IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 15.11.2022

COM(2022) 638 final

RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL

dwar il-prestazzjoni tas-sostenn għall-elettriku minn sorsi rinnovabbli mogħti permezz ta' proċeduri tal-offerti fl-Unjoni

1. Introduzzjoni

It-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima se teħtieġ l-varar aċċellerat tal-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli fil-livell distribwit kif ukoll għal proġetti fuq skala tal-utilitajiet. Dan għandu jkun dejjem aktar ibbażat fuq is-suq minħabba x-xejra ta’ tnaqqis fl-ispejjeż tat-teknoloġiji rinnovabbli, iżda s’issa l-maġġoranza tal-proġetti 1 gawdew minn xi tip ta’ sostenn pubbliku. L-iskemi ta’ sostenn jistgħu jieħdu diversi forom, strutturati f’żewġ kategoriji ewlenin – sostenn għall-investiment (bħal sovvenzjonijiet ta’ investiment, skont fuq self jew ribassi) u sostenn operazzjonali (bħal skemi ta’ ċertifikati, tariffi jew primjums). Madwar l-UE, is-sostenn operazzjonali jiġi applikat b’mod aktar wiesa’, allokat fil-każ ta’ proġetti fuq skala tal-utilitajiet l-aktar spiss fuq bażi tas-suq permezz ta’ proċeduri kompetittivi ta’ offerti (imsemmijin f’dan ir-rapport bħala offerti jew irkanti).

Ir-rwol tal-iskemi ta’ sostenn ibbażati fuq l-offerti għall-enerġija rinnovabbli u l-prinċipji tagħhom huma rikonoxxuti fl-Artikolu 4 tad-Direttiva (UE) 2018/2001 (“id-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli”). Barra minn hekk, ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat 2 jipprijoritizzaw ukoll proċessi ta’ offerti kompetittivi bħall-offerti bħala l-mekkaniżmu xieraq sabiex jiġi allokat is-sostenn lill-produtturi tal-enerġija rinnovabbli.

Sabiex jinftiehem l-impatt tal-iskemi ta’ sostenn għas-sejħiet għal offerti minn perspettiva usa’, l-Artikolu 4(8) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli jagħti mandat lill-Kummissjoni sabiex tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar kif qegħdin jaħdmu dawn l-iskemi ta’ sostenn, imkejlin skont seba’ dimensjonijiet ta’ prestazzjoni, jiġifieri: (i) jiksbu tnaqqis fl-ispejjeż; (ii) jiksbu titjib teknoloġiku; (iii) jiksbu rati għolja ta’ twettiq; (iv) jipprovdu l-parteċipazzjoni mhux diskriminatorja ta’ atturi żgħar u tal-awtoritajiet lokali fejn applikabbli; (v) jillimitaw l-impatt ambjentali; (vi) jiżguraw l-aċċettabilità lokali; (vii) jiżguraw is-sigurtà tal-provvista u l-integrazzjoni tal-grilja.

F’dan il-kuntest, ir-rapport janalizza kif il-proċeduri ta’ offerti, bħala waħda mill-forom ta’ sostenn pubbliku, qegħdin irawmu l-varar ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli bħala parti mit-tranżizzjoni usa’ tas-sistema tal-enerġija. Konsegwentement, l-enfasi tar-rapport hija t-tqabbil bejn l-offerti u l-iskemi ta’ sostenn li ma humiex ibbażati fuq l-offerti, aktar milli tqabbil bejn opzjonijiet differenti ta’ disinn tal-offerti ta’ prezzijiet. Barra minn hekk, ir-rapport jipprovdi għarfien dwar kif il-proċeduri ta’ offerti jistgħu jevolvu fil-futur sabiex jiġi indirizzat il-kuntest kurrenti tal-politika dwar l-enerġija, is-sitwazzjoni attwali tas-swieq tal-enerġija u l-aħħar sfidi għall-integrazzjoni tas-suq tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

Il-konklużjonijiet tar-rapport għandhom jitqiesu fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-Patt Ekoloġiku Ewropew kif ukoll tal-pjan REPowerEU, li jiddependu fuq il-varar aċċellerat fuq skala kbira tal-enerġija rinnovabbli bħala mutur ewlieni għad-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija u tas-settur tal-elettriku.

2. Metodoloġija

Il-bażi metodoloġika għar-rapport hija msejsa fuq is-seba’ elementi msemmijin fl-Artikolu 4(8) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli, li fuq il-bażi tagħhom il-Kummissjoni għandha tkejjel il-prestazzjoni tal-iskemi ta’ sostenn għall-proċeduri ta’ offerti. Dawn is-seba’ “dimensjonijiet tal-prestazzjoni” l-ewwel jiġu tradotti f’indikaturi speċifiċi li jkejlu l-effetti konkreti tal-applikazzjoni tal-proċedura ta’ offerti 3 .

Il-pass metodoloġiku li jmiss huwa li l-prestazzjoni tal-proċedura ta’ offerti titqabbel ma’ xenarju kontrofattwali, sabiex tiġi stmata d-differenza bejn ix-xenarji bil-proċedura ta’ offerti fis-seħħ u mingħajrha. Ir-rapport juża l-metodi li ġejjin sabiex jistma l-effetti:

L-ewwel tip ta’ kontrofattwali – “tqabbil fil-pajjiż stess” – jintuża għal dawk il-pajjiżi fejn hemm data disponibbli dwar l-indikatur qabel u wara l-introduzzjoni tal-proċedura ta’ offerti. Dan huwa l-aktar metodu utli sabiex jiġu identifikati l-effetti fuq terminu qasir, b’mod partikolari meta jitqabbel il-perjodu qabel ma ġiet introdotta l-iskema ta’ offerti u l-ewwel perjodu li fih kellha effett l-iskema ta’ offerti. Dan it-tqabbil potenzjalment jeskludi fatturi esterni oħrajn li jistgħu jaffettwaw l-indikatur analizzat.

It-tieni tip ta’ kontrofattwali – it-tqabbil bejn il-pajjiżi – iqabbel is-sitwazzjoni f’pajjiż ma’ pajjiż ta’ referenza li jkun simili. F’dan il-każ, id-differenza ta’ qabel u ta’ wara tal-pajjiż analizzat titqabbel ma’ prestazzjoni ta’ referenza f’pajjiż ieħor, li ma introduċiex skemi ta’ sostenn għall-proċeduri ta’ offerti fl-istess perjodu, u d-differenza taż-żewġ prestazzjonijiet tipprovdi stima tal-effett tal-iskemi ta’ offerti.

L-analiżi f’dan ir-rapport tiddependi fuq erba’ sorsi ewlenin ta’ informazzjoni: (i) il-bażi tad-data tal-irkanti AURES II 4 li tinkludi informazzjoni dwar l-irkanti (dati, sessjonijiet, teknoloġija, regoli, kapaċitajiet mogħtija, prezzijiet, eċċ.); (ii) id-data disponibbli għall-pubbliku fuq is-siti web tal-irkantaturi (l-aktar aġenziji regolatorji nazzjonali); (iii) rapporti u pubblikazzjonijiet disponibbli għall-pubbliku; (iv) is-sottomissjoni tad-data tal-irkantaturi li wieġbu għat-talbiet għad-data mill-Kummissjoni. Id-disponibbiltà tad-data hija r-raġuni għall-inklużjoni jew għan-nuqqas ta’ inklużjoni ta’ Stati Membri speċifiċi fit-tqabbil u fil-kalkoli fir-rapport.

Ir-rapport iwettaq analiżi kwantitattiva sabiex ikejjel l-effett fuq id-dimensjonijiet tal-prestazzjoni kull fejn dan kien possibbli. Dan huwa l-każ għad-dimensjonijiet tal-prestazzjoni (i) sa (iv). Twettqet analiżi kwalitattiva bl-użu ta’ studji tal-każ għad-dimensjonijiet (v) sa (vii) sabiex jiġu ppreżentati l-prattiki rilevanti fl-Istati Membri fil-każ li fih ma jistgħux jitfasslu paraguni (minħabba fatturi ta’ distorsjoni jew nuqqas ta’ data).

Il-Kummissjoni organizzat workshop fit-22 ta’ April 2022 li matulu l-partijiet ikkonċernati kellhom l-opportunità jikkummentaw dwar is-sejbiet ta’ abbozz ta’ studju li serva bħala bażi għat-tħejjija ta’ dan ir-rapport 5 . Ipparteċipaw rappreżentanti tal-irkantaturi u tar-regolaturi mill-Istati Membri u esperti indipendenti fil-qasam tal-elettriku rinnovabbli u tal-irkanti.

3. Valutazzjoni tad-dimensjonijiet

3.1. Tnaqqis fl-ispejjeż

Id-dimensjoni tal-prestazzjoni “jiksbu tnaqqis fl-ispejjeż” skont l-Artikolu 4(8)(a) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli hija interpretata f’dan ir-rapport bħala t-tnaqqis fl-ammont ta’ spejjeż għas-sostenn għal installazzjonijiet tal-enerġija rinnovabbli mill-perspettiva tal-baġit pubbliku, u b’hekk jitnaqqas il-piż fuq il-konsumaturi u fuq il-kontribwenti. L-indikatur sabiex jitkejjel it-tnaqqis fl-ispejjeż għas-sostenn huwa l-prezz unitarju tal-elettriku mħallas lill-produtturi tal-enerġija rinnovabbli għal MWh, iddefinit bħala l-prezz imħallas mill-baġit tal-offerti ta’ prezzijiet lill-produttur għal kull unità ta’ elettriku.

Qabel ma ġew introdotti b’mod mifrux l-offerti ta’ prezzijiet, l-aktar skema ta’ sostenn komuni kienet it-tariffa garantita, li offriet prezzijiet garantiti għall-produtturi tal-enerġija rinnovabbli, normalment stabbiliti mill-gvern jew mir-regolatur. Kienu effettivi bħala għodda sabiex jiżdied l-użu tal-enerġija rinnovabbli, iżda mhux neċessarjament effiċjenti mil-lat baġitarju. Ir-rati tas-sussidju kienu bbażati fuq stimi tal-kostijiet u, f’xi każijiet, l-asimetrija tal-informazzjoni bejn l-iżviluppaturi tal-proġetti u dawk responsabbli għad-determinazzjoni tal-prezzijiet u tal-kwantitajiet kienet sinifikanti. Il-finanzjament tat-tariffi garantiti permezz ta’ imposti fuq id-domanda kollha (jew fuq subsezzjoni speċifika tad-domanda) għall-elettriku wassal għal piż finanzjarju għal ħafna konsumaturi tal-elettriku. B’riżultat ta’ dan, l-approċċ tat-tariffi garantiti għal proġetti fuq skala kbira ġie diskuss u kkontestat.

Il-gvernijiet qalbu għal proċeduri kompetittivi ta’ offerti sabiex jiddeterminaw il-livell meħtieġ ta’ sostenn, sabiex jiżvelaw il-kost reali tal-proġetti, u b’hekk jallokaw l-aktar sussidju baxx possibbli għal unità tal-enerġija. B’dan l-approċċ, diversi bejjiegħa jistgħu jagħmlu offerti fl-offerti ta’ prezzijiet, dment li jissodisfaw l-ispeċifikazzjonijiet kollha. Il-livell ta’ kompetizzjoni huwa kruċjali meta jiġi vvalutat l-impatt fuq it-tnaqqis fl-ispejjeż. Meta n-numru ta’ parteċipanti jkun baxx, il-pressjoni kompetittiva tkun dgħajfa wisq biex twassal lill-offerenti biex jottimizzaw kull segment tal-katina tal-valur tal-iżvilupp tal-proġett u l-prezzijiet tal-offerti li jirriżultaw ma jiżvelawx il-kost reali tal-proġetti.

Enerġija fotovoltajka solari

Il-figura li ġejja turi l-bidla perċentwali fil-prezzijiet miksubin bħala riżultat tal-introduzzjoni tal-irkanti. Għall-pajjiżi mmarkati bil-blu, il-bidla fil-prezz hija kkalkolata bħala d-differenza bejn il-prezz ta’ sostenn imħallas mill-baġit lill-produtturi (bħala EUR/MWh) fl-aħħar sena tat-tariffa stabbilita b’mod amministrattiv u l-prezz ta’ sostenn imħallas fl-ewwel sena tal-implimentazzjoni tal-offerti ta’ prezzijiet. Għall-pajjiżi bl-aħdar 6 , isir tqabbil fost il-pajjiżi bejn it-tnaqqis relattiv fil-prezz tal-istess perjodu meta mqabbel ma’ parametru referenzjarju – it-tariffa stabbilita b’mod amministrattiv fl-Awstrija għall-perjodu bejn l-2012 u l-2019. L-Awstrija tintuża bħala punt ta’ riferiment minħabba li hija l-uniku pajjiż tal-UE li implimenta b’mod amministrattiv tariffa stabbilita għal perjodu twil biżżejjed, li jagħmel is-sett ta’ valuri tat-tariffa affidabbli sabiex ikun jista’ jsir tqabbil solidu. 

Sors tad-data: il-bażi tad-data tal-irkanti Aures II

Illustrazzjoni 1: Tqabbil madwar l-UE tal-bidla fl-ispejjeż għas-sostenn għall-enerġija fotovoltajka solari.  

Il-bidla medja fil-prezz, jiġifieri l-bidla fl-ispejjeż totali għas-sostenn hija kkalkolata għal – 4,73 %. Bħala konklużjoni ġenerali, fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi l-introduzzjoni ta’ offerti ta’ prezzijiet irriżultat fi prezzijiet unitarji tal-elettriku aktar baxxi, u b’hekk spejjeż għas-sostenn aktar baxxi u anqas piż fuq il-konsumaturi jew fuq il-baġit tal-Istat għat-teknoloġija fotovoltajka. L-eċċezzjonijiet huma l-Italja (irkant tal-enerġija fotovoltajka fuq skala żgħira), il-Greċja, Malta, il-Polonja u s-Slovenja. Għal dawn il-pajjiżi, iż-żieda fil-prezzijiet tista’ tiġi spjegata minn fatturi esterni. Fis-Slovenja, skont is-sistema tat-tariffa garantita qabel l-offerta ta’ prezzijiet, il-prezzijiet li ġew stabbiliti mill-amministrazzjoni tnaqqsu b’pass mgħaġġel ħafna, u laħqu livell baxx wisq għall-produtturi. Fil-Polonja, kienet fis-seħħ sistema ta’ ċertifikati ekoloġiċi, u fl-2015 kien hemm provvista żejda sinifikanti (eżatt qabel l-introduzzjoni tal-irkanti) li naqqset drastikament il-prezzijiet f’dik is-sena. Iż-żieda fl-ispejjeż għas-sostenn għat-teknoloġija fotovoltajka żgħira fl-Italja hija spjegata mill-fatt li, storikament, din it-teknoloġija hija promossa aħjar permezz ta’ skemi ta’ sostenn amministrattiv minħabba żviluppaturi ta’ proġetti anqas informati, b’mod partikolari qabel l-2019. Fil-Greċja, il-livell ta’ kompetizzjoni ma kienx għoli ħafna (sottoskrizzjoni żejda bi ftit biss) fl-ewwel offerta ta’ prezzijiet, li setgħet irriżultat f’eżiti simili għall-prezzijiet tat-tariffa garantita. Ma ġewx identifikati fatturi esterni simili għall-grupp ewlieni ta’ pajjiżi fejn ġie osservat tnaqqis fil-prezzijiet.

Enerġija eolika fuq l-art

Issir analiżi identika wkoll għall-offerta ta’ prezzijiet għall-enerġija eolika fuq l-art. Ir-riżultati juru li fil-każ tal-pajjiżi kollha kkunsidrati fl-analiżi, ħlief għall-Irlanda, l-introduzzjoni tal-iskema ta’ offerti wasslet għal tnaqqis fil-prezzijiet tas-sostenn imħallsin għal din it-teknoloġija, li wassal għal tnaqqis medju fl-ispejjeż għas-sostenn ta’ – 14,02 %. Fl-Irlanda, l-ewwel sessjoni ta’ rkanti ma laħqitx sottoskrizzjoni biżżejjed, li tista’ tkun ir-raġuni ewlenija għaż-żieda fil-prezzijiet.

Sors tad-data: il-bażi tad-data tal-irkanti Aures II

Illustrazzjoni 2: Tqabbil madwar l-UE tal-bidla fl-ispejjeż għas-sostenn għall-enerġija eolika fuq l-art fil-perjodu bejn l-2010 u l-2020. 

Enerġija eolika lil hinn mill-kosta

Bl-eċċezzjoni tad-Danimarka u tan-Netherlands, l-offerti għas-sostenn ta’ installazzjonijiet eoliċi lil hinn mill-kosta huma aktar reċenti u ġew implimentati biss f’numru limitat ta’ pajjiżi. F’xi wħud minnhom, il-perjodu ta’ żmien bejn l-offerta ta’ prezzijiet u l-iskema ta’ sostenn l-antika huwa sinifikanti (9 snin fi Franza u 5 snin fil-Ġermanja), li ma jippermettix li jsir tqabbil solidu. Madankollu, il-bidla fl-ispejjeż għas-sostenn fi Franza u fil-Ġermanja hija notevoli, bi tnaqqis minn EUR 115,5/MWh u minn EUR 140,3/MWh imħallsin permezz ta’ livell ta’ sostenn iddeterminat amministrattiv għal EUR 60/MWh u għal EUR 46,6/MWh fl-ewwel offerta ta’ prezzijiet, rispettivament. F’pajjiżi oħrajn hemm eżempji ta’ tnaqqis estrem tal-ispejjeż għas-sostenn permezz ta’ offerti żero jew negattivi. Il-mudell il-ġdid tal-Litwanja għall-offerti ta’ prezzijiet għall-enerġija eolika lil hinn mill-kosta, kif ukoll l-aħħar offerta ta’ prezzijiet Olandiża għal żewġ siti f’Hollandse Kust West jippermettu li jsiru offerti negattivi. Ir-rebbieħ tal-aħħar offerta ta’ prezzijiet għall-enerġija eolika lil hinn mill-kosta tad-Danimarka qiegħed iħallas lill-gvern EUR 375 miljun sabiex jiżviluppa park eoliku ta’ 1 GW. Madankollu, f’dawn il-każijiet kollha kien hemm skarsezza f’termini ta’ postijiet ġeografiċi limitati jew ta’ konnessjoni mal-grilja, kif ukoll sostenn pubbliku għall-kostijiet tal-konnessjoni u tal-infrastruttura f’xi każijiet, li inċentivaw lill-iżviluppaturi tal-proġetti sabiex inaqqsu l-offerta tagħhom.

L-impatt tad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet fuq it-tnaqqis fl-ispejjeż

Minkejja li l-objettiv tar-rapport ma huwiex li janalizza l-opzjonijiet differenti tad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet, iżda minflok li jħares lejn is-sostenn ibbażat fuq l-offerti ta’ prezzijiet għall-enerġija rinnovabbli b’mod ġenerali, ta’ min isemmi l-effett tal-għażla ta’ tip ta’ offerta ta’ prezzijiet fuq l-indikatur tat-tnaqqis fl-ispejjeż f’każ ta’ volatilità għolja tal-prezzijiet tas-suq.

Fl-UE, huma implimentati tliet tipi ewlenin ta’ skemi ta’ sostenn għall-proċeduri ta’ offerti: primjum varjabbli unidirezzjonali, primjum varjabbli bidirezzjonali (imsejjaħ “kuntratt għad-differenza”) u primjum fiss 7 .

F’każ ta’ tnaqqis mhux mistenni fil-prezz tas-suq tal-elettriku, mill-perspettiva tat-tnaqqis fl-ispejjeż, l-iskema tal-primjum fiss għandha l-aqwa prestazzjoni. Skont din l-iskema, ir-riskju kollu assoċjat mal-prezzijiet baxxi jinġarr mill-produtturi, u għalhekk ma joħloqx piż żejjed fuq il-konsumaturi jew fuq il-baġit. Fi skemi tal-primjum varjabbli, l-ispejjeż għas-sostenn jistgħu jiżdiedu drastikament hekk kif jeħtieġ li jiġi kopert it-tnaqqis fil-prezz. Madankollu, dan ir-riskju jista’ jiġi mmitigat jekk l-ammont totali tas-sostenn imħallas ikun limitat mill-irkantatur.

Jekk il-prezzijiet isiru għoljin f’livell mhux mistenni, il-kuntratt għad-differenza jkollu l-aħjar prestazzjoni, minħabba li l-obbligu ta’ rkupru tal-kost tiegħu jevita dħul eċċessiv għal proġett li jkun irċieva sostenn pubbliku. Jiġġenera dħul għall-Istat ukoll. Ir-rwol tal-kuntratti għad-differenza bħala strument sabiex jiġu koperti r-renti inframarġinali f’perjodi ta’ prezzijiet għoljin diġà huwa rifless fil-Komunikazzjoni dwar REPowerEU 8 . Fl-iskema unidirezzjonali, ma hemm l-ebda piż żejjed ta’ sostenn għall-baġit, iżda jiġi ġġenerat dħul eċċessiv għall-proġett. Għall-primjum fiss, ma jista’ jkun hemm l-ebda spiża għas-sostenn addizzjonali, għalkemm jista’ jseħħ sussidjar eċċessiv, li ma huwiex allokazzjoni ottimali tar-riżorsi. Madankollu, dan l-effett jista’ jiġi mmitigat billi jiġi introdott limitu massimu fuq il-prezzijiet fi skema ta’ primjum fiss, li ’l fuq minnu ma jkun hemm l-ebda sostenn imħallas.

3.2. Titjib teknoloġiku

Id-dimensjoni tal-prestazzjoni “jiksbu titjib teknoloġiku” skont l-Artikolu 4(8)(b) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli hija interpretata f’dan ir-rapport bħala t-tnaqqis tal-ispejjeż għall-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli, wara l-iżvilupp ta’ teknoloġiji tal-enerġija rinnovabbli.

L-indikatur għall-kejl tat-titjib teknoloġiku miksub huwa l-ispiża livellata tal-elettriku 9 . Dan l-indikatur huwa adattat peress li jinkorpora t-tnaqqis dirett fl-ispejjeż permezz tan-nefqa kapitali (CAPEX) u n-nefqa operazzjonali (OPEX), li jirriżulta mit-titjib tat-teknoloġiji tal-enerġija rinnovabbli. Madankollu, l-LCOE naqas b’mod sinifikanti bejn l-2010 u l-2020, speċjalment fil-każ tat-teknoloġija fotovoltajka, bħala riżultat tal-iżvilupp tat-teknoloġija globali, mhux neċessarjament marbut mal-introduzzjoni tal-offerti ta’ prezzijiet, iżda pjuttost minħabba fatturi oħrajn bħall-effetti konsegwenzjali, l-innovazzjoni, iż-żieda fid-domanda għall-enerġija rinnovabbli bħala parti mill-miżuri ta’ sostenn pubbliku, kundizzjonijiet ta’ finanzjament imtejbin bħall-kost medju ponderat tal-kapital eċċ 10 . Sabiex jitqiesu dawn il-fatturi esterni, l-evoluzzjoni tal-LCOE fil-pajjiżi analizzati titqabbel mal-prestazzjoni f’pajjiż ta’ referenza mingħajr skema ta’ sostenn ibbażata fuq l-offerti ta’ prezzijiet, kif ukoll mal-prestazzjoni globali għat-teknoloġija.

Enerġija eolika fuq l-art

It-tabella li ġejja tiġbor fil-qosor il-bidla annwali medja fl-LCOE. Fil-kolonna “Fil-pajjiż”, il-valur juri t-tqabbil bejn il-valur tal-LCOE qabel u wara l-organizzazzjoni tal-ewwel offerta ta’ prezzijiet, f’liema każ jitqiesu perjodi twal ta’ 3 sa 5 snin.

Minbarra d-differenza fl-LCOE fi ħdan il-pajjiżi, u sabiex jiġu kkunsidrati fatturi oħrajn li jiddeterminaw l-ispejjeż u li huma indipendenti mill-iskema ta’ sostenn applikata, kull tqabbil huwa ppreżentat b’żewġ parametri referenzjarji: l-Iżvezja u l-medja globali. L-Iżvezja ma applikatx skemi ta’ offerti, iżda rnexxielha tilħaq żidiet kbar fil-kapaċità għall-enerġija eolika fuq l-art permezz ta’ skema kompetittiva ta’ ċertifikati ekoloġiċi. Il-valuri medji globali jkopru l-installazzjonijiet kollha irrispettivament mill-ambjent regolatorju, mill-post, jew mill-esperjenza tal-investituri, inklużi l-pajjiżi analizzati. Għalkemm huwa ċar li l-medja globali ma hijiex kontrofattwali peress li fiha kemm pajjiżi rkantaturi kif ukoll pajjiżi li ma humiex irkantaturi, hija tista’ sservi bħala punt ta’ riferiment xieraq minħabba li jekk l-offerti ta’ prezzijiet irawmu l-iżvilupp teknoloġiku, il-prestazzjoni tal-pajjiżi rkantaturi tkun aħjar mill-prestazzjoni medja.

Sors tad-data: IRENA (2021)

Illustrazzjoni 3: Paraguni tal-bidla medja fl-LCOE għall-enerġija eolika fuq l-art

Id-data turi li t-tnaqqis medju fl-LCOE fil-pajjiżi rkantaturi analizzati (-4,8 %) huwa ogħla mill-parametri referenzjarji tal-Iżvezja u dawk globali (-3,3 %, -4,4 %), u għalhekk l-iskemi ta’ offerti kellhom prestazzjoni ftit aħjar mill-parametri referenzjarji (bħala medja). Madankollu, il-valuri tal-LCOE fl-Iżvezja u wkoll dawk globali jonqsu b’pass mgħaġġel b’mod simili, li jfisser li l-iżvilupp teknoloġiku jittejjeb ukoll b’mod indipendenti minn skema ta’ sostenn ibbażata fuq offerti ta’ prezzijiet.

Barra minn hekk, l-effetti fil-livell tal-pajjiżi huma diversi. L-iskemi tal-irkanti kellhom prestazzjoni aħjar kemm mis-sistema Żvediża ta’ ċertifikati ekoloġiċi kif ukoll mill-medja globali fl-Italja u fi Franza, kellhom prestazzjoni inferjuri fi Spanja u fid-Danimarka, filwaqt li s-sistema Ġermaniża kisbet riżultati simili għall-parametri referenzjarji. Mingħajr preġudizzju għal fatturi oħrajn, l-aktar spjegazzjoni plawżibbli hija li l-iskemi ta’ rkant jistgħu jikkontribwixxu għal tnaqqis sinifikanti fl-ispejjeż jekk l-ispejjeż ikunu f’livell ogħla fil-mument tal-introduzzjoni tal-offerta, filwaqt li jkunu anqas effettivi fil-każ ta’ teknoloġiji aktar maturi u effiċjenti.

Enerġija fotovoltajka solari

Fil-kolonna “Fil-pajjiż”, it-tabella li ġejja tiġbor fil-qosor ir-rata medja ta’ bidla fl-LCOE għall-enerġija fotovoltajka solari qabel u wara li ġew introdotti l-irkanti għal ftit pajjiżi, madankollu l-analiżi hija anqas robusta milli għall-enerġija eolika fuq l-art minħabba nuqqas ta’ data għal snin speċifiċi 11 .

Ir-riżultati fil-livell tal-pajjiżi huma diversi ħafna għat-tliet pajjiżi, li jwasslu għal differenza medja qrib iż-żero. It-tabella tissuġġerixxi li d-differenza bejn it-tnaqqis osservat fl-ispejjeż qabel u matul l-iskemi ta’ rkant hija fil-biċċa l-kbira funzjoni taż-żmien tal-introduzzjoni: aktar ma seħħet kmieni l-introduzzjoni tal-irkanti, aktar ikun għoli l-potenzjal tal-offerta ta’ prezzijiet li tikkontribwixxi għat-tnaqqis fl-LCOE. Madankollu, dan jista’ jkun assoċjat max-xejriet ġenerali tal-iżvilupp tal-kost, jiġifieri l-kost tat-teknoloġija naqas aktar malajr fil-perjodu bejn l-2012 u l-2015 milli qabel jew wara f’kull wieħed mill-erba’ pajjiżi.

Ix-xejra tal-iżvilupp tal-ispejjeż tal-pajjiżi analizzati titqabbel ma’ żewġ parametri referenzjarji – mal-medja globali u ma’ eżempju fil-livell ta’ pajjiż fejn huma disponibbli l-valuri tal-LCOE u ma saret l-ebda offerta ta’ prezzijiet għall-enerġija fotovoltajka solari. Eżempju bħal dan fil-livell ta’ pajjiż ma jeżistix fl-UE, u għalhekk intgħażel pajjiż terz bi progress teknoloġiku komparabbli fis-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Għal raġunijiet ta’ disponibbiltà tad-data, l-aktar eżempju rilevanti bħala punt ta’ riferiment huwa r-Repubblika tal-Korea.

Sors tad-data: IRENA (2021)

Illustrazzjoni 4: Tqabbil tal-bidla medja tal-LCOE għall-enerġija fotovoltajka

L-analiżi turi li d-direzzjoni tal-effetti ma tinbidilx, iżda l-kobor tagħhom biss. L-iżvilupp tal-ispejjeż fil-Korea kien differenti ħafna meta mqabbel mal-Italja u ma’ Franza (u simili għall-Ġermanja), u b’hekk ir-riżultati fil-livell tal-pajjiżi saru saħansitra aktar diversi. Il-valur medju jissuġġerixxi li l-iskema bbażata fuq l-offerti ta’ prezzijiet marret aħjar mill-parametru referenzjarju tal-Korea (tnaqqis aktar mgħaġġel fl-ispejjeż ta’ 6 %). B’kuntrast ma’ dan, l-iżvilupp globali tal-ispejjeż kien simili għar-riżultat Ewropew iżda juri differenzi iżgħar (eqreb għal żero) bejn il-perjodi ta’ qabel u matul l-irkant. Dan iwassal għall-konklużjoni li x-xejriet globali tal-ispejjeż jistgħu jispjegaw id-differenzi osservati parzjalment, iżda mhux kompletament. Bħala medja, il-prestazzjoni tal-proċeduri ta’ offerti kienet kemxejn aħjar (tnaqqis aktar mgħaġġel tal-ispejjeż) mill-medja globali, iżda din il-konklużjoni ġejja mit-tnaqqis qawwi fl-ispejjeż fi Franza. Ta’ min jinnota li l-iżvilupp medju globali fih (i) anke l-pajjiżi analizzati, u (ii) ħafna pajjiżi oħrajn, fejn l-iżvilupp tal-enerġija fotovoltajka beda aktar tard, u għalhekk jista’ jinkiseb tnaqqis ogħla fl-ispejjeż. Barra minn hekk, minħabba l-effett konsegwenzjali u fatturi esterni oħrajn, it-tnaqqis fl-ispejjeż miksub fil-pajjiżi rkantaturi jista’ jnaqqas ukoll l-ispejjeż f’pajjiżi mhux irkantaturi.

3.3. Rati għolja ta’ twettiq

Id-dimensjoni tal-prestazzjoni “jiksbu rati għolja ta’ twettiq” skont l-Artikolu 4(8)(c) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli hija interpretata f’dan ir-rapport bħala l-volum totali tal-kapaċità tal-enerġija rinnovabbli miżjud wara l-introduzzjoni tal-offerti ta’ prezzijiet, meta mqabbel mal-volumi tal-kapaċità miżjudin qabel 12 .

Huwa importanti li jiġi enfasizzat li l-pajjiżi Ewropej joperaw ħafna tipi oħrajn ta’ skemi ta’ sostenn, bħal sovvenzjonijiet ta’ investiment, jew kejl nett għal proġetti tal-unitajiet domestiċi, li jfisser li l-varar tal-kapaċità jkun possibbli wkoll anke fin-nuqqas ta’ sostenn operazzjonali. Barra minn hekk, jista’ jkun hemm fatturi esterni li jħallu impatt fuq il-pass tal-varar, bħall-bidla fil-politika. It-tabella li ġejja tqabbel il-volum medju annwali ta’ kapaċità rinnovabbli ġdida li jiżdied fil-pajjiżi magħżulin fil-perjodi ta’ qabel u ta’ wara l-offerta ta’ prezzijiet. L-ewwel sena tikkorrispondi għad-data meta l-proġetti magħżulin fl-offerta ta’ prezzijiet ikunu mistennijin jibdew joperaw. Din hija l-iskadenza għat-twettiq tal-ewwel sessjoni ta’ offerti ta’ prezzijiet, li taqsam is-sett tad-data fil-perjodi ta’ qabel l-offerta u ta’ wara l-offerta. It-tabella tinkludi biss skemi ta’ sostenn assoċjati ma’ sostenn operazzjonali ta’ proġetti ta’ daqs li jisboq dak tal-unitajiet domestiċi.

Sors: kalkolu proprju bbażat fuq IRENA (2021)

Illustrazzjoni 5: Tqabbil tal-kapaċitajiet medji annwali ġodda fil-perjodu ta’ qabel u ta’ wara l-offerta ta’ prezzijiet

Fit-tabella, ġew ippreżentati 17-il każ li minnhom 11 juru bidla pożittiva fil-kapaċitajiet ġodda annwali. F’ħafna każijiet, id-daqs ta’ dan it-tkabbir huwa kbir ħafna, li jista’ jkun ir-riżultat ta’ żewġ sitwazzjonijiet.

L-ewwel nett, hemm pajjiżi li fihom it-teknoloġija rilevanti ma kinitx preżenti jew ma kinitx stabbilita sew qabel il-perjodu tal-offerti ta’ prezzijiet. F’dawn il-każijiet, jista’ jiġi argumentat li l-iskema ta’ sostenn ibbażata fuq proċeduri ta’ offerti kienet l-ewwel opportunità reali għall-produtturi sabiex jirċievu sostenn u sabiex jibdew il-varar fuq skala wiesgħa. Din l-ispjegazzjoni tapplika prinċipalment għat-teknoloġija fotovoltajka, peress li din saret matura aktar tard fl-Ewropa, u għalhekk l-implimentazzjoni tad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet ħabtet fl-istess żmien mal-maturità teknoloġika. Żewġ eżempji tajbin ħafna huma n-Netherlands u l-Polonja, kemm għat-teknoloġija fotovoltajka, f’liema każ qabel l-iskema ta’ offerti ż-żidiet ġodda fil-kapaċità kienu baxxi, u l-iskema ta’ offerti aċċellerat l-iżvilupp teknoloġiku. Fil-Ġermanja u fil-Lussemburgu tista’ tiġi osservata żieda għolja simili fil-kapaċità fotovoltajka, anke b’valur ta’ referenza ta’ qabel l-offerta ta’ prezzijiet li huwa ogħla.

It-tieni, hemm xi pajjiżi fejn iż-żidiet fil-kapaċità kienu baxxi ħafna fis-snin eżatt qabel l-introduzzjoni tal-offerti ta’ prezzijiet minħabba r-regolamentazzjoni fil-pajjiżi. F’dawn il-pajjiżi huwa ċar li, diment li jiġi pprovdut sostenn, jistgħu jiġu osservati espansjonijiet kbar fil-kapaċità.

Għall-każijiet li fihom il-kapaċitajiet il-ġodda jitnaqqsu meta mqabblin mal-perjodu ta’ qabel l-offerta ta’ prezzijiet, hemm diversi spjegazzjonijiet. L-ewwel nett, jekk teknoloġija tista’ titqies matura f’pajjiż b’kapaċitajiet operattivi diġà għoljin, huwa mistenni tnaqqis naturali fil-kapaċitajiet miżjudin il-ġodda. F’każijiet bħal dawn, il-kwistjonijiet relatati mad-disponibbiltà tal-grilja jistgħu jinċentivaw ukoll lill-irkantaturi sabiex inaqqsu l-volumi offruti lill-irkanti. Barra minn hekk, prinċipalment għat-teknoloġija eolika fuq l-art, b’ħafna kapaċitajiet diġà installati fil-pajjiż, jistgħu jseħħu kwistjonijiet relatati mal-varar b’nuqqas ta’ postijiet xierqa, li jistgħu jillimitaw b’mod sinifikanti l-espansjonijiet tal-kapaċità. Fl-aħħar nett, kunsiderazzjoni importanti hija li meta t-tariffi garantiti pprovdew sostenn ġeneruż ħafna għal proġetti ġodda, il-varar fl-iskema ta’ qabel l-offerta ta’ prezzijiet kien aktar mgħaġġel. F’dawn il-każijiet, remunerazzjoni aktar baxxa bbażata fuq offerti ta’ prezzijiet setgħet ipprovdiet anqas inċentiv għall-produtturi sabiex jibnu kapaċitajiet ġodda tal-enerġija rinnovabbli.

Fl-2021, ġiet osservata espansjoni drastika ta’ kapaċitajiet rinnovabbli ġodda fuq il-bażi ta’ ftehimiet dwar ix-xiri tal-enerġija (PPAs) 14 . Dan huwa parzjalment dovut għall-maturità dejjem akbar tas-suq tal-PPAs kif ukoll għaż-żieda fil-prezzijiet tas-suq tal-elettriku, li b’hekk wasslu sabiex tinħoloq domanda akbar għall-PPAs minn offtakers korporattivi. Barra minn hekk, hemm interazzjoni bejn id-disponibbiltà ta’ skemi ta’ sostenn pubbliku u s-suq għall-PPAs. Pereżempju, il-kanċellazzjoni ta’ offerti ta’ prezzijiet għal diversi teknoloġiji fil-Litwanja fl-2020 u fid-Danimarka fl-2021 minħabba parteċipazzjoni baxxa rriżultat fil-ħolqien ta’ numru ta’ proġetti tal-PPAs għall-varar ta’ kapaċità rinnovabbli addizzjonali, li jissuġġerixxi li l-PPAs jistgħu jkunu alternattiva aktar attraenti u bbażata fuq is-suq għall-iskemi ta’ sostenn pubbliku. L-impatti konkreti tal-kanċellazzjoni tal-iskemi ta’ sostenn fuq suq akbar tal-PPAs ma jistgħux jiġu kkonfermati b’analiżi kwantitattiva peress li l-PPAs bdew jiżviluppaw biss f’numru żgħir ta’ pajjiżi tal-UE f’dawn l-aħħar ftit snin, u d-data disponibbli dwarhom hija limitata ħafna.

3.4. Parteċipazzjoni mhux diskriminatorja ta’ atturi żgħar u tal-awtoritajiet lokali fejn applikabbli

Id-dimensjoni tal-prestazzjoni “jipprovdu l-parteċipazzjoni mhux diskriminatorja ta’ atturi żgħar u tal-awtoritajiet lokali fejn applikabbli” skont l-Artikolu 4(8)(d) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli hija interpretata f’dan ir-rapport bħala l-kapaċità ta’ atturi żgħar li jipparteċipaw fi proġetti ta’ daqs żgħir f’kundizzjonijiet ugwali u li jirbħu l-offerti ta’ prezzijiet. L-indikatur għall-kejl ta’ din id-dimensjoni huwa d-daqs medju tal-proġetti ġodda mirbuħin permezz ta’ offerti ta’ prezzijiet, li juri kif id-disinn tal-offerta ta’ prezzijiet seta’ jipprovdi inċentivi b’tali mod li ppermetta li jiġu indirizzati l-ostakli inizjali li jaffettwaw lill-atturi ż-żgħar (eż. nuqqas ta’ ekonomiji ta’ skala, kundizzjonijiet ta’ self agħar, spejjeż ogħla tal-proġetti għal kull output tal-enerġija, livell aktar baxx ta’ speċjalizzazzjoni). Peress li ma hemm l-ebda eżempju disponibbli ta’ awtoritajiet lokali li jipparteċipaw fl-offerta ta’ prezzijiet bħala offerenti, l-aspetti tal-offerti ta’ prezzijiet relatati mal-involviment tal-partijiet ikkonċernati lokali f’sens usa’ huma koperti fit-Taqsima 3.6.

Il-livell ta’ parteċipazzjoni ta’ atturi u ta’ proġetti żgħar huwa ddeterminat mir-restrizzjonijiet fuq id-daqs tal-proġett, inkorporati fit-tfassil tal-offerta ta’ prezzijiet. Sabiex tingħata ħarsa ġenerali, tista’ ssir distinzjoni bejn erba’ tipi ta’ disinn tal-offerti ta’ prezzijiet fir-rigward tar-restrizzjonijiet fuq id-daqs tal-proġetti:

·daqs żgħir: dan jinkludi l-offerti ta’ prezzijiet immirati lejn proġetti fuq skala żgħira b’kapaċità sa 1 MW għall-enerġija fotovoltajka solari u sa 3 MW għall-enerġija eolika fuq l-art;

·bilanċjat: dan jinkludi l-offerti ta’ prezzijiet li jippermettu l-parteċipazzjoni ta’ proġetti fuq skala żgħira, tal-anqas sa ċertu punt (anqas minn 1 MW għall-enerġija fotovoltajka solari u minn 3 MW għall-enerġija eolika fuq l-art), u ta’ proġetti ta’ daqs medju (sa 50 MW) f’kundizzjonijiet ugwali, jiġifieri li jippermettu l-kompetizzjoni bejniethom, iżda jeskludu proġetti kbar ħafna sabiex jiġu evitati vantaġġi tal-prezzijiet li jirriżultaw mill-ekonomiji ta’ skala.

·kategorija tad-daqs: dan jinkludi offerti paralleli organizzati fi żmien sena, meta tal-anqas offerta ta’ prezzijiet waħda tkun immirata lejn proġetti fuq skala żgħira, u tal-anqas offerta ta’ prezzijiet waħda tkun immirata lejn proġetti fuq skala kbira, f’liema każ iż-żewġ tipi ta’ proġetti ma jkunux f’kompetizzjoni ma’ xulxin.

·kbir: dan jinkludi l-offerti ta’ prezzijiet li fihom ġew esklużi proġetti fuq skala żgħira, jew li fihom ma kien hemm l-ebda limitu massimu fuq il-kapaċità tal-offerti ta’ prezzijiet

Enerġija fotovoltajka solari

Ir-riżultati tal-analiżi għall-perjodu bejn l-2010 u l-2020 juru li l-Kroazja, l-Estonja, Franza u l-Polonja huma l-pajjiżi li fihom it-tfassil tal-offerti ta’ prezzijiet f’xi snin kien immirat direttament lejn proġetti fuq skala żgħira biss. Fil-Kroazja saret offerta ta’ prezzijiet waħda, filwaqt li fl-Estonja ġew organizzati żewġ offerti ta’ prezzijiet pilota għal proġetti żgħar biss, iżda ż-żewġ pajjiżi qegħdin jippjanaw li jintroduċu offerti ta’ prezzijiet fuq skala kbira dalwaqt. Fil-Polonja, il-proċedura ta’ offerti bdiet b’offerti ta’ prezzijiet fuq skala żgħira fl-2016 u fl-2017, iżda fis-snin sussegwenti, ġew organizzati offerti ta’ prezzijiet kbar b’mod parallel ukoll. Offerti ta’ prezzijiet bikrija fi Franza kienu mmirati wkoll lejn proġetti fuq skala żgħira: fis-snin 2014 u 2016, ġew organizzati biss irkanti bħal dawn. Id-daqs medju tal-proġetti f’dawn l-offerti ta’ prezzijiet huwa baxx ħafna, u varja minn 0,24 MW sa 0,65 MW.

F’ħafna pajjiżi ġie applikat trattament speċjali għal proġetti fuq skala żgħira taħt l-opzjoni ta’ “kategorija tad-daqs” – id-Danimarka, Franza, il-Greċja, l-Ungerija, l-Italja, il-Lussemburgu, u l-Polonja. Barra minn hekk, in-Netherlands użaw tip ta’ rkant dinamiku u b’arloġġ axxendenti, bi prezzijiet massimi differenti għal daqsijiet differenti ta’ proġetti fotovoltajċi solari. Għalhekk, għall-proġetti fotovoltajċi solari, din is-soluzzjoni li fiha jiġu organizzati offerti ta’ prezzijiet paralleli fi żmien sena, li waħda minnhom timmira proġett fuq skala żgħira, tista’ titqies bħala komuni iżda mhux universali fl-Ewropa. Il-kategorizzazzjoni tad-daqs għandha t-tendenza li żżomm id-daqs medju tal-proġetti eqreb lejn skala żgħira, peress li d-daqsijiet medji jvarjaw bejn 0,38 MW (l-Italja) u 5,45 MW (id-Danimarka).

Enerġija eolika fuq l-art

L-opzjoni ta’ offerti li jiffavorixxu proġetti fuq skala żgħira hija anqas komuni għat-teknoloġija eolika fuq l-art milli għal dik fotovoltajka solari – fl-2020 l-Estonja biss u sal-2018 il-Polonja biss organizzawhom. Id-daqs medju fiż-żewġ pajjiżi huwa anqas minn 1 MW f’dawn il-perjodi ta’ żmien assoċjati.

Fir-rigward tat-tliet tipi l-oħrajn ta’ disinn, ir-riżultati huma eteroġeni ħafna madwar l-Ewropa, u dan iwassal għal daqsijiet medji magħżulin li kienu differenti ħafna. L-iżgħar daqsijiet ta’ proġetti ġew identifikati fl-Estonja, b’anqas minn 0,5 MW, iżda fil-perjodu rilevanti valuri baxxi kienu assoċjati mal-Italja, mas-Slovenja, u man-Netherlands ukoll. Dawn ir-riżultati jindikaw li l-applikazzjonijiet tat-teknoloġija eolika fuq l-art fuq skala żgħira huma soluzzjoni vijabbli għat-taħlita enerġetika Ewropea.

Ir-riżultati madwar l-UE għad-daqs medju tal-proġetti magħżulin skont l-erba’ approċċi għad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet huma ppreżentati fit-tabella ta’ hawn taħt u jippermettu li jinħarġu l-konklużjonijiet li ġejjin, filwaqt li titqies il-kompożizzjoni differenti ħafna tal-opzjonijiet tad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet bejn it-teknoloġija fotovoltajka solari u dik eolika fuq l-art. L-ewwel nett, hemm offerti ta’ prezzijiet eżistenti mmirati lejn it-trattament preferenzjali tat-teknoloġija eolika fuq skala żgħira. It-tieni, is-soluzzjoni tal-“kategorija tad-daqs” bħala medja twassal għal daqs medju tal-proġetti aktar baxx meta mqabbla mas-soluzzjoni “bilanċjat(a)”. It-tielet, jekk ma jeżistix limitu massimu tal-kapaċità, u ma tiġi applikata l-ebda kategorija tad-daqs, allura proġetti kbar ħafna jkollhom it-tendenza li jiddominaw ir-riżultati tal-irkanti.

Sors: Kalkolu proprju bbażat fuq IRENA (2021)

Illustrazzjoni 7. Id-daqs medju ta’ proġetti magħżulin bħala rebbieħa fl-UE taħt l-erba’ opzjonijiet ta’ disinn għat-teknoloġija fotovoltajka solari u għat-teknoloġija eolika fuq l-art

Madankollu, huwa importanti li jiġi nnotat li l-limitazzjoni tad-daqs fl-offerti ta’ prezzijiet tiġi bi tnaqqis sinifikanti fl-effiċjenza tal-prezzijiet, li huwa wkoll dovut għall-ekonomiji ta’ skala, għall-aċċess għal post aħjar, għall-finanzjament u għal fatturi oħrajn. L-ispiża għas-sostenn fil-kategorija żgħira għandha t-tendenza li tkun ogħla milli fil-kategorija l-kbira, kif muri fit-tabella li ġejja:

Sors: Il-bażi tad-data tal-irkanti AURES II

Illustrazzjoni 8: It-tqabbil tal-irkanti fuq skala żgħira u kbira jirriżulta f’termini ta’ prezzijiet medji tal-kuntratti rebbieħa

Ir-riżultati juru li offerti ta’ prezzijiet separati fuq skala żgħira għandhom primjum sinifikanti fuq il-prezz, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet akbar minn EUR 10/MWh, ħlief għat-teknoloġija fotovoltajka fil-Polonja u fi Franza. Dan il-bonus fil-prezz huwa ferm akbar għat-teknoloġija eolika fuq l-art (EUR 30 sa 40/MWh) milli għat-teknoloġija fotovoltajka solari (medja ta’ madwar EUR 11/MWh). Għalhekk, l-introduzzjoni ta’ speċifikazzjonijiet li jiffavorixxu proġetti fuq skala żgħira hija assoċjata ma’ piż finanzjarju addizzjonali f’termini ta’ spiża għas-sostenn, imħallas lill-proġetti rebbieħa.

3.5. L-impatt ambjentali

Id-dimensjoni tal-prestazzjoni “jillimitaw l-impatt ambjentali” skont l-Artikolu 4(8)(e) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli hija ta’ sfida billi l-konnessjoni teorika bejn l-implimentazzjoni ta’ allokazzjoni ta’ sostenn ibbażata fuq irkant u l-limitazzjoni tal-impatt ambjentali ma hijiex evidenti minnha nnifisha. Id-determinant ewlieni tal-impatt ambjentali ma huwiex jekk l-allokazzjoni ta’ sostenn tkunx ibbażata fuq proċess amministrattiv, ibbażat fuq is-suq jew ibbażat fuq l-offerti ta’ prezzijiet, iżda x’inhu l-impatt tal-kapaċitajiet tal-enerġija rinnovabbli, eż. billi jiġu ssostitwiti l-impjanti tal-enerġija konvenzjonali u, b’hekk, jitnaqqsu l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (“GHG”), li jiddependi fuq ħafna fatturi oħrajn, bħar-regolamentazzjoni ambjentali speċifika u l-post tal-installazzjoni. Il-proġetti tal-enerġija rinnovabbli jista’ jkollhom ukoll firxa ta’ impatti fuq objettivi ambjentali oħrajn, bħat-tniġġis tal-ħamrija, tal-ilma, tal-arja u akustiku, jew fuq il-ħabitats. Għalhekk, din id-dimensjoni tiġi analizzata permezz ta’ studji tal-każ li juru xi elementi speċifiċi tad-disinn li huma relatati mal-impatt ambjentali usa’ tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli rebbieħa. It-tali elementi tad-disinn li ma humiex relatati mal-“objettivi ewlenin” ta’ miżura ta’ sostenn jistgħu jifformaw sa 30 % tal-ponderazzjoni tal-kriterji kollha tal-għażla f’offerta ta’ prezzijiet, skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat 15 , u b’hekk jifformaw lieva potenzjali importanti sabiex tikkontribwixxi għall-objettivi speċifiċi ta’ politika (eż. l-ekonomija ċirkolari bi kriterji dwar ir-riċiklabbiltà, jew kriterji oħrajn ta’ sostenibbiltà). Madankollu, dawn il-kriterji jeħtieġ li jitfasslu bir-reqqa sabiex ma jirriżultawx f’effetti protezzjonisti li ma humiex konformi mal-politiki tal-UE jew mar-regoli tad-WTO.

Studju tal-każ - L-Italja

L-Italja implimentat skema ta’ offerti bejn l-2019 u l-2021 b’seba’ sessjonijiet ta’ rkant separati. Inħolqu basktijiet differenti bbażati fuq id-daqs tal-proġetti (limitu ta’ 1 MW) u tat-teknoloġiji ppjanati.

Għall-impjanti żgħar (anqas minn 1 MW) tal-enerġija idroelettrika, il-kriterji tal-offerti ta’ prezzijiet ippermettew sabiex impjant tal-enerġija idroelettrika li jikkonforma ma’ lista ta’ kundizzjonijiet ambjentali dwar il-ġestjoni tal-ilma jiġi kklassifikat minn ta’ fuq nett fl-offerta ta’ prezzijiet, irrispettivament mill-prezz offrut. Fis-sessjonijiet kollha tal-offerta ta’ prezzijiet (ħlief fl-aħħar waħda) seħħet sottoskrizzjoni żejda fl-irkanti, u għalhekk intlaħaq għan wieħed tal-offerta ta’ prezzijiet, peress li rebħu l-proġetti li kienu l-aħjar għall-kwalità tal-ilma. Min-naħa l-oħra, id-disinn tal-offerta ta’ prezzijiet ħoloq inċentiv negattiv f’termini ta’ offerti mhux kompetittivi, peress li dawk il-proġetti li kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa kienu ċertament rebbieħa, u b’hekk kważi l-proġetti kollha bħal dawn joffru l-prezz massimu tal-irkant.

Għall-impjanti fotovoltajċi solari (anqas minn 1 MW), l-offerta ta’ prezzijiet kienet tinkludi kategorija separata ta’ proġetti li fihom jiġu installati pannelli solari ta’ fuq il-bejt minflok l-asbestos jew il-lavanja. Barra minn hekk, dawn il-proġetti rċevew primjum ta’ EUR 10/MWh meta mqabblin ma’ tipi oħrajn ta’ proġetti fotovoltajċi żgħar. Ir-riżultati tal-kapaċitajiet rebbieħa fis-sessjonijiet tal-offerta ta’ prezzijiet juru interess dejjem akbar fil-proġetti fotovoltajċi solari fuq skala żgħira (8 MW fl-ewwel sessjoni, li żdiedu għal 110 MW fis-seba’ sessjoni). Madankollu, f’din il-kategorija fotovoltajka speċjali, il-volumi offruti mill-gvern fis-sessjoni tal-offerti kienu għoljin ħafna, u dan wassal sabiex is-sessjonijiet kollha tal-irkanti ma laħqux sottoskrizzjoni biżżejjed, li wassal sabiex il-prezzijiet offruti jkunu qrib ħafna tal-prezz massimu. Barra minn hekk, tista’ tiġi identifikata mġiba adattiva tal-offerenti, f’liema każ fl-ewwel sessjoni l-offerenti offrew prezz 0,4 % aktar baxx meta mqabbel mal-prezz massimu, u fil-ħames sessjoni dan naqas għal 0,01 %, u b’hekk l-offerta ta’ prezzijiet saret subottimali f’termini ta’ kosteffiċjenza.

Għalhekk, f’dan il-każ, offerti ta’ prezzijiet mmirati lejn proġetti b’impatt ambjentali speċifiku mhux ta’ tnaqqis tal-gassijiet serra laħqu l-objettivi tagħhom iżda ma ppromwovewx il-kompetizzjoni u l-identifikazzjoni tal-prezz.

Studju tal-każ – In-Netherlands

In-Netherlands applikaw offerti bbażati biss fuq il-prezz, iżda inkludew rekwiżiti ta’ prekwalifikazzjoni, inkluża valutazzjoni tal-impatt ambjentali sħiħa għal offerti ta’ prezzijiet li huma speċifiċi għas-siti. Dan jiżgura li l-implikazzjonijiet ambjentali tal-proġett jitqiesu qabel ma tittieħed id-deċiżjoni dwar l-offerent rebbieħ, u li sseħħ il-parteċipazzjoni pubblika ex ante fit-teħid ta’ deċiżjonijiet.

L-evidenza ma turix riskju li kriterju ambjentali, applikat qabel l-offerta ta’ prezzijiet, ikollu impatt fuq il-prezz. Fil-każ tan-Netherlands, fejn il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali ex ante hija obbligatorja, il-prezz rebbieħ huwa anqas milli f’pajjiżi (komparabbli) oħrajn fejn ma hijiex. Dan jikkonferma li xorta jista’ jinkiseb tnaqqis apprezzabbli fl-ispejjeż, anke fil-każ ta’ offerti ta’ prezzijiet li jqisu l-impatt ambjentali tal-proġetti.

Barra minn hekk, l-esperjenza fin-Netherlands turi li r-rekwiżiti ambjentali ta’ prekwalifikazzjoni jipprevjenu r-riskju ta’ dewmien fl-ikkummissjonar tal-proġetti, u dan għandu impatt pożittiv fuq ir-rata ta’ twettiq. Madankollu, f’pajjiżi fejn il-proċess amministrattiv huwa twil, ir-rekwiżit ex ante għall-awtorizzazzjoni ambjentali jista’ jagħmel l-offerta ta’ prezzijiet kumplessa wisq u joħloq riskju ta’ sottoskrizzjoni insuffiċjenti.

Studju tal-każ – Spanja

Fl-2020, Spanja approvat sett ta’ regolamenti dwar il-proċeduri ta’ offerti għall-enerġija rinnovabbli. Dan jinkludi obbligu sabiex l-offerenti f’offerta ta’ prezzijiet jissottomettu pjan strateġiku bl-istimi tal-impatt tal-proġett fuq il-katina tal-valur industrijali, li jiġi ppubblikat fuq is-sit web tal-Ministeru għat-Tranżizzjoni Ekoloġika u għall-Isfida Demografika. Il-pjan strateġiku jrid jinkludi l-istrateġija tal-ekonomija ċirkolari fir-rigward tat-trattament tat-tagħmir fi tmiem il-ħajja tiegħu u analiżi tal-impronta tal-karbonju matul iċ-ċiklu tal-ħajja tal-faċilitajiet, inklużi l-manifattura u t-trasport tat-tagħmir ewlieni użat. L-għan ta’ dan ir-rekwiżit huwa li jiġu imposti kriterji ta’ prekwalifikazzjoni li jippermettu l-parteċipazzjoni ta’ proġetti li l-ktajjen tal-provvista tagħhom ikunu konformi ma’ standard tal-emissjonijiet predefinit biss. B’riżultat ta’ dan, l-offerenti jintalbu juru l-kapaċità li jiżviluppaw il-proġett f’konformità mal-“esternalitajiet” ambjentali, filwaqt li jiksbu l-effiċjenza massima possibbli fir-riżorsi u eċċellenza operazzjonali tul il-katina tal-valur kollha, u eventwalment jiġġeneraw impatt pożittiv, li jirriżulta mill-iżvilupp u mill-kostruzzjoni tal-impjant.

3.6. Aċċettabilità lokali

Id-dimensjoni tal-prestazzjoni “jiżguraw l-aċċettabilità lokali” skont l-Artikolu 4(8)(f) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli tinftiehem bħala l-approvazzjoni mill-pubbliku għall-promozzjoni tal-enerġija rinnovabbli fil-livell tal-komunità lokali. Eżempji ta’ kontestazzjonijiet imqajmin kontra l-parks eoliċi jinkludu t-tniġġis akustiku perċepit, il-ħsara assoċjata possibbli lill-organiżmi selvaġġi lokali kkawżata mit-turbini u l-impatt fuq il-pajsaġġ. Karatteristiċi fiżiċi speċifiċi, bħar-riħa mill-impjanti tal-bijogass, huma lment frekwenti minn residenti li jgħixu qrib l-impjanti tal-bijogass. Fil-każ tat-teknoloġija solari, it-tħassib jinkludi l-effett negattiv fuq il-pajsaġġi. Hemm eżempji ta’ opzjonijiet ta’ disinn tal-offerti ta’ prezzijiet li jistgħu jtaffu l-isfidi relatati mal-aċċettazzjoni lokali permezz ta’, pereżempju, il-promozzjoni tal-kondiviżjoni tal-benefiċċji ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli mal-komunitajiet lokali. Dawn jistgħu jitqiesu fil-kuntest tal-aħjar prattiki dwar l-aċċettazzjoni u l-involviment tal-komunità, deskritti fil-Gwida tal-Kummissjoni dwar it-tħaffif tal-proċeduri għall-ħruġ ta’ permessi 16 .

Issa qegħdin jiġu applikati kriterji ta’ prekwalifikazzjoni relatati mal-post għall-parks eoliċi fil-Polonja, fejn il-muniċipalitajiet jiddikjaraw ir-rieda tagħhom li jospitaw l-infrastruttura tal-enerġija eolika. F’dan il-każ, l-element tad-disinn huwa involviment ex ante tal-gvernijiet lokali għat-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar investimenti futuri fl-enerġija eolika fuq l-art f’konsultazzjoni mal-popolazzjoni. Fi Spanja, l-obbligu għal offerent li jissottometti pjan strateġiku, imsemmi fid-dimensjonijiet preċedenti, jinkludi stimi tal-impatt fuq l-impjiegi lokali u l-opportunitajiet għall-iżvilupp tan-negozji lokali.

L-awtoritajiet tal-proċeduri ta’ offerti tal-Ġermanja, tal-Irlanda u ta’ Franza għażlu li jfasslu regoli li jtejbu l-aċċettazzjoni lokali billi jagħtu trattament preferenzjali lill-komunitajiet tal-enerġija.

Fil-każ tal-Ġermanja, il-kundizzjonijiet favorevoli previsti fl-Att dwar l-Enerġija Rinnovabbli tal-passat rawmu proġetti ta’ sjieda bbażati fuq il-komunità u l-ewwel tliet sessjonijiet sa Novembru 2017 taw aktar minn 90 % tal-volum totali tal-irkanti ta’ 2 890 MW lill-proġetti tal-komunitajiet tal-enerġija. Madankollu, wara sentejn, 167 MW biss mill-proġetti tal-kapaċità eolika rebbieħa kisbu permess għall-bini. Barra minn hekk, proporzjon kbir tal-kapaċità ngħata lil tliet żviluppaturi professjonali ta’ diversi proġetti biss li kkooperaw ma’ persuni fiżiċi f’daqs 60 proġett b’volum totali ta’ 1 GW, filwaqt li formalment żammew maġġoranza tad-drittijiet tal-vot għaċ-ċittadini. Wara li ġew eliminati r-rekwiżiti ta’ offerti ta’ prezzijiet anqas stretti, is-sehem tal-proġetti komunitarji fl-offerti ta’ prezzijiet naqas b’mod sinifikanti minn 71 sa 88 % tal-volum tal-offerti fl-2017 għal anqas minn 16 % fi tmiem l-2018.

Trattament preferenzjali għall-komunitajiet tal-enerġija huwa mfassal ukoll fl-Irlanda, fejn l-offerti għandhom kategorija separata sabiex jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni tal-komunitajiet tal-enerġija. Tali basket ad hoc huwa definit flimkien mal-introduzzjoni ta’ limiti tad-daqs, fejn l-għan ikun li tiġi evitata d-diskriminazzjoni ta’ ċerti atturi. Mit-82 proġett tal-enerġija rinnovabbli mogħti wara li l-gvern approva r-riżultati tal-ewwel offerta ta’ prezzijiet, sebgħa huma implimentati mill-komunitajiet tal-enerġija (ħames proġetti tal-komunità tal-enerġija solari u żewġ proġetti tal-komunità tal-enerġija eolika fuq l-art). B’riżultat ta’ dan, twieldu żviluppaturi ta’ proġetti professjonali ġodda fil-livell lokali u dawn involvew irwieħhom b’mod attiv fil-ħolqien ta’ dawn il-proġetti.

Fl-2016 fi Franza ġie introdott “bonus” speċifiku għall-parteċipazzjoni taċ-ċittadini, bl-objettiv li tiżdied l-aċċettazzjoni pubblika. Sabiex ikunu eliġibbli għall-bonus, l-offerenti wrew parteċipazzjoni lokali permezz ta’ żewġ mudelli ta’ sjieda differenti: (i) l-ammont ta’ kapital miżmum miċ-ċittadini; jew (ii) il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fil-finanzjament ġenerali tal-proġett. Il-bonus jikkonsisti f’pagament addizzjonali ta’ EUR 0,1 jew 0,3 cent/kWh minbarra l-ispiża għas-sostenn, iddeterminat fl-offerta ta’ prezzijiet, ipprovdut matul il-perjodu sħiħ tal-kuntratt ta’ 20 sena. Medja ta’ 36 % tal-proġetti kollha mogħtijin applikaw għall-bonus mill-2016 tul is-sessjonijiet kollha ta’ offerti ta’ prezzijiet. L-esperjenza turi li l-bonus kien ta’ suċċess fl-inċentivar tal-iżviluppaturi tal-proġetti favur strutturi ta’ parteċipazzjoni akbar parteċipattiva. L-involviment ta’ persuni fiżiċi fil-finanzjament ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli minn żviluppaturi ta’ proġetti professjonali fi Franza sar permezz ta’ pjattaformi ta’ finanzjament kollettiv dedikati. Bejn l-2014 u l-2017, il-fondi miċ-ċittadini mobilizzati għal proġetti tal-enerġija rinnovabbli permezz ta’ tali pjattaformi żdiedu minn EUR 120 000 għal EUR 20,5 miljun. Madankollu, ħarġu wkoll xi sfidi. Dan il-bonus intuża l-aktar mill-iżviluppaturi tal-proġetti sabiex iżidu l-possibbiltajiet li jirbħu sessjonijiet ta’ proċeduri kompetittivi ħafna ta’ offerti. Il-kriterju ta’ eliġibbiltà tal-bonus li skont dan iċ-ċittadini jeħtieġ li jkollhom ir-residenza primarja tagħhom fl-istess żona tas-sit tal-proġett jew f’żona biswitu joħloq sfidi f’reġjuni b’densitajiet tal-popolazzjoni aktar baxxi. L-atturi Komunitarji normalment ikunu rrappreżentati biss indirettament f’forma aggregata fil-governanza u l-iżviluppaturi tal-proġetti jkunu marbutin biss bil-kriterji ta’ eliġibbiltà sabiex jirċievu l-bonus tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini għal 3 snin mid-data tal-ikkummissjonar.

3.7. Is-sigurtà tal-provvista u l-integrazzjoni tal-grilja.

L-aħħar dimensjoni ta’ prestazzjoni “jiżguraw is-sigurtà tal-provvista u l-integrazzjoni tal-grilja” skont l-Artikolu 4(8)(g) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli hija interpretata bħala l-impatt tal-offerti ta’ prezzijiet fuq iż-żamma tal-istabbiltà tas-sistema tal-enerġija, fuq l-ibbilanċjar tal-ġenerazzjoni u tad-domanda billi titqies il-varjabbiltà tal-ġenerazzjoni minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli li għandha tiġi integrata fil-grilja.

Din id-dimensjoni terġa’ ftit li xejn hija marbuta mal-impatt tal-proċeduri ta’ offerti, iżda pjuttost ma’ fatturi esterni. Madankollu, ftit studji tal-każ juru eżempji ta’ kif is-sigurtà tal-provvista u l-integrazzjoni tal-grilja huma riflessi fid-disinn tal-offerta ta’ prezzijiet sabiex jiġi ffaċilitat mhux biss il-varar ta’ kapaċitajiet rinnovabbli ġodda, iżda wkoll l-integrazzjoni effettiva tagħhom fis-sistema. Lil hinn mill-istudji tal-każ, ma huwiex komuni fl-UE li tiġi inċentivata l-enerġija flessibbli permezz ta’ offerti ta’ prezzijiet għal sorsi ta’ enerġija rinnovabbli meta l-ġenerazzjoni tkun supplimentata b’teknoloġija tal-ħżin.

Studju tal-każ – Il-Portugall

Offerta ta’ prezzijiet għat-teknoloġija fotovoltajka solari fil-Portugall fl-2019 kienet iddisinjata b’karatteristiċi speċifiċi mmirati lejn il-lokalizzazzjoni tal-assi fejn dawn jistgħu jtaffu l-konġestjonijiet fis-sistema. Fit-12-il sessjoni suċċessivi ta’ offerti ta’ prezzijiet, il-produtturi potenzjali kkompetew għad-drittijiet tal-kapaċità ta’ konnessjoni mal-grilja f’postijiet fissi differenti fil-Portugall. B’mod effettiv, din l-offerta ta’ prezzijiet sostniet l-impjanti fotovoltajċi solari permezz tal-allokazzjoni ta’ kapaċitajiet ta’ konnessjoni skarsi aktar milli r-remunerazzjoni għall-produzzjoni tal-elettriku rinnovabbli.

L-offerta ta’ prezzijiet ġiet sottoskritta żżejjed bil-kbir għal kważi l-lottijiet kollha, b’offerti ta’ livelli baxxi rekord ferm anqas mill-prezzijiet tas-suq, li effettivament wasslu għal obbligi ta’ rkupru tal-kost għall-produtturi. Għall-kapaċità ta’ konnessjoni mal-grilja ta’ 1 400 MW li kienet is-suġġett tal-offerta ta’ prezzijiet, saru offerti li laħħqu mal-10,19 GW, u ngħatat kapaċità ta’ 1 150 MW. Id-distakk bejn il-kapaċità offruta u dik mogħtija huwa dovut għall-fatt li għal lott wieħed, ma waslet l-ebda offerta fl-irkant, u għal lott ieħor, ġiet sottomessa offerta waħda biss. Dan juri li minkejja sottoskrizzjoni żejda kbira bħala medja, l-offerenti ma kinux lesti li jagħmlu offerti għal postijiet li ma humiex attraenti minħabba potenzjal baxx għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Xenarju bħal dan juri żvantaġġ importanti tal-irkanti speċifiċi għas-siti, li fihom l-għażla mhux xierqa tal-postijiet tista’ twassal għal eżiti mhux sottoskritti biżżejjed u, f’każ estrem iżda realistiku, għal ebda offerta sottomessa.

Min-naħa l-oħra, il-mudell Portugiż jippermetti li ssir allokazzjoni ottimali tal-ġenerazzjoni fir-rigward tal-kapaċità tal-grilja eżistenti. F’sistema b’nuqqas ta’ punti ta’ konnessjoni disponibbli, l-iskema ta’ offerti speċifika għaż-żoni tissuġġerixxi li tali element tad-disinn jista’ jkun mod ġdid kif titħeġġeġ il-minimizzazzjoni tal-ispejjeż u sabiex jiġu integrati ammonti kbar ta’ sorsi rinnovabbli varjabbli, filwaqt li tiġi ottimizzata l-infrastruttura ta’ trażmissjoni ristretta. F’dan l-eżempju, l-għan ma huwiex li l-impjanti tal-enerġija rinnovabbli jirċievu sostenn b’mod supplimentari għall-prezz tas-suq, iżda pjuttost li l-produtturi jikkompetu għall-allokazzjoni ta’ kapaċitajiet skarsi ta’ konnessjoni ta’ network.

Studju tal-każ – Il-Ġermanja

Il-Ġermanja introduċiet disinn speċifiku tal-offerti ta’ prezzijiet li jindirizza l-konnessjoni mal-grilja tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Il-post tal-impjanti tal-enerġija huwa kkunsidrat fis-sistema għall-aġġudikazzjoni tar-rebbieħa fl-offerta ta’ prezzijiet. L-offerti ta’ prezzijiet jiddefinixxu żoni ddedikati għall-espansjoni tan-network tat-trażmissjoni li huma mgħobbijin iżżejjed b’mod sinifikanti u li jeħtieġu aġġornament addizzjonali tal-grilja. F’dawn iż-żoni, huwa stabbilit ammont massimu ta’ produzzjoni tal-elettriku rinnovabbli minn proġetti eoliċi, li jippermetti li l-proġetti eoliċi l-ġodda lil hinn mill-kosta jew fuq l-art magħżulin fl-offerti ta’ prezzijiet jallinjaw mal-pjanijiet għall-iżvilupp tal-grilja għat-trażmissjoni tal-Ġermanja. Barra minn hekk, l-offerti għal proġetti li jinsabu f’waħda minn dawk iż-żoni mgħobbijin żżejjed jiġu ppenalizzati billi jiżdied primjum virtwali mal-prezzijiet tal-offerti tagħhom, li jagħmilhom anqas kompetittivi fl-offerta ta’ prezzijiet.

It-tieni tip ta’ offerta jintroduċi basket dedikat għal proġetti li jikkombinaw il-ġenerazzjoni u l-ħżin tal-enerġija rinnovabbli. Fil-Ġermanja, fl-2021 saret l-ewwel sessjoni ta’ offerti ta’ prezzijiet ta’ dan it-tip, li tat kapaċità ta’ 258 MW lil 18-il proġett għall-impjanti fotovoltajċi solari bil-ħżin tal-enerġija. L-offerta ta’ prezzijiet ġiet sottoskritta żżejjed, bi 43 offerta għal volum totali ta’ 509 MW. L-iskema ta’ remunerazzjoni kienet primjum garantit fiss, li jfisser li l-prezz għandu jiżdied bħala sostenn b’mod supplimentari għall-prezz tas-suq. L-offerti kienu konsiderevolment aktar baxxi mill-prezz massimu tal-offerta ta’ prezzijiet (EUR 75/MWh) u fiha l-offerti magħżulin kienu f’medja ta’ bejn EUR 43 u EUR 45/MWh. Madankollu, mill-perspettiva tal-offerti ta’ prezzijiet bi primjum garantit fiss li fihom fl-2019 offerta ta’ prezzijiet bħal din fid-Danimarka rriżultat fi prezz medju ta’ EUR 2/MWh, il-valuri fl-eżempju Ġermaniż juru l-ispiża ta’ sostenn konsiderevolment ogħla għal proġetti ibridi li kkombinaw il-ġenerazzjoni u l-ħżin.

4. Konklużjonijiet finali

L-aktar konklużjoni ġenerali importanti tar-rapport hija li l-introduzzjoni tal-offerti ta’ prezzijiet għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli kienet suċċess ċar għall-Unjoni Ewropea. L-analiżi tad-dimensjonijiet tal-prestazzjoni turi li f’ħafna Stati Membri, l-offerti ta’ prezzijiet naqqsu l-ispiża għas-sostenn b’mod sinifikanti meta mqabblin mal-iskemi amministrattivi, tejbu l-varar tal-kapaċitajiet ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u pprovdew qafas solidu għat-titjib teknoloġiku.

It-tnaqqis fl-ispejjeż jidher b’mod ċar li huwa d-dimensjoni li fiha l-offerti ta’ prezzijiet għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli ġabu l-akbar benefiċċju tagħhom. Dawk li jfasslu l-politika qalbu milli joffru tariffi garantiti stabbiliti b’mod amministrattiv għal sistemi ta’ offerti kompetittivi sabiex isibu l-livell ta’ sostenn li huwa neċessarju, u b’hekk l-allokazzjoni tal-anqas sussidju possibbli għal prodott tal-enerġija jew tal-kapaċità. L-introduzzjoni tal-forzi tas-suq permezz ta’ proċeduri ta’ offerti kkontribwiet għal identifikazzjoni mtejba tal-prezzijiet u eżerċitat pressjoni sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż tal-proġetti, li min-naħa tagħha wasslet għal spejjeż għas-sostenn aktar baxxi u naqqset il-piż fuq il-konsumaturi u fuq il-baġit tal-Istat.

L-offerti ta’ prezzijiet kisbu riżultati pożittivi f’termini ta’ żidiet fil-kapaċità, kif ukoll f’termini ta’ rata għolja ta’ twettiq tal-proġetti magħżulin, mingħajr preġudizzju għal fatturi addizzjonali. F’xi pajjiżi, l-introduzzjoni tal-offerti ta’ prezzijiet kienet il-miżura regolatorja li wasslet għall-vara estensiv ta’ xi teknoloġiji rinnovabbli, filwaqt li għal ħafna pajjiżi l-offerti kkontribwew għal varar aktar mgħaġġel tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

Fir-rigward tal-iżvilupp teknoloġiku, ir-rwol tal-offerti ta’ prezzijiet huwa anqas ċar. Ipprovdew qafas solidu għat-titjib, b’mod partikolari għal dawk il-pajjiżi fejn it-teknoloġija ma kinitx matura fiż-żmien meta ġew introdotti l-offerti ta’ prezzijiet. Madankollu, il-fatturi esterni relatati max-xejriet tat-teknoloġija globali jidhru li huma l-fattur ewlieni għall-iżvilupp teknoloġiku tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

F’numru ta’ pajjiżi, il-parteċipazzjoni ta’ atturi żgħar ġiet iffaċilitata permezz ta’ elementi speċifiċi tad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet. Madankollu, fejn jiġu introdotti limiti għal proġetti fuq skala żgħira, tonqos il-kosteffiċjenza tal-offerta ta’ prezzijiet u jiġu osservati livelli ogħla ta’ kost għas-sostenn.

L-offerti jistgħu jiżguraw li jitqiesu l-implikazzjonijiet ambjentali minbarra t-tnaqqis tal-emissjonijiet qabel ma jittieħdu d-deċiżjonijiet finali dwar l-aġġudikazzjoni tal-proġetti. Għalhekk, jistgħu jikkontribwixxu għall-ilħuq ta’ objettivi ambjentali differenti. L-offerti ta’ prezzijiet jista’ jkollhom effetti wkoll f’termini tal-aċċettazzjoni pubblika għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u tas-sigurtà tal-provvista. Il-proċeduri kompetittivi jistgħu jikkontribwixxu għall-għanijiet ta’ dawn l-aħħar tliet dimensjonijiet permezz ta’ elementi speċifiċi tad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet li jintroduċu kriterji tal-għażla addizzjonali. Madankollu, tista’ tiġi fformulata konklużjoni ġenerali li spiss ikun hemm kompromess bejn l-elementi tad-disinn introdotti u l-effiċjenza fil-prezzijiet.

Meta wieħed iħares ’il quddiem, fuq il-bażi tal-evidenza mill-prestazzjoni tal-offerti ta’ prezzijiet fil-passat, jista’ jkun mistenni li l-iskemi ta’ offerti jistgħu jiffaċċjaw xi sfidi u trasformazzjonijiet fil-futur. Ir-riżultati riċenti minn sejħiet għall-offerti ta’ prezzijiet fotovoltajċi solari u fuq l-art juru li l-prezzijiet tal-eżerċitar huma ferm qrib, u f’xi każijiet taħt il-prezzijiet bl-ingrossa mistennijin fit-tul, speċjalment meta l-prezzijiet bl-ingrossa jkunu għoljin b’mod mhux mistenni. Dan jiġġustifika l-għażla ta’ primjum varjabbli bidirezzjonali bħala opzjoni għad-disinn tal-offerti ta’ prezzijiet, b’mod partikolari għal teknoloġiji maturi li jkunu qrib, jew li diġà jinsabu fi stat li fih ma jkun meħtieġ l-ebda sostenn pubbliku. Peress li l-offerti ta’ prezzijiet oriġinarjament kienu organizzati bħala strument għall-għoti ta’ sostenn, ir-rwol tagħhom jista’ jiċkien. Hemm evidenza emerġenti li l-PPAs qegħdin isiru rotta attraenti għall-iżvilupp ibbażat fuq is-suq ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli. Dan se jkollu implikazzjonijiet għat-tfassil tal-irkanti, li jistgħu jiffaċċjaw parteċipazzjoni aktar baxxa, speċjalment fi swieq li fihom ir-riżerva ta’ proġetti għal proġetti tal-enerġija rinnovabbli tkun relattivament żgħira. Dan ifisser li l-iskemi ta’ offerti se jkollhom jiġu adattati sabiex isiru komplementari għal proġetti tal-enerġija rinnovabbli li jkunu (parzjalment) iffinanzjati permezz ta’ PPAs, jew sabiex isiru sinerġetiċi magħhom.

Madankollu, anke jekk l-offerti ta’ prezzijiet jistgħu jsiru anqas rilevanti f’termini ta’ sostenn finanzjarju, xorta jżommu r-rwol strateġiku tagħhom bħala strument sabiex riżorsi skarsi jiġu żborżati b’mod effettiv. Eżempji bħall-irkanti tal-Portugall li jallokaw il-kapaċitajiet ta’ konnessjoni mal-grilja juru li l-proċess ta’ offerti jista’ jiġi ddefinit mill-ġdid u jintrabat mal-integrazzjoni tal-grilja aktar milli mal-għan oriġinali tiegħu li jalloka s-sostenn operazzjonali.

L-impatt ulterjuri tal-iskemi ta’ sostenn għall-proċeduri ta’ offerti bħala strument sabiex jitrawwem il-varar ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u, b’hekk, sabiex jikkontribwixxu għall-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u għall-implimentazzjoni tal-pjan REPowerEU, kif ukoll l-effetti eżatti tal-aħħar xejriet għall-offerti ta’ prezzijiet, għad iridu jinħassu, u se jiġu deskritti fir-rapport li jmiss mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 8(4) tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli.

(1)

Fl-2018, 62 % tal-elettriku rinnovabbli prodott irċieva sostenn, skont ir-Rapport tas-CEER “Status Review of Renewable Support Schemes in Europe for 2018 and 2019”, it-28 ta’ Ġunju 2021.

(2)

Il-Linji Gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-protezzjoni ambjentali u l-enerġija 2014-2020 (2014/C 200/01) u l-Linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-klima, għall-ħarsien tal-ambjent u għall-enerġija 2022 (2022/C 80/01).

(3)

Meta jiġu analizzati l-effetti tal-offerti ta’ prezzijiet taħt l-indikatur speċifiku, tingħata attenzjoni speċjali sabiex jiġu skwalifikati, kemm jista’ jkun, fatturi esterni mhux relatati mal-iskema ta’ sostenn, li jistgħu jaffettwaw direttament jew indirettament l-indikatur. Eżempji ta’ fatturi bħal dawn huma r-regolamentazzjoni settorjali, l-iżvilupp teknoloġiku u x-xejriet makroekonomiċi.

(4)

Il-bażi tad-data tal-AURES, disponibbli fuq: http://aures2project.eu/auction-database/ .

(5)

“Study on the performance of support for electricity from renewable sources granted by means of tendering procedures in the Union” [DOI 10.2833/93256; ISBN 978-92-76-58625-8], imħejji minn MRC Consultants and Transaction Advisers u minn REKK Energiapiaci Tanacsado Kft. L-istudju huwa kkuntrattat mill-Kummissjoni Ewropea

(6)

Għall-Ungerija u għall-Italja, it-tabella tinkludi rkanti li kellhom fil-mira daqs differenti ta’ proġetti tal-enerġija fotovoltajka solari.

(7)

Fis-sistema tal-primjum unidirezzjonali, jekk il-prezz tas-suq ikun anqas mill-prezz tal-eżerċitar tal-irkant, il-produtturi jirċievu sostenn li jkopri d-distakk, u jekk il-prezz tas-suq ikun ogħla, jistgħu jżommu d-dħul eċċessiv. Il-primjum bidirezzjonali jopera b’mod simili, iżda d-dħul eċċessiv irid jitħallas lura mill-produttur. Fl-iskema tal-primjum fiss, il-produtturi jirċievu ammont fiss ta’ dħul żejjed b’mod addizzjonali għall-prezz tas-suq.

(8)

REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sikura u sostenibbli, COM(2022) 108 final, 8.3.2022.

(9)

L-LCOE huwa l-kost nett preżenti medju tal-ġenerazzjoni tal-elettriku għal impjant tal-ġenerazzjoni matul il-ħajja tiegħu, li jinkorpora s-somma tal-kostijiet tal-investiment, operazzjonali u tal-manutenzjoni kollha matul il-ħajja tiegħu diviża bl-enerġija elettrika totali prodotta matul il-ħajja tal-impjant. Il-valur jiġi skontat bid-WACC (il-kost medju ponderat tal-kapital) sabiex jiġi riċevut il-valur preżenti.

(10)

Skont IRENA (IRENA, Renewable Power Generation Costs for 2020, IRENA, Abu Dhabi, 2021, https://www.irena.org/publications/2021/Jun/Renewable-Power-Costs-in-2020 ), l-ispejjeż għall-enerġija fotovoltajka naqsu bi 83 % matul dan il-perjodu globalment (tnaqqis annwali medju ta’ 16 %), filwaqt li l-ispejjeż għall-enerġija eolika fuq l-art naqas b’47 % (tnaqqis annwali medju ta’ 6 %).

(11)

Il-bażi tad-data ta’ IRENA (2021) tibda fl-2010 għall-enerġija fotovoltajka u ma fihiex data għall-2012 għal Franza, meta sar l-ewwel irkant fil-pajjiż. Għal Spanja, id-data dwar l-LCOE ma hijiex disponibbli għall-2016, l-2017 u l-2018, filwaqt li ġew iddikjarati rkanti fl-2017, u għalhekk jistgħu jitqabblu biss il-livelli tal-prezzijiet ta’ qabel u ta’ wara l-irkanti, iżda mhux ir-rati ta’ tnaqqis.

(12)

Interpretazzjoni ta’ rati għolja ta’ twettiq bħala sehem mill-proġetti f’offerta ta’ prezzijiet li jitwettqu bis-sħiħ u fil-ħin tmur lil hinn mill-ambitu tar-rapport, minħabba li tiddependi fuq il-karatteristiċi tad-disinn tal-offerta ta’ prezzijiet (eż. is-sistema ta’ penali, ir-rekwiżiti ta’ prekwalifikazzjoni eċċ.) u, għalhekk, fuq l-opzjoni tal-alternattivi tal-offerta ta’ prezzijiet li tkun teħtieġ tqabbil bejniethom.

(13)

Fi Spanja, kienet fis-seħħ tariffa garantita, iżda ġiet sospiża u għalhekk ma seta’ jinbena l-ebda proġett ġdid fi ħdan l-iskema.

(14)

Fl-2021, il-kapaċitajiet totali kkuntrattati b’PPAs fl-Ewropa kienu ta’ 6,7 GW, li għalihom il-mexxejja tas-suq huma Spanja, l-Iżvezja u l-Ġermanja.

(15)

Il-Linji gwida tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat għall-klima, għall-ħarsien tal-ambjent u għall-enerġija 2022, (2022/C 80/01) p. 50.

(16)

 SWD/2022/0149 final, 18.5.2022.