—

gezien artikel 3, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU),

—

gezien de artikelen 9, 151, 152, 153, 154 en 155 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

—

gezien de artikelen 12, 15, 16, 21, 23, 27, 28, 30, 31 en 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

—

gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” (COM(2021)0102),

—

gezien het Europees Sociaal Handvest,

—

gezien het sociaal engagement van Porto van 7 mei 2021 en de Verklaring van Porto van 8 mei 2021,

—

gezien Verdrag nr. 98 van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) betreffende het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen, Verdrag nr. 135 van de IAO betreffende de bescherming van de vertegenwoordigers van de werknemers in de onderneming en de hun te verlenen faciliteiten (Verdrag betreffende de vertegenwoordigers van de werknemers), Verdrag nr. 154 van de IAO betreffende de bevordering van het collectief overleg, Verdrag nr. 155 van de IAO betreffende gezondheid en veiligheid op het werk, Verdrag nr. 187 van de IAO betreffende een promotioneel raamwerk voor veiligheid en gezondheid op het werk, en Verdrag nr. 190 van de IAO inzake het uitbannen van geweld en pesterijen op de werkvloer,

—

gezien het Europees Semester, dat het EU-kader vormt voor de coördinatie van en het toezicht op het economisch en sociaal beleid, gebaseerd op de artikelen 121 en 148 VWEU,

—

gezien de kaderovereenkomst van de Europese sociale partners inzake digitalisering,

—

gezien de autonome kaderovereenkomst van de Europese sociale partners inzake actief ouder worden en een intergenerationele aanpak,

—

gezien Richtlijn 2001/23/EG van de Raad van 12 maart 2001 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of onderdelen van ondernemingen of vestigingen (1),

—

gezien Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag (2),

—

gezien Richtlijn (EU) 2019/1152 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden in de Europese Unie (3),

—

gezien Richtlijn 2009/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 mei 2009 inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de werknemers (4) (de “richtlijn inzake een Europese ondernemingsraad”),

—

gezien Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (5),

—

gezien Richtlijn (EU) 2022/2041 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende toereikende minimumlonen in de Europese Unie (6) (de “richtlijn toereikende minimumlonen”),

—

gezien zijn resolutie van 16 december 2021 getiteld “Democratie op het werk: een Europees kader voor de medezeggenschapsrechten van werknemers en de herziening van de richtlijn inzake een Europese ondernemingsraad”  (7),

—

gezien zijn resolutie van 2 februari 2023 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende de herziening van de richtlijn inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad (8),

—

gezien het voorstel van de Commissie voor een aanbeveling van de Raad over de versterking van de sociale dialoog in de Europese Unie (COM(2023)0038),

—

gezien de mededeling van de Commissie van 25 januari 2023 getiteld “Versterking van de sociale dialoog in de Europese Unie: het volledige potentieel van de sociale dialoog benutten om de transities in goede banen te leiden” (COM(2023)0040),

—

gezien de mededeling van de Commissie van 13 december 2013 getiteld “EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering” (COM(2013)0882),

—

gezien zijn resolutie van 19 januari 2017 over een Europese pijler van sociale rechten (9),

—

gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities (10),

—

gezien het Besluit (EU) 2022/2296 van de Raad van 21 november 2022 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (11),

—

gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” (COM(2021)0102),

—

gezien de mededeling van de Commissie van 29 september 2022 over richtsnoeren voor de toepassing van het EU-mededingingsrecht op collectieve overeenkomsten met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder werknemers (C(2022)6846),

—

gezien de vragen aan de Raad en de Commissie over de versterking van de sociale dialoog (O-000019/2023 — B9-0020/2023 en O-00020/2023 — B9-0021/2023),

—

gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement,

—

gezien de ontwerpresolutie van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken,

A.

overwegende dat het recht van werknemers op collectieve onderhandelingen, collectieve overeenkomsten, vrijheid van vereniging en collectieve actie grondrechten zijn in een democratie;

B.

overwegende dat sociaal partnerschap en collectieve onderhandelingen tussen vakbonden en werkgeversvertegenwoordigers op bedrijfs-, sectoraal, nationaal en EU-niveau essentiële aspecten zijn van het Europese sociale model, waarvan de gemeenschappelijke erfenis van sociale dialoog, werknemersparticipatie, collectieve onderhandelingen, vertegenwoordiging op het gebied van gezondheid en veiligheid en het tripartiete stelsel de bouwstenen vormen van een diverse en economisch, sociaal en ecologisch duurzame toekomst die zal bijdragen tot concurrentievermogen, economische en sociale veerkracht en een betere en meer inclusieve groei in de EU;

C.

overwegende dat collectieve onderhandelingen de sociale partners bijvoorbeeld de mogelijkheid bieden arbeidsomstandigheden op flexibele en zinvolle wijze aan te passen; overwegende dat stelsels voor collectieve onderhandelingen over het algemeen gebaseerd zijn op complexe regels en praktijken die zijn vastgesteld in de nationale rechtssystemen en dikwijls berusten op gevestigde tradities van de sociale partners;

D.

overwegende dat een goed functionerende sociale dialoog tussen autonome sociale partners essentieel is om evenwichtige oplossingen voor de huidige en toekomstige uitdagingen te vinden die op zodanige wijze aansluiten bij de veranderingen op de werkvloer dat zowel werkenden als werkgevers daar baat bij hebben, zoals onder meer de kaderovereenkomsten tussen de Europese sociale partners over actief ouder worden en digitalisering laten zien, evenals de lopende onderhandelingen over telewerken en het recht om offline te zijn; overwegende dat de sociale dialoog ook noodzakelijk is gebleken tijdens onverwachte crises, zoals toen de arbeidsomstandigheden moesten worden aangepast aan de pandemie; overwegende dat de sociale dialoog een belangrijke rol speelt bij de actieve ondersteuning van werknemers bij de overgang naar nieuwe banen door te anticiperen op structurele veranderingen met de ontwikkeling van vaardigheden, alsook bij de versterking van de veerkracht van de lidstaten; overwegende dat het succes van de sociale dialoog sterk afhankelijk is van het vermogen van de sociale partners om in vrijheid te onderhandelen op basis van een complexe reeks regels en praktijken, die veelal zijn vastgelegd in nationale rechtssystemen en juridische tradities; overwegende dat dit vereist dat de nationale en Europese wetgevers erop kunnen vertrouwen dat de sociale partners in staat zijn zich in te zetten voor goede arbeidsvoorwaarden, maar ook dat de sociale partners deze verantwoordelijkheid serieus nemen en zoeken naar compromissen die enerzijds tegemoet komen aan hun eigen belangen, maar anderzijds de samenleving als geheel ten goede komen;

E.

overwegende dat stelsels voor collectieve onderhandelingen waarin onafhankelijke sociale partners het recht hebben op autonome wijze te onderhandelen en collectieve overeenkomsten te sluiten, bijdragen aan de voorspelbaarheid van de arbeidsmarkt op lange termijn; overwegende dat een voorwaarde voor de goede werking van een dergelijk stelsel voor collectieve onderhandelingen is dat de nationale en Europese wetgevers vertrouwen hebben in het vermogen van de sociale partners om verantwoordelijkheid te nemen voor goede arbeidsomstandigheden op de arbeidsmarkt en naar een evenwicht te streven tussen de belangen van de werknemers en de belangen van de werkgevers;

F.

overwegende dat in sommige lidstaten de collectieve onderhandelingen zowel op sectoraal als op bedrijfstakoverkoepelend niveau onder druk zijn komen te staan als gevolg van de nasleep van de financiële crisis van 2008; overwegende dat het percentage werknemers dat onder collectieve overeenkomsten valt de afgelopen 30 jaar in de meeste lidstaten aanzienlijk is gedaald, waarbij de gemiddelde dekking in de EU naar schatting is teruggelopen van ongeveer 66 % in 2000 tot ongeveer 56 % in 2018 (12) als gevolg van verschillende factoren, waaronder de daling van het aantal vakbondsleden en veranderingen in de regelgevingsaanpak van collectieve-onderhandelingspraktijken en -processen (13), met name in verband met de decentralisatie van collectieve onderhandelingen, het toenemende belang van onderhandelingsprocessen op bedrijfsniveau en de opkomst van onzekere arbeidsvormen en schijnzelfstandigheid; overwegende dat de situatie per lidstaat sterk verschilt; overwegende dat in de meeste lidstaten de dekkingspercentages bij collectieve onderhandelingen doorgaans hoger zijn voor werknemers met een vast contract en voor werknemers in grotere ondernemingen; overwegende dat de dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen aanzienlijk hoger is in landen waar sectorale akkoorden worden gesloten en waar deze dikwijls worden uitgebreid naar niet bij de onderhandelingen betrokken bedrijven en werknemers;

G.

overwegende dat werknemers onder de 30 jaar zich maar half zo vaak aansluiten bij een vakbond als oudere werknemers (14), hoewel zij wel sterk voorstander zijn van collectieve onderhandelingen en grote mate van vertrouwen in vakbonden hebben;

H.

overwegende dat Europese werknemers en werkgevers momenteel voor grote uitdagingen staan die voortvloeien uit hardnekkige sociale en milieuproblemen zoals armoede, sociale exclusie, toenemende ongelijkheden, sociale crises en de noodsituatie met betrekking tot het klimaat en de biodiversiteit, die blijven toenemen en moeten worden aangepakt; overwegende dat die uitdagingen zijn verergerd door de gevolgen van de pandemie en, sinds 24 februari 2022, de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en de daardoor ontstane crisis in verband met de kosten van levensonderhoud, crisis in verband met inflatie en energiecrisis; overwegende dat deze gebeurtenissen hebben aangetoond dat er dringend behoefte is aan een veel ruimere en sterkere participatie van de sociale partners, om de kansen te benutten die door een duurzame, billijke groene en digitale transitie worden geboden en te beantwoorden aan de noodzaak om niemand aan zijn lot over te laten; overwegende dat de sociale partners volgens de EU PolicyWatch-databank van Eurofound tijdens de pandemie betrokken waren bij bijna de helft van de op nationaal en/of Europees niveau geregistreerde beleidsmaatregelen, terwijl deze betrokkenheid enigszins afnam in 2022, toen nog meer beleidsmaatregelen in verband met de kosten van levensonderhoud in kaart werden gebracht;

I.

overwegende dat maatregelen ter handhaving en bevordering van collectieve onderhandelingen en collectieve overeenkomsten een doeltreffend antwoord kunnen bieden op de stijgende kosten van levensonderhoud en de dringend noodzakelijke reële loonsverhogingen over de gehele linie kunnen vergemakkelijken;

J.

overwegende dat de democratie op het werk een belangrijke rol speelt bij het versterken van de mensenrechten op de werkplek en in de samenleving, in het bijzonder wanneer werknemersvertegenwoordigers, met inbegrip van de vakbonden, actief betrokken zijn bij de zorgvuldigheidsprocessen van ondernemingen; overwegende dat de tijdige en zinvolle betrokkenheid van werknemers op het gepaste niveau bijdraagt aan duurzame corporate governance; overwegende dat de stem van de sociale partners een belangrijk onderdeel is van EU-initiatieven om te zorgen voor duurzame en democratische corporate governance en zorgvuldigheid met betrekking tot de feitelijke en potentiële schendingen van de mensenrechten, ook voor wat betreft arbeid en schadelijke milieueffecten, alsook van EU-initiatieven om het gebruik van onrechtmatige praktijken, zoals arbeidsuitbuiting en oneerlijke concurrentie op de interne markt, te verminderen;

K.

overwegende dat democratie op de werkplek verder gaat dan de formele deelname van vakbondsorganisaties aan de zogenaamde sociale dialoog of de loutere raadpleging van deze organen; overwegende dat de bevordering van de democratie op de werkplek de bescherming en handhaving van diverse rechten en beginselen vereist, waaronder het recht op organisatie, collectieve actie en collectieve onderhandelingen, vakbondsrechten, het stakingsrecht en de beginselen van het verbod op onrechtmatig ontslag en van gelijke beloning voor gelijk werk;

L.

overwegende dat in beginsel nr. 8 van de Europese pijler van sociale rechten staat dat de sociale partners met inachtneming van de nationale gebruiken worden geraadpleegd over de vormgeving en uitvoering van het economische, sociale en werkgelegenheidsbeleid; overwegende dat de sociale partners ook worden aangemoedigd om te onderhandelen en collectieve overeenkomsten te sluiten op gebieden die voor hen van belang zijn, met behoud van hun autonomie en van het recht op collectieve actie; overwegende dat werknemers of hun vertegenwoordigers het recht hebben tijdig te worden geïnformeerd en geraadpleegd over zaken die voor hen van belang zijn, in het bijzonder als het gaat om de overdracht, herstructurering en fusie van ondernemingen en om gevallen van collectief ontslag; overwegende dat in het sociaal engagement van Porto een beroep wordt gedaan op alle betrokken actoren om de autonome sociale dialoog als structurerend onderdeel van het Europees sociaal model te bevorderen en te versterken op Europees, nationaal, regionaal, sectoraal, lokaal en bedrijfsniveau, met bijzondere nadruk op het waarborgen van een kader dat collectieve onderhandelingen binnen de verschillende in de lidstaten bestaande modellen mogelijk maakt;

M.

overwegende dat de verordening inzake de herstel- en veerkrachtfaciliteit (15) een verplichting voor de lidstaten bevat om de sociale partners in meer gevallen te raadplegen bij de voorbereiding van de nationale herstel- en veerkrachtplannen; overwegende dat de kwaliteit en de mate van de betrokkenheid echter wisselend is en behoorlijk laag in een relatief groot aantal lidstaten; overwegende dat in het evaluatieverslag van de Commissie over de herstel- en veerkrachtfaciliteit wordt gesteld dat het succes van de faciliteit afhankelijk is van de nauwe betrokkenheid van de sociale partners, maatschappelijke organisaties, lokale en regionale overheden, en andere belanghebbenden;

N.

overwegende dat sommige lidstaten zorgen voor een kader dat de sociale dialoog mogelijk maakt, terwijl in sommige andere lidstaten de sociale dialoog onder druk staat om redenen als laattijdige, ondoeltreffende raadplegingsprocedures, een gebrek aan capaciteit en strikte representatiecriteria, alsook door de beperkingen die worden gesteld aan de vrijheid van de sociale partners om zelfstandig te onderhandelen en compromissen te sluiten door middel van collectieve onderhandelingen; overwegende dat de lidstaten er overeenkomstig artikel 9 van de ESF+-verordening voor moeten zorgen dat sociale partners op zinvolle wijze worden betrokken bij de uitvoering van beleidsmaatregelen op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs en sociale inclusie die door het ESF+-onderdeel in gedeeld beheer worden ondersteund; overwegende dat de lidstaten een gepast bedrag van hun ESF+-middelen moeten toewijzen aan de capaciteitsopbouw van sociale partners, onder meer in de vorm van opleiding, netwerkmaatregelen en versterking van de sociale dialoog, alsook aan gezamenlijk door de sociale partners ondernomen activiteiten, dat in het geval dat zij een landspecifieke aanbeveling inzake capaciteitsopbouw van sociale partners hebben gekregen ten minste 0,25 % bedraagt;

O.

overwegende dat het begrip collectieve onderhandelingen verwijst naar alle onderhandelingen die overeenkomstig nationale wetgeving en praktijk in iedere lidstaat plaatsvinden tussen een werkgever, een groep werkgevers of een of meer werkgeversorganisaties enerzijds en een of meer vakbonden anderzijds, om de arbeidsomstandigheden en -voorwaarden vast te stellen; overwegende dat onder een vakbond een groep werknemers wordt verstaan die is opgericht om de belangen van de werknemers te bevorderen en te verdedigen, overeenkomstig de nationale wetgeving en/of praktijk; overwegende dat een werkgeversorganisatie een organisatie is waarvan de leden bestaan uit individuele werkgevers, andere werkgeversverenigingen of beide, die is opgericht om de belangen van haar leden te bevorderen en te verdedigen, overeenkomstig de nationale wetgeving en/of praktijk;

P.

overwegende dat overeenkomstig het Verdrag betreffende de werknemersvertegenwoordigers, dat door 24 lidstaten is geratificeerd, werknemersvertegenwoordigers personen kunnen zijn die: i) als zodanig in de nationale wetgeving of praktijk zijn erkend, ongeacht of zij al dan niet vakbondsvertegenwoordigers zijn, te weten vertegenwoordigers die door de vakbonden of door leden van die vakbonden zijn aangewezen of gekozen; of ii) verkozen vertegenwoordigers zijn, te weten vertegenwoordigers die vrij worden gekozen door de werknemers van de onderneming overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van de nationale wetgeving of nationale voorschriften of overeenkomstig collectieve overeenkomsten, en wier functies geen activiteiten omvatten die in het betrokken land als de exclusieve bevoegdheid van vakbonden worden erkend; overwegende dat wanneer er in dezelfde onderneming zowel vakbondsvertegenwoordigers als gekozen vertegenwoordigers zijn, gekozen vertegenwoordigers niet mogen worden gebruikt om de positie van de betrokken vakbonden of hun vertegenwoordigers te ondermijnen, met name wat betreft de collectieve onderhandelingen, die het prerogatief van de vakbonden zijn;

Q.

overwegende dat de voorwaarden voor een goed functionerende sociale dialoog zijn: i) het bestaan van sterke, onafhankelijke vakbonden en technische capaciteit binnen de werkgeversorganisaties; ii) technische capaciteit voor de sociale partners; iii) toegang tot relevante en tijdige informatie om deel te nemen aan de sociale dialoog; iv) een engagement van alle partijen om op constructieve wijze en te goeder trouw een sociale dialoog aan te gaan, wat betekent dat de sociale partners worden betrokken bij de vaststelling van de relevante onderwerpen, het verzamelen van de relevante gegevens, de uitwisseling van informatie, het onderzoeken van de opties en het ontwikkelen van de gewenste oplossingen; v) eerbiediging van de grondrechten van vrijheid van vereniging en collectieve onderhandelingen; vi) passende institutionele steun; vii) eerbiediging van de autonomie van de sociale partners, om hun de mogelijkheid te bieden zelfstandig te onderhandelen over collectieve overeenkomsten en deze aan te gaan; viii) aanpassing aan het digitale tijdperk en bevordering van collectieve onderhandelingen over “het nieuwe werken”; en ix) adequate bescherming tegen discriminatie van vakbonden en werknemersvertegenwoordigers;

R.

overwegende dat sterke collectieve onderhandelingen, met name op sectoraal of bedrijfstakoverkoepelend niveau, bijdragen tot de creatie en het behoud van hoogwaardige banen en een positief effect op de lonen hebben; overwegende dat vakbonden, werknemersvertegenwoordiging en -medezeggenschap, en de dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen essentieel zijn voor de handhaving van de rechten van werknemers; overwegende dat er maatregelen en betere wetgeving voor de bescherming van rechten van werknemersvertegenwoordigers en vakbonden nodig zijn om te zorgen voor een evenwichtige onderhandelingspositie tussen werkgevers en werknemers, bijvoorbeeld door middel van het versterken van de democratie op het werk;

S.

overwegende dat de IAO in 1919 is opgericht vanuit de vaste overtuiging dat universele vrede alleen tot stand zou kunnen worden gebracht indien deze gestoeld is op sociale rechtvaardigheid (16); overwegende dat sociale dialoog, collectieve onderhandelingen en werknemersvertegenwoordiging kernwaarden en -rechten van de IAO zijn en in tal van IAO-verdragen en -aanbevelingen zijn vastgelegd; overwegende dat ook de Raad van Europa democratie op het werk tot zijn kernwaarden rekent, zoals verwoord in het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en het Europees Sociaal Handvest;

T.

overwegende dat in de richtsnoeren van de IAO voor een rechtvaardige transitie naar een ecologisch duurzame economie en samenleving voor iedereen wordt opgeroepen tot de vaststelling van specifieke milieubepalingen door middel van collectieve onderhandelingen en collectieve overeenkomsten op alle niveaus;

U.

overwegende dat de Raad in zijn conclusies van 24 oktober 2019, getiteld “De toekomst van werk: de Europese Unie propageert de eeuwfeestverklaring van de IAO”, de lidstaten heeft aangemoedigd hun inspanningen voort te zetten om de IAO-verdragen te ratificeren en daadwerkelijk uit te voeren; overwegende dat de Raad de lidstaten en de Commissie tevens heeft verzocht de sociale dialoog te versterken op alle niveaus, met inbegrip van grensoverschrijdende samenwerking, teneinde de actieve deelname van de sociale partners aan de vormgeving van de toekomst van het werk en de totstandbrenging van sociale rechtvaardigheid en gedeelde welvaart te waarborgen;

V.

overwegende dat de sociale dialoog en collectieve onderhandelingen voor werkgevers en vakbonden essentiële instrumenten zijn om te gebruiken met het oog op het tot stand brengen en handhaven van eerlijke lonen en goede werkomstandigheden en het dichten van de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen en de loonkloof tussen mannen en vrouwen, en het waarborgen van hoogwaardige arbeidsomstandigheden; overwegende dat sterke stelsels voor collectieve onderhandelingen de veerkracht van de lidstaten in tijden van economische crisis vergroten; overwegende dat samenlevingen met een sterk systeem voor collectieve onderhandelingen vaak meer concurrerende en veerkrachtige economieën hebben en meer welvaart en gelijkheid kennen; overwegende dat het recht op collectieve onderhandelingen een kwestie is die alle werknemers in Europa aangaat en die cruciale gevolgen kan hebben voor de democratie en de rechtsstaat, met inbegrip van de eerbiediging van de fundamentele sociale rechten; overwegende dat collectieve onderhandeling een Europees grondrecht is en dat de EU-instellingen krachtens artikel 28 van het Handvest van de grondrechten verplicht zijn dit grondrecht te eerbiedigen; overwegende dat in dit verband beleidsmaatregelen die collectieve onderhandelingen en de positie van werknemers in stelsels voor loonvorming eerbiedigen, bevorderen en versterken een cruciale rol vervullen bij de totstandkoming van hoogwaardige arbeidsvoorwaarden en het waarborgen van betere levensomstandigheden;

W.

overwegende dat de informele economie wordt gekenmerkt door een hoog percentage onzichtbare en uiterst kwetsbare groepen werkenden; overwegende dat de COVID-19-pandemie een steeds groter aantal werkenden, met name vrouwen, heeft gedwongen om toe te treden tot de informele economie, waardoor reeds bestaande ongelijkheden nog erger zijn geworden; overwegende dat de sectoren die in de EU het sterkst vertegenwoordigd zijn in de informele economie, namelijk de gezondheidszorg, de zorgsector, welzijnswerk en de landbouw, tevens van vitaal belang zijn voor de goede werking van onze samenleving;

X.

overwegende dat sociale dialoog zowel de democratie als het maatschappelijk middenveld versterkt en een uitdrukking vormt van het subsidiariteitsbeginsel op grond waarvan regels worden vastgesteld op het niveau van degenen op wie deze betrekking hebben en die de gevolgen daarvan ondervinden;

Y.

overwegende dat volgens artikel 152 VWEU de Unie de “onderlinge dialoog” tussen de sociale partners bevordert, “met inachtneming van hun autonomie”; overwegende dat de Commissie bij Besluit 98/500/EG (17) van de Commissie comités voor de sectoriële dialoog heeft opgericht om de dialoog tussen de sociale partners in alle sectoren op EU-niveau te bevorderen, en nauwkeurige bepalingen heeft vastgesteld betreffende de oprichting, de representatieve samenstelling en de werking van nieuwe sectoriële comités, die bedoeld zijn als centrale organen voor overleg, gezamenlijke initiatieven en onderhandelingen die tot de sluiting van overeenkomsten en de omzetting daarvan in EU-wetgeving kunnen leiden in de vorm van richtlijnen, als de sociale partners hierom verzoeken; overwegende dat deze comités, zoals de Commissie in haar werkdocument over de werking en het potentieel van de Europese sectorale sociale dialoog (18) heeft erkend, hebben bijgedragen tot de verbetering van het Europese sociale en werkgelegenheidsbeleid en de arbeidsomstandigheden in Europa en hebben geholpen bij het uitstippelen van een passend industriebeleid; overwegende dat de Commissie heeft geconcludeerd dat er een positieve correlatie bestaat tussen de doeltreffendheid van de nationale sociale dialoog en de doeltreffendheid op Europees niveau, en dat zij elkaar beïnvloeden;

Z.

overwegende dat de Commissie overeenkomstig artikel 154 VWEU verantwoordelijk is voor het bevorderen en vergemakkelijken van de Europese sociale dialoog; overwegende dat de Europese sectorale sociale partners en hun nationale afdelingen steun moeten blijven ontvangen op het gebied van administratieve capaciteit, rechtsbijstand en vertegenwoordiging, alsook EU-financiering voor gezamenlijke activiteiten in de vorm van Europese projecten en initiatieven voor capaciteitsopbouw;

AA.

overwegende dat de toenemende digitalisering van de arbeidsmarkt en nieuwe vormen van werk een grote uitdaging kunnen vormen voor de vertegenwoordiging van kwetsbare werkenden en het Europees sociaal model in gevaar kan brengen; overwegende dat werknemers die atypische vormen van arbeid verrichten of in nieuwe beroepsvormen werkzaam zijn, te kampen kunnen krijgen met een gebrek aan vertegenwoordiging; overwegende dat de opkomst van nieuwe beroepsvormen het voor vakbonden moeilijker kan maken om nieuwe leden te werven; overwegende dat de Commissie onlangs nieuwe richtsnoeren heeft vastgesteld over de toepassing van het mededingingsrecht van de Unie op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel eindelijk duidelijk maakt dat bepaalde zelfstandigen zonder personeel collectief kunnen onderhandelen om hun arbeidsvoorwaarden te verbeteren zonder daarbij de mededingingsregels van de EU te schenden; overwegende dat het recht om deel te nemen aan collectieve acties en onderhandelingen is verduidelijkt en uitgebreid naar zelfstandigen zonder personeel; overwegende dat de sociale partners ervoor moeten zorgen dat zij openstaan en aantrekkelijk zijn voor alle soorten werkgevers en werkenden met verschillende arbeidscontracten en statussen in alle sectoren, zoals zelfstandigen zonder personeel of arbeidsmigranten, ook uit derde landen; overwegende dat het cruciaal is dat dit gepaard gaat met inclusie en diversiteit, zowel wat de leden als de koepels aangaat, als teken van erkenning dat de arbeidsmarkt van vandaag geglobaliseerd en intercultureel is;

AB.

overwegende dat werknemers in de zorgeconomie overwegend vrouwen en personen met een migratieachtergrond zijn, die door hun arbeidsomstandigheden en gebrek aan vertegenwoordiging vaak aangewezen zijn op precair en onveilig werk;