Samenvatting

SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING VOOR HET INITIATIEF OM DE INNAME VAN INDUSTRIËLE TRANSVETZUREN IN DE EU TE BEPERKEN

A. Behoefte aan actie

Waarom? Wat is het probleem? Maximaal 11 regels

Transvetzuren vormen een belangrijke risicofactor voor de ontwikkeling van coronaire hartziekten, de belangrijkste doodsoorzaak in de EU. Industrieel geproduceerde transvetzuren worden om technische redenen en vanwege de concurrerende prijs in sommige levensmiddelen verwerkt — bijvoorbeeld veel in biscuits en chocolade. Ook in producten van herkauwers komen van nature transvetzuren voor, maar gemiddeld gezien dragen zij aan hoge innames van transvetzuren slechts in beperkte mate bij. Bepaalde bevolkingsgroepen lopen het risico industrieel geproduceerde transvetzuren in grote hoeveelheden binnen te krijgen. Tegelijkertijd zijn onder consumenten de risico's gekoppeld aan de consumptie van transvetzuren nog nauwelijks bekend. Zonder tussenkomst van de EU loopt de gezondheid van consumenten waarschijnlijk gevaar, vanwege de aanhoudende aanwezigheid alsook introductie op de markt van producten met industrieel geproduceerde transvetzuren. Tegelijkertijd hebben sommige lidstaten tegen de aanwezigheid van industrieel geproduceerde transvetzuren maatregelen genomen die het vrije verkeer van goederen belemmeren. Maatregelen op EU-niveau hebben gevolgen voor consumenten, producenten van levensmiddelen (veelal kmo's) en de relevante nationale toezichthoudende autoriteiten.

Wat moet met dit initiatief worden bereikt? Maximaal 8 regels

EU-maatregelen met betrekking tot industrieel geproduceerde transvetzuren zullen naar verwachting zorgen voor een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid van consumenten in de EU en daarmee bijdragen aan het verminderen van ongelijkheden op gezondheidsgebied. Bovendien zullen maatregelen op EU-niveau de doeltreffende werking van de interne markt voor levensmiddelen ten goede komen. In de effectbeoordeling is een kwantificering van de verschillende opties meegenomen voor wat betreft de invloed op de gezondheidskosten en "disability-adjusted life years" (levensjaren gecorrigeerd voor beperkingen) en op de kosten voor bedrijven en overheidsinstanties. Daarnaast zijn in een kwalitatieve beoordeling de consumentenprijzen, de producteigenschappen, de gevolgen voor de interne markt, het concurrentievermogen en de handel, en de milieueffecten behandeld. In de kostenanalyse zijn ook de gevolgen voor kleine en middelgrote producenten meegenomen.

Wat is de meerwaarde van maatregelen op EU-niveau? Maximaal 7 regels 

Maatregelen op EU-niveau zouden producenten van levensmiddelen van een gelijk speelveld verzekeren; momenteel zijn zij in de verschillende lidstaten aan verschillende maatregelen ter beperking van industrieel geproduceerde transvetzuren gebonden.

B. Oplossingen

Welke wetgevende en niet-wetgevende beleidsmaatregelen zijn overwogen? Heeft een bepaalde optie de voorkeur? Waarom? Maximaal 14 regels 

De voorkeursoptie wat betreft de positieve effecten op de volksgezondheid, maar ook de kosten voor de producenten, is een wettelijke grenswaarde invoeren voor het gehalte aan industrieel geproduceerde transvetzuren in levensmiddelen. Er zijn ook andere, minder doeltreffende en minder efficiënte, opties onderzocht, waaronder een vrijwillige overeenkomst met exploitanten waarin voor industrieel geproduceerde transvetzuren grenswaarden worden gesteld, het instellen van een etiketteringsplicht met betrekking tot industrieel geproduceerde transvetzuren, een verbod op het gebruik van gedeeltelijk gehydrogeneerde oliën (die transvetzuren bevatten) en een vrijwillige maatregel tot vermindering van het gebruik van gedeeltelijk gehydrogeneerde oliën.

Wie steunt welke optie? Maximaal 7 regels 

Exploitanten van levensmiddelenbedrijven, consumenten, ngo’s op het gebied van gezondheid en een groot aantal lidstaten zijn voorstander van EU-optreden ter beperking van industrieel geproduceerde transvetzuren in levensmiddelen. Het Europees Parlement heeft eveneens opgeroepen tot actie. Maatregelen vanuit de EU zouden ook aansluiten op oproepen vanuit de internationale gemeenschap (WHO) om industrieel geproduceerde transvetzuren uit de voedselvoorzieningsketen te weren.

C. Effecten van de voorkeursoptie

Wat zijn de voordelen van de voorkeursoptie (indien van toepassing, anders van de belangrijkste opties)? Maximaal 12 regels

De voorkeursoptie (invoering van een wettelijke grenswaarde voor het gehalte aan industrieel geproduceerde transvetzuren in levensmiddelen) heeft positieve gevolgen in de vorm van gezondheidsvoordelen en minder ongelijkheid op gezondheidsgebied, van een bijdrage aan een gelijke kwaliteit van levensmiddelen in Europa ten voordele van de consument en van verbeteringen voor bedrijven wat betreft de werking van de interne markt. De kostenbesparingen in verband met een lagere ziektelast zijn gekwantificeerd op 58 tot 304 miljard EUR, vanuit de respectievelijke aannames dat transvetzuren zonder maatregelen op EU-niveau binnen 10 jaar uit levensmiddelen worden geweerd of in de toekomst in de huidige mate aanwezig blijven. De gezondheidsvoordelen in de vorm van "disability-adjusted life years" zijn gekwantificeerd op 4 tot 66 miljard EUR, vanuit de respectievelijke aannames dat transvetzuren zonder maatregelen op EU-niveau binnen 10 jaar uit levensmiddelen worden geweerd of in de toekomst in de huidige mate aanwezig blijven.

Wat zijn de kosten van de voorkeursoptie (indien van toepassing, anders die van de belangrijkste opties)? Maximaal 12 regels

De kosten voor bedrijven zijn gekwantificeerd op 0,0066 % van de productiewaarde van de betrokken sectoren (tegen 0,235 % voor de niet-voorkeursoptie met de etiketteringsplicht). Naar schatting leidt dit tot slechts zeer geringe stijging van de consumentenprijzen, hoewel de afwezigheid van relevante gegevens een kwantitatieve schatting hiervan in de weg stond.

Wat zijn de gevolgen voor bedrijven, kmo's en micro-ondernemingen? Maximaal 8 regels

Net als andere bedrijven ondervinden kleine en middelgrote ondernemingen en micro-ondernemingen mogelijk gevolgen van de nieuwe regels, omdat zij voor het begrijpen van hun verplichtingen, het bepalen in welke mate zij daaraan voldoen en wat hun reactie wordt, kosten moeten maken. Kmo's moeten mogelijk ook kosten maken voor het testen van hun producten om het gehalte aan industrieel geproduceerde transvetzuren vast te stellen en te bepalen of zij aan de regels voldoen. Andere kosten waar kmo's en micro-ondernemingen die niet-conforme producten produceren mee te maken kunnen krijgen, zijn nalevingskosten (kosten van het testen van producten, verandering van de receptuur of van ingrediënten). Verwacht wordt dat veel kmo’s en micro-ondernemingen van de oplossingen van hun leveranciers kunnen profiteren en daarmee kosten besparen. Bovendien hebben bedrijfsverenigingen al aangekondigd in samenwerking met de grote fabrikanten door middel van kennisoverdracht en het delen van beste praktijken de kmo's en micro-ondernemingen op het gebied van naleving te willen ondersteunen.

Zijn er significante gevolgen voor de nationale begrotingen en overheden? Maximaal 4 regels

De voorkeursoptie kost overheidsdiensten rondom de invoering van het beleid naar verwachting 5 miljoen EUR en voor toezicht en handhaving moet met 6,1 miljoen EUR voor het eerste en het tweede jaar en 3,4 miljoen EUR per jaar vanaf jaar 3 worden gerekend.

Zijn er nog andere significante gevolgen? Maximaal 6 regels

Maatregelen vanuit de EU zullen producenten in de EU ten goede komen in markten buiten de EU waar al wettelijke beperkingen gelden op de aanwezigheid van industrieel geproduceerde transvetzuren in levensmiddelen. Waarschijnlijk zal het effect daarvan echter beperkt zijn, aangezien producten die industrieel geproduceerde transvetzuren bevatten slechts een klein deel van de buitenlandse handel vertegenwoordigen.

D. Opvolging

Wanneer wordt dit beleid geëvalueerd? Maximaal 4 regels 

Op de effecten op de gezondheid zal worden toegezien door middel van de regelmatige evaluaties in het kader van het initiatief "Gezondheidstoestand in de EU". De ontwikkeling van de gehalten aan industrieel geproduceerde transvetzuren zal door de autoriteiten van de lidstaten worden beoordeeld.