii w zakresie przestrzeni kosmicznej dla innych rynków („spin-off”).

Zarządzanie niektórymi częściami działań w przestrzeni kosmicznej może być powierzone istniejącym zewnętrznym podmiotom, takim jak Europejska Agencja Kosmiczna[49]. W odniesieniu do GMES, działania badawcze mogą być realizowane poprzez Wspólną Inicjatywę Technologiczną (patrz załącznik III).

Działania

- Zastosowania oparte na badaniach przestrzeni kosmicznej w służbie społeczeństwa Europy

- Globalny Monitoring Środowiska i Bezpieczeństwa (GMES):

Celem jest rozwijanie odpowiednich satelitarnych systemów monitorowania oraz systemów wczesnego ostrzegania będących jedynym dostępnym źródłem danych na świecie oraz umacnianie i stymulowanie rozwoju ich operacyjnego wykorzystania. Program ten zapewni wsparcie na rzecz rozwoju operacyjnych usług GMES, umożliwiających decydentom politycznym lepsze przewidywanie i skuteczniejsze łagodzenie sytuacji kryzysowych i kwestii związanych z zarządzaniem środowiskiem i bezpieczeństwem. Działania badawcze powinny przede wszystkim przyczynić się do maksymalizowania wykorzystania danych GMES ze źródeł umieszczonych na pokładzie satelity i łączenia ich z danymi pochodzącymi z innych systemów obserwacji w złożonych produktach przeznaczonych do dostarczania informacji i indywidualnych usługach skierowanych do użytkowników końcowych poprzez skuteczną integrację danych i skuteczne zarządzanie informacjami. Działania badawcze powinny także przyczynić się do wzmocnienia technik monitorowania oraz technologii związanych z instrumentami, do rozwoju nowych systemów opartych na przestrzeni kosmicznej lub poprawy interoperacyjności systemów już istniejących oraz umożliwić ich wykorzystanie w (przed)operacyjnych systemach odpowiadających szczególnym rodzajom potrzeb.

- W dziedzinie środowiskowej, potrzeby obejmują zdobywanie niezależnej wiedzy na temat stanu i zmian zrównoważonego wykorzystania odnawialnych zasobów (takich jak roślinność i lasy), terenów podmokłych, pokrycia terenu i użytkowania gruntów, dostaw żywności, środowiska rolniczego i rybołówstwa, przenikania węgla i zapasów, procesów atmosferycznych i chemii atmosferycznej oraz stanu oceanów. Należy uwzględnić szósty Program Działań na Rzecz Środowiska UE dotyczący polityk środowiskowych monitorujących zmiany klimatyczne, jakość powietrza, gleby i wody.

- W dziedzinie bezpieczeństwa potrzeby obejmują poprawę zdobywania, dostępu i wymiany danych i informacji niezbędnych w kontekście niesienia pomocy w sytuacjach kryzysowych i zarządzania sytuacjami kryzysowymi. Wsparcia należy udzielić ochronie ludności w zakresie zapobiegania/łagodzenia, monitorowania, zarządzania ryzykiem i oceny naturalnych i technologicznych zagrożeń, jak również pomocy humanitarnej w celu umożliwienia właściwej oceny potrzeb, planowania interwencji w sytuacjach kryzysowych w obliczu klęsk żywiołowych i kryzysów humanitarnych (uchodźcy i osoby zmuszone do przesiedlenia się wewnątrz granic, itd.). Należy również wesprzeć wdrażanie polityk UE, mianowicie w dziedzinie zapobiegania konfliktom, obserwacji granic.

- Aspekty związane z bezpieczeństwem (będące uzupełnieniem badań nad bezpieczeństwem i działań GMES)

W sprawozdaniu UE SPASEC[50] podkreślono, że usługi związane z przestrzenią kosmiczną mają tak kluczowe znaczenie dla dobrobytu społeczeństwa europejskiego, że ochrona infrastruktur krytycznych w sektorze przestrzeni kosmicznej jest priorytetem. Konieczne mogą okazać się usługi i zdolności obserwacyjne przestrzeni kosmicznej oparte na potencjale kosmicznym jak również na rzecz ochrony infrastruktur naziemnych. System obserwacji przestrzeni kosmicznej mógłby np. dostarczać informacji dotyczących głównych cech charakterystycznych satelitów (np. parametry orbitalne, status działalności), głównych cech charakterystycznych potencjalnie zagrażających szczątków (np. trajektoria, parametry fizyczne) i istotne informacje związane z meteorologią kosmiczną i Obiektami bliskimi Ziemi. Przewiduje się analizy wykonalności i finansowanie projektów demonstracji w tym obszarze.

- Zastosowania łączności satelitarnej

Celem jest wsparcie innowacyjnych usług i zastosowań łączności satelitarnej bezszwowo zintegrowanych z globalnymi sieciami łączności elektronicznej, służące obywatelom i przedsiębiorstwom w sektorach zastosowań obejmujących ochronę ludności, bezpieczeństwo, rząd, telemedycynę, edukację na odległość, poszukiwania i ratownictwo, turystykę i działalność rekreacyjną, indywidualną nawigację, zarządzanie flotą pojazdów, rolnictwo i leśnictwo. Badania skoncentrowane będą na rozwoju nowych zastosowań i wykorzystaniu zadań demonstracji i systemów przedoperacyjnych w sytuacji gdy łączność satelitarna stanowi skuteczną odpowiedź na te potrzeby.

- Badania przestrzeni kosmicznej

- Celem jest przyczynianie się do działań badawczych przestrzeni kosmicznej (prowadzone przez roboty i człowieka), łącznie ze związanymi konsekwencjami transferu technologii oraz umożliwienie środowisku naukowemu dostępu do wyników/danych zdobytych podczas misji badawczych podejmowanych w ramach Europejskiego Programu Kosmicznego. Działania badawcze będą przeprowadzane w szczególności poprzez działania wspierające, analizy wykonalności i projekty przedoperacyjne. Należy uwzględnić dodatkowe wymiary: naturalne możliwości współpracy międzynarodowej i znaczenie utrzymania świadomości i upowszechniania wyników.

- RTD na rzecz wzmocnienia obecności w przestrzeni kosmicznej

- Technologia kosmiczna

Ogólnie celem jest wspieranie wzrostu konkurencyjności w europejskim sektorze technologii kosmicznej w szerokim rozumieniu.

Działania badawcze mogłyby przyczynić się w szczególności do rozwoju technologii transportu kosmicznego poprzez: ocenę potrzeb w długim okresie czasu; przyczynianie się do systemu badań uwzględniając wymagania końcowych użytkowników, przyczynianie się do początkowych badań w zakresie technologii dla wyrzutni nowej generacji.

- Nauki o kosmosie

Celem jest przyczynianie się do rozwoju zaawansowanych technologii, które mają być wykorzystywane w naukach o kosmosie. Nauki o kosmosie nie tylko dostarczają lepszy wgląd w budowę wszechświata, lepsze zrozumienie planety Ziemi oraz nowe podejście do życia i nauk fizycznych, ale stanowią także siłę napędową dla rozwoju nowych technologii, które będą miały wiele istotnych zastosowań z korzyścią dla społeczeństwa. Siódmy program ramowy powinien uzupełniać istniejące programy naukowe, których braki zostały zidentyfikowane oraz powinien wspierać działalność naukową prowadzoną na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Przewiduje się także działania wspierające mające na celu ułatwienie dostępu do danych naukowych.

Współpraca międzynarodowa

Wykorzystywanie i badanie przestrzeni kosmicznej jest w istocie światowym przedsięwzięciem. Skuteczna międzynarodowa współpraca w dziedzinie przestrzeni kosmicznej umożliwi umocnienie politycznej roli Unii Europejskiej w świecie, wzmocni konkurencyjność gospodarczą i poprawi renomę doskonałości naukowej. Współpraca w sektorze przestrzeni kosmicznej wspierać będzie także cele zagranicznej polityki UE (np. wsparcie dla krajów rozwijających się, krajów sąsiadujących).

Z tych powodów przestrzeń kosmiczna musi być postrzegana jako sektor uprzywilejowany dla rozwoju międzynarodowych działań, w szczególności współpracy z głównymi i powstającymi potęgami przestrzeni kosmicznej, takimi jak Rosja, Stany Zjednoczone, Chiny, Indie, Kanada, Japonia, Ukraina i inne kraje prowadzące działania w przestrzeni kosmicznej.

Podejmowane będą wysiłki mające na celu promowanie wykorzystania rozwiązań opartych na przestrzeni kosmicznej w celu wspierania zrównoważonego rozwoju, w szczególności w Afryce. Postawa ta jest spójna z ogólnym podejściem przyjętym przez GMES w odniesieniu do monitorowania środowiska[51].

W celu poprawy perspektyw skutecznej współpracy i włączenia najlepszej międzynarodowej wiedzy w dziedzinie przestrzeni kosmicznej do Europejskiego Programu Kosmicznego, realizowane będą szczególne działania oparte na współpracy w ramach dwu- lub wielostronnych projektów, międzynarodowych i światowych inicjatyw i współpracy z powstającymi gospodarkami i krajami rozwijającymi się.

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania nowych potrzeb umożliwią innowacyjne rozwiązania dla rozwoju technologicznego w obszarze badań przestrzeni kosmicznej oraz możliwe dostosowania i zastosowania w innych dziedzinach (np. zarządzanie zasobami, procesy biologiczne i nowe surowce). Badania stanowiące odpowiedź na nieprzewidziane potrzeby polityczne mogą dotyczyć tematów takich jak dostarczenie rozwiązań opartych na przestrzeni kosmicznej w celu wsparcia krajów rozwijających się, opracowywanie nowych narzędzi i metod obserwacji przestrzeni kosmicznej i komunikacji w powiązaniu z odpowiednimi politykami wspólnotowymi i przyczynianie się do integracji społecznej.

ZAŁĄCZNIK II

SZACUNKOWY PODZIAŁ KWOTY

Szacunkowy podział jest następujący (w mln EUR):

Zdrowie | 8371 |

Żywność, rolnictwo i biotechnologia | 2455 |

Technologie teleinformatyczne | 12670 |

Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne | 4832 |

Energia | 2931 |

środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi) | 2535 |

Transport (łącznie z aeronautyką) | 5940 |

Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne | 792 |

Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna | 3960 |

OGÓŁEM * | 44432[52],[53] |

* W tym wkład w dotację dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego, o którym mowa w załączniku III. Wpływy z odsetek od tego wkładu są dodawane do dotacji dla EBI. Temat „Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne” nie wnosi wkładu do tej kwoty.

ZAŁĄCZNIK III

Wspólne Inicjatywy Technologiczne i mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka

Wspólne Inicjatywy Technologiczne (JTI)

Obszary badawcze dotyczące pierwszej grupy Wspólnych Inicjatyw Technologicznych są określone poniżej w oparciu o kryteria wyznaczone w załączniku I. Te Wspólne Inicjatywy Technologiczne dotyczą szerokiego zakresu wyzwań. Należy zatem stworzyć struktury dla każdego przypadku dostosowane do szczególnych cech obszaru badań, o którym mowa. W każdym przypadku zostanie określona specjalna struktura w celu realizacji uzgodnionego programu badań Wspólnej Inicjatywy Technologicznej oraz połączenia koniecznych publicznych i prywatnych inwestycji i skoordynowanie wysiłków europejskich. Komisja przyzna kwotę na wdrożenie programu badań na podstawie odrębnych wniosków (np. na podstawie art. 171 Traktatu). Kolejne Wspólne Inicjatywy Technologiczne mogą zostać określone na podstawie kryteriów wymienionych w załączniku I oraz zaproponowane podczas realizacji siódmego programu ramowego.

- Inicjatywa w zakresie leków innowacyjnych

Wspólna Inicjatywa Technologiczna w zakresie leków innowacyjnych ma na celu zwiększenie konkurencyjności europejskiego sektora farmaceutycznego zapewniając skoordynowane podejście do przezwyciężania zastoju w procesie opracowywania leków, zmniejszając czas opracowywania leków i poziom zaniechania prób klinicznych dla nowych leków. Umożliwi to szybszy dostęp do bardziej specjalistycznych leków i zwrot w szybszym terminie inwestycji na badania a w ten sposób większe pobudzenie inwestycji prywatnych w dalsze badania.

Badania przedkonkurencyjne, jak określono w Strategicznym Programie Badań (SPB) Inicjatywy w zakresie leków innowacyjnych, będą obejmować: opracowywanie narzędzi i metod lepszego przewidywania adekwatności, bezpieczeństwa i skuteczności leków, inteligentnych infrastruktur na rzecz integracji danych i zarządzania wiedzą poprzez ścisłą współpracę między przedsiębiorstwami, ośrodkami akademickimi a ośrodkami klinicznymi na wszystkich koniecznych etapach. Badania będą także dotyczyć zmniejszania dystansu między kształceniem i szkoleniem, aby Europa posiadała umiejętności przekładania wyników badań na korzyści dla pacjenta. Zapewniona będzie ścisła współpraca między Wspólnotą Europejską a przedsiębiorstwami i innymi zainteresowanymi stronami, takimi jak agencje regulacyjne, pacjenci, ośrodki akademickie, klinicyści, itd. jak również mobilizacja publicznych i prywatnych funduszy. SPB będzie realizowany poprzez Inicjatywę w zakresie leków innowacyjnych i specjalnie utworzoną w tym celu odpowiednią publiczno-prywatną strukturę partnerstwa.

- Technologie w zakresie nanoelektroniki 2020

Nanoelektronika ma duże strategiczne znaczenie dla europejskiej konkurencyjności, ponieważ jej produkty są kluczowymi czynnikami wpływającymi na innowacje w innych sektorach (multimedia, łączność, transport, zdrowie, środowisko, przetwarzanie przemysłowe, itd.). Wymaga się, by wysiłki na rzecz badań i rozwoju oraz innowacji były lepiej ustrukturyzowane, zoptymalizowane i włączone do szerszego procesu łączącego wszystkich kluczowych podmiotów, których rola jest zasadnicza w osiągnięciu pomyślnego rezultatu w tej dziedzinie.

Inicjatywa obejmie potrzeby technologii opartych na silikonie w czterech dziedzinach technologicznych: (i) minimalizowanie układów logicznych i pamięci w celu zwiększenia wyników i zmniejszenia kosztów, (ii) opracowywanie funkcji wartości dodanej, łącznie z funkcjami wyczuwania, uruchomienia i pakowania i ich wbudowaniem do układu logicznego i pamięci w celu stworzenia złożonego systemu opartego na mikroukładach lub złożonych rozwiązań typu „System-on-Chip” lub „System-in-Package”, (iii) wyposażenie i materiały i (iv) automatyzacja projektowania.

- Wbudowane systemy

Systemy wbudowane – niewidzialna elektronika i oprogramowanie, które przekazują informacje do produktów i procesów – są strategicznie ważne dla konkurencyjności istotnych europejskich sektorów przemysłowych takich jak motoryzacja, awionika, urządzenia elektroniczne na użytek konsumentów, łączność, systemy medyczne i wytwarzania. Ponadto wzrastająca zdolność przyłączeniowa tych układów tworzy potencjał dla całkowicie nowych zastosowań społecznych, z których Europa będzie mogła czerpać korzyści, jeżeli będzie zajmować dobrą pozycję.

Wspólna Inicjatywa Technologiczna w zakresie systemów wbudowanych połączy i skoncentruje wysiłki badawcze, pobudzając prywatne i publiczne inwestycje w celu podziału wysokiego ryzyka i utrzymania wysokiego poziomu ambicji. Inicjatywa obejmie projektowanie, opracowywanie i wykorzystywanie wszechobecnych, interoperacyjnych i efektywnych pod względem kosztów systemów elektronicznych i oprogramowania, będących jednocześnie systemami solidnymi, bezpiecznymi i pewnymi. Inicjatywa dostarczy modeli referencyjnych dla projektów, które oferują standardowe podejścia architekturalne odnośnie do danego zakresu zastosowań, specjalistyczne oprogramowanie umożliwiające bezszwową zdolność przyłączeniową i interoperacyjność, zintegrowane narzędzia i metody projektowania oprogramowania dla szybkiego opracowywania i prototypowania, jak również nowe podejścia do interakcji między komputerami i rzeczywistością.

- Inicjatywy w zakresie wodoru i ogniw paliwowych

Wodór i ogniwa paliwowe są technologiami energii, które mogą doprowadzić do zmiany sposobu produkcji i wykorzystania energii w Europie, oferując zasadniczą zmianę potencjału w kierunku długoterminowej niezależności dostaw zrównoważonej energii, zapewniając Europie kluczową konkurencyjną pozycję. Przejście do gospodarki opartej na wodorze pociąga za sobą badania i inwestycje kapitałowe na dużą skalę w celu tworzenia nowych gałęzi przemysłu, nowych struktur łańcucha dostaw, infrastruktur i zasobów ludzkich.

Wspólna Inicjatywa Technologiczna określi i przeprowadzi ambitny europejski program badań przemysłowych, rozwoju technologicznego i demonstracji w celu dostarczenia solidnych technologii wodoru i ogniw paliwowych rozwiniętych w stopniu wystarczającym do wykorzystania komercyjnego. Głównymi tematami programu badań JTI będą: rozwój ogniw paliwowych dla wszystkich sektorów zastosowań i zakresów, zrównoważone dostawy wodoru łącznie z produkcją, dystrybucją, przechowywaniem i dostawą; zintegrowane demonstracje na wielką skalę w fazie początkowych i zaawansowanych technologii w rzeczywistym operacyjnym kontekście i działania przygotowawcze w celu opracowania ram rynkowych. Działania te będą realizowane na podstawie solidnej stale rozwijającej się mapy drogowej technologii i odnośnych pomysłów gospodarczych szczegółowo określających strategie transformacji i długookresowe cele oraz etapy realizacji.

- Aeronautyka i transport lotniczy

Europa musi pozostać na czele wszystkich kluczowych technologii jeżeli w przyszłości chce posiadać zrównoważone, innowacyjne i konkurencyjne sektory aeronautyki i przemysłu transportu lotniczego. Istniejąca konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw działających w sektorach aeronautyki i transportu lotniczego o dużej intensywności badań RTD na światowych rynkach została osiągnięta dzięki istotnym prywatnym inwestycjom w dziedzinie badań (zazwyczaj 13-15 % obrotu) na przestrzeni wielu dziesięcioleci. Biorąc pod uwagę specyfikę sektora, nowe osiągnięcia często zależą od skutecznej współpracy pomiędzy publicznym a prywatnym sektorem.

Niektóre aspekty Strategicznego Programu Badań ACARE wymagają skali efektu i ciągłości celu, który wymaga Wspólnej Inicjatywy Technologicznej ukierunkowanej na spójny i szczególny program badań dotyczący zaawansowanych technologii i aspektów wspierających, takich jak integracja, zatwierdzanie na szeroką skalę i demonstracje.

W dziedzinie aeronautyki i transportu lotniczego, będą uwzględnione różne obszary, takie jak przyjazne dla środowiska i efektywne pod względem kosztów samoloty („ekologiczne samoloty”) oraz zarządzanie ruchem lotniczym na rzecz wspierania Jednolitej Europejskiej Polityki Przestrzeni Powietrznej oraz inicjatywy SESAME.

- Globalny Monitoring Środowiska i Bezpieczeństwa (GMES)

Europa potrzebuje niezależnej zdolności opartej na europejskich standardach globalnego monitorowania. Znacznie pomoże to Europie i jej gałęziom przemysłu, w których jej konkurenci w znacznym stopniu inwestują w normy dotyczące systemów globalnego monitorowania.

GMES musi sprostać wymaganiom mandatu politycznego wyrażonego przez rezolucję Rady w sprawie GMES[54], przyjętą w następstwie Szczytu w Göteborgu w czerwcu 2001 r., Planu Działań na rzecz GMES przedstawionego w lutym 2004 r.[55] i jego włączenia do „Inicjatywy na rzecz wzrostu” i wykazu „Quick-start”.

Przyszłość GMES zależy od istotnych długoterminowych inwestycji podejmowanych przez użytkowników jak i dostawców infrastruktur (publicznych i prywatnych). Z tego powodu ważne jest, aby GMES utrzymał swój wyraźny i spójny wizerunek, łatwo identyfikowalny przez użytkowników, władze publiczne i przedsiębiorstwa. Niezależnie od obszarów szczególnych zastosowań GMES, cel ten będzie obejmować grupę przyjętych standardów, mechanizmów i polityk zatwierdzania w ramach jednolitej politycznej odpowiedzialności.

W tym celu struktura zarządzania GMES w postaci Wspólnej Inicjatywy Technologicznej (JTI) może być utworzona tak, aby połączyć wszystkich odpowiednich uczestników wraz z ich zasobami, w szczególności organizacje użytkowników zarówno na poziomie narodowym, jak i europejskim.

JTI w zakresie GMES powinna zapewnić silną koordynację działań związanych z GMES także poprzez następujące zadania:

- konsolidację wymagań użytkowników w odniesieniu do każdego obszaru zastosowania GMES,

- nadzorowanie i wspieranie opracowywania usług operacyjnych GMES oraz związanych z nimi zdolności i infrastruktur,

- w stosownych przypadkach, zatwierdzanie takich usług,

- opracowywanie mechanizmów mających na celu zapewnienie długoterminowego dostępu do danych („zakup danych”).

JTI w zakresie GMES byłaby także skutecznym narzędziem promowania aktywnego zaangażowania sektora prywatnego, ponieważ stanowiłyby czynnik koordynacji i finansowania przedsiębiorstw (łącznie z małymi i średnimi przedsiębiorstwami) i innych potencjalnych kontrahentów pragnących przyczynić się do realizacji GMES poprzez odpowiednie konkurencyjne procesy.

GMES nada Europie przewagę w obszarze zarządzania i wykorzystania głównych infrastruktur, łącznie ze strategicznymi zdolnościami przestrzeni kosmicznej. GMES może także dostarczyć podstawę skutecznego wykorzystania ograniczonych zasobów naturalnych zarówno przez przedsiębiorstwa publiczne jak i prywatne. W ten sposób przyczyni się do poprawy produktywności w wielu sektorach, które potrzebują spójnych i aktualizowanych informacji na temat dostępnych aktyw.

Mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka

Zgodnie z załącznikiem II Wspólnota przyzna Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu dotację (działanie koordynacyjne i wspierające). Dotacja ta przyczyni się do realizacji celu Wspólnoty jakim jest wspieranie inwestycji sektora prywatnego w badania naukowe poprzez zwiększenie możliwości Banku w zakresie zarządzania ryzykiem umożliwiając tym samym (i) zwiększenie wielkości pożyczek EBI na określonym poziomie ryzyka oraz (ii) finansowanie europejskich działań w dziedzinie RTD objętych większym ryzykiem, niż byłoby to możliwe bez takiego wsparcia Wspólnoty.

EBI będzie udzielać pożyczek ze środków finansowych pozyskiwanych na międzynarodowych rynkach finansowych zgodnie ze swoimi standardowymi zasadami, uregulowaniami i procedurami. EBI będzie wykorzystywać niniejszą dotację, razem ze swoimi własnymi środkami finansowymi, jako rezerwy i przydział kapitału w obrębie banku, w celu pokrycia części ryzyk związanych z pożyczkami udzielonymi kwalifikującym się dużym europejskim działaniom w dziedzinie RTD.

W oparciu o własną ocenę finansową, EBI będzie określać poziom ryzyk finansowych i decydować o wartości rezerwy lub przydziału kapitału. Ocena i stopniowanie ryzyka oraz wynikające z nich decyzje w zakresie rezerw i przydziału kapitału stanowią standardowe procedury Banku, zatwierdzone i kontrolowane przez akcjonariuszy i nie będą zmieniane w związku z wkładem Wspólnoty. Na Wspólnocie nie będzie spoczywać żadne zobowiązanie warunkowe.

Niniejsza dotacja będzie wypłacana corocznie. Roczna kwota dotacji zostanie ustanowiona w programach prac biorąc pod uwagę sprawozdanie z działalności i prognozy, które EBI przedstawi Wspólnocie.

W porozumieniu w sprawie dotacji, które zostanie zawarte z EBI, zostaną ustanowione zasady i warunki wykorzystania środków Wspólnoty na rezerwy i przydziały kapitału. W porozumieniu tym zostaną zawarte, między innymi, następujące zasady i warunki:

- Kwalifikujące się tematy i działania. W celu zachowania równowagi między programami szczegółowymi wnoszącymi wkład w dotację, ich tematami i działaniami, Wspólnota może na podstawie umowy dostosować warunki kwalifikowalności związane z każdym tematem lub działaniem bez uszczerbku dla możliwych zmian zgodnie z art. 7 ust. 2.

- Kwalifikowalność dużych europejskich działań w dziedzinie RTD. W sposób automatyczny kwalifikują się Wspólne Inicjatywy Technologiczne i duże projekty realizowane w ramach współpracy finansowane przez Wspólnotę w ramach tematów i działań niniejszego programu szczegółowego wnoszącymi wkład w dotację. Pod uwagę mogą być brane również duże europejskie projekty realizowane w ramach współpracy takie jak EUREKA. Zgodnie z rozporządzeniem przyjętym na podstawie art. 167 Traktatu, porozumienie w sprawie dotacji ustanowi również odpowiednią procedurę i zapewni Wspólnocie możliwość złożenia w określonych okolicznościach weta przeciwko wykorzystaniu dotacji na udzielenie pożyczki zaproponowane przez EBI.

- Zasady określania części ryzyka finansowego, która będzie pokryta z dotacji Wspólnoty i progu ryzyka, poniżej którego EBI może wykorzystywać dotację Wspólnoty.

- Przepisy regulujące, przy pomocy których Wspólnota będzie kontrolować udzielanie pożyczek przez EBI związane z dotacją.

ZAŁĄCZNIK IV

Koordynowanie pozawspólnotowych programów badawczych

Wiele inicjatyw na rzecz wspólnej realizacji krajowych programów badawczych zostało określonych poniżej i będzie przedmiotem odrębnej decyzji na podstawie art. 169 Traktatu. Kolejne inicjatywy mogą zostać określone i zaproponowane podczas wdrażania siódmego programu ramowego.

W przypadku każdej decyzji, do celów wdrażania działania zostanie ustanowiona specjalna jednostka ds. wdrażania oraz struktura organizacyjna i odpowiednie organy zarządzania. Zgodnie z załącznikiem II Wspólnota zapewni wsparcie finansowe inicjatyw i będzie aktywnie uczestniczyć we wdrażaniu przy wykorzystaniu najbardziej stosownych dla działania środków.

- Inicjatywa na mocy art. 169 w dziedzinie badań Morza Bałtyckiego

Celem będzie uruchomienie i wdrożenie wspólnego programu w zakresie badań i rozwoju łączącego wiele programów krajowych w dziedzinie nauk dotyczących morza i zrównoważonego rozwoju Morza Bałtyckiego. W powiązaniu z kilkoma międzynarodowymi, europejskimi i regionalnymi konwencjami dotyczącymi Morza Bałtyckiego, inicjatywa ta umożliwi utworzenie platformy przeznaczonej na połączenie i upowszechnianie wyników w dziedzinie oraz wsparcie poprzez niezbędne działania R&D zrównoważonego rozwoju Morza Bałtyckiego.

- Inicjatywa na mocy art. 169 w dziedzinie życia wspieranego przez otoczenie

Celem wspólnego programu R&D dotyczącego życia wspieranego przez otoczenie będzie połączenie wysiłków badawczych na rzecz określenia sposobu, w jaki technologie ICT mogą poprawić jakość życia osób starszych i wydłużyć czas, podczas którego będą one funkcjonowały w sposób niezależny w otoczeniu domowym i ich środowisku. Obejmuje to na przykład pomoc na rzecz wykonywania codziennych czynności, ułatwianie kontaktów społecznych, monitorowanie zdrowia i funkcjonowania oraz wzmacnianie bezpieczeństwa i pewności. Nacisk zostanie położony na włączenie układów, systemów i usług do efektywnych pod względem kosztów, wiarygodnych i niezawodnych rozwiązań. Inicjatywa ta ma na celu ustanowienie europejskiej współpracy na szeroką skalę w oparciu o masę krytyczną i zobowiązanie na długi okresie.

- Inicjatywa na mocy art. 169 w dziedzinie metrologii

Celem będzie uruchomienie i wdrożenie spójnego wspólnego programu R&D w zakresie metrologii łączącego wiele programów krajowych, które umożliwią Europie wychodzenie naprzeciw zwiększającym się potrzebom nowatorskiej metrologii będącej narzędziem innowacji i wspierającej badania i politykę naukową. Inicjatywa wesprze w szczególności cele europejskich krajowych systemów pomiarowych zapewnionych poprzez sieci krajowych laboratoriów metrologicznych.

LEGISLACYJNE ZESTAWIENIE FINANSOWE

1. TYTUŁ WNIOSKU:

Wniosek dotyczący DECYZJI RADY przyjmującej program szczegółowy w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji: „Współpraca” (2007-2013)

2. STRUKTURA ABM/ABB

BADANIA NAUKOWE.

3. POZYCJE W BUDŻECIE

3.1. Pozycje w budżecie (pozycje operacyjne i powiązane pozycje pomocy technicznej i administracyjnej) wraz z treścią:

02 04 01 Przestrzeń Kosmiczna; 02 04 02 Działania przygotowawcze na rzecz wzmocnienia europejskich badań nad bezpieczeństwem; 08 02 01 Genomika i biotechnologia dla zdrowia; 08 05 01 Jakość i bezpieczeństwo żywności; 09 04 01 Technologie społeczeństwa informacyjnego; 08 03 01 Nanotechnologie, materiały inteligentne, nowe procesy i urządzenia produkcyjne; 08 06 01 01 Zrównoważone systemy energetyczne; 06 06 02 01 Zrównoważone systemy energetyczne; 08 06 01 03 Zmiany globalne i ekosystemy; 08 04 01 Aeronautyka; 08 06 01 02 Zrównoważony transport naziemny; 06 06 01 Aeronautyka i przestrzeń kosmiczna; 06 06 02 02 Zrównoważony transport naziemny; 08 07 01 Obywatele i sprawowanie władzy w społeczeństwie opartym na wiedzy; 08 08 01 01 – 06 06 03 – 09 04 02 – 11 05 01 - Polityki wspierające i przewidywanie potrzeb naukowo-technicznych

(ostateczna nomenklatura budżetowa dla siódmego programu ramowego zostanie ustanowiona w odpowiednim czasie)

3.2. Czas trwania działania i wpływu finansowego:

2007-2013, pod warunkiem zatwierdzenia nowej perspektywy finansowej

3.3. Informacje budżetowe:

Pozycja w budżecie | Rodzaj wydatków | Nowe | Wkład EFTA | Wkład krajów ubiegających się o członkostwo | Dział w perspektywie finansowej |

02, 06, 08, 09 i 11 | Nieobowiązkowe | Zróżnicowane[56] | TAK | TAK | TAK | Nr [1a…] |

XX.01 | Nieobowiązkowe | Niezróżnicowane[57] | TAK | NIE | NIE | Nr [1a…] |

XX.01.05 | Nieobowiązkowe | Niezróżnicowane | TAK | TAK | TAK | Nr [1a…] |

4. ZESTAWIENIE ZASOBÓW

4.1. Zasoby finansowe

4.1.1. Zestawienie środków na zobowiązania (CA) i środków na płatności (PA)[58]

mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)

Wydatki na zasoby ludzkie i powiązane wydatki (NDA) | 8.2.5 d | 11,633 | 11,866 | 12,103 | 12,345 | 12,592 | 12,844 | 13,101 | 86,483 |

Wydatki administracyjne, inne niż koszty zasobów ludzkich i powiązane koszty, nieuwzględnione w kwocie referencyjnej (NDA) | 8.2.6 e | 0,807 | 0,824 | 0,840 | 0,857 | 0,874 | 0,891 | 0,909 | 6,002 |

Indykatywne koszty finansowe interwencji ogółem

OGÓŁEM CA w tym koszty zasobów ludzkich | a+c+d+e | 5.674,377 | 7.183,791 | 8.677,340 | 10.316,316 | 11.981,867 | 13.605,871 | 15.378,756 | 72.818,319 |

OGÓŁEM PA w tym koszty zasobów ludzkich | b+c+d+e | 2.701,204 | 4.800,186 | 6.845,974 | 8.748,741 | 10.356,602 | 11.983,321 | 27.382,292 | 72.818,319 |

Szczegółowe informacje dotyczące współfinansowania

Jeżeli wniosek obejmuje współfinansowanie przez Państwa Członkowskie lub inne organy (należy określić które), w poniższej tabeli należy przedstawić szacowany poziom współfinansowania (można dodać kolejne rubryki, jeżeli współfinansowanie mają zapewniać różne organy):

mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)

Organ współfinansujący | Rok n | n +1 | n +2 | n +3 | n +4 | n + 5 i później | Razem |

…………………… | F |

OGÓŁEM CA w tym współfinansowanie | a+c+d+e+f |

4.1.2. Zgodność z programowaniem finansowym

( Wniosek jest zgodny z istniejącym programowaniem finansowym (komunikat Komisji w sprawie perspektyw finansowych 2007-2013, luty 2004 r., COM (2004)101).

( Wniosek wymaga przeprogramowania odpowiedniego działu w perspektywie finansowej.

( Wniosek może wymagać zastosowania postanowień porozumienia międzyinstytucjonalnego[64] (tzn. instrumentu elastyczności lub zmiany perspektywy finansowej).

4.1.3. Wpływ finansowy na dochody

( Wniosek nie ma wpływu finansowego na dochody.

( Wniosek ma następujący wpływ finansowy - wpływ na przychody:

Niektóre państwa stowarzyszone mogą przyczynić się do finansowania programów ramowych.

Zgodnie z art. 161 rozporządzenia finansowego Wspólne Centrum Badawcze może korzystać z dochodów pochodzących z różnego typu działalności na zasadach konkurencyjnych oraz z innych usług świadczonych dla podmiotów zewnętrznych.

Zgodnie z art. 18 rozporządzenia finansowego, określone dochody mogą być wykorzystane do finansowania poszczególnych pozycji.

mln EUR (do 1 miejsca po przecinku)

Przed rozpoczęciem działania [rok n-1] | Sytuacja po zakończeniu działania |

Zasoby ludzkie ogółem[65] | 1.848 | 1.848 | 1.848 | 1.848 | 1.848 | 1.848 | 1.848 |

5. OPIS I CELE

5.1. Potrzeba, która ma zostać zaspokojona w perspektywie krótko- lub długoterminowej

Program szczegółowy „Współpraca” jest odpowiedzią na potrzebę wzmocnienia konkurencyjności i wspierania polityk UE poprzez osiągnięcie wiodącej roli w kluczowych obszarach naukowych i technologicznych. Potrzeba ta zostanie zaspokojona poprzez wspieranie współpracy badawczej na najwyższym poziomie doskonałości między uczelniami wyższymi, przemysłem, ośrodkami badawczymi i władzami państwowymi w całej Unii Europejskiej, jak również z resztą świata.

5.2. Wartość dodana z tytułu zaangażowania Wspólnoty i spójność wniosku z innymi instrumentami finansowymi oraz możliwa synergia

Wartość dodana wsparcia, które należy zapewnić w ramach niniejszego programu szczegółowego, polegać będzie na połączeniu zasobów, dyscyplin i doskonałości naukowej w sposób umożliwiający osiągnięcie masy krytycznej, wiedzy i synergii, niemożliwych do osiągnięcia na poziomie krajowym. Lepsza integracja europejskich badań i rozwoju zostanie osiągnięta poprzez ulepszoną koordynację polityk krajowych, upowszechnianie wyników w całej UE, utworzenie paneuropejskich zespołów i sieci badawczych oraz realizację wyzwań polityki paneuropejskiej.

5.3. Cele, spodziewane wyniki oraz wskaźniki związane z wnioskiem w kontekście ABM (zarządzania opartego na zadaniach)

Głównym celem jest przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju w kontekście propagowania badań na najwyższym poziomie doskonałości. Celem jest wspieranie ponadnarodowej współpracy w kilku dziedzinach tematycznych odpowiadających głównym obszarom postępu wiedzy i technologii, w których badania muszą być wspierane i umacniane w celu sprostania europejskim wyzwaniom społecznym, gospodarczym, przemysłowym oraz w zakresie środowiska.

W ramach działań UE określono dziewięć następujących tematów:

26. Zdrowie;

27. Żywność, rolnictwo i biotechnologia;

28. Technologie teleinformatyczne;

29. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne;

30. Energia;

31. środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi);

32. Transport (łącznie z aeronautyką);

33. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne;

34. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna;

Bardziej szczegółowe cele każdego z tych działań zostały określone w załączniku I do wniosku legislacyjnego.

Wskaźniki realizacji będą opracowane na trzech poziomach:

- Wskaźniki ilościowe i jakościowe służące do określenia ścieżki lub kierunku postępu naukowo-technicznego, takie jak nowe normy i narzędzia, techniki naukowe, wnioski o patent, porozumienia licencyjne, nowe produkty, procesy i usługi.

- Wskaźniki zarządzania służące do monitorowania skuteczności wewnętrznej i wspierające proces podejmowania decyzji na wyższym szczeblu. Mogłyby one obejmować poziom wykonania budżetu, czas podpisania umowy i czas płatności.

- Wskaźniki wyników (wpływu) służące do oceny ogólnej skuteczności badań naukowych w stosunku do ambitnych celów. Mogłyby one obejmować ocenę na poziomie zagregowanym programu ramowego (np. wpływ na osiągnięcie celów z Lizbony, Goeteborga, Barcelony i innych celów) oraz ocenę na poziomie programów szczegółowych (np. wkład wniesiony w naukowo-techniczne i gospodarcze osiągnięcia UE).

5.4. Metoda realizacji (indykatywna)

Należy wskazać wybraną metodę/wybrane metody realizacji działania.

( Zarządzanie scentralizowane

( Bezpośrednio przez Komisję

( Pośrednio przez:

( Agencje wykonawcze

( Ustanowione przez Wspólnotę organy określone w art. 185 rozporządzenia finansowego

( Krajowe organy sektora publicznego/organy pełniące misję służby publicznej

ٱ Zarządzanie dzielone lub zdecentralizowane

ٱ Z Państwami Członkowskimi

ٱ Z państwami trzecimi

ٱ Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi (należy wyszczególnić)

Uwagi:

Komisja proponuje scentralizowane zarządzanie niniejszym programem, zarówno bezpośrednio przez Komisję oraz pośrednio przez agencję wykonawczą lub struktury utworzone do wykonywania programów badawczych i rozwojowych podjętych przez kilka Państw Członkowskich (art. 169 Traktatu) lub wspólne przedsiębiorstwa lub inne struktury (art. 171 Traktatu).

W odniesieniu do działań pochodzących z art. 169 i 171, decyzja o strukturze zarządzania będzie podejmowana oddzielnie dla każdego działania zgodnie z jego specyficznym charakterem. W zarządzaniu tymi działaniami nie będą uczestniczyć służby Komisji.

W odniesieniu do pozostałych części programu, w których związek między szczegółowym nadzorem finansowanych projektów i opracowywaniem polityki w dziedzinie nauki i techniki jest wyraźny, agencji wykonawczej będzie powierzona administracja zaproszeniami do składania wniosków i ocenami oraz będzie ona wykonywać zadania, takie jak przyjmowanie i zarządzanie administracyjne złożonymi wnioskami, zapraszanie i opłacanie ekspertów przeprowadzających ocenę (wybranych przez Komisję), dostarczanie wsparcia logistycznego dla oceny wniosków, a także inne możliwe zadania takie jak kontrola wykonalności finansowej i dostarczanie statystyk. Możliwe będzie zlecenie podwykonania niektórych zadań prywatnym przedsiębiorstwom (np. opracowanie, obsługa i wsparcie narzędzi IT). Ocena, przyznawanie umów i zarządzanie projektami będzie na ogół przeprowadzane przez służby Komisji w celu utrzymania bliskiego związku między takimi działaniami a formułowaniem polityki. Jednakże w niektórych obszarach programu, zadania te mogą zostać powierzone agencji wykonawczej.

6. MONITOROWANIE I OCENA

Aspekty związane z monitorowaniem i oceną są określone w legislacyjnym zestawieniu finansowym do wniosku dotyczącego siódmego programu ramowego, COM(2005) 119 wersja ostateczna.

7. ŚRODKI ZWALCZANIA NADUżYć FINANSOWYCH

Należy także podjąć odpowiednie środki w celu zapobieżenia nieprawidłowościom i nadużyciom, oraz podjąć niezbędne kroki w celu odzyskania straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[66], rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady 1605/2002[67], rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich[68], rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami[69] oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)[70].

8. SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE ZASOBÓW

8.1. Cele wniosku z uwzględnieniem ich kosztu finansowego

Środki na zobowiązania w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)

8.2.2. Opis zadań związanych z działaniem

Realizacja programu ramowego

8.2.3. Źródła zasobów ludzkich (stosunek pracy)

(W przypadku podania więcej niż jednego źródła, należy wskazać liczbę stanowisk pochodzących z każdego ze źródeł).

( Stanowiska obecnie przypisane do zarządzania programem, które zostaną utrzymane lub przekształcone.

( Stanowiska wstępnie przyznane w ramach rocznej strategii politycznej/wstępnego projektu budżetu (APS/PDB) na rok 2006

( Stanowiska, o które zostanie złożony wniosek w ramach następnej procedury APS/PDB

( Przesunięcia w ramach istniejącej kadry kierowniczej (przesunięcia wewnętrzne)

( Stanowiska wymagane na rok n, które nie zostały przewidziane w APS/PDB w danym roku

8.2.4. Inne wydatki administracyjne uwzględnione w kwocie referencyjnej (XX 01 05 – wydatki na administrację i zarządzanie) [76]

mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)

8.2.6 Inne wydatki administracyjne nieuwzględnione w kwocie referencyjnej[77] mln EUR (do 3 miejsc po przecinku) |

Rok 2007 | Rok 2008 | Rok 2009 | Rok 2010 | Rok 2011 | Rok 2012 i 2013 | OGÓŁEM |

XX 01 02 11 01 – Podróże służbowe | 0,320 | 0,326 | 0,333 | 0,339 | 0,346 | 0,713 | 2,376 |

XX 01 02 11 02 – Spotkania i konferencje | 0,010 | 0,010 | 0,011 | 0,011 | 0,011 | 0,023 | 0,076 |

XX 01 02 11 03 – Komitety[78] | 0,478 | 0,487 | 0,497 | 0,507 | 0,517 | 1,065 | 3,550 |

XX 01 02 11 04 – Badania i konsultacje |

XX 01 02 11 05 – Systemy informatyczne |

2 Inne wydatki na zarządzanie ogółem (XX 01 02 11) |

Inne wydatki o charakterze administracyjnym (należy wskazać jakie, odnosząc się do pozycji w budżecie) |

Ogółem wydatki administracyjne inne niż wydatki na zasoby ludzkie i powiązane koszty (nieuwzględnione w kwocie referencyjnej) | 0,807 | 0,824 | 0,840 | 0,857 | 0,874 | 1,801 | 6,002 |

- Kalkulacja - Inne wydatki administracyjne nieuwzględnione w kwocie referencyjnej

Dane te są oszacowane na podstawie wniosków Dyrekcji Generalnej RTD w 2006 r. powiększonych o 2 % zgodnie z przewidywaną inflacją roczną. (Fiche 1 REV)

Potrzeby na zasoby ludzkie i administracyjne zostaną pokryte z przydziału przyznanego zarządzającej DG w ramach corocznej procedury przydziału środków. Przyznanie stanowisk powinno uwzględniać ewentualne przesunięcie stanowisk między departamentami na podstawie nowych perspektyw finansowych.

[1] COM(2005)119.

[2] COM(2005)118.

[3] SEC(2005)430.

[4] COM(2005) 387.

[5] Jak przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji: Report on European Technology Platforms and Joint Technology Initiatives: Fostering Public-Private R&D Partnerships to Boost Europe’s Industrial Competitiveness, SEC(2005) 800 z 10.6.2005 r.

[6] Frontier Research: the European Challenge. Sprawozdanie grupy wysokiej rangi ekspertów, Komisja Europejska, maj 2005 r.

[7] Towards New Research Infrastructures for Europe: the ESFRI “List of Opportunities” (Nowe infrastruktury badawcze dla Europy: „Wykaz możliwości” ESFRI), marzec 2005 r., www.cordis.lu/esfri/

[8] Dz.U. C […] z […], str. […].

[9] Dz.U. C […] z […], str. […].

[10] Dz.U. C […] z […], str. […].

[11] Dz.U. L 312 z 23.12.1995, str. 1.

[12] Dz.U. L 292 z 15.11.1996, str. 2.

[13] Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 1.

[14] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.

[15] C(2005)576 wersja ostateczna.

[16] Badania związane z leczeniem nowotworu gruczołów płciowych mogą być finansowane.

[17] Badania nad bezpieczeństwem, w niektórych przypadkach mogą podlegać pewnym ograniczeniom, zgodnie z zasadami uczestnictwa i upowszechniania.

[18] Jak określono w zasadach uczestnictwa i upowszechniania. Szczególne wymogi mogą mieć zastosowanie do badań nad bezpieczeństwem.

[19] W razie potrzeby można wspierać inne ważne nowe inicjatywy dotyczące koordynacji krajowych programów badawczych.

[20] Można wspierać strategiczne programy badań innych Europejskich Platform Technologicznych jeśli są one istotne dla sektorów przemysłu związanych ze zdrowiem.

[21] Czynniki ryzyka, mechanizmy biologiczne, przyczyny, objawy kliniczne, skutki i leczenie chorób i zaburzeń często różnią się w zależności od tego, czy dotyczą kobiet czy mężczyzn. W związku z tym we wszystkich działaniach finansowanych w ramach tego tematu należy uwzględnić możliwość wystąpienia takich różnic i wskazać ją w protokołach badań, metodologii i analizie wyników.

[22] Wsparcie zostanie udzielone w szczególności określonym badaniom klinicznym w celu zgromadzenia dowodów właściwego stosowania nie opatentowanych produktów wykorzystywanych obecnie w leczeniu dzieci.

[23] Farmaceutyki i biofarmaceutyki.

[24] Np. dotacja dla Europejskiego ugrupowania interesów gospodarczych EDCTP.

[25] Wspólnota Europejska jest członkiem organizacji HFSP i finansowała ją w ramach poprzednich programów ramowych.

[26] Ramowa Konwencja Antytytoniowa, 2004/513/WE

[27] Międzynarodowe Regulacje dotyczące Zdrowia 2005 – rezolucja 58.3 58-go światowego Zgromadzenia Zdrowia z dnia 23 maja 2005 r.

[28] Pojęcie „ekologiczna gospodarka” obejmuje wszystkie sektory przemysłu i gospodarki wytwarzające, zarządzające lub w inny sposób wykorzystujące zasoby biologiczne (oraz pokrewne sektory związane z usługami, dostarczaniem i konsumentami), takie jak rolnictwo, żywność, rybołówstwo, leśnictwo, itp.

[29] Sektor żywności obejmuje żywność pochodzenia morskiego.

[30] Badaniami uzupełniającymi w zakresie zrównoważonego zarządzania i ochrony zajmuje się temat „środowisko łącznie ze zmianami klimatycznymi”. Badania nad innymi instrumentami i technologiami wspierającymi zrównoważoną produkcję i zarządzanie zostaną omówione w ramach odnośnych tematów.

[31] Umowa o współpracy naukowej i technologicznej w dziedzinach objętych programem IMS została zawarta pomiędzy Wspólnotą Europejską oraz Stanami Zjednoczonymi Ameryki, Japonią, Australią, Kanadą, Koreą i państwami EFTA Norwegią i Szwajcarią.

[32] Komunikat Komisji, Nanonauka i nanotechnologia: Plan działań dla Europy na lata 2005-2009. COM(2005) 243.

[33] Umowa o współpracy naukowo-technicznej w dziedzinach objętych programem IMS została zawarta pomiędzy Wspólnotą Europejską oraz Stanami Zjednoczonymi Ameryki, Japonią, Australią, Kanadą, Koreą i państwami EFTA Norwegią i Szwajcarią.

[34] COM (2002)769, 29.11.2000

[35] Jak uznano w Zielonej Księdze dotyczącej wydajności energetycznej „Doing More for Less”, COM(2005)265 z dnia 22 czerwca 2005 r.

[36] W oparciu o doświadczenia płynące z inicjatyw CONCERTO i CIVITAS wspieranych w szóstym programie ramowym.

[37] Badaniami uzupełniającymi w zakresie produkcji i wykorzystywania zasobów biologicznych zajmuje się temat „żywność, rolnictwo i biotechnologia”.

[38] Łącznie ze wsparciem finansowym sekretariatu GEO.

[39] Przykładami są zalecenia z Killarney w sprawie priorytetów badawczych w zakresie różnorodności biologicznej do roku 2010 (konferencja w Malahide w 2004 r.), plan działań UE dotyczący zmian klimatycznych w kontekście współpracy na rzecz rozwoju, działania priorytetowe określone przez Komitet ds. Nauki i Technologii UNCCD, europejska i światowa strategia dotyczące produktów chemicznych i bezpiecznego zarządzania pestycydami, itd.

[40] „Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas na decyzje” COM (2001) 370 wersja ostateczna

[41] Modernizacja europejskiej infrastruktury kontroli ruchu lotniczego związana z wdrażaniem Jednolitej Europejskiej Polityki Przestrzeni Powietrznej.

[42] W tym celu planuje się ustanowienie wspólnego przedsiębiorstwa na rzecz koordynacji działań ATM.

[43] Mając na celu ponowne wprowadzenie podziału na poszczególne rodzaje transportu z 1998 r., działania zajmujące się pojedynczym rodzajem transportu skoncentrują się na transporcie kolejowym i wodnym.

[44] W oparciu o doświadczenia zdobyte podczas realizacji inicjatywy CIVITAS.

[45] Działania badawcze będą prowadzone pod kierownictwem Europejskiego Organu Nadzoru Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej (GNSS).

[46] którego celem jest poprawa przygotowania i reagowania na celowe uwolnienie substancji biologicznych i/lub chemicznych.

[47] Opracowany w trakcie trzyletniego działania przygotowawczego na rzecz badań nad bezpieczeństwem (PASR 2004-2006).

[48] COM(2005)208 „Europejska Polityka Kosmiczna: Elementy wstępne”.

[49] W ramach Umowy ramowej między Wspólnotą Europejską a Europejską Agencją Kosmiczną, COM(2004)85.

[50] Raport panelu ekspertów na temat przestrzeni kosmicznej i bezpieczeństwa (marzec 2005).

[51] Np. Protokół z Kyoto, Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia, Konwencja Narodów Zjednoczonych o Różnorodności Biologicznej, wnioski Światowego Szczytu na temat Zrównoważonego Rozwoju 2002 oraz wnioski Szczytu G-8 w 2005 r.

[52] W tym kwoty przeznaczone na Wspólne Inicjatywy Technologiczne (patrz załącznik III) oraz na koordynację pozawspólnotowych programów badawczych (patrz załącznik IV), które będą przedmiotem decyzji podjętej na podstawie odrębnych wniosków (np. na podstawie art. 171 Traktatu).

[53] W tym kwota przeznaczona na finansowanie udziału organizacji krajów trzecich w tematach, w tym „otwarcie” i „szczególne działania w ramach współpracy”.

[54] Rezolucja Rady 2001/C 350/02 (13.11.2001).

[55] „Globalny Monitoring Środowiska i Bezpieczeństwa (GMES): Określenie zdolności GMES do 2008 r. (Plan Działań (2004-2008)”. COM (2004) 65 wersja ostateczna (3.2.2004).

[56] Środki zróżnicowane

[57] Środki niezróżnicowane zwane dalej NDA

[58] Dane odnoszą się do wydatków poniesionych w trakcie całego programu ramowego WE (patrz COM(2005)119 wersja ostateczna).

[59] Wydatki niewchodzące w zakres rozdziału xx 01 w tytule xx.

[60] Środki na płatności odnoszą się do 2013 roku i kolejnych lat.

[61] Wydatki w ramach art. xx 01 05 w tytule xx.

[62] Środki na płatności odnoszą się do 2013 roku i kolejnych lat.

[63] Wydatki w ramach rozdziału xx 01 z wyłączeniem artykułu xx 01 05.

[64] Patrz pkt 19 i 24 porozumienia międzyinstytucjonalnego.

[65] Dane wskazane w tabeli odnoszą się jedynie do personelu finansowanego w ramach planu etatów dla wszystkich działań pośrednich podlegających Dyrekcjom Generalnym RTD, INFSO, TREN, ENTR i FISH. W związku z tym dane te nie obejmują stanowisk przewidzianych w planie etatów budżetu operacyjnego i stanowisk przewidzianych w planie etatów WCB (patrz dokumenty COM(2005)439 i 445 wersja ostateczna).

[66] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.

[67] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 1.

[68] Dz.U. L 312 z 23.12.1995, str. 1.

[69] Dz.U. L 292 z 15.11.1996, str. 2.

[70] Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 1.

[71] Zgodnie z opisem w pkt 5.3

[72] Koszty te NIE są uwzględnione w kwocie referencyjnej.

[73] Koszty te NIE są uwzględnione w kwocie referencyjnej.

[74] Koszty te są uwzględnione w kwocie referencyjnej.

[75] Dane wskazane w tabeli odnoszą się jedynie do personelu finansowanego w ramach planu etatów dla wszystkich działań pośrednich podlegających Dyrekcjom Generalnym RTD, INFSO, TREN, ENTR i FISH. W związku z tym dane te nie obejmują stanowisk przewidzianych w planie etatów budżetu operacyjnego i stanowisk przewidzianych w planie etatów WCB (patrz dokumenty COM(2005)439 i 445 wersja ostateczna).

[76] Dane odnoszą się do wydatków poniesionych w trakcie całego programu ramowego WE (patrz COM(2005)119 wersja ostateczna).

[77] Dane odnoszą się do wydatków poniesionych w trakcie całego programu ramowego WE (patrz COM(2005)119 wersja ostateczna).

[78] Komitet EURAB.