Samenvatting

Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van een EU-noodreisdocument en tot intrekking van Besluit 96/409/GBVB

A. Behoefte aan actie

Waarom? Wat is het probleem? Maximaal 11 regels

De afgifte van een EU-noodreisdocument (EU-NRD) is de meest voorkomende vorm van consulaire bijstandsverlening aan niet-vertegenwoordigde EU-burgers die zich in derde landen in een noodsituatie bevinden. Hoewel ze niet in groten getale worden afgegeven, zijn EU-NRD's onmisbaar om deze burgers naar huis te helpen terugkeren. Ze vormen een tastbaar bewijs van de waarde van het EU-burgerschap en de solidariteit tussen de lidstaten. Twintig jaar na de invoering van het EU-NRD blijkt de tenuitvoerlegging ervan problemen op te leveren als gevolg van:

·de gebrekkige afdwingbaarheid van de toepassing van Besluit 96/409/GBVB (daterend uit de periode vóór het Verdrag van Lissabon);

·de rechtsonzekerheid als gevolg van verschillen tussen het besluit en de meer recente richtlijn inzake consulaire bescherming;

·de verouderde veiligheidskenmerken van het EU-NRD en het negatieve effect daarvan op het gebruik en de acceptatie van het EU-NRD;

·lacunes op het gebied van de coördinatie en de samenwerking tussen de lidstaten waarvan het wegnemen de toegang van de burgers tot het EU-NRD zou vergemakkelijken.

Wat moet met dit initiatief worden bereikt? Maximaal 8 regels

Algemene doelstellingen

oHet EU-burgerschap versterken door het recht van de burger op consulaire bescherming in het buitenland te faciliteren.

oDe beveiliging van de EU-grenzen en de veiligheid binnen de EU verbeteren door verbeterde veiligheidskenmerken van het EU-NRD.

Specifieke doelstellingen

·De wetgeving betreffende het EU-NRD afdwingbaar maken en aanpassen aan de richtlijn inzake consulaire bescherming.

·De documentbeveiliging verbeteren overeenkomstig de trends en het bestaande beleid inzake verbetering van de veiligheid.

·De afgifte van EU-NRD’s voor burgers vereenvoudigen en de samenwerking tussen de lidstaten verbeteren.

·De acceptatie van EU-NRD’s verbeteren.

Wat is de meerwaarde van maatregelen op EU-niveau? (subsidiariteit) Maximaal 7 regels

Een beter beveiligd EU-NRD zou bijdragen tot de veiligheid van de Unie doordat de „zwakke koppeling” tussen reisdocumenten die recht geven op binnenkomst in de EU, ermee wordt aangepakt. Het zou ook helpen om fragmentatie bij het gebruik van EU-NRD's tegen te gaan en om de acceptatie van EU-NRD's door derde landen te verhogen. Hierdoor zou het minder vaak voorkomen dat burgers niet op het vliegtuig mogen stappen of niet via derde landen mogen doorreizen, en kunnen deze mensen gemakkelijker naar huis terugkeren. Optreden van de EU in het kader van het Verdrag van Lissabon maakt het mogelijk doeltreffend toezicht op de tenuitvoerlegging te houden en de handhaving van dit uit het EU-burgerschap voortvloeiende recht te vergemakkelijken.

B. Oplossingen

Welke wetgevende en niet-wetgevende beleidsmaatregelen zijn overwogen? Heeft een bepaalde optie de voorkeur? Waarom? Maximaal 14 regels

Er zijn drie hoofdbeleidsopties in overweging genomen:

·Beleidsoptie 1: status-quo

·Beleidsoptie 2: nieuwe wetgeving – een EU-NRD met verbeterde veiligheidskenmerken

·Beleidsoptie 3: nieuwe wetgeving – een EU-NRD met biometrische chip

Afgewezen opties:

·Softe maatregelen (een aantal softe maatregelen is opgenomen in de voorkeursoptie)

·Intrekking van het EU-NRD-besluit

·Verplicht EU-NRD voor alle burgers

De voorkeur gaat uit naar optie 2: nieuwe wetgeving – een EU-NRD met verbeterde veiligheidskenmerken.

Wie steunt welke optie? Maximaal 7 regels

De Raad en het Europees Parlement hebben zich uitgesproken voor behoud en modernisering van het gemeenschappelijke EU-NRD, mits de veiligheidskenmerken ervan worden verbeterd. Uit overleg met de lidstaten is gebleken dat de overgrote meerderheid van hen optie 3 (met de biometrische chip) te duur vindt en de voorkeur geeft aan optie 2 (verbeterde veiligheidskenmerken). Voor derde landen zou optie 2 volstaan om de meest voorkomende problemen in verband met de terugreis op te lossen. De Commissie pleit eveneens voor een betere beveiliging van het document en voor optie 2. De burger is weliswaar niet om zijn mening over specifieke veiligheidskenmerken gevraagd, maar de overgrote meerderheid van de respondenten zag de voordelen in van een gemeenschappelijk model en van een betere acceptatie van het document.

C. Effecten van de voorkeursoptie

Wat zijn de voordelen van de voorkeursoptie (indien van toepassing, anders van de belangrijkste opties)? Maximaal 12 regels

De voorkeursoptie zal op vele punten directe voordelen opleveren, ook al zijn die niet eenvoudig te kwantificeren.

De burgers van de Unie zouden ervan op aan kunnen dat zij in het consulaat van om het even elke lidstaat een EU-NRD kunnen krijgen, in overeenstemming met het huidige acquis van de EU inzake de rechten van de burgers, met name de richtlijn inzake consulaire bescherming. Zij zouden dus in meer situaties dan nu onder het EU-NRD-besluit vallen, een beroep kunnen doen op het wettelijk recht op een EU-NRD en zouden er ook wat de duidelijkheid van de procedures en termijnen voor afgifte betreft op vooruitgaan.

Verbetering van de veiligheidskenmerken van het nieuwe EU-NRD zou zowel de lidstaten als de EU voordeel opleveren, in de vorm van beter beveiligde grenzen. Het nieuwe document zou ook door meer landen worden geaccepteerd en gemakkelijker kunnen worden verwerkt aan de grenzen. Door de ruimere acceptatie van het document zouden niet-vertegenwoordigde burgers minder geld moeten uitgeven voor de administratieve procedure en voor bijvoorbeeld hotelovernachtingen en alternatieve reisplannen. Het beter beveiligde, meertalige en op EU-niveau gemaakte EU-NRD-model zou ook een kosteneffectief alternatief vormen voor lidstaten die overwegen hun verouderde nationale NRD's te vervangen. Tot slot zou deze aanpak de Commissie in staat stellen de nieuwe wetgeving inzake EU-NRD's te handhaven en toezicht te houden op de uitvoering ervan.

Wat zijn de kosten van de voorkeursoptie (indien van toepassing, anders die van de belangrijkste opties)? Maximaal 12 regels

De kosten van het nieuwe document zullen naar verwachting laag zijn, aangezien de voorkeursoptie inhoudt dat het EU-NRD wordt gemaakt met het materiaal dat de medewerkers van de consulaten van de lidstaten nu al gebruiken. De opleiding die zij in dat verband al hebben gehad, zal waarschijnlijk nauwelijks aanvulling behoeven.

De kosten van het nieuwe EU-NRD, inclusief NRD-sticker, worden geraamd op 8 euro per document. Gezien het aantal NRD's dat door de lidstaten aan niet-vertegenwoordigde burgers wordt afgegeven (ca. 1000 per jaar), zullen de totale financiële gevolgen waarschijnlijk beperkt zijn. Of de productiekosten voor het nieuwe document worden doorgerekend aan de burger, hangt af van de nationale overheid. Vanwege de lage productiekosten zal een eventuele prijsverhoging echter beperkt blijven.

Wat zijn de gevolgen voor bedrijven, kmo's en micro-ondernemingen? Maximaal 8 regels

De voordelen van een verbeterd EU-NRD zullen in zekere mate ook voelbaar zijn voor bedrijven, omdat hun werknemers sneller weer aan het werk kunnen als het EU-NRD ruimer wordt geaccepteerd en vlotter wordt afgegeven. Dankzij een ruimere acceptatie van het EU-NRD zouden luchtvaartmaatschappijen een daling zien van de kosten die zij nu maken wanneer burgers die met een EU-NRD reizen, de toegang tot het vliegtuig wordt geweigerd.

Zijn er significante gevolgen voor de nationale begrotingen en overheden? Maximaal 4 regels

Gezien het geringe aantal EU-NRD's dat wordt afgegeven, de lage productiekosten en de beperkte behoefte aan opleiding worden geen significante gevolgen verwacht .

Zijn er nog andere significante gevolgen? Maximaal 6 regels

Er worden geen andere significante gevolgen verwacht.

D. Opvolging

Wanneer wordt dit beleid geëvalueerd? Maximaal 4 regels 

Naast regelmatige monitoring door de lidstaten wordt voorgesteld dat de Commissie vijf jaar na de inwerkingtreding van de wetgevingsmaatregelen een verslag over de toepassing indient bij het Europees Parlement en de Raad.