52011DC0014

[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA |

Brussel 24.1.2011

KUMM(2011) 14 finali

RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U L-PARLAMENT EWROPEW

dwar l-evalwazzjoni intermedja tal-Impriża Konġunta SESAR u l-progress tagħha fl-eżekuzzjoni tal-Master plan Ewropew għall-Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru

RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U L-PARLAMENT EWROPEW

dwar l-evalwazzjoni intermedja tal-Impriża Konġunta SESAR u l-progress tagħha fl-eżekuzzjoni tal-Master plan Ewropew għall-Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru

KUNTEST ġENERALI

Il-Programm ta’ Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru tas-Sema Uniku Ewropew (SESAR) huwa l-pilastru teknoloġiku tal-inizjattiva dwar l-Ajru Uniku Ewropew[1]. SESAR iddefinixxa, qed jiżviluppa u se juża teknoloġiji, sistemi u proċeduri ta’ kwalità għolja u ta’ ġenerazzjoni ġdida għall-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru (ĠTA) f’konformità mal-għanijiet u r-rekwiżiti tal-SES ( teknoloġiji u proċeduri tal-SES ). Wieħed mir-riżultati ewlenin tal-fażi ta’ definizzjoni tas-SESAR huwa Master plan Ewropew tal-ĠTA ( Master plan ), li jikkostitwixxi pjan ta’ direzzjoni żviluppat b’mod komuni, approvat mill-Kunsill tal-UE u rikonoxxut mill-partijiet interessati, sabiex jinkiseb it-tħaddim ta’ ġenerazzjoni ġdida ta’ teknoloġiji u proċeduri tal-ĠTA fl-10 sa 15-il sena li ġejjin. Il- Master plan jmexxi l-programm ta’ ħidma għall-iżvilupp ta’ dawn it-teknoloġiji u se jkun għodda ewlenija biex jirregola l-użu tagħhom.

Il-Programm SESAR bħalissa jinsab f’fażi ta’ żvilupp li hija memxxija mill-Impriża Konġunta SESAR (IKS), l-ewwel sħubija pubblika-privata tal-ĠTA mwaqqfa bħala korp tal-UE. Il-missjoni tal-IKS huwa li tiżgura l-immodernizzar tas-sistema Ewropea tal-ĠTA billi tikkoordina u tikkonċentra r-riċerka rilevanti u l-isforzi għall-iżvilupp kollha fl-UE. L-IKS tiżviluppa u tivvalida l-ġenerazzjoni ġdida ta’ teknoloġiji u proċeduri tal-ĠTA li se tikkostitwixxi t-teknoloġiji u l-proċeduri tal-SES . L-IKS hija responsabbli wkoll għat-twettiq u l-manutenzjoni tal- Master plan . Il-membri fundaturi tagħha huma l-UE u l-Eurocontrol u tassoċja 15-il membru industrijali u diversi sħab assoċjati oħra.

Kif meħtieġ fir- Regolament tal-IKS [2], il-Kummissjoni wettqet l-ewwel evalwazzjoni intermedja tal-IKS fl-2010 u għandha tippreżenta r-riżultati lill-Parlament Ewropew u l-Kunsill. Barra minn hekk, fir-Riżoluzzjoni tiegħu tat-30.03.2009, il-Kunsill talab lill-Kummissjoni biex tagħmel rapport dwar il-progress li għamel l-IKS fit-twettiq tal- Master plan . Dan ir-rapport jindirizza dawn iż-żewġ suġġetti li jissodisfaw ir-rekwiżiti msemmija.

IL-PROGRAMM SESAR

Il-Programm SESAR huwa wieħed mill-aktar proġetti importanti ta’ riċerka u żvilupp li qatt tniedew mill-UE fil-qasam tal-ĠTA. L-SES jipprovdi l-qafas legali għal proċeduri aktar effiċjenti, immotivati mill-prestazzjoni, aktar sikuri u ekoloġiċi għall-ĠTA. SESAR se jipprovdi soluzzjonijiet teknoloġiċi, funzjonalitajiet, sistemi u proposti għal standards li jippermettu l-kisba tal-miri ta’ prestazzjoni tal-SES għaż-żieda tal-kapaċità bit-triplu, it-tnaqqis tal-ispejjeż tal-ĠTA bin-nofs, it-titjib tas-sikurezza b’fattur ta’ 10 u t-tnaqqis tal-impatt ambjentali ta’ kull titjira b’10 %.

SESAR jikkonsisti fi tliet fażijiet:

Il-fażi tad-definizzjoni

Il-fażi tad-definizzjoni (2005-2008) iddefiniet il-pjan ta’ direzzjoni għall-kisba tal-livelli ta’ prestazzjoni tal-ĠTA u l-istabbiliment ta’ pjan ta’ ħidma ta’ livell għoli li jiddefinixxi l-kontenut tal-ġenerazzjoni li jmiss tas-sistemi tal-ĠTA li jidentifikaw l-elementi meħtieġa għat-twettiq tiegħu. Il-fażi tad-definizzjoni ġiet imwettqa minn konsorzju ta’ 30 organizzazzjoni li jirrappreżentaw firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati fl-ĠTA, taħt il-koordinazzjoni teknoloġika tal-Eurocontrol. L-ispiża totali ta’ din il-fażi kienet ta’ EUR 60 miljun iffinanzjati f’partijiet ugwali mill-UE u l-Eurocontrol.

Il-fażi tal-iżvilupp

Il-fażi tal-iżvilupp (2008-2013) qed tiżviluppa l-elementi meħtieġa fuq il-bażi tar-riżultati tal-fażi ta’ definizzjoni. Il-ġestjoni tal-fażi tal-iżvilupp hija fdata lill-IKS. L-ispiża stmata tal-fażi tal-iżvilupp hija ta’ EUR 2.1 biljun u hija ffinanzjata mill-membri tal-IKS b'taħlita ta' fondi pubbliċi u privati.

Il-fażi ta’ tħaddim

Il-fażi tat-tħaddim (2013-2020) tkopri l-produzzjoni fuq skala kbira u l-implimentazzjoni tal-infrastruttura l-ġdida tal-ĠTA. Din l-infrastruttura se tkun ibbażata fuq it-teknoloġiji u l-proċeduri l-ġodda li jirriżultaw mill-fażi tal-iżvilupp u se tikkontribwixxi għall-kisba tal-għanijiet tal-SES li se jwasslu għal prestazzjoni għolja fit-trasport bl-ajru Ewropew. L-ispiża tat-tħaddim hija stmata li ser tkun ta’ EUR 30 biljun[3] matul il-perjodu 2008-2025.

L-IMPRIżA KONġUNTA SESAR

L-IKS hija sħubija pubblika-privata bl-istatut ta’ korp tal-UE stabbilit skont l-Artikolu 187 tat-Trattat dwar il-funzjonament tal-UE b’perjodu ta’ ħajja mit-27.02.2007 sal-31.12.2016. Il-mandat tal-IKS huwa li:

- Tikkoordina u tikkonċentra r-riċerka rilevanti tal-ĠTA kollha skont il- Master plan

- Teżegwixxi il- Master plan

- Tiżgura l-iffinanzjar meħtieġ għall-fażi tal-iżvilupp

- Tiżgura l-involviment tal-partijiet interessati

- Torganizza l-ħidma teknika inklużi l-attivitajiet ta’ validazzjoni

- Tiżgura s-superviżjoni tal-attivitajiet relatati mal-iżvilupp tal-prodotti komuni

Id-deċiżjonijiet eżekuttivi jittieħdu mill-Bord Amministrattiv, ippresedut mill-Kummissjoni li tirrappreżenta lill-UE. Id-Direttur Eżekuttiv huwa responsabbli għall-ġestjoni ta’ kuljum tal-IKS.

L-UE u l-Eurocontrol, il-membri fundaturi, impenjaw kull wieħed EUR 700 miljun għall-IKS. Nofs il-kontribuzzjoni tal-Unjoni tirriżulta mis-7 Programm Qafas għar-Riċerka u l-Iżvilupp u n-nofs l-ieħor mill-programm multi-annwali tal-Programm dwar in-Netwerk Trans-Ewropew tat-Trasport. Il-membri industrijali, magħżula permezz ta’ proċedura miftuħa tal-għażla, globalment impenjaw ukoll madwar EUR 700 miljun.

Il-programm ta’ ħidma tal-IKS, kopert minn 17-il pakkett ta’ ħidma[4] u implimentat permezz ta’ madwar 300 proġett imwettaq mill-membri tal-IKS u l-assoċjati tagħhom, huwa maqsum fl-oqsma tematiċi li ġejjin:

1. Riċerka operattiva dwar il-ĠTA, inkluż: operazzjonijiet fir-rotta, operazzjonijiet fl-oqsma tal-ġestjoni tat-terminals, operazzjonijiet fl-ajruporti u operazzjonijiet ta’ netwerking

2. Riċerka dwar is-sistema, inkluż: is-sistemi tal-inġenji tal-ajru, sistemi ta’ kontroll ta’ traffiku tal-ajru fir-rotta u waqt avviċinament, ċentri ta’ operazzjonijiet tat-titjir/ġwienaħ u servizzi ta’ informazzjoni meteoroloġika, sistemi ta’ ajruporti, sistema ta’ gestjoni tan-netwerk tal-informazzjoni u sistemi ta’ komunikazzjoni, navigazzjoni u sorveljanza ta’ prodotti mhux avjoniċi

3. Ġestjoni tal-Informazzjoni fis-Sistema Kollha

4. Attivitajiet trasversali : bħall-infrastruttura ta’ validazzjoni, l-iżvilupp ta’ każijiet ta’ sikurezza, sigurtà, ambjent u prestazzjoni tal-bniedem, il-manutenzjoni u l-aġġornamenti tal- Master plan , il-kunċett fil-mira u l-arkitettura tiegħu

Billi tiffoka fuq l-attivitajiet tar-riċerka u l-iżvilupp, tmexxihom lejn it-tħaddim u tinvolvi b’mod attiv lill-partijiet interessati, l-IKS tipprovdi rispons ottimu għall-ħtiġijiet tal-utenti tal-ispazju tal-ajru u l-fornituri tas-servizz. L-approċċ tal-isħubija pubblika-privata fil-livell tal-UE jiżgura wkoll li l-għanijiet tal-SES ta’ rilevanza għolja fis-soċjetà, bħas-sigurtà u t-tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO2, huma integrati u internalizzati fil-Programm. Dan l-approċċ ippermetta li jiżdiedu u jinġabru fondi u għarfien, u b’hekk titnaqqas il-frammentazzjoni maħluqa minn proġetti simili nazzjonali u reġjonali. L-IKS tista’ tutilizza l-ħiliet u l-kapaċità ta’ innovazzjoni tas-settur privat f’konformità ma’ arranġamenti xierqa għall-qsim tar-riskju mas-settur pubbliku. Madankollu, huwa importanti li jiġi żgurat li l-IKS tagħti ir-riżultati mistennija fil-ħin sabiex jonqsu r-riskji għall-fażi tat-tħaddim.

Malli l-attivitajiet tal-iżvilupp jiksbu r-ritmu moderat tagħhom, il-Kummissjoni se ssaħħaħ is-sorveljanza tagħha biex tiżgura koerenza mal-għanijiet tal-SES. B’mod partikolari, il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-IKS, permezz tal-impenn u l-appoġġ tal-membri tagħha, tieħu miżuri biex tiddisponi mill-ħila esperta meħtieġa, biex tistabbilixxi pjattaformi ta’ validazzjoni xierqa u tippermetti t-tnedija tal-proċess ta’ tħaddim u tagħti benefiċċji fi stadju bikri.

Minn perspettiva internazzjonali, l-IKS saret l-“ambaxxatriċi teknoloġika” tal-Ewropa minħabba l-promozzjoni tal-interoperabbiltà globali tal-ĠTA, u b’hekk fetħet ukoll opportunitajiet ġodda għall-industrija. Ittieħed pass kbir f’dan id-dominju permezz tal-innegozjar ta’ Memorandum ta’ Kooperazzjoni bejn l-UE u l-Istati Uniti tal-Amerika fil-qasam tar-riċerka u l-iżvilupp tal-avjazzjoni ċivili. Il-Memorandum fih Anness speċifiku dwar azzjonijiet kooperattivi li jappoġġjaw l-interoperabbiltà tas-SESAR-NextGen[5], li se jitwettaq għan-naħa tal-UE mill-IKS .

L-IKS wriet li hija strument flessibbli u dinamiku li jappoġġja relazzjoni interattiva bejn l-iżvilupp u t-tħaddim billi tkun kapaċi tadatta għall-ħtiġijiet tal-fornituri u l-utenti tas-servizzi u għar-rekwiżiti li qed jevolvu tal-SES kif ukoll billi tintegra l-evoluzzjonijiet fil-prestazzjoni tal-inġenji tal-ajru.

Riżultati tal-ewwel evalwazzjoni intermedja tal-Impriża Konġunta SESAR

Skont l-Artikolu 7 tar- Regolament tal-IKS , il-Kummissjoni hija mitluba li kull tliet snin twettaq evalwazzjonijiet dwar:

- l-implimentazzjoni tar- Regolament tal-IKS

- ir-riżultati miksuba mill-IKS u l-metodi tal-ħidma tagħha

- il-qagħda finanzjarja ġenerali tal-IKS

L-ewwel evalwazzjonijiet tnedew f’Marzu 2010 u jkopru l-perjodu mill-27.02.2007 sal-31.12.2009[6].

L-approċċ tal-evalwazzjonijiet

Il-Kummissjoni wettqet l-ewwel evalwazzjonijiet bl-assistenza ta’ konsulent estern indipendenti, COWI A/S.

L-evalwazzjonijiet huma bbażati fuq 5 kriterji ta’ evalwazzjoni standard użati mill-Kummissjoni:

5. Ir-rilevanza hija l-punt sa fejn l-għanijiet tal-IKS huma pertinenti għall-ħtiġijiet, il-problemi u l-kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati

6. L-effettività tikkonċerna sa liema punt twettqu l-għanijiet stabbiliti. Dan jinkludi wkoll il-funzjonament ta’ strutturi amministrattivi u l-mod kif jappoġġjaw lill-organizzazzjoni fl-għoti tar-riżultati

7. L-effiċjenza tkejjel sa liema punt jinkisbu l-effetti mixtieqa bi prezz raġonevoli

8. L-utilità hija sa liema punt l-effetti miksuba jikkorrispondu mal-bżonnijiet, il-problemi u l-kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati. Meta jiġi kkunsidrat l-istadju bikri tal-IKS, saret biss valutazzjoni preliminari ħafna tal-utilità jekk jitqies il-progress tax-xogħol u r-riżultati miksuba s’issa

9. Is-sostenibbiltà hija l-punt safejn l-effetti pożittivi huma l-aktar probabbli li jibqgħu jinħassu wara li jintemm intervent. F’dak li jirrigwarda l-istima tal-“utilità” tal-IKS, l-evalwazzjoni tindirizza biss analiżi preliminari dwar is-sostenibilità probabbli tar-riżultati li għandhom jintlaħqu mill-IKS

Id-data nġabret prinċipalment permezz tad-Direttorat Ġenerali responsabbli għall-IKS (id-DĠ għall-Mobilità u t-Trasport) u studju mwettaq mill-COWI. Din l-informazzjoni ġiet ikkomplementata minn stħarriġ elettroniku mmirat lejn il-membri tal-Bord Amministrattiv tal-IKS u l-Istati Membri tal-UE (permezz tal-Kumitat dwar l-Ajru Uniku[7]) u intervisti individwali u lil gruppi fokali mwettqa mill-COWI. Għalkemm ir-rati tar-rispons kienu baxxi wisq biex jiġi awtorizzat l-isfruttament totali tad-data miġbura, ir-riżultati jipprovdu indikazzjoni tal-perċezzjoni tal-partijiet interessati ewlenin tal-IKS. B’kollox saru 30 intervista individwali u 3 intervisti lil gruppi fokali.

Ir-riżultati tal-evalwazzjonijiet

Il-konklużjoni ġenerali tal-ewwel evalwazzjonijiet intermedjarji hija li l-IKS ħadmet tajjeb matul il-perjodu ta’ referenza f’dak li jirrigwarda t-twaqqif u l-iżvilupp tal-organizzazzjoni tagħha kif ukoll fit-twettiq tal-kompiti assenjati lilha. Jirriżulta wkoll li, b’mod ġenerali, il-partijiet interessati tal-IKS huma sodisfatti bil-prestazzjoni taħha. Ir-rapport annwali tal-attività tal-IKS 2009[8] jipprovdi deskrizzjoni dettaljata tal-attivitajiet li wettqet u l-qagħda finanzjarja tagħha matul il-perjodu ta’ referenza.

L-implimentazzjoni tar-Regolament

Id-dispożizzjonijiet tar- Regolament tal-IKS ġew implementati kif xieraq matul il-perjodu ta’ referenza, għalkemm b’xi dewmien f’uħud mill-każijiet. Huwa importanti li wieħed jinnota li l-emenda tar- Regolament tal-IKS , li tittrasforma lill-IKS f’korp tal-UE , naqqset ir-ritmu tal-proċess tal-istabbiliment, l-aktar minħabba l-ħtieġa li jiġu adottati regoli finanzjarji ġodda, kuntratti tal-persunal ġodda u prinċipji tal-kontabilità meħtieġa għall-korpi tal-UE.

Ir-riżultati miksuba mill-IKS u l-metodi tal-ħidma tagħha

B’mod ġenerali, l-IKS implimentat l-attivitajiet ippjanati u kisbet ir-riżultati mistennija. Il-livell ġenerali ta’ sodisfazzjoni tal-partijiet interessati bil-ħidma tal-IKS huwa għoli. Xi wħud mill-kisbiet ewlenin matul il-perjodu ta’ referenza huma:

- Il-ġbir u l-impenn tal-partijiet interessati fi programm komuni tar-Riċerka u l-Iżvilupp

- L-iżvilupp tal-programm ta’ ħidma li jappoġġja r-razzjonalizzazzjoni u l-konsistenza, filwaqt li jevita lakuni u s-sovrappożizzjoni

- L-iżvilupp tal-metodi u l-għodod meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-programm

- Il-bidu ta’ għadd ta’ proġetti fi żmien qasir mingħajr ma jsiru kompromessi rigward ir-rekwiżiti ta’ kwalità u l-ħtiġijiet ta’ koordinazzjoni bejn pakketti u proġetti ta’ ħidma

L-IKS uriet progress tajjeb sa minn meta ġiet stabbilita u tikkostitwixxi bażi solida għat-twettiq tal- Master plan. L-isfidi li qed tiffaċċja l-IKS jirrigwardaw iż-żamma tal-kapaċità tagħha li tikkordina l-pakketti u l-proġetti kollha tax-xogħol u li tivvalida r-riżultati.

L-istruttura organizzattiva hija allinjata mal-kompiti fdati lill-IKS. Il-persunal jikkorrispondi għall-għan tagħha, hemm tqassim ċar tal-kompliti u s-sistemi ta’ ġestjoni u l-proċeduri huma definiti b’mod ċar. Il-ġestjoni finanzjarja u l-kapaċità ta’ verifika huma fis-seħħ, għalkemm għad jeħtieġ li xi sistemi u miżuri ta’ appoġġ jiġu implimentati fil-ħin tal-evalwazzjoni.

Hemm għarfien komuni fost il-membri tal-IKS dwar l-importanza ta’ qafas effiċjenti tal-ġestjoni tar-riskju li jinvolvihom b’mod sħiħ fl-istabbiliment tiegħu. Il-“Qafas dwar il-Ġestjoni tar-Riskju fl-Intrapriżi” qed jiġi żviluppat u huwa ppjanat li jiġi introdott fl-2010.

L-appoġġ għall-programm u l-unitajiet responsabbli għall-istrateġija u l-konsistenza fl-eżekuzzjoni tal- Master Plan huma komponent kbir tal-organizzazzjoni tal-IKS. L-użu ta’ Pjan ta’ Ġestjoni uniformi tal-Programm jiżgura li tiġi applikata l-istess metodoloġija fil-proġetti u dan iwassal għal riżultati koerenti u konsistenti, għalkemm il-potenzjal sħiħ tiegħu għadu ma ntlaħaqx minħabba l-istadju bikri tal-implimentazzjoni tal-programm ta’ ħidma.

Il-proċessi u l-istrumenti ta’ komunikazzjoni għandhom jiġu żviluppati aktar sabiex jissodisfaw il-ħtiġijiet differenzjati ta’ komunikazzjoni tal-membri fundaturi, il-membri tal-IKS u l-partijiet interessati l-oħra, kemm jekk ikunu membri kif ukoll jekk ma jkunux membri tal-Bord Amministrattiv.

L-informazzjoni u l-koordinazzjoni fil-Bord Amministrattiv huma sodisfaċenti, għalkemm xi membri tal-IKS jaħsbu li saret wisq enfasi fuq il-kwistjonijiet amministrattivi u jippreferu jkollhom suġġetti aktar tekniċi fl-aġenda tal-Bord. Dan huwa minħabba l-fatt li matul il-perjodu ta’ referenza l-IKS iddedikat l-akbar sforzi għall-istabbiliment tagħha u ftit kienu l-attivitajiet operattivi mnedija.

Id-data prodotta jew miġbura mill-IKS għandha tintuża sal-ogħla grad possibbli meta ssir analiżi tal-ispejjeż u tal-benefiċċji għall-fażi tat-tħaddim. Din l-informazzjoni għandha tiġi integrata fl-eżerċizzji ta’ komunikazzjoni strateġiċi li jagħtu lil dawk li jfasslu l-politika Ewropea l-għodod adattati biex jikkomunikaw dwar l-impatt soċjo-ekonomiku tal-Programm SESAR kif ukoll dwar l-azzjonijiet mitiganti.

B’mod ġenerali, il-koordinazzjoni bejn l-IKS, il-membri fundaturi tagħha u l-membri magħżula hija sodisfaċenti. L-allokazzjoni ċara tar-responsabbiltajiet bejn l-IKS, il-membri fundaturi u l-membri magħżula huma bbażati fuq il-qafas legali. Il-koordinazzjoni bejn iż-żewġ membri fundaturi hija sodisfaċenti u huma jipprovaw jikkoordinaw l-kontribut tagħhom lill-Bord Amministrattiv tal-IKS. L-arranġamenti ta’ monitoraġġ u rapportar bejn l-IKS u l-Kummissjoni huma ddefiniti fi ftehim ġenerali konkluż f’Diċembru 2009 u huma sodisfaċenti.

Sabiex jiżgura operazzjonijiet effiċjenti u effettivi, bħal f’kull organizzazzjoni li għadha kemm ġiet stabbilita, il-maniġment tal-IKS għandu jiffoka fuq il-bini ta’ kultura organizzattiva komuni sabiex imexxi mudell tant innovattiv ta’ sħubija pubblika-privata (PPP).

Għandhom jiġu żviluppati proċessi u strumenti ta’ taħriġ attraenti mill-IKS u dawn għandhom jiġu applikati sabiex tiżdied il-kapaċità ġenerali tal-persunal tal-membri li jaħdmu fuq il-proġetti.

Il-qagħda finanzjarja ġenerali

L-IKS implimentat qafas xieraq li jikkonforma mar-regoli finanzjarji tal-IKS u mal-prinċipju ta’ ġestjoni finanzjarja soda. Il-Qorti tal-Awdituri reċentament ikkummentat dwar ir-regoli finanzjarji tal-IKS filwaqt li enfasizzat xi oqsma li għandhom jissaħħu. Qed jittieħdu għadd ta’ azzjonijiet mill-IKS sabiex jiġi implimentat dan it-titjib.

Il-membri kollha tal-IKS ifformalizzaw l-impenji finanzjarji tagħhom permezz ta’ ftehimiet xierqa mal-IKS:

- Il-Kummissjoni tikkontribwixxi EUR 700 miljun, kollha kemm huma fi flus kontanti

- L-Eurocontrol tipprovdi EUR 700 miljun b’kontribuzzjoni, li minnhom EUR 535 miljun in natura u EUR 165 miljun fi flus kontanti

- Il-membri l-oħra impenjaw ammont globali ta’ EUR 537 miljun li 5 % minnhom huma pprovduti fi flus kontanti

Rilevanza

B’mod ġenerali, ir- Regolament tal-IKS u l-IKS huma vvalutati bħala rilevanti ħafna. Dan huwa bbażat fuq il-konklużjonijiet li ġejjin:

- Id-data miġbura tindika li l-mudell tal-IKS huwa mekkaniżmu ta’ implimentazzjoni xieraq għall-fażi tal-iżvilupp tas-SESAR u għat-twettiq tal- Master plan

- Minħabba l-kumplessità tal-programm u d-daqs tal-baġit tiegħu, l-iżvilupp tas-SESAR jeħtieġ amministrazzjoni mmirata u kompetenza teknika rreklutata minn diversi partijiet interessati. Il-perċezzjoni tal-partijiet interessati hija li l-għażla tal-istrument tal-IKS tkun ġustifikata

- L-għanijiet strateġiċi tal-IKS għall-2012 u l-pjanijiet tax-xogħol annwali huma allinjati mal- Master plan u mal-kompiti tal-IKS

- L-IKS qed taġixxi f’konformità mar-rekwiżiti tal-Programmi FP7 u TEN-T

Effettività

L-effettività tal-IKS hija vvalutata bħala għolja. B’mod ġenerali, l-IKS wettqet il-kompiti tagħha u tat l-outputs u r-riżultati meħtieġa kif previst:

10. L-istabbiliment tal-IKS kien effettiv u f’waqtu. B’mod partikolari, l-IKS:

11. Ikkostitwiet il-Bord Amministrattiv tagħha, ħatret id-Direttur Eżekuttiv u stabbilixxiet il-kwartieri ġenerali tagħha

12. adottat il- Master plan li fih stabbiliet il-programm ta’ ħidma tagħha

13. innegozjat u kkonkludiet il-ftehimiet ta’ sħubija u l-ftehim qafas multilaterali, il-ftehim ġenerali mal-Kummissjoni u l-ftehim speċifiku mal-Eurocontrol

14. irreklutat il-persunal prinċipali u stabbilixxiet ir-regoli u l-proċeduri meħtieġa f’konformità mar-Regolamenti tal-Persunal tal-UE

15. L-IKS iffinalizzat it-trasformazzjoni tagħha f’Korp tal-UE. Għalkemm dan it-tibdil fl-istatus għandu impatt pożittiv sinifikanti fuq l-IKS u l-fażi ta’ żvilupp, tawwal kemmxejn it-tlestija tal-istabbiliment tal-IKS

16. L-IKS organizzat u qed tikkoordina attivitajiet tekniċi f’konformità mal- Master plan filwaqt li tevita l-frammentazzjoni u d-duplikazzjoni tal-attivitajiet

17. L-IKS immobilizzat u amministrat il-fondi mill-membri tagħha

18. L-IKS għamlet sforzi biex tinvolvi firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati permezz tal-proċess ta’ sħubija u billi waqqfet il-Kumitat Xjentifiku u s-Sħubija tal-prestazzjoni strateġika. Barra minn hekk, il-Bord Amministrattiv fl-2010 introduċa l-istatus ta’ “assoċjati”, li jimmira biex jippermetti lill-IKS u lill-membri tagħha jestendu l-parteċipazzjoni fl-attivitajiet tal-IKS għal firxa usa’ ta’ partijiet interessati, b’mod partikolari l-SMEs, l-istituti ta’ riċerka u l-akkademiċi. Ġew stabbiliti wkoll arranġamenti ta’ ħidma mal-Awtoritajiet Superviżorji Nazzjonali u l-Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni

19. L-IKS żviluppat ukoll il-kooperazzjoni internazzjonali tagħha billi nediet attivitajiet tekniċi bħall-AIRE (Inizjattiva Atlantika għall-Interoperabbiltà biex Jitnaqqsu l-Emissjonijiet) u OPTIMI (Ir-rintraċċar, titjib u monitoraġġ tal-pożizzjoni Oċeanika). Ġiet imwettqa wkoll l-interoperabbiltà ta’ SESAR-NextGen u se tkompli tkun imwettqa taħt Memorandum ta’ Kooperazzjoni bejn l-UE u l-Istati Uniti tal-Amerika

Effiċjenza

Għalkemm għadu kmieni wisq biex tiġi vvalutata l-effiċjenza globali tal-IKS, il-progress li sar matul il-perjodu ta’ referenza jindika li l-mudell tal-IKS irriżulta aktar effiċjenti milli kieku l-fażi tal-iżvilupp tas-SESAR kellha tiġi implimentata permezz ta’ sejħa għal proposti konvenzjonali għar-riċerka u l-iżvilupp. L-IKS kienet effettiva ħafna biex tlaqqa’ l-partijiet interessati rilevanti u tikkoordina l-isforzi ta’ riċerka tal-ĠTA fl-UE. L-implimentazzjoni effiċjenti tal-fażi tal-iżvilupp tiddependi ħafna fuq il-ġestjoni koordinata tal-IKS tal-pakketti u l-proġetti ta’ ħidma li jiżguraw ukoll ekonomiji tal-iskala.

Id-data miġbura tindika li l-IKS qed taħdem b’mod effiċjenti fir-rigward tal-proċeduri ta’ ħidma interni u l-ġestjoni. L-effiċjenza hija mistennija li tkompli tiżdied meta s-sistemi ġodda tal-IT, speċjalment għall-ġestjoni finanzjarja (ABAC/SAP), jiġu implimentati fl-2010.

Sostenibbiltà/utilità

Il-kollaborazzjoni stabbilita bejn il-partijiet interessati fl-IKS tistabbilixxi bażi solida sabiex jingħata kontribut għall-kisba ta’ benefiċċji sostenibbli fit-tul għat-trasport bl-ajru b’appoġġ għall-għanijiet tal-SES. Madankollu, għadu kmieni wisq biex wieħed jiġġudika jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex biżżejjed biex jiżguraw is-sostenibbiltà fit-tul. Il-fatturi li jinfluwenzaw il-kisba tal-għanijiet fit-tul jinkludu:

- Qafas regolatorju li jappoġġja t-tħaddim ta’ teknoloġiji u proċeduri u l-appoġġ tal-awtoritajiet regolatorji

- L-involviment ta’ atturi ewlenin (utenti tal-ispazju, persunal rilevanti, ajruporti, fornituri tas-servizzi ta’ navigazzjoni bl-ajru, eċċ) biex iħaddmu u jiffinanzjaw it-tħaddim ta’ teknoloġiji u proċeduri vvalidati

- L-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda tal-ĠTA f’reġjuni oħra u l-konverġenza tagħhom ma’ sistemi Ewropej

- L-iżvilupp ekonomiku fil-ġejjieni u xejriet fid-domanda għat-trasport bl-ajru

IL- MASTER PLAN

Il- Master plan huwa l-pjan ta’ direzzjoni bi qbil ġenerali miżmum u eżegwit mill-IKS, għat-trasferiment għal kunċett operattiv ġdid tal-ĠTA li jappoġġja l-għanijiet tal-SES. Dan għandu jitqies bħala r-referenza Ewropea għal ippjanar stabbli u kredibbli li tippermetti lill-partijiet interessati biex jantiċipaw funzjonalitajiet ġodda li jallinjawhom ma’ ċikli ta’ investiment u l-ippjanar ta’ attivitajiet ta’ konverżjoni. Il- Master plan huwa dokument ħaj li jkopri kemm il-fażijiet tal-iżvilupp u kif ukoll dawk tat-tħaddim ta’ SESAR. Huwa jmexxi l-programm ta’ ħidma għall-fażi tal-iżvilupp u, b’mod simili, il- Master plan se jkun għodda ewlenija ta’ governanza għall-fażi tat-tħaddim.

Progress miksub mill-IKS fit-twettiq tal- Master plan

Il-fażi tad-definizzjoni tas-SESAR stabbiliet il-bażi għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ kunċett ġdid tal-ĠTA, li jindirizza attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp u tal-validazzjoni segwiti minn tħaddim ikkoordinat. Ir-riżultat ewlieni tal-fażi ta’ definizzjoni tas-SESAR huwa l-Master Plan tas-SESAR li jintegra l-oqsma ta’ titjib fil-prestazzjoni, l-elementi tal-kunċett ġdid tal-ĠTA, l-analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji u jistipula l-pjan ta’ direzzjoni għall-implimentazzjoni tat-titjib operattiv fi programm ta’ ħidma koerenti. F’konformità mar- Regolament tal-IKS , il-Master Plan tas-SESAR ġie ttrasferit mill-Eurocontrol għall-IKS fis-7.11.2008.

Fit-30.03.2009, il-Kunsill approva l-Master Plan tas-SESAR bħala l-verżjoni inizjali tal- Master plan li jipprovdi l-pjan ta’ direzzjoni għall-fażijiet tal-iżvilupp u t-tħaddim tal-programm SESAR. Il-Kunsill ikkonferma wkoll li l-immodernizzar tal-ĠTA u l-iskadenzi proposti għall-kisba tiegħu jibqgħu jkunu ta’ prijorità politika għolja għall-UE. Il-Bord Amministrattiv tal-IKS adotta l- Master plan fit-12.06.2009.

Il-livell attwali ta’ twettiq

20. Il-fażi tal-iżvilupp

L-attivitajiet tar-riċerka u l-iżvilupp tal-IKS ġew imnedija fit-3.06.2009. Sena wara, 85% tat-300 proġett ġew imnedija b’madwar 160 proġett li bdew xogħol attwali ta’ Riċerka u Żvilupp. F’dak li jirrigwarda l-proġetti l-aktar avvanzati, diġà ġew sottomessi l-ewwel riżultati lill-IKS. Attwalment, permezz tal-IKS, 1500 espert minn 16-il membru fi 17-il Stat Membru differenti qed jaħdmu biex jiżviluppaw u jivvalidaw is-sistema futura Ewropea tal-ĠTA.

Il-prijorità attwali hija li jinkisbu benefiċċji ta’ malajr mir-riżultati bikrija dwar il-ġestjoni tal-informazzjoni, l-assenjazzjoni u l-gwida tar-rotot kif ukoll fuq in-naħa tal-ajru tal-ġestjoni trajettorja. L-IKS hija mistennija li tippreżenta l-ewwel teknoloġiji vvalidati minn kmieni fl-2012.

21. Il-fażi ta’ tħaddim

Il- Master plan attwalment jiddefinixxi 3 pakketti ta’ implimentazzjoni li jibnu fuq xulxin:

- Il-Pakkett ta’ Implimentazzjoni I (IP1) fih il-funzjonalitajiet u t-teknoloġiji bażiċi vvalidati tal-kunċett operattiv SESAR li ma jeħtiġux aktar riċerka u huma disponibbli biex jiġu mħaddma. L-IP1 jistabbilixxi l-bażi għal tħaddim fil-futur ta’ funzjonalitajiet aktar avvanzati

- Il-Pakkett ta’ Implimentazzjoni II (IP2) huwa magħmul minn elementi ĠTA li jeħtieġu aktar riċerka u żvilupp u li jistgħu jiġu proposti għall-istandardizzazzjoni u l-implimentazzjoni mill-2014

- Il-Pakkett ta’ Implimentazzjoni III (IP3) huwa magħmul mill-aktar elementi avvanzati tal-kunċett operattiv tas-SESAR li jippermetti t-tranżizzjoni sħiħa għall-ġestjoni trajettorja 4D u l-operazzjonijiet tal-ajruplani bbażati fuq il-ħin, għal tħaddim lil hinn mill-2020

F’dan l-istadju tal-programm, qed isir tħaddim tal-IP1 biss minn atturi differenti tal-ĠTA. L-instigaturi kollha tat-titjib operattiv tal-IP1 ġew ivvalidati u industrijalizzati u huma lesti biex jitħaddmu jew inkella diġà bdew jitħaddmu. L-IP1 jimmira li jipprovdi titjib fi żmien qasir fis-sistema Ewropea attwali tal-ĠTA u li jagħmilha aktar koerenti permezz tal-implimentazzjoni tal-aħjar prattiki, koordinazzjoni aħjar u l-preparazzjoni għal operazzjonijiet trajettorji u bbażati fuq il-ħin.

L-IP1 huwa kwistjoni ewlenija għat-tħaddim peress li kwalunkwe dewmien fl-implimentazzjoni ta’ inizjattivi għal żmien qasir huwa ta’ riskju kbir għall-programm SESAR. B’risposta għall-bżonn urġenti li tmexxi t-tħaddim tal-IP1, il-Kummissjoni waqqfet Grupp ta’ Tmexxija tal-IP1 taħt l-awspiċi tal-Kumitat dwar l-Ajru Uniku u bl-appoġġ tal-Istati Membri, l-IKS, il-Eurocontrol u partijiet interessati. Il-grupp ġie stabbilit fis-27.04.2010 bħala struttura ta’ ħidma ad hoc bl-għan li jissorvelja t-tħaddim tal-IP1. Il-Grupp ta’ Tmexxija tal-IP1 se jagħmel rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri, lill-Eurocontrol, lill-IKS u lill-investituri privati (il-fornituri tas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru, il-linji tal-ajru, l-ajruporti) sabiex jitnaqqsu kwalunkwe lakuni eżistenti bejn il-pjan ta’ tħaddim, kif stabbilit fil- Master plan , u r-realtà.

22. Aġġornamenti tal- Master plan

Il-Kunsill talab li l-IKS għandha tippreżenta l-ewwel aġġornament tal- Master plan sa Marzu 2010[9]. L-IKS ippreżentat il-proposta mistennija lill-Bord Amministrattiv tagħha, li ddiskutietha fit-30.04.2010. L-ambitu ta’ dan l-ewwel aġġornament kien limitat peress li ma kellu ebda impatt fuq l-ippjanar ġenerali jew l-investimenti meħtieġa jew il-prestazzjoni prevista u f’dawn li ġejjin[10]:

- L-irfinar tat-titjib operattiv tal-IP1

- L-introduzzjoni ta’ pjanijiet direzzjonali regolatorji u ta’ standardizzazzjoni

- L-aġġornament tal-pjan tal-ġestjoni tar-riskju

Il-Kumitat dwar l-Ajru Uniku tal-UE fis-7.05.2010 u l-Grupp ta’ Konsulenza tal-Partijiet Interessati tal-Eurocontrol fis-17.05.2010 approvaw il-proposta mingħajr ebda tibdil. Il-Bord Amministrattiv tal-IKS adotta l-proposta fit-12.07.2010.

Aġġornamenti futuri huma mistennija kull 18 jew 24 xahar, li għandhom jippermettu b’mod adegwat ir-riflessjoni tal-progress miksub filwaqt li jiżguraw l-istabilità tad-dokument u l-involviment tal-partijiet interessati. L-aġġornament li jmiss tal- Master plan jista’ jindirizza r-rabta bejn il-pjan ta’ prestazzjoni (rekwiżiti ta’ livell għoli) u l- Master plan (reazzjoni teknoloġika għall-ħtieġa ta’ titjib fil-prestazzjoni tan-netwerk).

[1] Ir-Regolamenti (KE) 549/2004, 550/2004, 551/2004, 552/2004, ĠU L96, 31.03.2004, p.1-26, kif emendati mir-Regolament (KE) 1070/2009 tal-21.10.2009, ĠU L300, 14.11.2009, p. 34.

[2] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 219/2007 tas-27.02.2007, ĠU L64, 2.03.2007, p. 1

[3] Il- Master plan , p. 84 http://www.sesarju.eu/sites/default/files/documents/reports/European_ĠTA_Master_Plan.pdf

[4] Deskrizzjoni teknika dettaljata tax-xogħol: http://www.sesarju.eu/public/standard_page/library_list.html

[5] NextGen huwa l-Proframm ta’ modernizzar tal-ĠTA tal-Istati Uniti tal-Amerika.

[6] Ir-rapport komplut: http://ec.europa.eu/transport/evaluations/research_en.htm jew http://ec.europa.eu/transport/evaluations/trans_european_networks_en.htm

[7] Artikolu 5, Regolament (KE) Nru 549/2004 tal-10.03.2004, ĠU L96, 31.2.2004

[8] Ir-Rapport Annwali dwar l-Attività tal-Impriża Konġunta SESAR 2009, 10.03.2010: www.sesarju.eu/sites/default/files/documents/reports/Annual_Activity_Report_2009_Adopted.pdf

[9] Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tat-30.03.2009, paragrafu 3

[10] https://www.atmmasterplan.eu