IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 17.11.2023

COM(2023) 708 final

2023/0403(NLE)

Proposta għal

DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL

dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat Konġunt tas-CETA stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA f’konformità mal-Artikolu 26.1.5(e) tas-CETA

MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

1.Suġġett tal-proposta

Din il-proposta tikkonċerna d-deċiżjoni li tistabbilixxi l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kumitat Konġunt stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, b’rabta mal-adozzjoni prevista ta’ deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA f’konformità mal-Artikolu 26.1.5(e).

2.Kuntest tal-proposta

2.1.Il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra

Is-CETA għandu l-għan li jilliberalizza u jiffaċilita l-kummerċ u l-investiment, kif ukoll li jippromwovi relazzjoni ekonomika aktar mill-qrib bejn l-Unjoni Ewropea u l-Kanada (“il-Partijiet”). Il-Ftehim ġie ffirmat fit-30 ta’ Ottubru 2016, u beda jiġi applikat b’mod proviżorju mill-21 ta’ Settembru 2017.

2.2.Il-Kumitat Konġunt tas-CETA

Il-Kumitat Konġunt tas-CETA huwa stabbilit skont l-Artikolu 26.1 tal-Ftehim. Il-Kumitat Konġunt tas-CETA huwa responsabbli għall-kwistjonijiet kollha dwar il-kummerċ u l-investiment bejn il-Partijiet u l-implimentazzjoni u l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim. Parti tista’ tirreferi lill-Kumitat Konġunt tas-CETA kwalunkwe kwistjoni relatata mal-implimentazzjoni u l-interpretazzjoni ta’ dan il-Ftehim, jew kwalunkwe kwistjoni oħra dwar il-kummerċ u l-investiment bejn il-Partijiet.

F’konformità mal-Artikolu 26.1.5(e) tal-Ftehim, il-Kumitat Konġunt tas-CETA jista’ jadotta deċiżjonijiet dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, li għandhom ikunu vinkolanti għat-tribunali stabbiliti skont it-Taqsima F tal-Kapitolu Tmienja (Soluzzjoni tat-tilwim dwar l-investiment bejn l-investituri u l-istati) u l-Kapitolu Disgħa u Għoxrin (Soluzzjoni tat-Tilwim).

F’konformità mar-Regola 10.2 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kumitat Konġunt tas-CETA u tal-Kumitati Speċjalizzati, 1 fil-perjodu bejn il-laqgħat, il-Kumitat Konġunt tas-CETA jista’ jadotta deċiżjonijiet jew rakkomandazzjonijiet permezz tal-proċedura bil-miktub jekk il-Partijiet tal-Ftehim jiddeċiedu b’kunsens reċiproku. Għal dak l-għan, it-test tal-proposta se jitqassam bil-miktub f’korrispondenza mill-kopresidenti lill-membri tal-Kumitat Konġunt tas-CETA skont ir-Regola 7, b’limitu ta’ żmien li fih il-membri għandhom jgħarrfu b’kull riżervi jew emendi li jixtiequ jagħmlu. Proposti adottati jkunu kkomunikati skont ir-Regola 7 ladarba l-limitu taż-żmien ikun għadda u jiġu rrekordjati fil-minuti tal-laqgħa li jkun imiss.

2.3.L-att previst tal-Kumitat Konġunt tas-CETA

Il-Kumitat Konġunt tas-CETA jrid jadotta deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA (“l-att previst”).

L-għan tal-att previst huwa li jipprovdi ċerti kjarifiki ulterjuri b’mod partikolari fir-rigward tal-istandards ta’ “trattament ġust u ekwu” u “esproprjazzjoni indiretta”, kif ukoll l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA.

L-att previst se jsir vinkolanti għall-Partijiet skont l-Artikolu 26.3.2 tal-Ftehim.

3.Il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni

L-att previst huwa relatat mad-dispożizzjonijiet dwar it-trattament ġust u ekwu u l-esproprjazzjoni indiretta li diġà huma ċirkoskritti fis-CETA u fit-Taqsima 6 tal-Istrument Interpretattiv Konġunt tas-CETA. L-att previst għandu l-għan li jiċċara aktar kif dawk l-istandards jenħtieġ li jinftiehmu, fid-dawl tas-sitwazzjoni attwali u speċjalment tal-emerġenza klimatika. L-att previst kien relatat ukoll mal-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA. L-att previst se jiċċara d-dispożizzjonijiet skont l-intenzjoni tal-Partijiet, mingħajr ma jemenda s-CETA.

Il-pożizzjoni proposta taqbel ma’ politiki, regoli jew inizjattivi oħra tal-Unjoni.

Għaldaqstant, huwa xieraq li tiġi stabbilita l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kumitat Konġunt tas-CETA dwar l-att previst sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Ftehim.

4.Bażi legali

4.1.Bażi legali proċedurali

4.1.1.Prinċipji

L-Artikolu 218(9) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jipprevedi deċiżjonijiet li jistabbilixxu ‘‘[i]l-pożizzjonijiet li għandhom jiġu adottati f’isem l-Unjoni f’sede stabbilita fi ftehim, meta dik is-sede tintalab tadotta atti li jkollhom effetti legali, sakemm dawn ma jkunux atti li jissupplimentaw jew jemendaw il-qafas istituzzjonali tal-ftehim.’’

Il-kunċett ta’ ‘‘atti li jkollhom effetti legali’’ jinkludi atti li jkollhom effetti legali permezz tar-regoli tad-dritt internazzjonali li jirregolaw il-korp inkwistjoni. Jinkludi wkoll strumenti li ma jkollhomx effett vinkolanti skont id-dritt internazzjonali, iżda li jkunu “jistgħu jinfluwenzaw b’mod determinanti l-kontenut tal-leġiżlazzjoni adottata mil-leġiżlatur tal-Unjoni” 2 .

4.1.2.Applikazzjoni għall-każ preżenti

Il-Kumitat Konġunt tas-CETA huwa korp stabbilit bi ftehim, jiġifieri s-CETA.

L-att li l-Kumitat Konġunt tas-CETA huwa msejjaħ jadotta jikkostitwixxi att b’effetti legali. L-att previst se jkun vinkolanti fuq il-Partijiet skont id-dritt internazzjonali f’konformità mal-Artikolu 26.3.2 tal-Ftehim u fuq it-tribunali stabbiliti skont it-Taqsima F tal-Kapitolu Tmienja (Soluzzjoni ta’ tilwim dwar l-investiment bejn l-investituri u l-istati) u l-Kapitolu Disgħa u Għoxrin (Soluzzjoni tat-Tilwim) skont l-Artikolu 26.1.5(e) tal-Ftehim.

L-att previst ma jissupplimentax u lanqas jemenda l-qafas istituzzjonali tal-Ftehim.

Għaldaqstant, il-bażi legali proċedurali għad-deċiżjoni proposta hija l-Artikolu 218(9) tat-TFUE.

4.2.Bażi legali sostantiva

4.2.1.Prinċipji

Il-bażi legali sostantiva għal deċiżjoni skont l-Artikolu 218(9) tat-TFUE tiddependi primarjament fuq l-objettiv u l-kontenut tal-att previst li dwaru tittieħed pożizzjoni f’isem l-Unjoni. Jekk l-att previst isegwi żewġ għanijiet jew ikollu żewġ komponenti u jekk wieħed minn dawk l-għanijiet jew komponenti jkun identifikabbli bħala dak ewlieni, filwaqt li l-ieħor ikun sempliċiment inċidentali, id-deċiżjoni skont l-Artikolu 218(9) tat-TFUE trid tkun ibbażata fuq bażi legali sostantiva waħda, jiġifieri dik meħtieġa mill-għan jew il-komponent ewlieni jew predominanti.

4.2.2.Applikazzjoni għall-każ preżenti

L-objettiv u l-kontenut ewlenin tal-att previst huma relatati mal-politika kummerċjali komuni.

Għalhekk, il-bażi legali sostantiva tad-deċiżjoni proposta hija l-Artikolu 207 tat-TFUE.

4.3.Konklużjoni

Jenħtieġ li l-bażijiet leagali tad-Deċiżjoni proposta jkunu l-Artikolu 207 tat-TFUE, flimkien mal-Artikolu 218(9) tat-TFUE.

5.Pubblikazzjoni tal-att previst

Peress li l-att tal-Kumitat Konġunt tas-CETA jiċċara ċerti dispożizzjonijiet tal-Ftehim, huwa xieraq li jiġi adottat fil-lingwi awtentiċi kollha tal-Ftehim 3 u jiġi ppubblikat f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea wara l-adozzjoni tiegħu.

2023/0403 (NLE)

Proposta għal

DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL

dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat Konġunt tas-CETA stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA f’konformità mal-Artikolu 26.1.5(e) tas-CETA

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 207(4), l-ewwel subparagrafu, flimkien mal-Artikolu 218(9) tiegħu,

Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,

Billi:

(1)Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/37 4 tistipula l-iffirmar f’isem l-Unjoni Ewropea tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (“il-Ftehim”). Il-Ftehim ġie ffirmat fit-30 ta’ Ottubru 2016.

(2)Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/38 5 tipprevedi l-applikazzjoni proviżorja ta’ partijiet mill-Ftehim. Il-Ftehim ilu jiġi applikat b’mod proviżorju mill-21 ta’ Settembru 2017.

(3)Skont l-Artikolu 26.1.5(e) tal-Ftehim, il-Kumitat Konġunt tas-CETA għandu s-setgħa jadotta deċiżjonijiet dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, li għandhom ikunu vinkolanti għat-tribunali stabbiliti skont it-Taqsima F tal-Kapitolu Tmienja (Soluzzjoni tat-tilwim dwar l-investiment bejn l-investituri u l-istati) u l-Kapitolu Disgħa u Għoxrin (Soluzzjoni tat-Tilwim).

(4)Skont l-Artikolu 26.3.2 tal-Ftehim, id-deċiżjonijiet li jieħu l-Kumitat Konġunt tas-CETA għandhom ikunu vinkolanti fuq il-Partijiet, bil-kundizzjoni li jitlestew ir-rekwiżiti u l-proċeduri interni meħtieġa, u l-Partijiet għandhom jimplimentawhom.

(5)Il-Kumitat Konġunt tas-CETA għandu jadotta bi proċedura bil-miktub deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA.

(6)Għalhekk huwa xieraq li tiġi stabbilita l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kumitat Konġunt tas-CETA abbażi tal-abbozz ta’ deċiżjoni mehmuż tal-Kumitat Konġunt tas-CETA, peress li jiċċara l-artikoli msemmija hawn fuq,

ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

Il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat Konġunt tas-CETA fir-rigward tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA, f’konformità mal-Artikolu 26.1.5(e) tas-CETA, għandha tkun ibbażata fuq l-abbozz ta’ deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt tas-CETA mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni tal-Kunsill.

Artikolu 2

Wara l-adozzjoni tagħha, id-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt tas-CETA msemmija fl-Artikolu 1 għandha tiġi ppubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

Artikolu 3

Din id-Deċiżjoni hija indirizzat lill-Kummissjoni.

Magħmul fi Brussell,

(1)    Ir-regoli ta’ Proċedura tal-Kumitat Konġunt tas-CETA, l-Anness tad-Deċiżjoni 001/2018 tal-Kumitat Konġunt tas-CETA tas-26 ta’ Settembru 2018 li tadotta r-Regoli ta’ Proċedura tiegħu u tal-Kumitati Speċjalizzati (ĠU L 190, 27.7.2018, p. 19), disponibbli eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2018:190:FULL

(2)    Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ottubru 2014, il-Ġermanja vs il-Kunsill, C-399/12, ECLI:EU:C:2014:2258, il-paragrafi 61 sa 64.

(3)    Skont l-Artikolu 30.11 (Testi awtentiċi) tal-Ftehim, il-Ftehim huwa miktub f’żewġ kopji bil-Bulgaru, bil-Kroat, biċ-Ċek, bid-Daniż, bl-Olandiż, bl-Ingliż, bl-Estonjan, bil-Finlandiż, bil-Franċiż, bil-Ġermaniż, bil-Grieg, bl-Ungeriż, bit-Taljan, bil-Latvjan, bil-Litwan, bil-Malti, bil-Pollakk, bil-Portugiż, bir-Rumen, bis-Slovakk, bis-Sloven, bl-Ispanjol u bl-Iżvediż, u kull verżjoni hija ugwalment awtentika.

(4)    Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/37 tat-28 ta’ Ottubru 2016 dwar l-iffirmar f’isem l-Unjoni Ewropea tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (ĠU L 11, 14.1.2017, p. 1).

(5)    Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/38 tat-28 ta’ Ottubru 2016 dwar l-applikazzjoni provviżorja tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (ĠU L 11, 14.1.2017, p. 1080).

IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 17.11.2023

COM(2023) 708 final

ANNESS

tal-

Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill

dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat Konġunt tas-CETA stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3 tas-CETA f’konformità mal-Artikolu 26.1.5(e) tas-CETA

HEMŻA

Abbozz

DEĊIŻJONI Nru […/…] TAL-KUMITAT KONĠUNT TAS-CETA

ta’ [data]

dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8.10, l-Anness 8-A, l-Artikolu 8.9.1 u l-Artikolu 8.39.3

IL-KUMITAT KONĠUNT TAS-CETA,

Wara li kkunsidra l-Artikolu 26.1.5(e) tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (Comprehensive Economic and Trade Agreement, CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra,

Wara li kkunsidra d-Deċiżjoni Nru 2/2021 tal-Kumitat Konġunt tas-CETA tad-29 ta’ Jannar 2021,

Filwaqt li jfakkar fil-fehim komuni espress fit-Taqsima 6 tal-Istrument Interpretattiv Konġunt,

Bl-għan li jiġu ċċarati aktar l-intenzjonijiet tal-Partijiet skont il-Kapitolu 8, fir-rigward tal-Artikolu 8.10 (Trattament ġust u ekwu) u l-Anness 8-A (Esproprjazzjoni indiretta), l-Artikolu 8.9.1 (Investiment u miżuri regolatorji) u l-Artikolu 8.39.3 (Għoti finali)

IDDEĊIEDA KIF ĠEJ:

1.Trattament ġust u ekwu

Għal ċertezza akbar, l-Artikolu 8.10 għandu jiġi interpretat kif ġej:

(a)Il-lista ta’ elementi fl-Artikolu 8.10.2 hija eżawrjenti;

(b)Pretensjoni ta’ ċaħda ta’ ġustizzja skont l-Artikolu 8.10.2(a) tirrikjedi eżawriment minn qabel tar-rimedji lokali ħlief jekk ma jkun hemm l-ebda rimedju lokali raġonevolment disponibbli biex jiġi pprovdut rimedju effettiv, jew ir-rimedji lokali ma jipprovdu l-ebda possibbiltà raġonevoli ta’ tali rimedju.

Fid-determinazzjoni ta’ jekk hemmx ċaħda ta’ ġustizzja, it-Tribunal jenħtieġ li jkun konxju li mhuwiex qorti tal-appell tad-deċiżjonijiet tal-qrati domestiċi u jenħtieġ li ma jwettaqx stħarriġ tal-merti tad-deċiżjonijiet tal-qrati domestiċi.

(c)Sabiex ikun hemm ksur ta’ ċaħda ta’ ġustizzja u ksur fundamentali ta’ proċess ġust skont it-tifsira tal-Artikolu 8.10.2(a) u (b), irid ikun hemm imġiba proċedurali mhux xierqa u flagranti fi proċedimenti ġudizzjarji jew amministrattivi, li ma tissodisfax l-istandards bażiċi aċċettati internazzjonalment ta’ amministrazzjoni tal-ġustizzja u ta’ proċess ġust, u li tissorprendi sens ta’ kondotta ġudizzjarja xierqa bħar-rifjut bla bażi ta’ aċċess għall-qrati jew rappreżentanza legali, in-nuqqas ta’ għoti ta’ opportunità għal smigħ, trattament diskriminatorju mill-qrati, aġġudikaturi b’mod ċar preġudikati u korrotti, nuqqas sħiħ jew mhux ġustifikabbli ta’ trasparenza fil-proċedimenti bħal nuqqas ta’ notifika għall-proċedimenti jew raġunijiet għad-deċiżjoni.

(d)Miżura tkun manifestament arbitrarja skont it-tifsira tal-Artikolu 8.10.2(c) meta jkun evidenti li l-miżura ma tkunx marbuta b’mod razzjonali ma’ objettiv leġittimu ta’ politika, bħal meta miżura tkun ibbażata fuq preġudizzju aktar milli fuq raġuni jew fatt.

(e)Għal ċertezza akbar, miżura jew serje ta’ miżuri jikkostitwixxu “diskriminazzjoni mmirata għal raġunijiet manifestament żbaljati bħall-ġeneru, ir-razza jew it-twemmin reliġjuż” skont it-tifsira tal-Artikolu 8.10.2(d) jekk il-miżura jew is-serje ta’ miżuri jindividwaw lill-investitur fl-għoti ta’ trattament differenzjali bbażat fuq raġunijiet illeġittimi bħall-ġeneru, ir-razza jew it-twemmin reliġjuż. L-Artikolu 8.10.2(d) ma għandux jiġi interpretat bħala li jwaqqaf lill-Partijiet milli jagħtu trattament preferenzjali biex jippromwovu l-ugwaljanza bejn il-ġeneri jew razzjali jew inkella jindirizzaw is-sottorappreżentanza ta’ gruppi soċjoekonomikament żvantaġġati.

(f)Determinazzjoni li miżura jew serje ta’ miżuri jikkostitwixxu “trattament abbużiv tal-investituri, bħal koerċizzjoni, forza u fastidju” skont it-tifsira tal-Artikolu 8.10.2(e), teħtieġ sejba ta’ mġiba ħażina serja minn Parti. Meta ssir din id-determinazzjoni, kunsiderazzjonijiet rilevanti jistgħu jinkludu l-ħsara jew il-ħsara mhedda lill-investitur bħal jekk l-episodji ta’ allegat fastidju jew koerċizzjoni ġewx ripetuti u sostnuti; u r-raġunament għall-azzjonijiet tal-Parti, pereżempju jekk l-awtoritajiet kinux qed jaġixxu fl-ambitu tal-awtorità tagħhom jew jekk kienx hemm abbuż ta’ poter.

(g)Skont l-Artikolu 8.10.4, rappreżentazzjonijiet magħmula lil investitur jistgħu jitqiesu biss sa fejn ikunu rilevanti bħala fattur fid-determinazzjoni ta’ ksur ta’ trattament ġust u ekwu kif stabbilit fl-Artikolu 8.10.2. Aspettattivi leġittimi ma jistgħux jirriżultaw minn rappreżentazzjonijiet jekk investitur prudenti u infurmat ma kienx jiddependi b’mod raġonevoli fuq ir-rappreżentazzjonijiet biex jagħmel l-investiment, b’mod partikolari minħabba li r-rappreżentazzjonijiet ma kinux speċifiċi u mhux ambigwi biżżejjed u ma kellhomx il-grad meħtieġ ta’ formalità bħal dawk magħmula bil-miktub mill-awtorità kompetenti ta’ Parti.

2.Esproprjazzjoni indiretta

(a)Għal ċertezza akbar, esproprjazzjoni indiretta tista’ sseħħ biss jekk l-investitur ikun ġie radikalment imċaħħad mill-użu, mit-tgawdija u mid-disponiment tal-investiment tiegħu, daqslikieku d-drittijiet relatati miegħu ma baqgħux jeżistu.

(b)Meta jiġi vvalutat it-“tul ta’ żmien tal-miżura jew tas-serje ta’ miżuri” skont it-tifsira tal-Paragrafu 2 b) tal-Anness 8-A, jenħtieġ li jiġi kkunsidrat jekk l-interferenza mad-dritt ta’ proprjetà hijiex temporanja, f’liema każ mhux probabbli li tammonta għal esproprjazzjoni indiretta, jew permanenti, għalkemm il-fatt waħdu li miżura tkun permanenti ma jistabbilixxix li tkun seħħet esproprjazzjoni indiretta.

(c)L-“aspettattivi distinti u raġonevoli appoġġati mill-investiment” fil-paragrafu 2 c) tal-Anness 8-A, jirreferu għall-aspettattivi li investitur prudenti u infurmat seta’ raġonevolment ifforma u li kienu invokati fit-twettiq tal-investiment. Għal ċertezza akbar, jekk l-aspettattivi appoġġati mill-investiment ta’ investitur humiex raġonevoli jiddependi, sa fejn ikun rilevanti, fuq fatturi bħal jekk il-gvern ipprovdiex lill-investitur b’assigurazzjonijiet bil-miktub vinkolanti u n-natura u l-firxa tar-regolamentazzjoni governattiva jew il-potenzjal għal regolamentazzjoni governattiva fis-settur rilevanti.

(d)L-impatt ta’ miżura jew serje ta’ miżuri jidher “manifestament eċċessiv” skont it-tifsira tal-Paragrafu 3 tal-Anness 8-A jekk ikun b’mod ċar u ovvju eċċessiv fid-dawl tal-objettivi ta’ politika maħsuba.

(e)Għal ċertezza akbar, il-miżuri ta’ Parti li huma mfassla u applikati biex jipproteġu l-objettivi leġittimi tal-benessri pubbliku fil-paragrafu 3 tal-Anness 8-A jinkludu miżuri meħuda sabiex jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima jew jiġu indirizzati l-konsegwenzi preżenti jew futuri tiegħu. Tali miżuri ma jikkostitwixxux esproprjazzjoni indiretta sakemm ma jkunux eċċessivi b’mod ċar u ovvju fid-dawl tal-objettivi ta’ politika maħsuba.

3.Tibdil fil-Klima

(a)Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid id-dritt tagħhom li jirregolaw fl-interess pubbliku sabiex jiksbu objettivi leġittimi ta’ politika pubblika sabiex jipproteġu l-ambjent kif stabbilit fl-Artikolu 8.9.1, inkluż billi jieħdu miżuri sabiex itaffu jew jikkumbattu t-tibdil fil-klima jew sabiex jindirizzaw il-konsegwenzi preżenti jew futuri tiegħu.

(b)Meta jinterpreta d-dispożizzjonijiet tal-kapitolu dwar l-Investiment, it-Tribunal għandu jqis kif xieraq l-impenji tal-Partijiet skont ftehimiet ambjentali multilaterali, inkluż il-Ftehim ta’ Pariġi. B’mod partikolari, id-drittijiet u l-obbligi tal-Partijiet skont il-Kapitolu 8 jenħtieġ li jiġu interpretati b’mod li jappoġġa l-kapaċità tal-Partijiet li jagħtu effett lill-impenji rispettivi tagħhom biex inaqqsu l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra billi jadottaw jew iżommu miżuri mfassla u applikati biex itaffu t-tibdil fil-klima jew jindirizzaw il-konsegwenzi preżenti jew futuri tiegħu.

4.Ħarsien tal-interessi essenzjali tas-sigurtà

Il-partijiet jaffermaw mill-ġdid li, skont l-Artikolu 28.6 tas-CETA, xejn f’dan il-Ftehim ma għandu jiġi interpretat li jipprevjeni lill-Kanada u lill-Unjoni Ewropea u lill-Istati Membri tagħha milli jieħdu azzjoni li kwalunkwe Parti tqis neċessarja sabiex tipproteġi l-interessi essenzjali tas-sigurtà tagħha fi żmien ta’ gwerra jew emerġenza oħra fir-relazzjonijiet internazzjonali, inkluż kwalunkwe miżura li taffettwa lill-investituri jew l-investimenti tagħhom.

5.Ħarsien tad-drittijiet fundamentali

Għal aktar ċertezza, id-dritt tal-Partijiet li jirregolaw biex jiksbu objettivi leġittimi ta’ politika pubblika, kif imsemmi fl-Artikolu 8.9.1 tas-CETA, jinkludi miżuri meħuda għall-ħarsien tad-drittijiet fundamentali, kif stabbilit fid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem li saret f’Pariġi fl-10 ta’ Diċembru 1948.

6.Kalkolu tad-danni monetarji li jirriżultaw mill-pretensjonijiet tal-investituri

Għal aktar ċertezza, danni monetarji skont l-Artikolu 8.39.3,

(a)ma għandhomx ikunu akbar mit-telf jew ħsara mġarrba mill-investitur, jew, kif applikabbli, mill-intrapriża stabbilita lokalment, kif ivvalutat fid-data tal-ksur;

(b)għandhom jirriflettu biss telf jew ħsara mġarrba minħabba l-ksur jew li jirriżultaw minnu; kif ukoll

(c)għandhom jiġu ddeterminati b’ċertezza raġonevoli, u ma għandhomx ikunu spekulattivi jew ipotetiċi.

It-Tribunal għandu jikkalkula d-danni monetarji abbażi biss tas-sottomissjonijiet tal-partijiet litiganti, u għandu jikkunsidra, kif applikabbli:

(a)ħtija kontributorja, kemm jekk intenzjonata kif ukoll jekk b’negliġenza;

(b)nuqqas ta’ mitigazzjoni jew prevenzjoni tad-danni;

(c)danni minn qabel jew kumpens riċevut għall-istess telf inkluż kumpens riċevut taħt skema ta’ kumpens domestiku; jew

(d)restituzzjoni ta’ proprjetà, jew tħassir jew modifika tal-miżura.

Magħmul fi …, ….

Għall-Kumitat Konġunt tas-CETA

Il-Kopresidenti