1.

Ir-Rapport Borrás ( 2 ) jindika li “[w]ieħed mir-riskji, forsi l-iktar wieħed sinjifikattiv, li għandu jiġi kkunsidrat fil-kuntest tal-protezzjoni tal-minuri komuni fis-sitwazzjonijiet ta’ kriżi konjugali huwa dak tat‑tneħħija internazzjonali tal-minuri minn wieħed mill-ġenituri tiegħu, bil-problemi kollha li jirriżultaw għall-istabbilità u għall-protezzjoni tiegħu” ( 3 ). Din hija eżattament is-sitwazzjoni li għandna quddiemna f’dan il-każ.

2.

Permezz taż-żewġ domandi preliminari tagħha, il-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg, l-Awstrija) tistaqsi lill‑Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni, b’mod partikolari, tal‑Artikolu 15 tar-Regolament (KE) Nru 2201/2003 ( 4 ) fil-kuntest ta’ kawża bejn żewġ ċittadini Slovakki, TT, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, (iktar ’il quddiem il-“missier”), li jirrisjedi fl-Awstrija, u AK, il‑konvenuta fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“omm”), dwar il‑kustodja ta’ wliedhom, li bħalissa jinsabu fis-Slovakkja mal-omm.

3.

Din il-kawża għalhekk toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità, minn naħa waħda, li tispjega l-portata tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 dwar ir-rinviju tal-kawża lil qorti li tkun f’pożizzjoni aħjar biex tismagħha, u, min-naħa l-oħra, li tittratta l-kwistjoni ġdida dwar ir-relazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni u l-Artikolu 10 ta’ dan ir‑regolament, relatat mal-ġurisdizzjoni f’każ ta’ ħtif ta’ minuri.

4.

Skont l-Artikolu 1(a) tagħha, il-Konvenzjoni dwar l-Aspetti Ċivili tal-Ħtif Internazzjonali ta’ Minuri, konkluża f’Den Haag fil-25 ta’ Ottubru 1980 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980”), għandha, b’mod partikolari, l-għan “li jiġi żgurat ir-ritorn immedjat ta’ minuri mneħħija jew miżmuma b’mod illeċitu f’kull Stat Kontraenti”.

5.

Minbarra l-Artikolu 24 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal‑Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), l-Artikoli 8, 10, 11, 15 u 20 tar-Regolament Nru 2201/2003 huma rilevanti fil-kuntest ta’ din il‑kawża.

6.

Il-missier u l-omm kienu koppja mhux miżżewġa meta wliedhom, V u M, twieldu fis-Slovakkja fl-2012. Skont id-dritt Slovakk, il-kustodja tat-tfal hija konġunta.

7.

Iż-żewġ ġenituri kienu jaħdmu fis-Slovakkja ( 5 ). Fl-2014, il-familja stabbilixxiet ruħha fl-Awstrija u t-tfal kienu jattendu crèche u mbagħad skola f’dan l-Istat Membru sal-2017. Sussegwentement, fl-istess sena huma bdew imorru l-iskola fis-Slovakkja, billi kienu jagħmlu vjaġġ ta’ kuljum mid-dar tagħhom fl-Awstrija għall-iskola li kienet tinsab fis‑Slovakkja. It-tfal kienu jikkomunikaw mal-ġenituri u man-nanniet tagħhom bil-lingwa Slovakka u kienu jafu biss xi kliem bil-lingwa Ġermaniża.

8.

Il-ġenituri sseparaw fil-bidu tas-sena 2020. Mix-xahar ta’ Lulju 2020 ’il quddiem, it-tfal jgħixu ma’ ommhom fis-Slovakkja, mingħajr il-kunsens tal-missier.

9.

Abbażi tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980, il-missier ressaq talba għar-ritorn tat-tfal li, skont l-ewwel inċiż u t-tielet inċiż tal‑Artikolu 8(f) ta’ din il-Konvenzjoni, tressqet quddiem l-Okresny súd Bratislava I (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava I, is-Slovakkja).

10.

B’mod parallel, il-missier ressaq talba quddiem il-Bezirksgericht Bruck an der Leitha (il-Qorti Distrettwali ta’ Bruck an der Leitha, l‑Awstrija) intiża, b’mod partikolari, sabiex jingħata l-kustodja esklużiva taż-żewġ ulied billi argumenta li l-omm, meta ħadithom b’mod illegali mill-Awstrija għas-Slovakkja, ikkompromettiet il-benesseri tagħhom u pprekludiethom milli jkollhom relazzjoni miegħu.

11.

L-omm opponiet din it-talba billi kkontestat il-ġurisdizzjoni tal‑Bezirksgericht Bruck an der Leitha (il-Qorti Distrettwali ta’ Bruck an der Leitha) minħabba li r-residenza abitwali tat-tfal kienet dejjem fis‑Slovakkja u li huma ma kinux integraw soċjalment fil-post fejn kienet toqgħod il-familja fl-Awstrija. Permezz ta’ deċiżjoni tal‑4 ta’ Jannar 2021, l-argument tal-omm ibbażat fuq in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni ta’ din il-qorti Awstrijaka intlaqa’ fl-ewwel istanza.

12.

Il-missier appella quddiem il-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg) li, permezz ta’ deċiżjoni tat‑23 ta’ Frar 2021, biddlet id-deċiżjoni tal-ewwel istanza u ċaħdet l-eċċezzjoni bbażata fuq nuqqas ta’ ġurisdizzjoni mqajma mill-omm.

13.

Permezz ta’ digriet tat‑23 ta’ Ġunju 2021, l-Oberster Gerichtshof (il‑Qorti Suprema, l-Awstrija) ikkonfermat id-deċiżjoni tal-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg).

14.

Fit-23 ta’ Settembru 2021, l-omm talbet lill-Bezirksgericht Bruck an der Leitha (il-Qorti Distrettwali ta’ Bruck an der Leitha) sabiex din il‑qorti titlob lil qorti Slovakka, skont l-Artikolu 15(1)(b) u (2)(a) tar‑Regolament Nru 2201/2003, sabiex teżerċita l-ġurisdizzjoni tagħha abbażi tal-Artikolu 15(5) ta’ dan ir-regolament. F’dan ir-rigward, l-omm sostniet, minn naħa waħda, li, minbarra l-proċedura ta’ ritorn mibdija abbażi tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980 quddiem l-Okresny súd Bratislava I (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava I), diversi proċeduri, introdotti kemm mill-missier kif ukoll minnha, kienu pendenti quddiem l-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V, Slovakkja) u, min-naħa l-oħra, li dawn il-qrati kienu f’pożizzjoni aħjar sabiex jieħdu konjizzjoni l-kwistjoni tar‑responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward taż-żewġ minuri, fid-dawl ta’ ħafna provi li huma kienu ġabru.

15.

Il-missier oppona din it-talba billi sostna li l-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ Stat Membru, prevista fl-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003, ma tistax tiġi ttrasferita meta l-qrati tal-Istat Membru l-ieħor, mitluba sabiex jeżerċitaw il-ġurisdizzjoni tagħhom, ikunu aditi b’talba għal ritorn abbażi tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980.

16.

Il-Bezirksgericht Bruck an der Leitha (il-Qorti Distrettwali ta’ Bruck an der Leitha) laqgħet it-talba tal-omm. Din il-qorti qieset li l‑Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V), li kienet diġà tat diversi deċiżjonijiet dwar id-dritt ta’ aċċess tal-missier fir‑rigward tal-ulied, kienet f’pożizzjoni aħjar sabiex tisma’ dwar ir‑responsabbiltà tal-ġenituri u d-dritt ta’ aċċess fir-rigward taż-żewġ ulied, li ilhom jirrisjedu mal-omm fis-Slovakkja mix-xahar ta’ Lulju 2020 u li ma kinux soċjalment integrati fl-Awstrija. Barra minn hekk, l-iżvolġiment tal-proċedura quddiem qorti Awstrijaka tikkumplika din il-proċedura minħabba l-ħtieġa li jkun hemm interpretu ġuramentat għall-intervisti u għall-miżuri ta’ stħarriġ kollha fl-investigazzjonijiet tal-organi Awstrijaki ta’ għajnuna għat-tfal u għaż-żgħażagħ u għall-esperti fil‑psikoloġija tat-tfal maħtura.

17.

Il-missier appella minn din id-deċiżjoni quddiem il-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg).

18.

Il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-kwistjoni li tirrigwarda r-relazzjoni bejn id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 2201/2003 u dawk tal-Artikolu 10 ta’ dan ir-regolament għadha ma ġietx deċiża mill-Qorti tal-Ġustizzja. F’dan ir-rigward, hija tistaqsi jekk, fil-każ fejn l‑Istat Membru mitlub li jeżerċita l-ġurisdizzjoni tiegħu, abbażi tal‑Artikolu 15(1)(b) tal-imsemmi regolament, ikun l-istess bħal dak li fih il-minuri sadattant stabbilixxa r-residenza abitwali tiegħu wara tneħħija illeċita, il-ġurisdizzjoni sabiex tittieħed konjizzjoni tal-kwistjoni tal-kustodja ta’ dan il-minuri tistax tiġi ttrasferita lil qorti ta’ dan l-Istat Membru. Barra minn hekk, din il-qorti tistaqsi, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi fl-affermattiv għal din id-domanda, jekk il-kundizzjonijiet stipulati fl‑Artikolu 15(1) tal-istess regolament, li, jekk jiġu ssodisfatti, jippermettu t-trasferiment tal-ġurisdizzjoni lil qorti ta’ Stat Membru ieħor, humiex ta’ natura eżawrjenti jew jekk jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni ċirkustanzi oħra, fid-dawl tan-natura partikolari tat‑tneħħija illeċita.

19.

Kien f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Landesgericht Korneuburg (il‑Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg), permezz ta’ deċiżjoni tal-4 ta’ Jannar 2022, li waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fid-9 ta’ Frar 2022, iddeċidiet li tissospendi d-deċiżjoni tagħha u tagħmel id‑domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:

20.

Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-partijiet fil‑kawża prinċipali, mill-Gvern Slovakk u mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn l-istess partijiet, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Slovakk, ħadu sehem fis‑seduta li saret fit-12 ta’ Jannar 2023.

21.

Fis-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, żewġt’itfal imwielda fis-Slovakkja fl-2012, minn ġenituri Slovakki, mhux miżżewġa, illum jinsabu f’dan l-Istat Membru ma’ ommhom, mingħajr il-kunsens tal-missier, li jaħdem fl-Awstrija, l-Istat Membru li fih l‑familja għexet matul il-perijodu bejn is-sena 2014 u t-tneħħija tat-tfal minn ommhom.

22.

Iċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża jirrikjedu, fl-opinjoni tiegħi, xi spjegazzjonijiet sabiex jinftiehem aħjar il-kuntest speċifiku li fih taqa’ din il-kawża. Madankollu infakkar li hija ġurisprudenza stabbilita li l‑qorti tar‑rinviju biss hija kompetenti sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti tal-kawża li jkollha quddiemha ( 6 ).

23.

Fl-ewwel lok, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li kien hemm diversi proċeduri, relatati, b’mod partikolari, mad-drittijiet ta’ aċċess u ta’ manteniment li ġew introdotti kemm mill-missier kif ukoll mill-omm quddiem il-qrati Slovakki. F’dan ir-rigward, bħala tweġiba għall‑mistoqsija magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-istat kurrenti ta’ dawn il-proċeduri, il-bażi legali tagħhom u, jekk ikun il-każ, in-natura tad-deċiżjonijiet mogħtija minn dawn il-qrati, il-partijiet fil-kawża prinċipali kkonfermaw li bħalissa hemm diversi proċeduri pendenti quddiem l-imsemmija qrati. Sa fejn dawn jista’ jkollhom konsegwenzi fuq l-evalwazzjoni legali tas-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ser nagħti dettalji ta’ dawn il-proċeduri iktar ’il quddiem, mingħajr ħsara għall‑verifika tagħhom mill-qorti tar-rinviju.

24.

Fir-rigward tad-dritt ta’ kustodja tal-minuri, il-missier jindika li fis-17 ta’ Lulju 2020 tressqu żewġ talbiet mill-omm quddiem l-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V), meta l-proċedura dwar id-dritt ta’ kustodja li huwa beda fil-15 ta’ Lulju 2020 quddiem il‑Bezirksgericht Bruck an der Leitha (il-Qorti Distrettwali ta’ Bruck an der Leitha) kienet diġà pendenti fl-Awstrija. Din il-proċedura kienet tirrigwarda talba għal miżuri provviżorji ta’ urġenza, abbażi tal‑Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003, u talba dwar il-mertu. L‑ewwel proċedura għal miżuri provviżorji ġiet miċħuda permezz ta’ deċiżjoni tal-14 ta’ Awwissu 2020, filwaqt li t-tieni ġiet sospiża, abbażi tal-Artikolu 16 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980, sakemm tingħata deċiżjoni fil-qafas tal-proċedura relatata mar-ritorn tal-minuri mibdija mill-missier quddiem l-Okresny súd Bratislava I (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava I) ( 7 ).

25.

Fir-rigward tad-dritt ta’ aċċess, il-missier spjega li, permezz ta’ deċiżjoni tal-10 ta’ Frar 2021, l-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V) ħadet miżuri provviżorji ta’ urġenza, abbażi tal‑Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003, sabiex tistabbilixxi l-aċċess tiegħu għall-minuri sakemm tintemm il-proċedura relatata mad‑dritt ta’ kustodja ( 8 ) sospiża quddiem din il-qorti ( 9 ). Waqt is-seduta huwa spjega li, minkejja l-ħruġ ta’ ordni ta’ eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni, id-dritt ta’ aċċess tiegħu ma ġiex irrispettat mill-omm, li fuqha kienet imposta multa fix-xahar ta’ Jannar 2023.

26.

Fir-rigward tal-obbligi ta’ manteniment, l-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V), permezz ta’ deċiżjoni tat-12 ta’ Frar 2021, ħadet miżura provviżorja ta’ urġenza abbażi tal-Artikolu 14 tar‑Regolament (KE) Nru 4/2009 ( 10 ) dwar l-obbligu tal-missier li jħallas manteniment għall-benefiċċju tal-minuri, li tapplika sakemm tintemm il‑proċedura relatata mad-dritt ta’ kustodja sospiża quddiem din il-qorti.

27.

Fit-tieni lok, il-missier jirrileva li l-ebda qorti Slovakka ma rrikonoxxiet lilha nnifisha bħala li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar id-dritt ta’ aċċess abbażi tal-Artikolu 9(2) tar‑Regolament Nru 2201/2003 ( 11 ). Huwa jsostni li d-deċiżjonijiet meħuda sa issa mill-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V) huma ta’ natura provviżorja u urġenti u ġew adottati abbażi jew tal-Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament, jew tal-Artikolu 14 tar‑Regolament Nru 4/2009.

28.

Ser nerġa’ niddiskuti dawn iċ-ċirkustanzi fil-qafas tal‑interpretazzjoni tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 u tar‑relazzjoni bejn din id-dispożizzjoni u l-Artikolu 10 ta’ dan ir‑regolament ( 12 ).

29.

Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-qorti ta’ Stat Membru li l‑ġurisdizzjoni tagħha biex tiddeċiedi dwar il-kustodja ta’ minuri hija bbażata fuq l-Artikolu 10 ta’ dan ir-Regolament bħala qorti tal-Istat Membru li fih dan il-minuri kellu r-residenza abitwali tiegħu immedjatament qabel it-tneħħija illeċita tiegħu hija awtorizzata titlob, skont l-Artikolu 15(1)(b) tal-imsemmi regolament, lill-qorti tal-Istat Membru li fih dan il-minuri ttieħed b’mod illeċitu minn ġenitur u li fih jgħix ma’ dan il-ġenitur sabiex teżerċita l-ġurisdizzjoni tagħha.

30.

Sabiex nirrispondi din id-domanda, l-ewwel nett ser nanalizza jekk it-tneħħija tal-minuri fil-kawża prinċipali hijiex tneħħija illeċita, fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003 (Taqsima 1). Fid-dawl tal-fatt li, billi bbażaw ruħhom fuq l-Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament, il-qrati Slovakki adottaw miżuri provviżorji li jikkonċernaw, b’mod partikolari, id-dritt ta’ aċċess tal-missier, sussegwentement ser nippreżenta xi kunsiderazzjonijiet dwar il-portata tal-ġurisdizzjoni bbażata fuq din id‑dispożizzjoni (Taqsima 2), qabel ma nikkjarifika, fl-aħħar nett, il-portata tal‑Artikolu 15 tal-imsemmi regolament u r-relazzjoni tiegħu mal‑Artikolu 10 tal-istess regolament (Taqsima 3).

31.

Sabiex jiġi stabbilit jekk it-tilwima oriġinatx mit-tneħħija illeċita tal-minuri fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003, għandu jiġi vverifikat jekk il-kundizzjonijiet stipulati fil-punt 11 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir‑Regolament humiex issodisfatti.

32.

Skont il-punt 11(a) tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2201/2003, in-natura illeċita jew le tat-tneħħija (jew ta’ żamma) ta’ minuri tiddependi mill-eżistenza “ta’ drittijiet ta’ kustodja akkwistati permezz ta’ sentenza jew b’operat ta’ liġi jew b’xi fteħim li għandu effett legali taħt il-liġi ta’ l-Istat Membru fejn il-minuri kienu abitwalment residenti immedjatament qabel it-tneħħija jew iż-żamma” ( 13 ). Fir-rigward tal‑eżistenza ta’ dritt ta’ kustodja, dan ir-regolament ma jistabbilixxix liema hija l-persuna li għandu jkollha dritt ta’ kustodja li jista’ jirrendi illeċita t-tneħħija ta’ minuri, fis-sens tal-punt 11 tal-Artikolu 2, iżda jirreferi għad-dritt tal-Istat Membru li fih il-minuri kellu r-residenza abitwali tiegħu immedjatament qabel it-tneħħija tiegħu f’dak li jirrigwarda d-detentur ta’ dan id-dritt ta’ kustodja. Skont il-Qorti tal‑Ġustizzja, in-natura illeċita tat-tneħħija ta’ minuri għall‑finijiet tal‑applikazzjoni tal-imsemmi regolament tiddependi esklużivament mill-eżistenza ta’ dritt ta’ kustodja mogħti mid-dritt nazzjonali applikabbli li bi ksur tiegħu seħħet it-tneħħija ( 14 ).

33.

Issa, f’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, skont id-dritt Slovakk applikabbli għall-ġenituri fil-mument tat-twelid tat-tfal, il‑ġenituri mhux miżżewġa għandhom il-kustodja konġunta tal-minuri. F’dan ir-rigward, il-partijiet fil-kawża prinċipali kkonfermaw waqt is‑seduta, bħala tweġiba għal mistoqsija tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar dan il-punt, li għandhom dritt ta’ kustodja konġunta abbażi tad-dritt Slovakk.

34.

Fis-sitwazzjoni tal-kawża prinċipali, it-tfal “ittieħdu” minn ommhom mill‑Awstrija għall-Islovakkja mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-missier u, għalhekk, bi ksur tad-dritt ta’ kustodja konġunta mogħtija lill-ġenituri skont id-dritt Slovakk li, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill‑osservazzjonijiet bil-miktub u orali tal-partijiet, ma ġietx ikkontestata la mill-qorti tar-rinviju u lanqas mill-qrati Slovakki ( 15 ).

35.

Minn dan isegwi li, sa fejn il-ġenituri kienu rrikonoxxuti b’mod ċar bħala detenturi tad-dritt ta’ kustodja konġunta fl-Istat Membru li fih il-minuri kellhom ir-residenza abitwali tagħhom qabel it-tneħħija tagħhom, jiġifieri l-Awstrija, hemm lok li wieħed jitlaq mill-premessa li t‑tneħħija tal-minuri mill-omm, minn dan il-pajjiż lejn is-Slovakkja, mingħajr il-kunsens tal-missier hija “tneħħija illeċita”, fis-sens tal‑punt 11(a) tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2201/2003, u dan għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

36.

Infakkar li waqt is-seduta, il-missier indika li d-deċiżjonijiet meħuda sa dakinhar mill-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V) li kienu jirrigwardaw, b’mod partikolari, id-dritt ta’ aċċess kienu ta’ natura urġenti u provviżorja u kienu ġew adottati abbażi tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003. Barra minn hekk, kien billi bbażat il-ġurisprudenza tagħha fuq din id-dispożizzjoni li din il-qorti ċaħdet iż-żewġ talbiet għal miżuri provviżorji ta’ urġenza ppreżentati mill‑omm fil-qafas tal-proċedura relatata mad-dritt ta’ kustodja tal‑minuri.

37.

Għalhekk, il-kwistjoni tqum dwar jekk il-fatt li l-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V) adottat miżuri abbażi tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003 jimplikax li din il-qorti irrikonoxxiet lilha nnifisha bħala li għandha ġurisdizzjoni abbażi ta’ dan ir-regolament u jekk, f’dan il-każ, dan ir-rikonoxximent jistax ikollu effett fuq il‑ġurisdizzjoni tagħha abbażi tal-Artikolu 15 tal-imsemmi regolament.

38.

Ir-risposta għal din id-domanda toħroġ b’mod ċar mill-kliem tal‑Artikolu 20(1) tar-Regolament Nru 2201/2003. Skont din id‑dispożizzjoni, “[f]’każijiet urgenti, id-disposizzjonijiet ta’ dan ir‑Regolament mhux se jħallu l-qrati ta’ Stat Membru milli jieħu dawk il‑miżuri provviżorji, inkluzi dawk protettivi fir-rigward ta’ persuni jew assi f’dak l-Istat kif huma disponibbli taħt il-liġi ta’ dak l-Istat Membru, anke jekk, taħt dan ir-Regolament, il-qorti ta’ Stat Membru ieħor għandha l-ġurisdizzjoni nkwantu għas-sustanza ta’ l-kwistjoni”.

39.

Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà interpretat l-Artikolu 20(1) tar‑Regolament Nru 2201/2003 fis-sens li l-qrati ta’ Stat Membru fejn jinsab il-minuri huma awtorizzati, sakemm jiġu osservati tliet kundizzjonijiet kumulattivi stipulati f’din id-dispożizzjoni, jieħdu l‑miżuri provviżorji jew kawtelatorji previsti mil-liġi f’dan l-Istat Membru, anki jekk dan ir-regolament jagħti lil qorti ta’ Stat Membru ieħor il-ġurisdizzjoni fil-mertu ( 16 ). Hija spjegat li, peress li tikkostitwixxi eċċezzjoni għas-sistema ta’ ġurisdizzjoni prevista mill-imsemmi regolament, din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata b’mod strett ( 17 ). Fil-fatt, l-imsemmija dispożizzjoni, kif irrileva l-Avukat Ġenerali Bot, ma tikkostitwixxix kriterju ta’ ġurisdizzjoni ġenerali, imma awtorizzazzjoni sabiex taġixxi taħt il-pressjoni doppja ta’ perikolu għall‑minuri u tan‑neċessità ta’ azzjoni urġenti sabiex tneħħih minn dan il-perikolu. Hija għandha bħala effett li tippermetti li tiġi invokata l-liġi tal-qorti mingħajr kriterju ta’ ġurisdizzjoni inizjali ( 18 ). Tali dispożizzjoni għalhekk ma hijiex regola ta’ għoti ta’ ġurisdizzjoni u, għalhekk, ma hijiex intiża sabiex tagħti ġurisdizzjoni fuq il-mertu ( 19 ). F’dan ir-rigward, huwa suffiċjenti li jitfakkar li l-miżuri hekk meħuda ma jibqax ikollhom effett meta l-qrati li għandhom ġurisdizzjoni dwar il-mertu, skont l-istess regolament, ħadu l-miżuri li huma jikkunsidraw adattati ( 20 ).

40.

Konsegwentement, f’dan il-każ, il-fatt li qorti Slovakka adottat miżuri provviżorji ta’ urġenza dwar id-dritt ta’ aċċess tal-missier, abbażi tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003, ma jfissirx li din il-qorti rrikonoxxiet lilha nnifisha bħala li għandha ġurisdizzjoni sabiex tisma’ l-mertu u għalhekk ma għandux ikollu effett fuq il-ġurisdizzjoni abbażi tal-Artikolu 15 ta’ dan ir-regolament.

41.

Preliminarjament, nirrileva li, skont il-premessa 12 tar‑Regolament Nru 2201/2003, ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni stabbiliti minn dan ir-regolament dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri huma fformulati fid-dawl tal-aħjar interess tal-minuri u, b’mod partikolari, tal-kriterju ta’ qrubija.

42.

Fir-rigward tal-prinċipju tas-supremazija tal-aħjar interess tal‑minuri ( 21 ), il-premessa 33 tar-Regolament Nru 2201/2003 tistipula li dan ir-regolament huwa intiż sabiex jiżgura b’mod partikolari r-rispett tad-drittijiet fundamentali tal-minuri kif stabbiliti fl-Artikolu 24 tal‑Karta. B’mod partikolari, l-Artikolu 24(3) tal-Karta jipprevedi għat-tfal kollha “id-dritt li jkollhom, regolarment, relazzjoni personali u kuntatt dirett maż-żewġ ġenituri, sakemm dan ma jkunx kontra l-interessi tat-tfal” ( 22 ).

43.

F’dak li jirrigwarda l-prinċipju ta’ qrubija, huma l-qrati tal-post tar-residenza abitwali tal-minuri fil-mument li fih il-qorti tiġi adita li, minħabba l-prossimità ġeografika tagħhom, ikunu ġeneralment fl-aħjar pożizzjoni sabiex jevalwaw il-miżuri li għandhom jiġu adottati fl-interess tal-minuri, u dan skont l-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 2201/2003 ( 23 ). Madankollu, hija prevista deroga minn din ir-regola ta’ ġurisdizzjoni permezz ta’ regoli ta’ ġurisdizzjoni speċjali, b’mod partikolari dawk stipulati fl-Artikoli 10 u 15 ta’ dan ir-regolament, li ser nanalizza iktar ’il quddiem ( 24 ).

44.

F’dan il-każ, fid-dawl tal-informazzjoni li tinsab fid-deċiżjoni tar‑rinviju, il-qorti kompetenti sabiex tiddeċiedi dwar il-kustodja tal-minuri, abbażi tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 2201/2003, kienet il‑Bezirksgericht Bruck an der Leitha (il-Qorti Distrettwali ta’ Bruck an der Leitha), il-qorti tal-post ta’ residenza abitwali tal-minuri qabel it‑tneħħija illeċita tagħhom.

45.

Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li r-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali prevista fl-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 2201/2003 tinnewtralizza l-effett li l-applikazzjoni tar-regola ta’ ġurisdizzjoni ġenerali, stabbilita fl-Artikolu 8(1) ta’ dan ir-Regolament, iġġib magħha f’każ ta’ ħtif ta’ minuri, jiġifieri t-trasferiment tal-ġurisdizzjoni lejn l-Istat Membru li fih il-minuri jkun kiseb residenza abitwali ġdida, wara l‑ħtif tieħu. Peress li dan it-trasferiment ta’ ġurisdizzjoni għandu r-riskju li jġib miegħu vantaġġ proċedurali lill-awtur tal-att illeċitu, l-Artikolu 10 tal-imsemmi regolament jistipula li l-qrati tal-Istat Membru li fih il‑minuri kellu r-residenza abitwali tiegħu qabel it-tneħħija jew iż-żamma illeċita xorta jżommu l-ġurisdizzjoni tagħhom sakemm ċerti kundizzjonijiet ma jkunux issodisfatti ( 25 ). Fil-fatt, in-newtralizzazzjoni użata minn din id-dispożizzjoni għandha l-konsegwenza li, f’każ ta’ tneħħija illeċita, l-uniċi qrati li jkollhom ġurisdizzjoni huma l-qrati tal-Istat Membru li fih il-minuri kellu r-residenza abitwali tiegħu qabel it‑tneħħija. Dawn il-qrati jibqgħu bil-ġurisdizzjoni anki jekk, sussegwentement, il-minuri jkun f’sitwazzjoni intermedjarja jew provviżorja, meta r-residenza abitwali preċedenti tkun intilfet, filwaqt li r‑residenza abitwali ġdida tkun għadha ma ġietx miksuba ( 26 ).

46.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-ħtif ta’ minuri ma għandux, bħala regola, ikollu l-konsegwenza li jittrasferixxi l‑ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Istat Membru li fih il-minuri kellu r-residenza abitwali tiegħu immedjatament qabel it-tneħħija illeċita tiegħu lil dawk tal-Istat Membru fejn il-wild ittieħed, u dan anki fil-każ fejn, wara l-ħtif, il-minuri jkun kiseb residenza abitwali fih ( 27 ). Huwa biss jekk il-minuri jkun kiseb tali residenza abitwali fi Stat Membru ieħor u, barra minn hekk, waħda mill-kundizzjonijiet alternattivi stipulati fl‑Artikolu 10(b) tar-Regolament Nru 2201/2003 tkun ukoll issodisfatta ( 28 ) li huwa previst li l-ġurisdizzjoni tiġi ttrasferita ( 29 ).

47.

F’dan il-każ, minkejja li l-minuri jidhru li kisbu residenza abitwali ġdida fis-Slovakkja, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, mill-proċess tal-kawża ma jirriżultax li waħda mill-kundizzjonijiet alternattivi previsti f’din id-dispożizzjoni hija ssodisfatta ( 30 ).

48.

F’dan il-kuntest, tqum il-kwistjoni dwar jekk hemmx relazzjoni ta’ ġerarkija bejn l-Artikoli 10 u 15 tar-Regolament Nru 2201/2003, b’tali mod li l-qorti li normalment għandha ġurisdizzjoni “dwar is-sostanza tal‑kwistjoni” ma tkunx tista’ tibgħat il-kawża lil qorti “f’pożizzjoni aħjar” jekk din il-qorti tkun dik tal-Istat Membru li fih il-minuri ttieħdu b’mod illeċitu minn wieħed mill-ġenituri.

49.

Nirrileva li, ispirat mill-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1996 ( 31 ), ir‑Regolament Nru 2201/2003 jistabbilixxi wieħed mill-innovazzjonijiet kbar tiegħu, jiġifieri dik li jintroduċi “mekkaniżmu ta’ djalogu bejn il-qrati [tal-Istati Membri], ibbażat fuq l-evalwazzjoni tal-ġurisdizzjoni tagħhom skont kunsiderazzjonijiet ta’ opportunità” fir-rigward tas‑supremazija tal-aħjar interess tal-minuri ( 32 ).

50.

L-Artikolu 15(1)(b) tar-Regolament Nru 2201/2003 jistipula għalhekk li, bħala eċċezzjoni, il-qrati ta’ Stat Membru li għandhom ġurisdizzjoni sabiex jiddeċiedu dwar il-mertu jistgħu, jekk iqisu li qorti ta’ Stat Membru ieħor li miegħu l-minuri għandu konnessjoni partikolari hija f’pożizzjoni aħjar sabiex tisma’ l-kawża jew parti speċifika tal‑kawża, u meta dan ikun fl-aħjar interess tal-minuri, “titlob qorti ta’ Stat Membru ieħor biex tassumi l-ġurisdizzjoni skond il-paragrafu 5” ( 33 ).

51.

Fil-fatt, din id-dispożizzjoni fiha regola ta’ ġurisdizzjoni li tikkompleta dawk stipulati fl-Artikoli 8 sa 14 tar-Regolament Nru 2201/2003 ( 34 ). Din ir-regola innovattiva tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni li jawtorizza lill-qorti ta’ Stat Membru li għandu ġurisdizzjoni “dwar is-sostanza tal-kwistjoni” bis‑saħħa ta’ waħda minn dawn ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni sabiex tipproċedi, bħala eċċezzjoni, għar‑rinviju lil qorti ta’ Stat Membru ieħor f’pożizzjoni aħjar li tisma’ l‑kawża ( 35 ). Din id-dispożizzjoni tagħti ċerta flessibbiltà lis-sistema stabbilita f’dan ir-regolament peress li jidher li “l-interess superjuri tal‑minuri huwa li tiġi żgurata l-protezzjoni tiegħu kemm minn qrati oħra kif ukoll minn dawk tal-Istat Membru tar-residenza abitwali tiegħu” ( 36 ).

52.

Iżda liema huma l-qrati li għandhom ġurisdizzjoni “dwar is‑sostanza tal-kwistjoni” skont ir-Regolament Nru 2201/2003?

53.

Peress li l-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 2201/2003 isemmi, mingħajr distinzjoni, il-qrati ta’ Stat Membru li għandhom ġurisdizzjoni “dwar is-sostanza tal-kwistjoni”, skont ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni dan ir‑regolament, dawn il-qrati jistgħu jkunu dawk tar-residenza abitwali tal‑minuri aditi abbażi tal-Artikolu 8 tal-imsemmi regolament, jew waħda mill-qrati li għandhom ġurisdizzjoni bis-saħħa tal-Artikoli 9, 10 jew 12 tiegħu, jew inkella l-qorti adita abbażi tal-Artikolu 13 tal-istess regolament ( 37 ).

54.

F’dan ir-rigward, infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkunsidrat li l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 jikkompleta r-regoli ta’ ġurisdizzjoni stipulati fl-Artikoli 8 sa 14 tiegħu permezz ta’ mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni li jippermetti lill-qorti ta’ Stat Membru, li jkollha ġurisdizzjoni biex tisma’ l-kawża bis-saħħa ta’ waħda minn dawn ir-regoli, li tibgħat il-kawża, bħala eċċezzjoni, lil qorti ta’ Stat Membru ieħor li tinsab f’pożizzjoni aħjar li tisma’ l-kawża ( 38 ).

55.

B’hekk, kif ċerti awturi, korrettament, jenfasizzaw, “tkun xi tkun il‑bażi tal-ġurisdizzjoni tal-qorti adita bis-saħħa tar-Regolament [Nru 2201/2003], u minkejja sforzi ta’ rfinar u aġġustament ta’ relazzjonijiet ta’ ġurisdizzjoni mfittxija minn dan ir-regolament, l‑imsemmi regolament permezz tal-Artikolu 15 jaċċetta li l-qorti hekk magħżula mhux neċessarjament tkun l-aħjar sabiex tiddeċiedi dwar il-mertu” ( 39 ).

56.

Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset, fis-sentenza IQ ( 40 ), li l‑mekkaniżmu ta’ trasferiment stabbilit fl-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 ma huwiex applikabbli bejn żewġ qrati li t-tnejn li huma għandhom ġurisdizzjoni dwar il-mertu abbażi tal-Artikoli 8 u 12 ta’ dan ir-regolament, rispettivament ( 41 ). Madankollu, tali interpretazzjoni tikkonċerna sitwazzjoni differenti minn dik ta’ din il-kawża u, konsegwentement, din is-sentenza ma tipprekludix l-applikazzjoni tal‑Artikolu 15 tal-imsemmi regolament f’din il-kawża ( 42 ).

57.

Fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 jippermetti lill-qorti li għandha ġurisdizzjoni “dwar is-sostanza tal‑kwistjoni”, bis-saħħa tar-regoli tal-ġurisdizzjoni ta’ dan ir‑regolament, li tittrasfexxi l-kawża mhux biss lil qorti oħra li għandha ġurisdizzjoni dwar is-sostanza tal-kwistjoni, iżda wkoll lil kull qorti ta’ Stat Membru, inkluż qorti li ma hijiex meqjusa bħala li għandha ġurisdizzjoni permezz ta’ waħda minn dawn ir-regoli ( 43 ), bħall-każ tat-trasferiment lil qorti tal-Istat Membru li fih il-minuri ttieħed b’mod illeċitu, fis-sens tal-Artikolu 10 tal-imsemmi regolament.

58.

Fl-ewwel lok, kif sostniet il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil‑miktub tagħha, il-fatt li l-Artikoli 10 u 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 jinsabu t-tnejn fit-Taqsima 2, intitolata “Ir‑Responsabbiltà tal-ġenituri” tal-Kapitolu II, intitolat “Il‑Ġurisdizzjoni”, minnu nnifsu jimmilita favur l-applikabbiltà tal‑Artikolu 15 ta’ dan ir-regolament, anki fil-każ fejn il-ġurisdizzjoni hija bbażata fuq l-Artikolu 10 tal-imsemmi regolament.

59.

Fil-fatt, la mill-kliem u lanqas mill-istruttura tat-Taqsima 2 tal‑Kapitolu II tar-Regolament Nru 2201/2003 ma jirriżulta li l‑possibbiltà prevista fl-Artikolu 15 ta’ dan ir-regolament hija eskluża meta l-qorti jkollha ġurisdizzjoni bis-saħħa tal-Artikolu 10 tal-imsemmi regolament ( 44 ). Għall-kuntrarju, sa fejn l-Artikolu 15(4) u (5) tal-istess regolament jistipula li, meta t-terminu li fih il-qorti tal-Istat Membru l‑ieħor għandha tkun adita jew li fih hija għandha tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni ma jiġix osservat, l-ewwel qorti adita għandha “tkompli teżerċita l-ġurisdizzjoni skond l-Artikolu 8 sa 14” tar-Regolament Nru 2201/2003 (korsiv miżjud minni), u dan ifisser li l-leġiżlatur tal-Unjoni ppjana li din il‑possibbiltà tista’ tkun eżerċitata b’mod validu minn qorti ta’ Stat Membru li l-ġurisdizzjoni tagħha kienet inizjalment ibbażata fuq id‑dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10 ta’ dan ir-Regolament u, fl-assenza ta’ rinviju, tkompli tiġi eżerċitata, skont dan l-artikolu ( 45 ). Din l-analiżi hija kkorroborata mill-fatt li, skont l-Artikolu 15 tal-imsemmi regolament, il-qorti li għandha ġurisdizzjoni tista’ tiddeċiedi ex officio li tibda l-mekkaniżmu ta’ rinviju, anki jekk, skont il-paragrafu 2 in fine ta’ din id-dispożizzjoni, din l-inizjattiva għandha tiġi aċċettata mill-inqas minn waħda mill-partijiet ( 46 ).

60.

Fit-tieni lok, għandu jitfakkar li l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 jagħti ċerta setgħa diskrezzjonali lill-qrati li għandhom ġurisdizzjoni, iżda fil-limitazzjonijiet tal-mekkaniżmu li din id‑dispożizzjoni tistabbilixxi u li huwa bbażat, kif diġà spjegajt, fuq spirtu ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati li ma jikkompromettix iċ-ċertezza legali ( 47 ).

61.

Fit-tielet lok, jeħtieġ li nirrileva li l-għan tar-Regolament Nru 2201/2003 li huwa li tiġi żgurata l-osservanza tad-drittijiet fundamentali tal-minuri kif stipulati fl-Artikolu 24 tal-Karta jimplika li, skont il-paragrafu 2 ta’ din id-dispożizzjoni, l-interess superjuri tal‑minuri għandu jkun kunsiderazzjoni ewlenija fl-atti kollha li jikkonċernawh, b’mod partikolari dawk tal-awtoritajiet pubbliċi. Konsegwentement, huwa ċar li, waqt l-interpretazzjoni ta’ dan ir-regolament, għandu qabelxejn jiġi kkunsidrat dan l-interess. F’dan il‑kuntest, inqis li meta, bħal f’dan il-każ, il-ġurisdizzjoni sabiex tisma’ l-mertu tal-kawża tkun ġiet stabbilita abbażi tal-Artikolu 10 tal-imsemmi regolament, ma jkunx dubju dwar l-applikabbiltà tal-Artikolu 15 tal‑istess regolament. Fil-fatt, kif il-Kummissjoni korrettament enfasizzat, l-applikabbiltà ta’ din l-aħħar dispożizzjoni, anki fil-każ ta’ tneħħija illeċita ta’ minuri, għandha bħala għan li tagħti deroga mir‑regola ta’ ġurisdizzjoni prinċipali tal-qrati tal-Istat Membru li fih il‑minuri kellu r-residenza abitwali tiegħu sakemm inħataf, preċiżament bil-għan li jiġi kkunsidrat l-interess superjuri tal-minuri ( 48 ).

62.

B’dan premess, jiena tal-opinjoni li l-għan li jirrigwarda r-rispett tas‑supremazija tal-interess superjuri tal-minuri, kif iggarantit mir‑Regolament Nru 2201/2003 u fl-Artikolu 24 tal-Karta, jista’, jekk ikun il-każ, jiġġustifika żewġ approċċi differenti. Skont l-ewwel wieħed, jista’ jiġi kkunsidrat li f’każ konkret, ir-rinviju tal-kawża abbażi tal‑Artikolu 15 ta’ dan ir-Regolament lejn il-qorti tal-Istat Membru li fih il-minuri kiseb residenza abitwali wara tneħħija (jew żamma) illeċita ma jservix l-interess tal-minuri jew, skont it-tieni wieħed, li, eċċezzjonalment, fid-dawl taċ-ċirkustanzi konkreti tal-kawża, ir-rinviju lejn il-qorti tal-Istat Membru li fih il-minuri kiseb residenza abitwali wara tneħħija illeċita jista’ jiġi permess.

63.

Mill-banda l-oħra, fl-opinjoni tiegħi, ir-rispett ta’ dan l-interess ma għandux jippermetti li l-qorti li għandha ġurisdizzjoni fil-qasam ta’ responsabbiltà tal-ġenituri skont l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 2201/2003 tkun tista’ b’mod sistematiku, jew b’mod assolut, tirrinunzja mill-fakultà li joffrilha l-mekkaniżmu ta’ rinviju previst fl-Artikolu 15 ta’ dan ir-Regolament, meta l-qorti “f’pożizzjoni aħjar”, skont il-prinċipju tal-aħjar interessi tal-minuri, tkun dik tal-Istat Membru fit-territorju li fih il-minuri jkun kiseb residenza abitwali wara tneħħija illeċita. Fil-fatt, l‑Artikolu 15 tal-imsemmi regolament joffri l-flessibbiltà neċessarja sabiex jippermetti lill-qrati tal-Istati Membri jassumu l-ġurisdizzjoni f’każijiet partikolari, bħala deroga mill-Artikolu 10 tal-istess regolament, meta t-trasferiment tal-ġurisdizzjoni jkun fl-aħjar interessi tal-minuri ( 49 ).

64.

F’dan ir-rigward, infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li r‑rekwiżit li r-rinviju għandu jkun fl-aħjar interess tal-minuri jfisser li l‑qorti li għandha ġurisdizzjoni għandha tiżgura, fid-dawl taċ-ċirkustanzi konkreti tal-kawża, li r-rinviju maħsub minn din tal-aħħar lejn qorti ta’ Stat Membru ieħor ma jinvolvix riskju li jkollu impatt detrimentali fuq is-sitwazzjoni tal-minuri. Il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li, għal dan il‑għan, il-qorti li għandha ġurisdizzjoni għandha tevalwa l-impatt negattiv li tali rinviju jista’ jkollu fuq r-relazzjonijiet emozzjonali, familjari u soċjali tal‑minuri involut fil-kawża jew fuq is-sitwazzjoni materjali tiegħu ( 50 ).

65.

Fir-raba’ u l-aħħar lok, nindika li, f’kuntest bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandi dubji, bħall-Avukata Ġenerali Sharpston ( 51 ), dwar il-fatt li l-prinċipju li l‑eċċezzjonijiet jew id-derogi minn regola għandhom jingħataw interpretazzjoni ristretta jiġi applikat mingħajr aġġustament ieħor. Fil-fatt, fil-każ tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 2201/2003, minkejja li r-regola taż-żamma tal-ġurisdizzjoni tar‑residenza abitwali tikkorrispondi ma’ wieħed mill-prinċipji fundamentali ta’ dan ir-regolament, jiġifieri dak li l-att illeċitu tal-ġenitur li ħataf lill-minuri ma għandu jkollu l-ebda effett legali, l-eċċezzjoni tikkorrispondi ma’ prinċipju fundamentali ieħor, peress li din hija regola ta’ ġurisdizzjoni maħsuba għall-aħjar interess tal-minuri skont l‑Artikolu 24 tal-Karta, b’mod partikolari, tal-kriterju ta’ qrubija ( 52 ).

66.

Konsegwentement, fid-dawl tal-kliem, tal-istruttura u tal-għanijiet tar-Regolament Nru 2201/2003, hemm lok li jiġi kkunsidrat li l‑possibbiltà ta’ rinviju hija, bħala eċċezzjoni, possibbli, anki jekk it‑trasferiment maħsub isir lejn qorti tal-Istat Membru fejn il-minuri kkonċernat ittieħed b’mod illeċitu, bil-kundizzjoni li l-qorti li għandha ġurisdizzjoni tkun żgurat kif xieraq, fid-dawl taċ-ċirkustanzi konkreti tal‑każ, li dan ir-rinviju kien jissodisfa t-tliet kundizzjonijiet kumulattivi previsti fl-Artikolu 15(1) ta’ dan ir-Regolament, bil-kundizzjoni ewlenija tkun li l-imsemmi rinviju jkun fl-aħjar interess tal-minuri kkonċernat.

67.

Dawn il-kundizzjonijiet huma s-suġġett tat-tieni domanda preliminari.

68.

Permezz tat-tieni domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-kundizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 2201/2003 humiex ta’ natura eżawrjenti u, jekk iva, taħt liema kundizzjoni(jiet) talba għal ritorn ta’ minuri, imressqa abbażi tal‑ewwel inċiż u tat-tielet inċiż tal-Artikolu 8(f) tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980, li dwarha għadha ma ngħatat l-ebda deċiżjoni finali tista’ tiġi kkunsidrata ( 53 ).

69.

Qabel ma nanalizza dawn il-kundizzjonijiet sabiex jiġi stabbilit jekk il-fatt li proċedura ta’ ritorn abbażi ta’ din id-dispożizzjoni tistax tiġi kkunsidrata mill-qrati li għandhom ġurisdizzjoni meta jeżaminaw l‑applikazzjoni tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 (Taqsima 2), ser nesponi xi kunsiderazzjonijiet dwar ir-regoli kollha stabbiliti minn dan ir-regolament u mill-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1980 u dwar il-kuntest fattwali li fih taqa’ din it-talba għal ritorn tal‑minuri, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju u mit-tweġibiet għall‑mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja waqt is-seduta (Taqsima 1).

70.

Fl-ewwel lok, infakkar li l-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980 tistipula, fl-Artikoli 8 sa 11, 13 u 20 tagħha, proċedura speċifika li għandha l-għan li “jiġi ggarantit ir-ritorn immedjat tal-minuri fl-Istat ta’ residenza abitwali tiegħu” ( 54 ). Meta tneħħija illeċita ta’ minuri sseħħ, bħal dik f’dan il-każ fil-kawża prinċipali, fi ħdan l-Unjoni, ir-Regolament Nru 2201/2003 “jikkompleta u jispeċifika, b’mod partikolari fl-Artikolu 11 tiegħu, l-imsemmija regoli ta’ din il-konvenzjoni” ( 55 ). Minħabba li d‑dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament u dawk ta’ din il‑konvenzjoni jikkoinċidu u minħabba r-rabta mill-qrib li teżisti bejniethom, id-dispożizzjonijiet ta’ din tal-aħħar jista’ għalhekk ikollhom impatt fuq is-sens, il-portata u l-effikaċja tar-regoli tal-istess regolament ( 56 ).

71.

Fit-tieni lok, nirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà interpretat ir‑relazzjoni bejn l-Artikolu 60 u l-Artikolu 62(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 ( 57 ) billi ddeċidiet li “il-ħtif ta’ minuri minn Stat Membru lejn ieħor issa jaqa’ taħt [dan is-sett ta’ regoli], […] peress li huma [r-regoli ta’ dan ir-regolament] li għandhom jipprevalu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament” ( 58 ).

72.

B’dan premess, mid-deċiżjoni tar-rinviju u mit-tweġibiet tal‑partijiet għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, tal-inqas sal-ġurnata tas-seduta, ma kienet għadha ttieħdet l‑ebda deċiżjoni finali mill-Okresny súd Bratislava I (il‑Qorti Distrettwali ta’ Bratislava I) wara t-talba għal ritorn tal-minuri mressqa mill-missier fit‑3 ta’ Awwissu 2020 quddiem din il-qorti ( 59 ). F’dan ir-rigward, il‑missier spjega li n-nuqqas ta’ deċiżjoni ta’ din il-qorti f’terminu raġonevoli kien dovut, b’mod partikolari, għall-fatt li l-ewwel imħallef adit bit-talba għal ritorn kien ġie sospiż wara proċeduri kriminali għal misapproprjazzjoni u li l-proċedura ta’ ritorn kellha tingħata lil imħallef ieħor ( 60 ).

73.

Il-kwistjoni tqum għalhekk dwar jekk huwiex possibbli li jiġu kkunsidrati dawn iċ-ċirkustanzi fil-qafas tal-evalwazzjoni konkreta ta’ kull waħda mill-kundizzjonijiet imposti fl-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003. Jien ser nirrispondi fuq il-linji segwenti.

74.

Mill-kliem tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 2201/2003 jirriżulta b’mod ċar li l-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-dispożizzjoni huma elenkati b’mod eżawrjenti.

75.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li r-rinviju għal qorti ta’ Stat Membru ieħor abbażi tal-Artikolu 15 tar‑Regolament Nru 2201/2003 jista’ jseħħ biss jekk jiġu ssodisfatti tliet kundizzjonijiet, jiġifieri, li teżisti konnessjoni bejn il-minuri u Stat Membru ieħor skont l‑Artikolu 15(3)(a) sa (e) ta’ dan ir-regolament, li l-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-mertu ta’ kawża tkun tqis li qorti ta’ dan l-Istat Membru tkun f’pożizzjoni aħjar sabiex tisma’ l-kawża u li t-trasferiment ikun fl-aħjar interess tal-minuri, fis-sens li ma jkunx hemm riskju ta’ impatt detrimentali fuq is-sitwazzjoni tal-minuri kkonċernat ( 61 ). B’hekk, il-qorti ta’ Stat Membru li normalment għandha ġurisdizzjoni li tieħu konjizzjoni ta’ kawża partikolari għandha, sabiex tkun tista’ titlob it-trasferiment lil qorti ta’ Stat Membru ieħor, tkun kapaċi tikkonfuta l-preżunzjoni qawwija favur iż-żamma tal‑ġurisdizzjoni tagħha li tirriżulta minn dan ir-regolament ( 62 ). Sabiex tiġi ikkonfutata din il-preżunzjoni, din il-qorti ma tistax tikkunsidra kundizzjonijiet oħra apparti dawk elenkati fl-Artikolu 15 tal-istess regolament, li huma interpretati b’mod ristrett mill-Qorti tal-Ġustizzja.

76.

Il-Kummissjoni spjegat, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li, fl-opinjoni tagħha, l-eżistenza ta’ talba għal ritorn abbażi tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980, li fuqha ma ngħatat l-ebda deċiżjoni finali fl-Istat Membru fejn il-minuri ttieħed b’mod illeċitu, ma għandhiex, fiha nnifisha, effett awtomatiku fuq il-kwistjoni dwar jekk il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 ġewx issodisfatti. Hija spjegat, bħala tweġiba għall-mistoqsija magħmula mill-Qorti tal‑Ġustizzja waqt is-seduta, li tali ċirkustanza ma tistax tiġi kkunsidrata mill-qorti li għandha ġurisdizzjoni waqt l-evalwazzjoni tal-ewwel kundizzjoni relatata mal-eżistenza ta’ konnessjoni partikolari bejn il‑minuri u l-Istat Membru ieħor. Fil-fatt, fir-rigward ta’ din il‑kundizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li qabelxejn huma esklużi mill-mekkaniżmu ta’ rinviju l-kawżi li fihom huma nieqsa l-punti elenkati, b’mod eżawrjenti, fl-Artikolu 15(3)(a) sa (e) ta’ dan ir‑regolament ( 63 ). Fi kliem ieħor, tali “konnessjoni partikolari” teżisti biss meta, bħal f’dan il-każ, kriterju wieħed jew iktar ta’ din id-dispożizzjoni jkunu ssodisfatti ( 64 ). Għalhekk, l-eżistenza ta’ proċedura ta’ ritorn abbażi tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980 ma jistax ikollha effett fuq l‑evalwazzjoni ta’ dawn il-kriterji.

77.

Madankollu, il-Kummissjoni żiedet li, minn perspettiva fattwali, l-eżistenza ta’ talba għal ritorn tista’ tiġi kkunsidrata mill-qorti li għandha ġurisdizzjoni waqt l-evalwazzjoni tat-tieni u t-tielet kundizzjoni, jiġifieri fil-qafas tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ qorti “f’pożizzjoni aħjar” sabiex tisma’ l-kawża jew ta’ parti minnha u tal-aħjar interess tal‑minuri fil-każ ta’ eventwali trasferiment lil qorti ta’ Stat Membru li miegħu l-minuri għandu rabta partikolari.

78.

Jiena naqbel ma’ dan l-approċċ peress li jieħu inkunsiderazzjoni ċirkustanza fattwali, jiġifieri l-eżistenza ta’ talba għal ritorn li fuqha għadha ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni finali.

79.

Fir-rigward tal-kundizzjoni relatata mal-eżistenza ta’ qorti f’pożizzjoni aħjar biex tisma’ l-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-qorti li għandha ġurisdizzjoni li tkun bi ħsiebha tirrinunzja mill‑kawża għandha tiżgura li r-rinviju jkun tali li jipprovdi “valur miżjud ġenwin u konkret” għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar il-minuri meta mqabbel mal-possibbiltà li l-kawża tinżamm quddiemha ( 65 ).

80.

F’dan il-każ, waqt is-seduta ġie kkjarifikat li, minkejja li l‑Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 ġie applikat, eventwali trasferiment tal-ġurisdizzjoni tal-qorti Awstrijaka kellu jsir mhux lill‑Okresny súd Bratislava I (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava I) iżda lill-Okresny súd Bratislava V (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava V), li diġà tat diversi deċiżjonijiet li jirrigwardaw miżuri provviżorji ta’ urġenza relatati mad-dritt ta’ aċċess tal-missier u d-dritt tal-minuri għal manteniment abbażi tal-Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament u tal‑Artikolu 14 tar-Regolament Nru 4/2009. Dan huwa għalhekk element rilevanti sabiex jiġi kkunsidrat li din it-tieni qorti hija f’pożizzjoni aħjar sabiex tisma’ l-kawża.

81.

Mill-banda l-oħra, id-dewmien ta’ iktar minn sentejn tal-proċedura ta’ ritorn quddiem l-Okresny súd Bratislava I (il-Qorti Distrettwali ta’ Bratislava I) huwa element li għandu jiġi kkunsidrat sabiex jiġi stabbilit li din il-qorti ma hijiex fl-aħjar pożizzjoni, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 2201/2003. Fil-fatt, fil-qafas tal-eżami sabiex jiġi stabbilit jekk qorti hijiex f’pożizzjoni aħjar biex tisma’ l-kawża, il-fatt li l-qorti tal‑Istat Membru li lilha l-qorti li għandha ġurisdizzjoni tkun bi ħsiebha tibgħat il-kawża kienet għadha ma ħaditx deċiżjoni fuq it-talba għal ritorn tal‑minuri huwa element negattiv peress li, b’mod temporanju, skont l‑Artikolu 16 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980 ( 66 ), la din il-qorti u lanqas qrati oħra ta’ dan l-Istat Membru ma jistgħu jieħdu deċiżjoni dwar il-mertu ( 67 ).

82.

F’dak li jirrigwarda l-kundizzjoni relatata mal-aħjar interess tal‑minuri, kemm rinviju tal-kawża lejn qorti li ma żguratx ir-ritorn immedjat tal-minuri fl-Istat tar-residenza abitwali tiegħu, biex b’hekk wasslet għal dewmien kunsiderevoli ( 68 ), kif ukoll rinviju lejn qorti li ma tistax tiddeċiedi dwar il-mertu f’dak li jirrigwarda d-dritt ta’ kustodja, minħabba li l-Artikolu 16 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980 jipprekludiha temporanjament milli tieħu deċiżjoni, huma kontra dan l‑interess ( 69 ).

83.

B’dan premess, jidhirli li ma għandux ikun eskluż b’mod assolut tali rinviju. Il-fatt li r-rinviju maħsub mill-qorti li għandha ġurisdizzjoni lejn qorti ta’ Stat Membru ieħor, abbażi tal-Artikolu 15 tar‑Regolament Nru 2201/2003, għandu jkun fl-aħjar interess tal-minuri jfisser li l-qorti li għandha ġurisdizzjoni għandha tiżgura, fid-dawl taċ-ċirkustanzi konkreti tal-kawża, li dan ir-rinviju jirrispetta d-drittijiet fundamentali tal-minuri. Ċertament, l-Artikolu 11(8) ta’ dan ir‑regolament jistipula li “minkejja sentenza biex ma jsirx ir-ritorn skond l-Artikolu 13 ta’ l-Konvenzjoni ta’ l-Aja ta’ l-1980, kwalunkwe sentenza li tiġi wara li tirrekjedi r-ritorn ta’ l-minuri maħruġa minn qorti li għandha l-ġurisdizzjoni taħt dan ir-Regolament għandha tkun infurzabbli […], ħalli jiġi tassigurat ir-ritorn ta’ l-minuri” ( 70 ). Dan ifisser li d-deċiżjoni ta’ żamma ġġib magħha “aċċettazzjoni kkundizzjonata” tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni li, f’dan il-każ, għandha l-aħħar kelma dwar ir-ritorn tal‑minuri ( 71 ). Madankollu, anki f’dan il-każ, in-natura illeċita tat-tneħħija tal-minuri ma għandhiex twassal lill-qrati li għandhom ġurisdizzjoni sabiex jadottaw b’mod awtomatiku deċiżjoni ta’ “ritorn minkejja kollox”, fis-sens tal-Artikolu 11(8) tal-imsemmi regolament, mingħajr ma jieħdu inkunsiderazzjoni ċirkustanzi li jistgħu jimmilitaw favur iż-żamma tal‑minuri fl-Istat Membru li fih huwa ttieħed b’mod illiċitu ( 72 ).

84.

Il-qorti li għandha ġurisdizzjoni għandha għalhekk tipproċedi f’kull każ għal evalwazzjoni skont l-aħjar interess tal-minuri, li hija essenzjali sabiex jiġu kkunsidrati l-interessi u jiġu rrispettati d-drittijiet fundamentali tiegħu. F’dan il-kuntest, minn naħa waħda, infakkar li l‑prinċipji ta’ fiduċja u ta’ rikonoxximent reċiproku li fuqhom huwa bbażat ir-Regolament Nru 2201/2003 joffru livell adegwat ta’ kooperazzjoni u ta’ informazzjoni bejn il-qrati tal-Istat Membru fejn il-minuri kkonċernat ittieħed b’mod illeċitu u dawk tal-Istat Membru li fih huwa kien jirrisjedi abitwalment immedjatament qabel it-tneħħija tiegħu. Min-naħa l-oħra, nenfasizza li l-Artikolu 15 ta’ dan ir-regolament jagħti ċertu grad ta’ flessibbiltà fis-sistema stabbilita minnu peress li jidher li l‑interess superjuri tal-minuri huwa li l-protezzjoni tiegħu tkun żgurata minn qrati oħra apparti dik tal-Istat Membru tar-residenza abitwali tiegħu.

85.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tagħti r-risposti segwenti lil-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg, l-Awstrija):