52007IP0080

P6_TA(2007)0080

Associatieovereenkomst EU/Andes-Gemeenschap

Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad van 15 maart 2007 betreffende de richtsnoeren voor de onderhandelingen over een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Andes-Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (2006/2221(INI))

Het Europees Parlement,

- gezien de door Luis Yañez-Barnuevo García namens de PSE-Fractie ingediende ontwerpaanbeveling aan de Raad betreffende de richtsnoeren voor de onderhandelingen over een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Andes-Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (B6-0374/2006),

- gelet op paragraaf 31 van de Verklaring van Wenen, waarin het besluit is opgenomen dat op 12 mei 2006, op de in Wenen gehouden IVe Topconferentie Europese Unie-Latijns-Amerika en Caribisch gebied, door de Europese Unie en de Andes-Gemeenschap is genomen om in 2006 onderhandelingen aan te vatten met het oog op een associatieovereenkomst die een politieke dialoog, samenwerkingsprogramma's en een handelsovereenkomst omvat,

- gelet op Titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 november 2001 over een globaal partnerschap en een gemeenschappelijke strategie voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika [1],

- onder verwijzing naar zijn standpunt van 31 maart 2004 over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van een overeenkomst inzake politieke dialoog en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Andes-Gemeenschap en haar lidstaten, de Republiek Bolivia, de Republiek Colombia, de Republiek Ecuador, de Republiek Peru en de Bolivariaanse Republiek Venezuela, anderzijds [2],

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 27 april 2006 over een sterker partnerschap tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika [3],

- gezien de aanbeveling van de Commissie over de opening van de onderhandelingen met het oog op de sluiting van een associatieovereenkomst met de Andes-Gemeenschap en haar lidstaten (SEC(2006)1625),

- gelet op artikel 114, lid 3 en artikel 83, lid 5 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie internationale handel (A6-0025/2007),

A. overwegende dat respect voor de democratie en de rechtsstaat en volledige eerbiediging van de mensenrechten van elk individu, alsmede volledige eerbiediging van de burgerlijke en politieke rechten van de burgers van beide regio's, basisvoorwaarden zijn voor de totstandbrenging van een associatie tussen de partijen,

B. overwegende dat de garantie dat alle burgers, in het bijzonder de kansarmen, zoals degenen die tot inheemse bevolkingsgroepen behoren, ten volle in het genot worden gesteld van de grondrechten, en het bevorderen van de deelname van alle burgers aan het sociale en politieke leven, essentiële elementen van de overeenkomst zijn,

C. overwegende dat de Andes-Gemeenschap zich bereid toont een associatieovereenkomst met de Europese Unie te sluiten en daartoe reeds inspanningen geleverd heeft, ondanks de interne problemen waarmee zij te kampen heeft gehad,

D. overwegende dat de richtsnoeren voor de onderhandelingen over de toekomstige overeenkomst duidelijk moeten bepalen dat de partijen een globale associatieovereenkomst wensen te sluiten die de politieke dialoog omvat die eigen is aan elke echte associatie, alsmede samenwerkingsprogramma's en de totstandbrenging van een vrijhandelszone waarvan de burgers van beide regio's profijt kunnen trekken,

E. overwegende dat de presidenten van Bolivië, Colombia, Ecuador en Peru op 13 juni 2006 bijeengekomen zijn in Quito, positief gereageerd hebben op de vereisten opgenomen in de reeds aangehaalde Verklaring van Wenen en overeengekomen zijn hun bereidheid tot integratie kracht bij te zetten en het proces te stimuleren dat moet leiden tot het openen van onderhandelingen over de sluiting van een associatieovereenkomst tussen de Andes-Gemeenschap (Comunidad Andina — CAN) en de EU,

F. overwegende dat de oprichting van de Europees-Latijns-Amerikaanse Parlementaire Vergadering (Euro-Lat) een doorslaggevende stap is geweest in de versterking van de democratische legitimiteit en de politieke dimensie van de betrekkingen tussen de EU en Latijns-Amerika, in het bijzonder tussen de EU en de CAN, en dat deze parlementaire vergadering zal fungeren als een permanent forum voor de politieke dialoog tussen beide regio's,

G. overwegende dat in de richtsnoeren voor de onderhandelingen over de toekomstige overeenkomst in geen geval mag worden voorbijgegaan aan het ernstige economische, politieke en sociale deficit in de meeste Andeslanden, en dat de verschillen in ontwikkeling tussen beide regio's en de specifieke kenmerken van de economische betrekkingen binnen de CAN zelf evenmin uit het oog mogen worden verloren,

H. overwegende dat erop moet worden toegezien dat de meerjareninstrumenten voor financiële programmering van de EU verenigbaar zijn met de verwezenlijking van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen in het Andesgebied,

1. beveelt de Raad het volgende aan:

a) in het onderhandelingsmandaat uitdrukkelijk de rechtsgrond op te nemen waarop de nieuwe associatieovereenkomst moet worden gebaseerd, namelijk artikel 310 van het EG-Verdrag, in combinatie met de eerste zin van de eerste alinea van artikel 300, lid 2 en de tweede alinea van artikel 300, lid 3 van genoemd Verdrag;

b) in de onderhandelingsrichtsnoeren te stellen dat een van de doelstellingen van de associatieovereenkomst tussen de EU en de CAN de geleidelijke instelling van een vrijhandelszone is, alsook politieke dialoog en samenwerking, en het bevorderen van duurzame menselijke ontwikkeling, sociale cohesie, consolidering van de democratie en de rechtsstaat en volledige eerbiediging van de mensenrechten en de burgerlijke, politieke, economische en sociale rechten, zonder de culturele en milieudimensie van deze rechten uit het oog te verliezen;

c) in de genoemde richtsnoeren duidelijke signalen op te nemen van de steun aan de Andespartners bij hun inspanningen om de regionale integratie op alle gebieden te verdiepen, door voorrang te geven aan een overeenkomst tussen regionale blokken, waarbij de gedifferentieerde aanpak, die voor de ontwikkeling van het interne integratieproces van de CAN onontbeerlijk is, evenwel niet mag worden uitgesloten;

d) in de onderhandelingsrichtsnoeren de centrale thema's voor de agenda en de politieke dialoog duidelijk te omschrijven, inclusief de actualisering van de doelstellingen en benaderingen op gebieden zoals bestuurbaarheid, stabilisering van de democratie, bestrijding van corruptie, straffeloosheid en terrorisme, in het bijzonder het drugsterrorisme en zijn banden met de georganiseerde misdaad, handhaving van vrede en veiligheid en conflictbeheer, en er ook andere thema's in op te nemen, zoals het terugdringen van de armoede, het bevorderen van de sociale cohesie, migratie en communicatie tussen mensen, en concrete acties op te zetten op gebieden zoals het bepalen van gezamenlijke standpunten in internationale fora en bij de Verenigde Naties;

e) onder de leden van het Europees Parlement en het Parlement van de Andeslanden die tevens deel uitmaken van de Europees-Latijns-Amerikaanse Parlementaire Vergadering, de leden van de op grond van de nieuwe associatieovereenkomst op te richten Gemengde Parlementaire Commissie EU-CAN aan te wijzen, als concrete uiting van ondersteuning van het regionale integratieproces in het Andesgebied en de biregionale strategische associatie EU-LAC;

f) dat de EU-programma's die zijn gericht op onderwijs en gezondheidszorg voorrang krijgen;

g) de op gestructureerde wijze vormgegeven deelneming van maatschappelijke organisaties en de civil society aan de beleidsterreinen van de associatieovereenkomst en het onderhandelingsproces voor de sluiting ervan te bevorderen, door het instellen van dialoogmechanismen en het garanderen van openheid en de toegang tot relevante informatie, en door voor te stellen binnen de EU en binnen de CAN geregelde conferenties met vertegenwoordigers van de maatschappelijke organisaties en de civil society te organiseren, en deze vertegenwoordigers in de interministeriële bijeenkomsten de waarnemersstatus te verlenen, en hun actieve deelneming aan relevante fora, commissies en sectorale subcommissies te vergemakkelijken;

h) in de onderhandelingsrichtsnoeren te verwijzen naar de consensus tussen de EU en de CAN over de gedeelde verantwoordelijkheid voor de strijd tegen de handel in illegale drugs, waarbij de politieke dialoog op het specifieke terrein van de drugsbestrijding dient te worden versterkt, alsmede naar de sociale, economische en milieu-implicaties van de tenuitvoerlegging van de voorgestelde maatregelen, in het bijzonder de maatregelen die gericht zijn op het bevorderen van alternatieve werkgelegenheid en alternatieve teelten en de openstelling van de markt daarvoor, en op de specifieke controlemechanismen die tot doel hebben daarmee samenhangende misdrijven, zoals het witwassen van geld en wapenhandel, in te dammen en geleidelijk aan te beperken;

i) te garanderen dat de zogeheten democratische clausule en andere clausules van sociale aard worden opgenomen in de toekomstige associatieovereenkomst (in relatie met de in de IAO-overeenkomsten bepaalde arbeidsrechten, met bijzondere verwijzing naar nr. 169 over inheemse volkeren en stammen in onafhankelijke landen, het bevorderen van waardige arbeidsomstandigheden, non-discriminatie en gelijkheid van mannen en vrouwen op het werk, en de bestrijding van kinderarbeid), alsmede milieuclausules, uitdrukkelijk te verwijzen naar de concrete mechanismen die de toepasbaarheid ervan garanderen en in het bijzonder te waarborgen dat de stelsels van algemene tariefpreferenties SAP [4] en SAP+, die aansporingsmaatregelen op het gebied van werkgelegenheid en milieu bevatten, worden voortgezet en verbeterd, waarbij met name dient te worden bepaald dat de Commissie jaarlijks een follow-upverslag terzake moet voorleggen aan het Europees Parlement;

j) in de onderhandelingsrichtsnoeren voldoende rekening te houden met de specifieke kenmerken van het Andesgebied wat betreft de in de nieuwe overeenkomst op te nemen bepalingen inzake ontwikkelingssamenwerking die gericht zijn op het verwezenlijken van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen, en er dan ook van uit te gaan dat de vorming van menselijk kapitaal van prioritair belang is om de armoede in de regio te overwinnen, en derhalve bijzondere aandacht te besteden aan onderwijs, onderzoek, wetenschap en technologie, alsmede aan cultuur, waarbij bovendien de uitwisselingen tussen deze domeinen en de bescherming van de volksgezondheid, de ecosystemen en de biodiversiteit dienen te worden bevorderd;

k) aan te dringen op de noodzaak de coherentie van het gevoerde ontwikkelingsbeleid te garanderen, conform het beginsel dat is vastgelegd in artikel 178 van het EG-Verdrag, de gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad, het Europees Parlement en de Commissie bijeen, betreffende het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: De Europese consensus [5], en de conclusies van de Raad inzake de integratie van ontwikkelingskwesties in de besluitvorming [6];

l) te beklemtonen dat de onderhandelingsrichtsnoeren ten volle rekening moeten houden met de hoofddoelstelling armoede, ongelijkheid, sociale uitsluiting en alle vormen van discriminatie, in het bijzonder discriminatie op grond van geslacht en etnische afkomst, uit te roeien, dat moet worden voorzien in een algemene, geïntegreerde ontwikkelingsstrategie en beleidsmaatregelen die gelijke kansen en betere levens- en arbeidsomstandigheden garanderen voor iedereen, wat de erkenning van de economische en culturele rechten van de inheemse volkeren impliceert, en dat voorrang moet worden gegeven aan een verbetering van de toegang tot onderwijs en gezondheidszorg;

m) de interne mechanismen en gemeenschappelijke maatregelen in het kader van de associatie te versterken, zodat het potentieel van de ontwikkelingsstrategieën ten volle kan worden benut, waarbij projecten voor gezamenlijke ontwikkeling, in het bijzonder met in de EU verblijvende immigranten, dienen te worden aangemoedigd;

n) erop te wijzen dat buitenlandse investeringen van essentieel belang zijn voor de economische ontwikkeling van beide regio's en te onderstrepen dat van Europese ondernemingen die in de CAN investeren wordt verwacht dat zij daar de arbeids- en investeringsnormen toepassen die ook in de EU gelden, en dat de rechtszekerheid van de investeerders moet worden gewaarborgd op grond van het internationale privaatrecht en met volledige eerbiediging van het beginsel van nationale soevereiniteit over de natuurlijke hulpbronnen;

o) in de toekomstige overeenkomst wat migratie betreft bepalingen op te nemen die erop gericht zijn de grondrechten en de arbeids- en burgerrechten van legale migranten, in het bijzonder op het gebied van sociale zekerheid, te versterken, waar de migranten zich ook bevinden, en mechanismen op te zetten om geldovermakingen gemakkelijker, goedkoper en transparanter te maken, waarbij terzelfder tijd de oorzaken van migratie dienen te worden aangepakt;

p) de ondersteuning van de regionale integratie van het Andesgebied — in het bijzonder de integratie van de fysieke infrastructuur en de infrastructuur op het gebied van transport, communicatie en energie — op te nemen in de doelstellingen van het volgende mandaat van de Europese Investeringsbank voor haar activiteiten in Latijns-Amerika en Azië, zodat de acties van deze instelling de nieuwe overeenkomst op doeltreffende wijze aanvullen;

q) in de onderhandelingsrichtsnoeren te voorzien in versterking van de steun van de EU aan de integratie van de Andeslanden, alsmede aan de hervorming en consolidatie van hun wetgevingskader en instellingen, zodat deze doelmatiger, representatiever en legitiemer worden, in het bijzonder wat betreft het wegnemen van de belemmeringen die thans bestaan op het gebied van de handel, het vrije verkeer van personen, de gemeenschappelijke beleidsstrategieën en de harmonisatie van wetgevingen, waarbij tevens dient te worden gerefereerd aan de Europese ervaring op het gebied van structurele, regionale en cohesiefondsen;

r) in de onderhandelingsrichtsnoeren te bepalen dat de studie over de sociale en milieueffecten aan het begin van de onderhandelingen dient te worden gepresenteerd, en als referentiedocument dient te worden opgenomen in de onderhandelingsagenda;

s) een uitgebreide en evenwichtige associatieovereenkomst met de CAN te sluiten op basis van drie pijlers: een politiek en institutioneel hoofdstuk ter versterking van de democratische dialoog en de politieke samenwerking, een samenwerkingshoofdstuk ter bevordering van duurzame economische en sociale ontwikkeling, en een handelshoofdstuk waarin ten volle rekening wordt gehouden met de specifieke ontwikkelingsdoelstellingen van de CAN-landen;

t) in de onderhandelingsrichtsnoeren te voorzien in de geleidelijke en wederzijdse liberalisering van het handelsverkeer onder rechtvaardige voorwaarden met wederzijds voordeel, gegrond op complementariteit en solidariteit, zodat de toekomstige overeenkomst de onevenwichtigheden die bestaan tussen de EU en de CAN, alsmede tussen de lidstaten van de CAN, beperkt; derhalve te voorzien in een speciale, gedifferentieerde en flexibele aanpak wat de vaststelling van termijnen betreft, afhankelijk van de verbintenissen ten aanzien van de regionale integratie en de verbetering van het concurrentievermogen van de Andeslanden; de omvorming van de productie en de versterking van het concurrentievermogen van de economieën van de Andeslanden dienen resoluut te worden gesteund via instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking en technologieoverdracht, de opneming van criteria met een nationale inhoud in de regels van oorsprong en het opzetten van programma's voor samenwerking en technische bijstand, waarbij terzelfder tijd een stabiele juridische context dient te worden bevorderd die de zekerheid van de investeringen en de economische en handelsbetrekkingen tussen de partijen garandeert;

u) de onderhandelingen over een vrijhandelszone EU-CAN te beschouwen als zijnde van wezenlijk belang voor de versterking van de rol van de EU als handels- en investeringspartner van Latijns-Amerika en voor de versterking van de intercontinentale integratie, en te erkennen dat deze onderhandelingen dringend moeten worden afgerond in een context die wordt gekenmerkt door de uitbreiding van de bilaterale handelsovereenkomsten van de Verenigde Staten en het door de Verenigde Staten geïnitieerde voorstel voor een vrijhandelszone van de Amerika's;

v) in aanmerking te nemen dat de sluiting van een associatieovereenkomst met de CAN met het oog op de totstandbrenging van een Euro-Latijns-Amerikaanse, globale interregionale Associatie-zone een prioritaire strategische doelstelling is van de externe betrekkingen van de EU in een internationale context die wordt gekenmerkt door steeds grotere onderlinge afhankelijkheid, economische groei, de opkomst van nieuwe economische machten en een reeks van mondiale uitdagingen die de nationale grenzen overschrijden, met betrekking tot o.a. veiligheid, mondiale economische governance, milieu en armoedebestrijding;

w) zich te committeren aan de totstandbrenging van een Euro-Latijns-Amerikaanse, globale interregionale Associatie-zone, met volledige eerbiediging van het nieuwe WTO-transparantiemechanisme en de uit de WTO voortvloeiende rechten en verplichtingen, met name artikel XXIV van de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT) en artikel V van de Algemene Overeenkomst over handel in diensten (GATS), zodat wordt bijgedragen aan de versterking van het multilaterale handelsstelsel;

x) in de onderhandelingsrichtsnoeren de sluiting van de toekomstige overeenkomst EU-CAN noch expliciet noch impliciet afhankelijk te stellen van de voorafgaande afronding van de WTO-onderhandelingen, zonder daarom uit te sluiten dat de resultaten van het werkprogramma van Doha die verenigbaar zijn met de uiteindelijke doelstelling tussen de EU en de CAN een associatie tot stand te brengen, te zijner tijd in de overeenkomst worden opgenomen, dit als duidelijke en resolute steunbetuiging aan het regionale integratieproces in het Andesgebied;

y) te onderhandelen over de sluiting van één enkele, ondeelbare handelsovereenkomst die verder gaat dan de huidige en toekomstige WTO-verplichtingen van de onderhandelende partijen, en in het kader waarvan, na een overgangsperiode waarin de WTO-criteria in acht worden genomen, een Euro-Latijns-Amerikaanse, globale interregionale Associatie-zone tot stand wordt gebracht die, zonder een sector uit te sluiten, met zo weinig mogelijk restricties rekening houdt met de ontwikkelingsdimensie en het specifieke, gevoelige karakter van bepaalde producten;

z) specifieke aandacht te schenken aan de gezamenlijke evaluatie EU-CAN van de regionale integratie van de CAN op economisch gebied, waarbij een aantal belangrijke, concrete conclusies moeten worden getrokken uit operationeel oogpunt, met het oog op de versterking, de ontwikkeling en de voltooiing van de douane-unie en de gemeenschappelijke interne markt van de CAN, die beide van wezenlijk belang zijn voor de onderhandelingen over en de totstandbrenging van een effectieve vrijhandelszone tussen de twee regio's;

aa) als een belangrijke stap voor een vruchtbaar verloop van de onderhandelingen, bijzondere aandacht te schenken aan de door de CAN geplande initiatieven met het oog op een verdieping van de regionale economische integratie, met name de initiatieven met betrekking tot de douanetarieven die worden toegepast op uit de EU afkomstige producten en de vereenvoudiging en harmonisatie van de douanestelsels, alsmede op het gebied van diensten en grensoverschrijdend wegvervoer;

ab) nieuwe, significante mogelijkheden te bieden voor markttoegang in de landbouw, een cruciale sector voor de ontwikkeling van de CAN, maar daarbij te stellen dat de mate van flexibiliteit van de Europese Unie ten aanzien van de landbouwsector ook afhankelijk is van de vooruitgang die wordt geboekt in andere sectoren, zoals de toegang tot de markt voor niet-landbouwproducten en diensten, en van de evolutie van andere landbouwvraagstukken dan de markttoegang;

cb) rekening te houden met het belang van het waarborgen van de universele toegang tot essentiële diensten en het recht op een nationale regelgeving, en derhalve behoedzaam te zijn bij de onderhandelingen over de liberalisatie van de handel in diensten overeenkomstig artikel V van de GATS, teneinde te komen tot werkelijke verbeteringen ten aanzien van de tot dusver overeengekomen en toegepaste liberalisatieverplichtingen en de noodzaak een duidelijk en voorspelbaar regelgevingskader te creëren; zich ervan te onthouden aanbiedingen te doen of verzoeken te accepteren op het gebied van volksgezondheid en onderwijs;

ad) de Commissie te verzoeken, aangezien de mechanismen voor de regeling van geschillen die zijn opgenomen in soortgelijke, reeds door de Gemeenschap met derde landen gesloten handelsovereenkomsten niet werkelijk worden aangewend, voorstellen te doen voor de ontwikkeling van een doeltreffender instrument voor de regeling van geschillen, die de besluitvorming inzake geschillen die kunnen ontstaan op alle onder de vrijhandelszone vallende terreinen vergemakkelijken;

ae) zorgvuldig te onderzoeken of het niet noodzakelijk is dat zowel de Europese Unie als Latijns-Amerika principieel streven naar een mogelijke convergentie van de diverse overeenkomsten die van kracht zijn of waarover tussen beide regio's wordt onderhandeld, teneinde op die manier te voorkomen dat de steeds grotere overlapping van de talrijke bilaterale, regionale en multilaterale liberalisatieverplichtingen en -regels in Latijns-Amerika leidt tot ongewilde belemmeringen voor de handels- en investeringsstromen;

af) in de onderhandelingsrichtsnoeren te voorzien in het bevorderen van een systeem dat de oprichting van kleine en middelgrote ondernemingen stimuleert, aangezien deze ondernemingen van essentieel belang zijn voor de economische ontwikkeling, het scheppen van werkgelegenheid en het maatschappelijk welzijn; de ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen in aanmerking te nemen als een middel om de werkloosheid te bestrijden, waarbij deze ondernemingen kredietfaciliteiten dienen te worden verleend en programma's moeten worden ontwikkeld voor steunverlening aan bedrijven op het gebied van innovatie;

ag) de Commissie te verzoeken het Parlement, zo nodig op basis van vertrouwelijkheid, volledig op de hoogte te houden van de voorgestelde en de uiteindelijk goedgekeurde onderhandelingsrichtsnoeren;

2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad en — ter informatie — aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van de Andes-Gemeenschap.

[1] PB C 140 E van 13.6.2002, blz. 569.

[2] PB C 103 E van 29.4.2004, blz. 543.

[3] PB C 296 E van 6.12.2006, blz. 123.

[4] Verordening (EG) nr. 980/2005 van de Raad van 27 juni 2005 houdende toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties (PB L 169 van 30.6.2005, blz. 1).

[5] PB C 46 van 24.02.2006, blz. 1.

[6] Conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 16 en 17 oktober 2006, document nr. 13735/06.

--------------------------------------------------