1.

Fis-16 ta’ Novembru 2011, il-Qorti Ġenerali tat tliet sentenzi separati ( 2 ) li fihom hija ċaħdet rikorsi separati għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Każ COMP/38354-Boroż Industrijali ( 3 ). F’dik id-deċiżjoni, il-Kummissjoni kkonstatat li kien hemm ksur serju u li dam ta’ dak li f’dak iż-żmien kien l-Artikolu 81 KE (illum l-Artikolu 101 TFUE); u imponiet multi kbar fuq numru ta’ kumpanniji sussidjarji u l-kumpanniji parent tagħhom. Dan huwa wieħed mill-appelli minn dawk is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali ( 4 ).

2.

Apparti li jqajmu kwistjonijiet ġodda tad-dritt ta’ kompetizzjoni, dawn l-appelli fihom ilmenti fis-sens li l-Qorti Ġenerali naqset milli tiddeċiedi fi żmien raġjonevoli r-rikorsi ppreżentati quddiemha. Għal din ir-raġuni, huwa ċar li din il-Qorti għandha tipprova tiddeċiedi dawn l-appelli malajr. Biex tissodisfa dan ir-rekwiżit filwaqt li tosserva l-bżonn li jitħalla biżżejjed żmien għat-traduzzjoni, qsamt il-kwistjonijiet li ser nittratta fit-tliet konklużjonijiet bil-mod kif ġej.

3.

Id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi importanti, flimkien ma’ deskrizzjoni tal-akkordju, il-proċedura li wasslet għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni u l-multi li ġew imposti, jinsabu fil-punti 6 sa 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Peress li f’kull appell jiġu trattati punti xi ftit differenti fir-rigward taċ-ċirkustanzi li fihom il-kumpanniji parent huma, jew ma humiex, responsabbli għall-azzjonijiet tal-kumpanniji sussidjarji li huma miżmuma 100 % minnhom, din il-kwistjoni ser tiġi diskussa fit-tliet konklużjonijiet. L-analiżi tiegħi tal-kwistjonijiet li jirriżultaw mill-ilment li l-Qorti Ġenerali naqset milli tiddeċiedi fi żmien raġjonevoli (b’mod partikolari, il-kriterji biex jiġi stabbilit jekk kienx hemm dewmien eċċessiv u r-rimedji possibbli li jistgħu jingħataw jekk ikun ġara dan) tinsab fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Groupe Gascogne, fil-punti 70 sa 150 ( 5 ). Naturalment, l-eżami tal-aggravji dettaljati mressqa minn kull appellant fir-rigward ta’ (pereżempju) s-suffiċjenza tal-motivazzjoni mogħtija fis-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tinsab fil-konklużjonijiet rispettivi li jirrigwardaw kull appell. ( 6 )

4.

Dan il-każ iqajjem żewġ kwistjonijiet importanti. L-ewwel waħda hija dwar kif għandhom jiġu stabbiliti l-multi meta sussidjarji miżmuma 100 % jiksru r-regoli tal-kompetizzjoni u dak il-ksur jiġi attribwit lill-kumpannija parent tagħha abbażi tar-responsabbiltà in solidum.

5.

It-tieni waħda tikkonċerna d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva kif iggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (iktar ’il quddiem il-“Karta”) ( 7 ) u l-Artikoli 6 u 13 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“KEDB”). F’dan il-każ, il-kwistjonijiet ċentrali huma dwar x’inhu “żmien raġjonevoli” għall-finijiet tal-Artikolu 47 tal-Karta u dwar x’inhu r-rimedju xieraq f’każ li l-Qorti Ġenerali tonqos milli tiddeċiedi f’dak iż-żmien.

6.

L-Artikolu 6(1) KEDB jipprovdi li kulħadd huwa intitolat għal smigħ imparzjali u pubbliku fi żmien raġjonevoli minn tribunal indipendenti u imparzjali. L-Artikolu 13 KEDB jipprovdi li għandu jkun hemm rimedju effettiv f’każ ta’ ksur tad-drittijiet iggarantiti mill-KEDB. F’ċirkustanzi fejn il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti ta’ Strasburgu”) tikkonstata, fil-proċeduri quddiem dik il-Qorti, li kien hemm ksur tal-KEDB, l-Artikolu 41 jipprovdi li l-Qorti ta’ Strasburgu tista’ tagħti rimedju ġust lill-parti leża (ma teżisti ebda dispożizzjoni ekwivalenti li tikkonċerna lil din il-Qorti).

7.

L-Artikolu 41 tal-Karta jiggarantixxi li kull persuna għandha d-dritt li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat b’mod imparzjali u ġust u fi żmien raġjonevoli mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal-Unjoni.

8.

L-Artikolu 47 tal-Karta għandu t-titolu “Id-dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali”. Dan jipprovdi inter alia,

“Kull persuna għandha d-dritt għal smigħ ġust u pubbliku fi żmien raġjonevoli minn qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi.

...”.

9.

L-Artikolu 48 tal-Karta jiggarantixxi l-preżunzjoni tal-innoċenza u d-drittijiet tad-difiża. Garanzija simili tinsab fl-Artikolu 6(2) KEDB.

10.

L-Artikolu 51(1) tal-Karta jipprovdi kif ġej:

“Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-Karta huma intiżi għall-istituzzjonijiet, għall-korpi u għall-aġenziji ta’ l-Unjoni fir-rispett tal-prinċipju ta’ sussidjarjetà u għall-Istati Membri wkoll biss meta jkunu qed jimplimentaw il-liġi ta’ l-Unjoni. Huma għandhom għaldaqstant jirrispettaw id-drittijiet, josservaw il-prinċipji u jippromwovu l-applikazzjoni tagħhom, skond il-kompetenzi rispettivi tagħhom u fir-rispett tal-limiti tal-kompetenzi ta’ l-Unjoni kif mogħtija lilha fit-Trattati.”

11.

L-Artikolu 52(3) tal-Karta jipprovdi li l-interpretazzjoni tad-drittijiet iggarantiti mill-Karta għandha tkun l-istess bħal tad-drittijiet korrispondenti stabbiliti mill-KEDB.

12.

L-Artikolu 19(1) TUE jimponi d-dmir ġenerali fuq il-Qorti tal-Ġustizzja bħala istituzzjoni (għaldaqstant inkluża dina l-Qorti, il-Qorti Ġenerali u l-qrati speċjalizzati) biex “tara li d-dritt ikun rispettat fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tat-Trattati”. Għaldaqstant, l-Istati Membri għandhom “jipprovdu r-rimedji meħtieġa sabiex jassiguraw protezzjoni legali effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt ta’ l-Unjoni”.

13.

L-Artikolu 101 TFUE (ex Artikolu 81 KE) jipprojbixxi lill-impriżi milli jipparteċipaw f’akkordji, deċiżjonijiet u prattiċi miftiehma li jistgħu jwasslu għall-prevenzjoni, restrizzjoni jew distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern.

14.

L-Artikolu 261 TFUE jipprovdi:

“Ir-Regolamenti adottati mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill flimkien, u mill-Kunsill, bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tat-Trattati, jistgħu jagħtu kompetenza assoluta lill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea rigward is-sanzjonijiet li jkunu previsti f’dawn ir-regolamenti”.

15.

B’mod iktar ġenerali, l-Artikolu 263 TFUE jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-ġurisdizzjoni li teżamina l-legalità ta’ atti tal-istituzzjonijiet, inkluża l-Kummissjoni “dwar in-nuqqas ta’ kompetenza, dwar ksur tal-forom proċedurali sostanzjali, dwar ksur tat-Trattati jew ta’ xi regola tad-dritt relattiva għall-applikazzjoni tiegħu, jew dwar l-użu skorrett tas-setgħat tagħhom”.

16.

Il-premessi 29, 33 u 37 tar-Regolament Nru 1/2003 ( 8 ) jipprovdu:

[…]

[…]

17.

L-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 ( 9 ) jipprovdi li meta impriża tikser l-Artikolu 101 TFUE:

“Il-Kummissjoni tista’ b’deċiżjoni timponi multi fuq l-impriża [impriżi] u l-assoċjazzjoni [assoċjazzjonijiet] ta[’] impriża [impriżi] ... Għal kull impriża u assoċjazzjoni ta’ l-impriża [impriżi] li qed jipparteċipaw fil-ksur, il-multi mhux ser jaqbżu l-10 % tat-total ta’ valur tal-bejgħ [dħul mill-bejgħ] fis-sena k[u]mmerċjali preċedenti” (iktar ’il quddiem il-“limitu ta’ 10 %”).

18.

Din id-dispożizzjoni hija interpretata b’ċertu mod mill-qrati tal-UE. Il-kliem “total ta’ valur tal-bejgħ [dħul mill-bejgħ]” fl-Artikolu 23(2) ifissru d-dħul mill-bejgħ dinji ta’ grupp ta’ kumpanniji li jitqies bħala “impriża” għall-finijiet ta’ dik id-dispożizzjoni, jiġifieri l-partijiet kollha li jikkostitwixxuh meħudin kollha f’daqqa ( 10 ). Il-kliem “sena k[u]mmerċjali preċedenti” huma interpretati bħala li jirreferu għas-sena finanzjarja ta’ qabel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni ( 11 ). Għaldaqstant, dik is-sena tikkostitwixxi l-punt ta’ riferiment biex jiġi kkalkolat il-limitu ta’ 10 %.

19.

L-Artikolu 23(3) tar-Regolament Nru 1/2003 jipprovdi li “[f]it-twaħħil [fl-iffissar] ta’ l-ammont li jrid jiġi mmultat, rigward irrid jingħata lejn [għandhom jitqiesu ] l-gravità u it-tul tal-ksur”.

20.

L-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003 jipprovdi li: “Il-Qorti tal-Ġustizzja ħa [għandu] jkollha ġurisdizzjoni bla limitu għar-reviżjoni tad-deċiżjonijiet fejn il-Kummissjoni waħħlet [imponiet] multa jew [...] pagamenti tal-pieni [perjodiċi]. Hi tista’ tħassar, tnaqqas jew jżid [iżżid] il-multa jew il-[...] pagamenti tal-pieni [perjodiċi] imposti”.

21.

Fiż-żmien inkwistjoni kienu japplikaw ukoll il-Linji Gwida tal-Kummissjoni tal-1998 ( 12 ). Il-preambolu ta’ dawn il-linji gwida kien jgħid, inter alia:

“Il-prinċipji ndikati hawnhekk għandhom jiżguraw t-trasparenza u l-imparzjalità tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, f’għajnejn kemm ta’ l-impriżi kif ukoll tal-Qorti tal-Ġustizzja, waqt li tinżamm id-diskrezzjoni li hi mogħtija lill-Kummissjoni skond il-leġislazzjoni rilevanti biex tistabbilixxi multi fil-limitu ta’ 10 % tal-valur tal-bejgħ totali. Din id-diskrezzjoni għandha, mandankollu, issegwi politika koerenti u mhux diskriminatorja li hi konsistenti ma’ l-għanijiet segwiti fil-penalizazzjoni tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni.

Il-metodu l-ġdid li jistabbilixxi l-ammont ta’ multa se jkun ibbażat fuq ir-regoli li ġejjin, li jibdew minn ammont bażiku li jiżdied biex jieħdu f’konsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi aggravati jew imnaqqsa biex jieħdu f’konsiderazzjoni ċirkustanzi li jiskużaw il-gravità [attenwanti]”.

22.

Il-punt 1 tal-Linji Gwida tal-1998 kien jispeċifika li l-ammont bażiku se jkun stabbilit skont il-gravità u t-tul tal-ksur, li huma l-uniċi kriterji msemmija fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru. 1/2003.

23.

Id-deċiżjoni kienet indirizzata lil 25 impriża inklużi Groupe Gascogne u s-sussidjarja tagħha Gascogne Sack Deutschland (li fiż-żmien tad-deċiżjoni kienet magħrufa bħala Sachsa Verpackung GmbH, iktar ’il quddiem “GSD” jew “Gascogne Sack Deutschland”) u Kendrion ( 13 ).

24.

Gascogne Deutschland GmbH, li hija kumpannija holding, għandha 90 % minn GSD. L-10 % li jibqa’ huma miżmuma minn Groupe Gascogne li għandha 100 % mill-kapital azzjonarju ta’ Gascogne Deutschland GmbH. GSD tipproduċi boroż tal-karti (li ma humiex is-suġġett tad-deċiżjoni) u boroż tal-plastik.

25.

F’Novembru 2001, il-grupp British Polythene Industries PLC (iktar ’il quddiem “BPI”) informa lill-Kummissjoni bl-eżistenza ta’ akkordju fis-suq tal-boroż industrijali u esprima x-xewqa li jikkoopera mal-Kummissjoni taħt l-Avviż tal-Kummissjoni, tal-1996, dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ akkordju ( 14 ). BPI ipprovda lill-Kummissjoni b’evidenza li ppermettietilha twettaq l-ispezzjonijiet f’Ġunju 2002.

26.

L-akkordju ħadem fuq żewġ livelli. Fuq livell globali, huwa ħadem taħt l-awspiċi ta’ Valveplast, assoċjazzjoni tal-kummerċ miftuħa għas-sħubija minn produtturi li kellhom uffiċċju reġistrat u faċilitajiet tal-produzzjoni fis-suq intern. Il-membri kienu jħallsu miżata annwali għas-sħubija tagħhom.

27.

Numru ta’ sottogruppi, inklużi gruppi reġjonali, kienu joperaw taħt l-ambitu ta’ Valveplast jew barra minnu: is-sottogrupp Belġjan, is-sottogrupp tal-Benelux, is-sottogrupp Ġermaniż, is-sottogrupp Franċiż u s-sottogrupp Teppema (jew il-Pajjiżi il-Baxxi).

28.

Id-destinatarji tad-deċiżjoni pparteċipaw fi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TUE, li jkopri lill-Benelux, Franza, il-Ġermanja u Spanja, li bih huma ftehmu li jiffissaw il-prezzijiet tal-boroż industrijali, li jistabbilixxu mudelli komuni għall-kalkolu tal-prezz, li jallokaw ishma u kwoti tas-suq, li jallokaw lill-konsumaturi u l-akkwisti, li jagħmlu offerti għal tenders miftiehma u li jiskambjaw informazzjoni individwalizzata. Il-Kummissjoni kkonstatat li l-impriżi kkonċernati kienu daħlu f’dawk il-prattiki antikompetittivi għal perijodi li jvarjaw minn 3 sa 20 sena.

29.

Il-Kummissjoni kkunsidrat li l-interess ta’ Groupe Gascogne fis-sussidjarja tagħha ma kienx purament finanzjarju. Bil-fatt li appuntat uffiċjali tal-grupp biex joqogħdu fuq il-bord ta’ superviżjoni ta’ GSD (il-Beirat), Groupe Gascogne riedet teżerċita superviżjoni regolari fuq it-tmexxija tas-sussidjarja tagħha. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ddeċidiet li Groupe Gascogne għandha tinżamm responsabbli in solidum għall-ksur imwettaq minn GSD mill-mument li hija akkwistat is-sussidjarja (1 ta’ Jannar 1994) sakemm intemmu l-prattiki antikompetittivi inkwistjoni (26 ta’ Ġunju 2002).

30.

L-ammont bażiku tal-multa ġie stabbilit skont il-gravità u t-tul tal-ksur ( 15 ).

31.

Il-Kummissjoni kklassifikat il-gravità tal-ksur bħala serju ħafna ( 16 ).

32.

Il-Kummissjoni kkunsidrat li kien xieraq li tittratta lill-impriżi involuti fl-akkordju b’mod differenti skont l-importanza relattiva tagħhom fis-suq fis-sena 1996. Għaldaqstant, hija qasmet l-impriżi f’sitt kategoriji. L-ikbar produtturi tpoġġew fl-ewwel kategorija. GSD tpoġġiet fis-sitt kategorija. Fuq din il-bażi, il-Kummissjoni ddeċidiet li l-multa bażika ta’ GSD tkun ta’ EUR 5.5 miljun.

33.

Imbagħad il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni t-tul tal-ksur. Għal GSD, dak kien perijodu ta’ 14-il sena u 4 xhur. B’hekk, il-Kummissjoni żiedet perċentwali ta’ 140 % mal-ammont bażiku tal-multa li jwassal għal ċifra ta’ EUR 7.7 miljun. Meta miżjud mal-EUR 5.5 miljun inizzjali, dan jirriżulta għal jwassal għal multa totali ta’ EUR 13.2 miljun.

34.

Għaldaqstant, skont l-Artikolu 2(i) tad-deċiżjoni, ġiet imposta multa ta’ EUR 13.2 miljun fuq GSD. Minn dak l-ammont, Groupe Gascogne huwa responsabbli għal EUR 9.9 miljun ( 17 ). Din is-somma tirrifletti l-perijodu ta’ tmien snin u ħames xhur li matulu GSD kienet sussidjarja 100 % ta’ Groupe Gascogne. Għaldaqstant, GSD hija responsabbli waħedha għal EUR 3.3 miljun biss.

35.

Fl-ewwel istanza GSD ( 18 ) talbet lill-Qorti Ġenerali:

36.

GSD ressqet tliet raġunijiet insostenn tal-ewwel argument tagħha: (i) li l-Kummissjoni kienet żbaljata meta kkunsidrat li GSD kellha rwol attiv fl-akkordju; (ii) li l-motivazzjoni fid-deċiżjoni kienet insuffiċjenti inkwantu l-Kummissjoni naqset milli tagħti biżżejjed raġunijiet skont il-liġi biex tissostanzja l-konstatazzjoni tagħha li GSD kienet ipparteċipat fis-sottogrupp tal-“Ġermanja” fl-akkordju; u (iii) li l-Kummissjoni kienet kisret l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17 billi ħadet il-pożizzjoni żbaljata li GSD ma kinitx impriża indipendenti u billi ddeċidiet, ukoll b’mod żbaljat, li Groupe Gascogne, bħala l-kumpannija parent tagħha, kellha tinżamm responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa. GSD argumentat, barra minn hekk, li l-Kummissjoni kienet żbaljata meta ffissat il-parti tal-multa attribwibbli lil GSD għall-perijodu tal-parteċipazzjoni tagħha fil-ksur, li qabżet il-limitu ta’ 10 %.

37.

Sussidjarjament, GSD argumentat li l-multa għandha titnaqqas. Hija sostniet li l-Kummissjoni naqset milli tevalwa b’mod korrett l-ammont tal-multa imposta; li hija kienet kisret il-prinċipju ta’ proporzjonalità meta ma fehmitx sew is-serjetà u t-tul tal-ksur; u li hija naqset milli tieħu debitament inkunsiderazzjoni ċirkustanzi attenwanti u l-kooperazzjoni ta’ GSD skont l-Avviż ta’ klemenza ( 19 ).

38.

Fis-seduta fl-ewwel istanza, GSD sostniet li d-drittijiet ta’ difiża tagħha kienu nkisru bl-applikazzjoni tal-preżunzjoni ta’ influwenza deċiżiva, u dan filwaqt li invokat l-Artikolu 6 KEDB u l-Artikolu 48 tal-Karta. Il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-argumenti ta’ GSD kienu jikkostitwixxu raġuni ġdida, peress li ma kinux inklużi fir-rikors promotur. Filwaqt li għamlet riferiment għall-Artikolu 44(1)(ċ) moqri flimkien mal-Artikolu 48(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tagħha, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, għaldaqstant, li dak il-motiv kien inammissibbli.

39.

GSD ressqet erba’ aggravji.

40.

Fl-ewwel lok, GSD issostni li l-Qorti Ġenerali għamlet żball ta’ liġi meta naqset milli tasal għall-konklużjoni li d-dħul fis-seħħ tat-Trattat UE fl-1 ta’ Diċembru 2009, u b’mod partikolari l-Artikolu 6 tiegħu, li jagħti l-istess valur legali lill-Karta daqs tat-Trattati, kien punt ta’ liġi li qam matul il-proċedura ( 20 ).

41.

Fit-tieni lok, GSD issostni li l-Qorti Ġenerali naqset milli tagħti motivazzjoni suffiċjenti għad-deċiżjoni tagħha fir-rigward tal-applikazzjoni tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17.

42.

Fit-tielet lok, GSD issostni li l-Qorti Ġenerali naqset milli teżerċita is-setgħat ta’ stħarriġ tagħha u naqset milli teżamina kif suppost ir-raġunament tal-Kummissjoni fir-rigward tal-impatt tal-ksur fuq is-suq.

43.

Fir-raba’ lok, sussidjarjament, GSD issostni li l-Qorti Ġenerali kisret il-prinċipju tad-dritt għal smigħ xieraq fi żmien raġjonevoli kif sanċit fl-Artikolu 6 KEDB u l-prinċipju tal-protezzjoni legali effettiva. Hija targumenta li, konsegwentement, is-sentenza appellata għandha tiġi annullata jew, sussidjarjament, li l-ammont tal-multa jitnaqqas biex jieħu inkunsiderazzjoni l-konsegwenzi finanzjarji għal GSD taż-żmien li għadda li jeċċedi l-perijodu raġjonevoli.

44.

GSD issostni li l-bidla fil-valur legali tal-Karta kellha konsegwenzi diretti fuq il-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali. Minn qari tal-Artikolu 44(1)(ċ) flimkien mal-Artikolu 48(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Qorti Ġenerali jirriżulta li parti ma tistax tippreżenta raġuni ġdida matul il-proċeduri sakemm din ir-raġuni ma tkunx ibbażata fuq elementi ta’ fatt u ta’ dritt li joħorġu matul il-proċedura. GSD ippreżentat talba sabiex il-proċedura bil-miktub terġa’ tinfetaħ fl-20 ta’ Ottubru 2010 u waqt is-seduta hija talbet permess li tippreżenta sottomissjonijiet li jikkonċernaw allegat ksur tal-Artikolu 48 u 52(1) tal-Karta.

45.

L-ewwel nett, il-Kummissjoni ssostni li dan l-aggravju huwa ġenerali u impreċiż wisq u t-tieni nett, li l-Qorti diġà ddeċidiet li l-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva hija kompatibbli mal-preżunzjoni tal-innoċenza. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ssostni li l-ewwel aggravju huwa infondat.

46.

Mill-Artikolu 44(1)(ċ) flimkien mal-Artikolu 48(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Qorti Ġenerali jirriżulta li r-raġuni ta’ GSD li tikkonċerna l-Artikolu 48 tal-Karta interpretata fid-dawl tal-Artikolu 6 KEDB tista’ tkun ammissibbli biss kieku tkun ibbażata fuq elementi ta’ fatt u ta’ dritt li joħorġu matul il-proċedura.

47.

Mit-talba ta’ GSD biex terġa’ tinfetaħ il-proċedura bil-miktub huwa ċar li GSD ikkunsidrat li din kienet raġuni li ma tressqitx fir-rikors promotur.

48.

L-eżami ta’ dan id-dokument jikkonferma li dan huwa l-każ.

49.

Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li r-raġuni ta’ GSD ma kinitx tikkostitwixxi amplifikazzjoni tas-sottomissjonijiet bil-miktub magħmula fir-rikors ta’ GSD u li ma kinitx marbuta mill-qrib ma’ dawk is-sottomissjonijiet. Jiena naqbel maż-żewġ evalwazzjonijiet.

50.

Mill-punti 85 sa 95 tas-sentenza appellata, jirriżulta ċar li l-Qorti Ġenerali, xorta waħda, eżaminat l-argumenti sostanzjali ta’ GSD li jikkonċernaw il-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva u d-drittijiet iggarantiti mill-Artikolu 48 tal-Karta.

51.

Xejn ma pprekluda lil GSD milli tinvoka, matul il-proċedura bil-miktub, id-drittijiet iggarantiti mill-Artikolu 48 tal-Karta, kif interpretat fid-dawl tal-Artikolu 6 KEDB. L-ewwel nett, dawn id-drittijiet diġà jifformaw parti mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-UE. It-tieni nett, għalkemm il-Karta ma kinitx għadha saret legalment vinkolanti, il-Qorti tal-Ġustizzja spiss ispirat ruħha mid-dispożizzjonijiet tagħha hija u tagħti s-sentenzi qabel id-dħul fis-seħħ tal-Artikolu 6 TUE ( 21 ). Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li t-Trattat ta’ Lisbona kull ma jagħmel huwa li jikkodifika l-Karta ( 22 )

52.

Fil-punti 91 sa 95 tas-sentenza appellata, l-Qorti Ġenerali interpretat l-Artikolu 44(1)(ċ) u l-Artikolu 48(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tagħha. Mill-punt 92, jirriżulta ċar li hija ddeċidiet li GSD kienet ressqet raġunijiet ġodda waqt is-seduta. Fil-punt 93, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-bidla fl-istat tal-Karta ma wassalx għal raġuni ġdida inkwanti l-preżunzjoni tal-innoċenza kienet diġà ggarantita bħala prinċipju ġenerali tad-dritt tal-UE. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument ta’ GSD.

53.

Fi kwalunkwe każ, inżid ngħid li din il-Qorti, reċentement, diġà kkunsidrat u ċaħdet argumenti li l-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva hija essenzjalment preżunzjoni ta’ ħtija u għaldaqstant inkompatibbli mal-Artikolu 48 tal-Karta ( 23 ). Jiena naqbel ma’ din id-deċiżjoni. Jidhirli li l-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva ma hijiex preżunzjoni ta’ ħtija. Hija preżunzjoni li — tajjeb jew ħażin — il-kumpannija parent iżżomm ir-riedni u hija għaldaqstant responsabbli għall-aġir tas-sussidjarja 100 % tagħha.

54.

It-tieni aggravju ta’ GSD huwa maqsum f’żewġ partijiet.

55.

L-ewwel parti tat-tieni aggravju ta’ GSD jikkonċerna essenzjalment it-tifsira tal-kelma “impriża”, inkwantu fid-deċiżjoni l-Kummissjoni imputat il-prattiki antikompetittivi ta’ GSD lil Groupe Cascogne. GSD issostni li s-sentenza appellata fiha motivazzjoni insuffiċjenti fir-rigward tar-raġuni għaliex Groupe Cascogne inżammet responsabbli in solidum għall-multa imposta lil GSD skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003. GSD issostni li l-Qorti Ġenerali naqset milli teżamina jekk GSD kinitx ikkonfutat b’suċċess il-preżunzjoni li Groupe Gascogne eżerċitat influwenza deċiżiva fuq il-politika kummerċjali ta’ GSD.

56.

GSD tibbaża ruħha fuq il-punti segwenti tas-sentenza appellata:

57.

GSD tikkunsidra li l-Qorti Ġenerali naqset milli tagħti b’mod ċar u inekwivoku r-raġunijiet li fuqhom hija bbażata s-sentenza tagħha. Il-Qorti Ġenerali ddeċidiet biss, fil-punt 90 tas-sentenza appellata, li l-elementi ta’ fatt prodotti minn GSD b’risposta għal talba għal informazzjoni dwar jekk hija aġixxietx b’mod indipendenti minn Groupe Gascogne ma kkonfutawx il-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva. B’dan il-mod, il-Qorti Ġenerali naqset milli tevalwa l-fatti l-ġodda mressqa minn GSD. Hija llimitat ruħha biex tasserixxi prinċipju, mingħajr ma tat b’mod ċar u inekwivoku r-raġunijiet li wassluha għal dik id-deċiżjoni.

58.

Il-Kummissjoni ssostni li l-ewwel parti tat-tieni aggravju għandha tiġi miċħuda. Hija ssostni li l-Qorti Ġenerali ma hijiex obbligata tirrispondi fid-dettall għal kull argument li jinvokaw quddiemha, b’mod partikolari fejn tali punti ma jkunux tressqu b’mod suffiċjentement ċar u preċiż. GSD ma pproduċiet ebda provi biex tikkonfuta l-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva. Fil-fatt, l-argumenti tagħha tressqu f’kuntest differenti, jiġifieri waqt li ġie kkontestat l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 fir-rigward tal-limitu tal-10 %.

59.

Mill-ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-obbligu ta’ motivazzjoni tas-sentenzi, impost fuq il-Qorti Ġenerali skont l-Artikolu 36 u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 53 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ma jeżiġix li din tagħti espożizzjoni li ssegwi b’mod eżawrjenti u wieħed wieħed ir-raġunamenti kollha esposti mill-partijiet fil-kawża. Il-motivazzjoni tista’ għaldaqstant tkun impliċita, bil-kundizzjoni li hija tippermetti lil dawk ikkonċernati li jkunu jafu r-raġunijiet li fuqhom hija bbażata s-sentenza appellata u lill-Qorti tal-Ġustizzja li jkollha għad-dispożizzjoni tagħha elementi suffiċjenti sabiex teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha fil-kuntest ta’ appell ( 25 ).

60.

L-ewwel nett, huwa ċar li fil-punti 78 sa 80 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali semmiet l-argumenti ta’ GSD dwar it-tifsira tal-kelma “impriża” għall-finijiet tal-Artikolu 101 TFUE.

61.

It-tieni nett, fil-punti 85 sa 87, il-Qorti Ġenerali semmiet il-prinċipji legali li fuqhom hija bbażat l-evalwazzjoni tagħha ta’ (i) jekk GSD u Groupe Cascogne kinux jifformaw impriża, (ii) jekk tapplikax il-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva u (iii) jekk GSD kinitx ikkonfutat il-preżunzjoni li Groupe Gascogne kienet fil-fatt eżerċitat tali influwenza deċiżiva fuq il-politika kummerċjali tagħha.

62.

It-tielet nett, mill-punti 88 sa 89 tas-sentenza appellata jirriżulta li fl-evalwazzjoni tagħha l-Qorti Ġenerali (i) ħadet inkunsiderazzjoni l-fatt li GSD kienet sussidjarja 100 % ta’ Groupe Gascogne, (ii) ikkunsidrat li GSD ma kinitx ikkonfutat il-preżunzjoni tal-influwenza deċiżiva billi wriet li hija, fil-fatt, kienet aġixxiet b’mod indipendenti fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha, u (iii) ċaħdet l-argument ta’ GSD li kien l-obbligu tal-Kummissjoni li turi li hija kellha tali indipendenza.

63.

Huwa minnu li l-Qorti Ġenerali ma qalitx espressament li GSD kellha l-oneru tal-prova biex tikkonfuta il-preżunzjoni. Madankollu, dan kien b’mod ċar il-bażi għall-mod kif inkitbu l-punti 89 u 90 tas-sentenza appellata.

64.

Inkwantu dawn il-punti tas-sentenza appellata jippermettu lil GSD tkun taf ir-raġunijiet li fuqhom il-Qorti Ġenerali bbażat ir-raġunament tagħha u lill-Qorti tal-Ġustizzja li jkollha għad-dispożizzjoni tagħha elementi suffiċjenti sabiex teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha fil-kuntest ta’ dan l-appell, l-imsemmija sentenza ma hijiex ivvizzjata b’nuqqas ta’ motivazzjoni bil-kontra ta’ dak li ssostni GSD.

65.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-ewwel parti tat-tieni aggravju ta’ GSD għandha tiġi miċħuda.

66.

It-tieni parti tat-tieni aggravju tressqet b’mod sussidjarju. Hija tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, li jipprovdi li l-multa imposta fuq kull impriża li tipparteċipa fil-ksur ma għandhiex taqbeż l-10 % tad-dħul mill-bejgħ totali tagħha fis-sena kummerċjali li tippreċedi d-deċiżjoni tal-Kummissjoni.

67.

GSD tikkontesta l-bażi li fuqha l-Kummissjoni kkalkolat il-multa għall-perijodu ta’ qabel hija ma ġiet akkwistata minn Groupe Gascogne. Il-multa totali hija ta’ EUR 13.2 miljun u Groupe Gascogne hija responsabbli in solidum għal EUR 9.9 miljun minn dak l-ammont. Quddiem il-Qorti Ġenerali, GSD argumentat li EUR 3.3 miljun (id-differenza bejn EUR 13.2 miljun u EUR 9.9 miljun), jikkorrispondi għall-perijodu mid-9 ta’ Frar 1988 sal-31 ta’ Diċembru 1993, qabel ma hija ġiet akkwistata minn Groupe Cascogne. Din is-somma taqbeż il-limitu (ta’ 10 % tad-dħul mill-bejgħ ta’ GSD) stabbilit fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003.

68.

GSD tibbaża ruħha fuq l-approċċ adottat mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni 2005/349/KE (id-deċiżjoni “Organic peroxides”) ( 26 ) insostenn tal-argument tagħha li meta l-perijodu ta’ żmien li fih seħħ il-ksur huwa maqsum bejn (i) il-perijodu li fih is-sussidjarja waħidha hija responsabbli għall-ksur u (ii) il-perijodu li fih is-sussidjarja u l-kumpannija parent huma kkunsidrati li huma responsabbli in solidum, il-Kummissjoni għandha, meta tapplika l-limitu tal-10 %, tieħu inkunsiderazzjoni biss id-dħul mill-bejgħ tas-sussidjarja għall-ewwel perijodu. GSD ssostni li mis-sentenza Elf Aquitaine vs Il-Kummissjoni ( 27 ) jirriżulta li l-Qorti Ġenerali għamlet żball ta’ liġi meta kkonfermat li l-Kummissjoni setgħet tbiddel il-prassi tagħha u tiddeċiedi li ma tapplikax id-deċiżjoni Organic peroxides mingħajr ma tagħti raġunijiet. Huwa biss fir-rigward tat-tieni perijodu li l-Kummissjoni tista’ tieħu inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ dinji tal-grupp meta tikkalkola l-limitu ta’ 10 %. Madankollu, dan il-prinċipju ma ġiex applikat mill-Kummissjoni hawnhekk. Fl-ammont ta’ EUR 3.3 miljun, il-multa ġiet stabbilita f’livell li qabżet l-10 % tad-dħul mill-bejgħ ta’ GSD (EUR 20 078 400) fis-sena kummerċjali ta’ qabel id-deċiżjoni.

69.

Il-Kummissjoni ssostni li t-tieni parti tat-tieni aggravju huwa ineffettiv. Hija tinnota li, l-ewwel nett, GSD ma allegatx li hija jew il-Qorti Ġenerali żbaljaw meta applikaw l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003. Is-sentenza tal-Qorti Ġenerali hija għaldaqstant definittiva fuq dan il-punt. It-tieni nett, id-deċiżjoni Organic peroxides waħidha ma hijiex prova ta’ “prassi tal-Kummissjoni” fir-rigward tad-determinazzjoni tal-limitu ta’ 10 % skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003. It-tielet nett, l-approċċ adottat fid-deċiżjoni Organic peroxides huwa żbaljat fil-liġi. Barra minn hekk, din il-kwistjoni hija differenti minn dik ta’ Elf Aquitaine ( 28 ).

70.

Il-Qorti Ġenerali ma segwietx l-approċċ tad-deċiżjoni Organic peroxides. Fil-punt 108 tas-sentenza appellata hija qalet:

“B’kuntrast ma’ dak li ssostni r-rikorrenti, mis-suespost isegwi li meta ssir distinzjoni bejn perijodu inizjali, li fir-rigward tiegħu is-sussidjarja tinżamm responsabbli għall-ksur waħidha, u t-tieni perijodu, li fir-rigward tiegħu il-kumpannija parent tinżamm responsabbli għall-ksur in solidum flimkien mas-sussidjarja tagħha, l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 ma jeżiġix li l-Kummissjoni tistabbilixxi jekk parti minn dik il-multa, li fir-rigward tagħha l-kumpannija parent ma tinżammx responsabbli in solidum għall-ħlas tagħha, teċċedix l-10 % mid-dħul mill-bejgħ tas-sussidjarja waħidha. L-unika skop tal-limitu msemmi f’din id-dispożizzjoni huwa li jevita li tiġi imposta multa li hija eċċessiva u dan fid-dawl tad-daqs globali tal-entità ekonomika fid-data tal-adozzjoni tad-deċiżjoni. Id-dħul mill-bejgħ tal-kumpannija li hija waħidha responsabbli għall-ksur, kif irreġistrat fid-data li fiha seħħ il-ksur jew meta ġiet imposta l-multa huwa ta’ rilevanza limitata f’dan ir-rigward.” ( 29 )

71.

Kif għandha tiġi interpretata l-kelma “impriża” fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 meta dik l-entità ma baqgħatx l-istess matul il-ksur? Għad-determinazzjoni tal-limitu ta’ 10 % għall-perijodu li għalih tinżamm responsabbli l-kumpannija sussidjarja waħidha, id-dħul mill-bejgħ dinji tal-grupp għandu jittieħed inkunsiderazzjoni jew għandu jsir riferiment biss għad-dħul mill-bejgħ tas-sussidjarja fis-sena kummerċjali ta’ qabel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni?

72.

Fil-kuntest tal-eżami ta’ dawn il-kwistjonijiet, għandu jitfakkar li ma hemmx kontestazzjoni dwar il-perijodu tal-ksur li għalih GSD hija responsabbli waħidha u l-perijodu sussegwenti li għalih hija responsabbli in solidum ma’ Groupe Gascogne.

73.

Fl-assenza ta’ ġurisprudenza mill-Qorti tal-Ġustizzja, GSD tirreferi għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni Organic peroxides. F’dik id-deċiżjoni, il-Kummissjoni qasmet ir-responsabbiltà għall-multa imposta fuq il-kumpannija parent u s-sussidjarja filwaqt li ħadet inkunsiderazzjoni l-perijodu ta’ qabel l-akkwist tas-sussidjarja (“PC”) mill-kumpannija parent (“Laporte”), meta PC waħidha kienet responsabbli għall-ksur. Għaldaqstant, fid-determinazzjoni tal-limitu ta’ 10 %, il-Kummissjoni għamlet riferiment għad-dħul mill-bejgħ ta’ PC fis-sena kummerċjali ta’ qabel id-deċiżjoni Organic peroxides, iktar milli għad-dħul mill-bejgħ dinji ta’ Laporte.

74.

Għal dak li jirrigwarda l-argument ta’ GSD dwar il-prassi tal-Kummissjoni fid-deċiżjonijiet preċedenti tagħha, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-prassi tal-Kummissjoni fid-deċiżjonijiet preċedenti din ma sservix bħala qafas legali sabiex jiġi ddeterminat l-ammont tal-multi fil-qasam tal-kompetizzjoni, peress li l-Kummissjoni għandha setgħa diskrezzjonali wiesgħa f’dan il-qasam, fl-eżerċizzju ta’ liema ma hijiex marbuta bl-evalwazzjonijiet li tkun għamlet qabel ( 30 ). Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma kinitx obbligata ssegwi l-approċċ fid-deċiżjoni Organic peroxides. Barra minn hekk, naqbel mal-Kummissjoni li dik id-deċiżjoni waħdanija ma tikkostitwixxix prassi.

75.

Madankollu, dan ma jfissirx li l-approċċ tal-Kummissjoni f’dan il-każ kien kompatibbli mal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003.

76.

Waqt is-seduta quddiem din il-Qorti, il-Kummissjoni qalet li fid-dawl ta’ żewġ sentenzi tal-Qorti Ġenerali, Tokai Carbon et vs Il-Kummissjoni ( 31 ) u YKK et vs Il-Kummissjoni ( 32 ), hija tqis li l-approċċ li hija ħadet fid-deċiżjoni Organic peroxides kien skorrett u li tippreferi l-approċċ applikat f’dan il-każ.

77.

Jiena tal-opinjoni li, s-sentenza Tokai kienet tikkonċerna sitwazzjoni differenti. Fis-sentenza Tokai, il-kumpannija parent u s-sussidjarja kienu parti mill-istess impriża fiż-żmien tal-ksur, iżda r-relazzjoni tagħhom kienet inbidlet fiż-żmien rilevanti għall-kalkolu tal-limitu tal-10 %. ( 33 ) F’dak il-mument, il-kumpannija parent ma kinitx għadha responsabbli għall-ex sussidjarja tagħha: huma kienu kumpanniji li għandhom l-istess kumpannija parent. Iż-żewġ kumpanniji nżammu responsabbli in solidum għall-perijodu tal-ksur, iżda d-deċiżjoni kienet indirizzata separatament għall-ex sussidjarja u għall-ex kumpannija parent u l-limitu ta’ 10 % ġie applikat għal kull destinatarju ( 34 ).

78.

Is-sentenza YKK ( 35 ) kienet tikkonċerna kumpannija parent (iktar ’il quddiem “YKK”) u sussidjarja miżmuma 100 % (iktar ’il quddiem “YKK Stockco”) li ġew iddikjarati li huma l-istess impriża fiż-żmien li ġiet adottata d-deċiżjoni tal-Kummissjoni. B’dik id-deċiżjoni, YKK inżammet responsabbli in solidum għall-ksur imwettaq minn YKK Stockco. Il-ksur twettaq fuq perijodu ta’ 10 snin. Ġie kkonstatat li YKK Stockco pparteċipat fi prattiki antikompetittivi għal perijodu ta’ sitt snin qabel ma ġiet akkwistata minn YKK. L-aġir antikompetittiv imbagħad kompla fuq perijodu ieħor ta’ erba’ snin wara li l-kumpannija sussidjarja saret parti mill-grupp YKK. Il-Kummissjoni sabet lil YKK responsabbli in solidum għall-multa imposta fuq YKK Stockco għall-perijodu li fih hija saret l-unika proprjetarja tas-sussidjarja.

79.

YKK Stockco argumentat li fid-determinazzjoni tal-limitu ta’ 10 % il-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ tagħha biss għall-perijodu (sitt snin) tal-ksur li għalih hija kienet responsabbli kompletament waħidha. Għaldaqstant, id-dħul mill-bejgħ dinji tal-grupp ma kellux ikun il-bażi li fuqu ġie kkalkolat il-limitu tal-10 % għal dik il-parti tal-multa. Il-Qorti Ġenerali ċaħdet dan l-argument. Hija ddeċidiet li YKK Stockco u YKK kienu responsabbli in solidum fil-mument rilevanti għall-kalkolu tal-limitu ta’ 10 % u li l-Kummissjoni, għaldaqstant, kienet korretta tieħu d-dħul mill-bejgħ dinji bħala l-punt ta’ riferiment biex tikkalkola l-limitu ta’ 10 % għall-perijodu kollu tal-ksur.

80.

Is-sustanza tal-pożizzjoni tal-Kummissjoni hija li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-finanzi tal-impriża fiż-żmien tad-deċiżjoni, bħala salvagwardja kontra l-impożizzjoni ta’ multi eċċessivi stabbiliti b’riferiment għall-pożizzjoni finanzjarja ta’ impriża fiż-żmien tat-twettiq tal-ksur ( 36 ).

81.

Jidhirli li l-approċċ applikat fid-deċiżjoni Organic peroxides huwa iktar konsistenti mal-kliem u l-għanijiet tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 milli l-approċċ adottat f’dan il-każ.

82.

Jien ma nafx b’ġurisprudenza fejn il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 f’ċirkustanzi bħalma huma dawk tal-kawża preżenti. Jiena nittratta din il-kwistjoni kif ġej.

83.

L-ewwel nett, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 jipprovdi li “Għal kull impriża [...] li qed jipparteċipaw fil-ksur, il-multi mhux ser jaqbżu l-10 % tat-total ta’ valur tal-bejgħ [dinji] fis-sena k[u]mmerċjali preċedenti”. Il-Qorti Ġenerali ma għamlitx konstatazzjoni espressa hija stess, iżda aċċettat impliċitament il-konstatazzjoni tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni li GSD kienet responsabbli kompletament għall-ksur fil-perijodu qabel ma Groupe Cascogne akkwistaha ( 37 ). Peress li GSD kienet l-impriża li pparteċipat fil-ksur matul il-perijodu mid-9 ta’ Frar 1988 sal-1 ta’ Jannar 1994, hija biss hi li tidher li hija “impriża” li taqa’ taħt l-ambitu tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 fir-rigward tal-ksur imwettaq matul dak il-perijodu.

84.

Għall-perijodu sussegwenti, mill-1 ta’ Jannar 1994 sas-26 ta’ Ġunju 2002, l-“impriża” li pparteċipat fil-ksur kienet Groupe Gascogne (bis-saħħa tal-preżunzjoni ta’ influwenza deċiżiva) kif ukoll GSD (bħala fatt). Għaldaqstant, iż-żewġ kumpanniji huma responsabbli in solidum għal dak il-perijodu.

85.

It-tieni nett, meta l-identità tal-awtur tal-ksur tinbidel matul il-ksur minħabba li l-kumpannija sussidjarja tiġi sussegwentement akkwistata kollha kemm hi minn kumpannija parent, il-kelma “impriża” fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 hija wiesgħa biżżejjed biex tinkludi tali “ġeometrija varjabbli”.

86.

It-tielet nett, għalkemm il-penali tikkonċerna l-azzjonijiet passati tas-sussidjarja, bil-fatt li stabbilixxa l-limitu ta’ 10 %, l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 jeżiġi li l-punt ta’ riferiment ikun il-mument tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, il-pożizzjoni ta’ kumpannija sussidjarja ma hijiex differenti minn dik ta’ kwalunkwe impriża oħra inkwantu l-limitu ta’ 10 % huwa stabbilit b’riferiment għad-dħul mill-bejgħ tas-sena kummerċjali li tiġi qabel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Għaldaqstant, huwa importanti li ssir distinzjoni bejn id-dħul mill-bejgħ tal-kumpannija sussidjarja minn dak tal-kumpannija parent; u l-limitu ta’ 10 % meta applikat lil dik is-sussidjarja fir-rigward ta’ multa imposta għal perijodu ta’ qabel ma hi ġiet akkwistata mill-kumpannija parent għandu jiġi stabbilit b’riferiment għad-dħul mill-bejgħ tagħha biss.

87.

Ir-raba’ nett, din l-interpretazzjoni jidhirli li hija konsistenti mal-għanijiet tal-Artikolu 23(2) iktar milli huwa l-approċċ tal-Kummissjoni. L-iskop tal-limitu ta’ 10 % huwa li tkun protetta impriża kontra multi eċċessivi li kummerċjalment jistgħu jeqirduha ( 38 ). Meta kumpannija sussidjarja tiġi ppenalizzata minħabba ksur li għalih hija kompletament responsabbli, suġġett għal-limitu massimu kkalkolat abbażi tad-dħul mill-bejgħ dinji ta’ grupp sħiħ, dak x’aktarx li jiġġenera ċifra ogħla (peress li 10 % tad-dħul mill-bejgħ dinji ta’ grupp ta’ kumpanniji normalment ikun ogħla minn 10 % dħul mill-bejgħ ta’ sussidjarja waħda). Għaldaqstant, dak il-metodu ta’ kalkolu jwassal għall-impożizzjoni ta’ multa ogħla milli li kieku l-limitu ta’ 10 % jiġi stabbilit b’riferiment għad-dħul mill-bejgħ tas-sussidjarja biss.

88.

Fil-fehma tiegħi, għaldaqstant, l-approċċ tal-Kummissjoni jonqos milli jiggarantixxi — kif trid il-liġi — li ma jiġux imposti multi eċċessivi.

89.

Fl-aħħar nett, jidhirli li huwa raġonevoli li nippreżumi li, f’ċirkustanzi bħalma huma dawk preżenti, il-Kummissjoni taqsam ir-responsabbiltà għall-perijodi ta’ qabel u wara l-akkwist mill-kumpannija parent sabiex tapplika l-prinċipju tar-responsabbiltà personali ( 39 ). Huwa minħabba li l-aġir antikompetittiv tal-kumpannija sussidjarja ta’ matul il-perijodu preċedenti seħħ qabel ma hija u l-kumpannija parent kienu jikkostitwixxu impriża waħda li l-kumpannija parent ma tinżammx responsabbli in solidum għal dak il-perijodu tal-ksur. B’analoġija, madankollu, jidhirli li huwa diffiċli ħafna li tinstab ġustifikazzjoni għat-teħid inkunsiderazzjoni tad-dħul mill-bejgħ dinji tal-grupp biex jiġi stabbilit il-limitu ta’ 10 % fir-rigward ta’ multa li għandha titħallas biss mis-sussidjarja, imposta fir-rigward ta’ ksur li ma twettaqx mill-kumpannija parent u li ma huwiex attribwit lilha għal perijodu inkwistjoni.

90.

Fil-fehma tiegħi, għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali żbaljat fl-interpretazzjoni tagħha tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 u s-sentenza appellata hija vvizzjata f’dak ir-rigward. Isegwi li jiena nikkunsidra li l-multa imposta fuq GSD fir-rigward tal-perijodu mid-9 ta’ Frar 1988 sal-1 ta’ Jannar 1994 għandha tkun limitata sa EUR 2 078 400 (10 % tad-dħul mill-bejgħ tagħha fis-sena kummerċjali ta’ qabel id-deċiżjoni).

91.

Permezz tat-tielet aggravju GSD tikkontesta s-sentenza appellata fejn il-Qorti Ġenerali kkonfermat li l-Kummissjoni kklassifikat, b’mod korrett, il-ksur bħala serju ħafna.

92.

GSD issostni li l-Qorti Ġenerali naqset milli tagħti raġunijiet suffiċjenti u koerenti meta eżaminat il-motivazzjoni fid-deċiżjoni li jikkonċernaw l-impatt konkret tal-ksur fuq is-suq. Hija targumenta li minn dik id-deċiżjoni hija ma tistax tistabbilixxi jekk l-impatt tal-akkordju fuq is-suq huwiex muri mill-kriterji li ressqet il-Kummissjoni; jew jekk il-pożizzjoni tal-Kummissjoni hijiex li l-impatt tal-akkordju ma jistax jitkejjel. Għaldaqstant, GSD issostni li hija mxekkla milli tressaq id-difiża tagħha peress li l-każ li trid tissodisfa ma huwiex ċar. Il-Qorti Ġenerali żbaljat meta laqgħet il-motivazzjoni tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni inkwantu l-Qorti Ġenerali qalet li l-impatt tal-akkordju fuq is-suq ma jistax jitkejjel, imma madankollu, aċċettat li l-ksur kien sew ikklassifikat bħala serju ħafna.

93.

Il-Kummissjoni tikkunsidra, l-ewwel nett, li l-aggravju ta’ GSD huwa inammissibbli peress li fl-ewwel istanza hija ma kinitx qalet li ltaqgħet ma’ xi diffikultajiet biex tifhem id-deċiżjoni; it-tieni nett, li l-motivazzjoni fid-deċiżjoni hija ċara biżżejjed; it-tielet, li l-ksur kellu impatt konkret fuq is-suq, iżda li ma huwiex possibbli li tkejjel dawk l-effetti; u r-raba’ li mill-ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li fid-determinazzjoni tal-ammont tal-multa, il-kwistjoni dwar jekk hemmx impatt konkret fuq is-suq huwa element li jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni, iżda ma huwiex rekwiżit neċessarju.

94.

L-istess bħall-Kummissjoni, jiena nqis l-argument li d-deċiżjoni ma kinitx immotivata b’mod suffiċjenti bħala inammissibbli inkwantu dan ma tressaqx fl-ewwel istanza. Madankollu, jekk jien neżamina fil-qosor l-elementi sostanzjali tal-aggravju ta’ GSD, dan jista’ jkun ta’ għajnuna lill-Qorti tal-Ġustizzja.

95.

Bil-fatt li aċċettat li l-ksur kien ksur serju ħafna tal-Artikolu 101 TFUE, u bil-fatt li qablet mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tiffissa l-ammont bażiku tal-multa mingħajr prova tal-impatt konkret fuq is-suq, il-Qorti Ġenerali naqset milli teżamina l-motivazzjoni fid-deċiżjoni? U l-motivazzjoni fis-sentenza appellata hija koerenti u suffiċjenti f’dan ir-rigward?

96.

GSD naqset milli tidentifika il-punti speċifiċi ta’ dik is-sentenza li jwasslu għall-ilment tagħha dwar in-nuqqas ta’ raġunament tagħha.

97.

Nikkunsidra li l-Qorti Ġenerali ma żbaljatx meta eżerċitat is-setgħat ta’ stħarriġ tagħha.

98.

Ġeneralment, ikun korrett li l-impatt konkret ta’ ksur fuq is-suq ikun wieħed mill-kriterji li jittieħdu inkunsiderazzjoni biex tiġi stabbilita l-gravità tal-ksur. Barra minn hekk, dan il-fattur huwa rilevanti fl-evalwazzjoni tal-gravità ta’ prattika antikompetittiva biss meta l-“impatt konkret [...] fuq is-suq” ikun fil-fatt jista’ jitkejjel ( 40 ).

99.

Għad-determinazzjoni tal-ammont bażiku ta’ multa, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni t-tul tal-ksur u l-fatturi kollha li jistgħu jaffettwaw l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, bħall-aġir ta’ kull impriża, ir-rwol li għandha kull impriża meta jiġi stabbilit l-akkordju, il-profitt li setgħu jieħdu mill-prattiki antikompetittivi, id-daqs tagħhom u l-valur tal-prodotti kkonċernati kif ukoll il-ħsara li tali ksur jirrappreżenta għall-għanijiet tal-Unjoni Ewropea ( 41 ).

100.

Minn dan jirriżulta li l-effett ta’ prattika antikompetittiva fuq is-suq ma huwiex, fih innifsu, kriterju determinanti fid-determinazzjoni tal-ammont bażiku tal-multa. B’mod partikolari, elementi li jirrigwardaw l-aspett intenzjonali jista’ jkollhom iktar importanza minn dawk li jirrigwardaw l-effetti msemmija, speċjalment meta dawn ikunu jirrigwardaw ksur intrinsikament gravi ( 42 ).

101.

Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat il-kwistjoni tal-gravità tal-ksur fi stadji differenti, fejn l-ewwel ħarset lejn l-impatt konkret li dan kellu fuq is-suq u mbagħad fuq jekk il-Kummissjoni kinitx applikat trattament differenti għall-parteċipanti fl-akkordju fil-metodoloġija tagħha biex tistabbilixxi l-multi. Dan l-aħħar punt ma jifformax parti minn dan l-appell.

102.

Għal dak li jikkonċerna l-impatt konkret fuq is-suq, GSD ressqet l-argumenti li ġejjin quddiem il-Qorti Ġenerali. L-ewwel nett, hija sostniet li, bil-fatt li ddeċidiet li kien neċessarju li jitkejjel l-impatt tal-ksur fuq is-suq, il-Kummissjoni naqset milli tapplika l-Linji Gwida tal-1998. It-tieni nett, GSD ibbażat ruħha fuq kawża preċedenti, Degussa vs Il-Kummissjoni ( 43 ), fejn il-Qorti Ġenerali kienet iddeċidiet li, meta l-effetti ta’ ksur fuq is-suq jkunu ġew ipprovati biss parzjalment, il-multa imposta mill-Kummissjoni għandha titnaqqas. It-tielet nett, GSD argumentat li, meta kkunsidrat il-gravità tal-ksur l-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li GSD ma kinitx involuta f’ċerti prattiki antikompetittivi.

103.

Il-Qorti Ġenerali eżaminat kull wieħed mill-argumenti ta’ GSD. Fil-punt 117 hija qalet: ( 44 )

“[...] l-impatt konkret tal-ksur fuq is-suq għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, għall-finijiet li tiġi evalwata l-gravità tal-ksur, biss meta jkun jista’ jitkejjel”.

104.

Għaldaqstant, fil-punt 118 il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li: “Għaldaqstant, l-argument tar-rikorrenti li l-Qorti Ġenerali, essenzjalment, għandha tnaqqas l-ammont tal-multa imposta mill-Kummissjoni meta l-impatt tal-ksur fuq is-suq ma jistax jitkejjel, ma jistax jirnexxi.”

105.

Il-Qorti Ġenerali għaddiet biex tanalizza s-sentenza Degussa u kkonkludiet li din kienet differenti: ( 45 )

“F’dik il-kawża, il-Qorti Ġenerali naqqset l-ammont tal-multa sabiex tirrifletti l-konstatazzjoni tagħha li l-Kummissjoni kienet ħadet inkunsiderazzjoni numru ta’ fatturi li jindikaw li l-akkordju kien, fil-fatt, kellu effett matul ċertu perijodu. ... Barra minn hekk, fil-punti 241 u 242 ta’ dik is-sentenza ġie deċiż li ma kienx possibbli li jiġi pprovat la li ġie konkluż ftehim fuq il-prezzijiet matul dak il-perijodu u lanqas li kien ġie implementat ftehim preċedenti fuq il-prezzijiet.”

106.

Il-Qorti Ġenerali kkonstatat, min-naħa l-oħra, li: ( 46 )

“F’dan il-każ, il-Kummissjoni ma hijiex qegħda tgħid li hija tista’ tkejjel l-impatt tal-ksur fuq is-suq u r-rikorrenti lanqas hija ma ressqet xi argument jew ippreżentat materjal li juri li, fil-fatt, l-akkordju ma kellu ebda effett u li, b’riżultat ta’ dan, huwa ma kellu ebda impatt fuq is-suq.”

107.

Il-Qorti Ġenerali għamlet numru ta’ konstatazzjonijiet fattwali addizzjonali li jikkonċernaw il-parteċipazzjoni ta’ GSD fl-akkordju. Għaldaqstant, hija kkonstatat li l-aġir ta’ GSD, bħalma hija l-parteċipazzjoni tagħha f’sistemi għall-iskambju ta’ informazzjoni ( 47 ), it-tqassim tas-suq ( 48 ), u l-iffissar tal-prezzijiet ( 49 ), huma ksur intrinsikament serji tar-regoli tal-kompetizzjoni.

108.

Huwa minnu li l-Qorti Ġenerali ma qalitx espressament li l-implementazzjoni tal-prattika antikompetittiva ma hijiex, minnha nfisha, kriterju konklużiv għall-evalwazzjoni tal-ammont bażiku tal-multa. Madankollu, mill-evalwazzjoni globali tal-gravità tal-ksur jirriżulta li l-konstatazzjonijiet tagħha ma kinux ibbażati biss fuq l-impatt ġenerali li l-aġir antikompetittiv kellu fuq is-suq. Hija ċaħdet l-argumenti ta’ GSD biex jitnaqqas l-ammont bażiku tal-multa. Barra minn hekk, hija kkonstatat li l-aġir ta’ GSD kien fattur rilevanti fl-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni.

109.

Għaldaqstant, peress li l-Qorti Ġenerali evalwat id-deċiżjoni fid-dawl tal-prinċipji stabbiliti fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 50 ), il-motivazzjoni tagħha fis-sentenza appellata kienet suffiċjenti.

110.

Isegwi li l-ewwel parti tat-tielet aggravju hija infondata.

111.

Permezz tat-tieni parti tat-tielet aggravju, li tressqet b’mod sussidjarju, GSD tikkontesta l-metodoloġija applikata mill-Kummissjoni biex tistabbilixxi l-ammont bażiku tal-multa.

112.

GSD issostni li meta l-Kummissjoni tiddeċiedi li tieħu inkunsiderazzjoni l-impatt attwali tal-ksur fuq is-suq, hija għandha tipproduċi kriterji speċifiċi, kredibbli u suffiċjenti li bihom tevalwa x’influwenza attwali seta’ kellu l-ksur fuq il-kompetizzjoni f’dak is-suq. F’dan il-każ, il-Kummissjoni ma ressqet ebda kriterji ta’ dan it-tip. Mis-sempliċi fatt li l-akkordju ġie implementat, hija ddeduċiet li kellu impatt konkret fuq is-suq. GSD issostni li din il-pożizzjoni hija inkonsistenti mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u li l-motivazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq dan il-punt kienet insuffiċjenti.

113.

Il-Kummissjoni tikkunsidra li t-tieni parti tat-tielet aggravju huwa inammissibbli u inoperattivi għal numru ta’ raġunijiet. L-ewwel nett, GSD ma kinitx ikkontestat li l-ksur kellu, fil-fatt, impatt fuq is-suq. It-tieni nett, GSD ma identifikatx xi punt speċifiku mis-sentenza appellata fejn hija tallega li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi. It-tielet nett, din il-parti tat-tielet aggravju huwa ineffettiv peress li mill-premessa 765 tad-deċiżjoni jirriżulta li l-livell tal-multa ma kienx stabbilit b’riferiment għall-impatt attwali tal-ksur fuq is-suq. Ir-raba’ nett, l-ammont bażiku tal-multa ġie stabbilit skont fatturi oħra li ma humiex l-impatt tal-akkordju fuq is-suq; huwa kien ibbażat fuq il-prattiki miftiehma tal-akkordju, l-implementazzjoni ta’ dawk il-prattiki u d-daqs taż-żona ġeografika kkonċernata.

114.

Fl-istħarriġ tagħha tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li stabbilixxiet l-ammont bażiku tal-multa, il-Qorti Ġenerali tat raġunijiet suffiċjenti biex iddeċidiet li ma tnaqqasx l-ammont, wara li l-Kummissjoni ma kinitx kejlet l-impatt tal-akkordju fuq is-suq peress li kkunsidratu li ma jistax jitkejjel?

115.

Nikkunsidra li, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali tat il-motivazzjoni tagħha b’ċarezza suffiċjenti biex tippermetti lill-persuni kkonċernati li jkunu jafu r-raġunijiet li fuqhom hija bbażata s-sentenza appellata u lill-Qorti tal-Ġustizzja li jkollha għad-dispożizzjoni tagħha elementi suffiċjenti sabiex teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha ( 51 ).

116.

Il-Qorti Ġenerali ħadet inkunsiderazzjoni l-fatt li l-Kummissjoni ma bbażatx ruħha fuq il-konstatazzjoni li l-akkordju kellu impatt konkret fuq is-suq ( 52 ). Il-Qorti Ġenerali ħadet inkunsiderazzjoni wkoll fatturi oħra, bħalma huma n-natura tal-parteċipazzjoni ta’ GSD fil-ksur, in-natura tal-prattiki antikompetittivi u d-daqs taż-żona ġeografika kkonċernata ( 53 ).

117.

Fil-punt 117 tas-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali tirreferi għal-Linji Gwida tal-Kummissjoni tal-1998 u b’dan il-mod, hija ma wettqitx żball ta’ liġi. Fil-punt 118 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-applikazzjoni tal-kriterju ta’ “impatt konkret fuq is-suq” hija fakultattiva ( 54 ). Hija kkonstatat, fir-rigward tad-determinazzjoni tal-ammont bażiku tal-multa, li dak il-kriterju ma setax jitkejjel. Hija ddeċidiet li, f’dawk iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma kinitx obbligata tipproduċi provi oħra biex turi li kien hemm impatt konkret.

118.

Għaldaqstant, il-gravità tal-ksur f’din il-kawża kienet evalwata b’riferiment għal fatturi li jinkludu l-aġir ta’ GSD u d-daqs tas-suq ġeografiku kkonċernat. Dan huwa kompletament konsistenti mal-punt 1 A tal-Linji Gwida tal-Kummissjoni tal-1998 u mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 55 ).

119.

Għaldaqstant, it-tieni parti tat-tielet aggravju hija ineffettiva.

120.

Minn dan isegwi li t-tielet aggravju għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu.

121.

Waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, GSD ressqet argumenti li jikkonċernaw il-pożizzjoni finanzjarja kurrenti tagħha, fejn argumentat li hija ma setgħetx tħallas il-multa imposta bid-deċiżjoni. Dawn l-argumenti ma sarux fl-ewwel istanza.

122.

Il-bażi legali li fuqhom huma bbażati dawn l-argumenti ma huwiex ċar, peress li insostenn tagħhom ma ġiet iċċitata ebda dispożizzjoni tat-Trattat, tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja jew tar-Regoli tal-Proċedura.

123.

Nikkunsidra li l-argumenti ta’ GSD dwar l-impossibbiltà tagħha biex tħallas huma inammissibbli għal tliet raġunijiet.

124.

L-ewwel nett, l-appelli quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja huma limitati għal punti ta’ liġi. Kwalunkwe evalwazzjoni dwar jekk GSD hijiex fis-sitwazzjoni li ma tistax tħallas tinvolvi kwistjonijiet ta’ fatt li ma jiġux ittrattati minn din il-Qorti fl-appell. It-tieni nett, fil-kuntest ta’ appell, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tissostitwixxi, għal raġunijiet ta’ ekwità, l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali b’tagħha billi tiddeċiedi, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, fuq l-ammont tal-multi imposti fuq l-impriżi minħabba l-ksur, minnhom, tar-regoli tad-dritt tal-UE ( 56 ). It-tielet nett, skont ġurisprudenza stabbilita ( 57 ) l-Kummissjoni ma għandhiex l-obbligu, meta hija tistabbilixxi l-ammont tal-multa, li tieħu inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni ekonomika tal-impriża, peress li r-rikonoxximent ta’ tali obbligu jwassal li jingħata vantaġġ kompetittiv inġustifikat lill-impriżi l-inqas adattati għall-kundizzjonijiet tas-suq meħtieġa ( 58 ).

125.

GSD issostni li, meta hija ppreżentat ir-rikors quddiem il-Qorti Ġenerali biex tikkontesta d-deċiżjoni u l-multa imposta biha, hija pprovdiet garanzija bankarja biex tkopri l-ammont tal-multa u ta’ kwalunkwe interessi li jistgħu jiżdiedu fuqu, sakemm jispiċċaw il-proċeduri fl-ewwel istanza, GSD issostni li d-dewmien ta’ dawk il-proċeduri (5 snin u 10 xhur) kien eċċessiv ( 59 ).

126.

GSD issostni li l-Qorti Ġenerali kisret l-Artikolu 47 tal-Karta, billi naqset milli tiddeċiedi fi żmien raġjonevoli. Għaldaqstant, GSD talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tannulla s-sentenza appellata, jew sussidjarjament tnaqqas l-ammont tal-multa imposta filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-piż finanzjarju li hija sofriet b’riżultat tal-ksur tad-dritt fundamentali tagħha.

127.

Il-Kummissjoni ssostni, l-ewwel nett, li l-argument ta’ GSD huwa inammissibbli peress li naqset milli tressaq il-kwistjoni tan-nuqqas tal-għoti ta’ deċiżjoni fi żmien raġjonevoli quddiem il-Qorti Ġenerali. It-tieni nett, is-sentenza appellata ma għandhiex titħassar fl-intier tagħha peress li GSD ma lmentatx li d-drittijiet tad-difiża kienu nkisru minħabba n-nuqqas tal-Qorti Ġenerali li tiddeċiedi l-kawża ta’ GSD fi żmien raġjonevoli. It-tielet nett, anki jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali kienu twal bla ġustifikazzjoni, GSD ma sofriet ebda telf materjali minħabba d-dewmien eċċessiv ta’ dawk il-proċeduri. Ir-raba’ nett, ir-rimedju xieraq f’dawn iċ-ċirkustanzi huwa li GSD tippreżenta rikors separat għad-danni. Il-ħames nett, sussidjarjament, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tagħti kumpens fil-proċeduri ta’ appell, kwalunkwe ammont li jingħata għandu jkun simboliku.

128.

Kif tinnota l-Kummissjoni, GSD ma ressqitx il-kwistjoni tan-nuqqas tal-Qorti Ġenerali li tiddeċiedi l-kawża tagħha fi żmien raġjonevoli matul il-proċeduri fl-ewwel istanza. Dan kien mistenni. Għalkemm rikorrent jista’ (kif għamlet Kendrion) jagħżel li jressaq il-kwistjoni mill-ewwel fis-seduta quddiem il-Qorti Ġenerali, id-dewmien globali tal-proċeduri fl-ewwel istanza ma jistax ikun magħruf sakemm il-Qorti Ġenerali tagħti s-sentenza tagħha. Rikorrent jista’ (pereżempju) jargumenta li l-Qorti Ġenerali damet wisq wara s-seduta biex tagħti s-sentenza tagħha u konsegwentement li l-perijodu jikkostitwixxi element ieħor li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni ( 60 ).

129.

Għaldaqstant, rikorrent jista’ jagħżel li jieħu pożizzjoni biss meta l-proċeduri fl-ewwel istanza jitlestew. Jidhirli li GSD, f’dan il-każ, għażlet din it-triq. Jekk ir-rikorrenti ma jkunux jistgħu jagħmlu dan minħabba li kienu obbligati jressqu l-kwistjoni fl-ewwel istanza (biex jevitaw milli jkunu preklużi milli jagħmlu dan fl-appell), huma jista’ jkun li ma jkollhomx dejjem l-informazzjoni rilevanti kollha għad-dispożizzjoni tagħhom biex ikunu jistgħu jieħdu tali deċiżjoni. Dan jista’ jkun ta’ preġudizzju għad-drittijiet tad-difiża tagħhom. Għaldaqstant, rikorrent għandu jkun jista’ jagħżel jekk jixtieqx iressaq din il-kwistjoni quddiem l-ewwel istanza jew iressaqha għall-ewwel darba fl-appell.

130.

Għaldaqstant, nikkunsidra li GSD ma hijiex prekluża milli tressaq għall-ewwel darba fl-appell quddiem din il-Qorti l-kwistjoni dwar jekk il-Qorti Ġenerali naqsitx milli tagħti deċiżjoni fi żmien raġjonevoli ( 61 ).

131.

Fis-sentenza Baustahlgewebe ( 62 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-punt dwar jekk iż-żmien huwiex raġjonevoli għandu jiġi evalwat każ b’każ. Hija applikat il-kriterji segwenti li jirriżultaw mill-ġurisprudenza tal-Qorti ta’ Strasburgu: (i) l-importanza tal-każ għall-persuna kkonċernata, (ii) il-kumplessità tagħha, (iii) l-aġir tal-parti kkonċernata u (iv) l-aġir tal-awtoritajiet kompetenti (iktar ’il quddiem il-“kriterji Baustahlgewebe”) ( 63 ).

132.

Fil-konklużjonijiet tiegħi fis-sentenza Groupe Gascogne, fejn iddiskutejt din il-kwistjoni fid-dettall, ipproponejt li l-kriterji Baustahlgewebe għandhom jiġu rfinuti. B’mod partikolari, ipproponejt li, sabiex wieħed jiddeċiedi jekk każ instemgħax fi żmien raġonevoli, jagħmel iktar sens li jiġi eżaminat jekk kienx hemm perijodi inġustifikati ta’ inattività mill-Qorti Ġenerali ( 64 ) milli wieħed jiffoka fuq id-dewmien globali tal-proċeduri mid-data tal-preżentata tar-rikors sal-għoti tas-sentenza.

133.

GSD ippreżentat ir-rikors għal annullament tagħha fit-23 ta’ Frar 2006. Il-proċedura bil-miktub ingħalqet fit-23 ta’ Frar 2007. Fit-23 ta’ Settembru 2010, wara perijodu ta’ inattività apparenti ta’ madwar tliet snin u seba’ xhur, ir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali informa lill-partijiet li l-kawża kienet ġiet assenjata lir-Raba’ Awla. Fl-20 ta’ Ottubru 2010, GSD talbet lill-Qorti Ġenerali terġa tiftaħ il-proċedura bil-miktub ( 65 ). Fl-14 ta’ Diċembru 2010, GSD kienet informata li l-kawża kienet ġiet appuntata għas-seduta. Il-kawża nstemgħat mill-Qorti Ġenerali fit-2 ta’ Frar 2011 u s-sentenza ngħatat fis-16 ta’ Novembru ta’ dik is-sena. Id-dewmien globali tal-proċeduri fl-ewwel istanza kien ta’ 5 snin u 10 xhur, u kien hemm perijodu ta’ madwar 4 snin bejn l-għeluq tal-proċedura bil-miktub u s-seduta.

134.

B’applikazzjoni tal-erba’ kriterji Baustahlgewebe, huwa ċar li, peress li GSD fid-deċiżjoni ngħatat multa sostanzjali, il-każ huwa ta’ importanza għaliha. Huwa ċar ukoll li l-azzjoni fl-ewwel istanza qajmet kwistjonijiet kumplessi. Ma jidhirlix li d-dewmien tal-proċeduri mhux raġjonevoli jista’ jiġi attribwit lill-aġir ta’ GSD. Huwa minnu li fid-19 ta’ Ottubru 2010, GSD talbet lill-Qorti Ġenerali terġa’ tiftaħ il-proċedura bil-miktub sabiex tressaq argumenti dwar l-istat ġdid, post-Lisbona, tal-Karta (ara l-punti 46 sa 53 iktar ’il fuq). Madankollu, mill-fatt li GSD kienet innotifikata fl-14 ta’ Diċembru 2010 li l-kawża tagħha kienet ġiet appuntata għas-seduta, huwa ċar li dak l-inċident proċedurali ftit li xejn kellu effett fuq id-dewmien globali tal-proċeduri. Il-Qorti tal-Ġustizzja ma ngħatat ebda informazzjoni li tispjega jew tiġġustifika l-perijodu ta’ inattività ta’ tliet snin u tmien xhur bejn l-għeluq tal-proċedura bil-miktub u t-talba ta’ GSD biex terġa’ tinfetaħ il-proċedura bil-miktub. Fin-nuqqas ta’ tali provi, huwa ċar fil-fehma tiegħi li din il-kawża ma mxietx fi żmien raġjonevoli. Kif indikajt fil-konklużjonijiet tiegħi Groupe Gascogne ( 66 ), nikkunsidra li (b’mod ġenerali) dan l-istadju ta’ proċedura seta’ dam sentejn mingħajr ma dan ġie kkunsidrat bħala dewmien “eċċessiv” fit-trattament tal-każ. Isegwi li — bejn wieħed u ieħor — din il-kawża ħadet madwar sena u tmien xhur iktar fl-ewwel istanza quddiem il-Qorti Ġenerali milli kellha tieħu.

135.

Għaldaqstant, jien nikkunsidra li nkiser id-dritt fundamentali ta’ GSD biex il-kawża tagħha tinstema’ mill-Qorti Ġenerali fi żmien raġjonevoli.

136.

Mill-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati fil-kawża Groupe Gascogne ( 67 ), jirriżulta li fejn ikun ġie kkonstatat ksur tal-Artikolu 47 tal-Karta, tali konstatazzjoni ma għandhiex, waħidha, twassal biex tiġi annullata s-sentenza appellata.

137.

Barra minn hekk, kif tinnota l-Kummissjoni, GSD ma sostnietx li d-drittijiet ta’ difiża tagħha nkisru b’riżultat tal-irregolarità proċedurali.

138.

Għaldaqstant, ma nikkunsidrax li s-sentenza appellata għandha tiġi annullata.

139.

It-talba sussidjarja ta’ GSD biex titnaqqsilha l-multa jidhirli li hija bbażata fuq l-approċċ tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Baustahlgewebe ( 68 ), iktar milli tressqet bħala talba separata għal kumpens għal telf materjali u/jew danni mhux pekunjarji.

140.

Fid-dawl ta’ din it-talba nikkunsidra li, fin-nuqqas ta’ talba għal kumpens għal telf materjali u/jew dannu mhux pekunjarju, għandu jkun sodisfazzjon biżżejjed li fis-sentenza jiġi kkonstatat li l-Qorti Ġenerali kisret l-Artikolu 47 tal-Karta. ( 69 )

141.

Għaldaqstant, nikkonkludi li inkwantu GSD tikkunsidra li hija sofriet telf b’riżultat tan-nuqqas tal-Qorti Ġenerali li tiddeċiedi l-kawża tagħha fi żmien raġjonevoli, ikun iktar rimedju xieraq u effettiv għall-finijiet tal-Artikolu 47 tal-Karta, kif interpretat fid-dawl tal-Artikoli 6(1) u 13 KEDB, li tinfetaħ kawża għad-danni fil-Qorti Ġenerali milli jkun hemm tnaqqis fil-livell tal-multa ( 70 ). Għalhekk nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddikjara li kien hemm dewmien eċċessiv fil-proċeduri ta’ appell ta’ GSD quddiem il-Qorti Ġenerali; u li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħmilha ċara li GSD tista’ tressaq proċeduri għad-danni jekk hija tiddeċiedi li tagħmel dan.

142.

Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja taqbel mal-evalwazzjoni tiegħi tal-appell, allura, skont l-Artikoli 137, 138, 140 u 184 tar-Regoli ta’ Proċedura, moqrija flimkien, GSD, il-parti li tilfet fuq l-aggravji kollha tal-appell barra mit-tieni parti tat-tieni aggravju ( 71 ) għandha tiġi ordnata tbati l-ispejjeż tagħha u tħallas żewġ terzi mill-ispejjeż tal-Kummissjoni.

143.

Għalhekk nikkunsidra li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha: