Choose the experimental features you want to try

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52010DC0712

KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U L-KUMITAT TAR-REĠJUNI Nisfruttaw il-vantaġġi tal-iffatturar elettroniku għall-Ewropa

/* KUMM/2010/0712 finali */

52010DC0712

/* KUMM/2010/0712 finali */ KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U L-KUMITAT TAR-REĠJUNI Nisfruttaw il-vantaġġi tal-iffatturar elettroniku għall-Ewropa


[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA |

Brussel 2.12.2010

KUMM(2010) 712 finali

KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U L-KUMITAT TAR-REĠJUNI

Nisfruttaw il-vantaġġi tal-iffatturar elettroniku għall-Ewropa

KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U L-KUMITAT TAR-REĠJUNI

Nisfruttaw il-vantaġġi tal-iffatturar elettroniku għall-Ewropa

INTRODUZZJONI

L-Istrateġija Ewropa 2020[1] tippreżenta għas-seklu 21 viżjoni ta’ ekonomija tas-suq soċjali tal-Ewropa li hija kompetittiva għall-aħħar u tenfasizza li hija ħaġa kruċjali li naħsdu l-benefiċċji ekonomiċi u soċjali kollha ta’ soċjetà diġitali. Għal dan il-għan, l-iffatturar elettroniku (l-iffatturar e) jifforma parti mill-inizjattiva ewlenija tal-Kummissjoni Ewropea Aġenda Diġitali għall-Ewropa [2] li tagħti importanza lill-ksib ta’ suq diġitali uniku u ssejjaħ għat-tneħħija tal-ostakli regolatorji u tekniċi li jipprevjenu l-adozzjoni fuq firxa wiesgħa tal-iffatturar elettroniku.

Għall-iskapitu tal-konsumaturi kif ukoll tal-intrapriżi, ir-regoli eżistenti li jirregolaw l-iffatturar elettroniku fl-Ewropa għadhom frammentati skont id-diviżjonijiet nazzjonali u l-biċċa l-kbira tal-potenzjal tal-iffatturar elettroniku għadu ma ġiex sfruttat. Barra minn hekk, l-iskambju ta’ fatturi elettroniċi għadu kumpless wisq u jqum ħafna flus, b’mod partikolari għall-SMEs. Filwaqt li 42 % mill-intrapriżi kbar jgħidu li jirċievu jew jibgħatu fatturi elettroniċi, ir-rata tal-adozzjoni fost l-SMEs baqgħet f’livell aktar baxx (22 %)[3]. Minħabba dan, ir-rata medja tal-penetrazzjoni tas-suq tal-iffatturar elettroniku hija pjuttost baxxa fl-Ewropa u bħalissa hija stmata għal madwar 5 % tal-fatturi kollha li jiġu nnegozjati annwalment[4] għal skopijiet ta’ relazzjonijiet ta’ bejn in-Negozji.

Dan joħloq opportunitajiet importanti għal titjib. L-adozzjoni bil-massa tal-iffatturar elettroniku fi ħdan l-EU għandha twassal għal benefiċċji ekonomiċi sinifikanti u huwa stmat li t-tranżizzjoni minn karta għal fatturi elettroniċi se tiġġenera ffrankar ta' madwar EUR 240 biljun fuq perjodu ta’ sitt snin[5]. Barra minn hekk, minħabba r-rabta mill-qrib bejn l-iffatturar u l-proċessi ta' ħlas, il-ħolqien taż-Zona Unika tal-Pagamenti bl-Euro (Single Euro Payments Area - SEPA) joffri pjattaforma għat-tnedija ta’ skemi tal-iffatturar elettroniku Ewropej interoperabbli.

Sal-2020 il-Kummissjoni tixtieq li l-iffatturar elettroniku jsir il-metodu l-aktar użat għall-iffatturar fl-Ewropa. Il-Kummissjoni tinsab impenjata li taħdem f'kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri u ma' partijiet interessati oħra li jeħtieġ li jagħtu sehemhom sabiex din il-mira tinkiseb u sabiex jinħoloq l-ambjent xieraq għall-iskjerament mifrux tal-iffatturar elettroniku.

F’konformità ma’ dan, il-Komunikazzjoni tindirizza l-prijoritajiet li ġejjin:

- li tiżgura ċertezza legali u ambjent tekniku ċar għall-iffatturar elettroniku li għandu jiffaċilita l-adozzjoni tagħha bil-massa

- li tinkoraġġixxi u tippromwovi l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet miftuħa u interoperabbli għall-iffatturar elettroniku abbażi ta’ standard komuni, filwaqt li tingħata attenzjoni partikolari għall-ħtiġijiet tal-SMEs

- li tappoġġa l-użu tal-iffatturar elettroniku bl-istabbiliment ta’ strutturi organizzazzjonali, bħal fora nazzjonali dwar l-Iffatturar elettroniku u Forum Ewropew Multilaterali għal Partijiet Interessati.

VANTAġġI TAL-IFFATTURAR ELETTRONIKU

Bil-kontra tal-fatturi fuq karta, il-fatturi elettroniċi jipprovdu d-data kollha f’format diġitali. B’hekk l-iffatturar elettroniku joffri vantaġġi sostanzjali meta mqabbel mal-iffatturar fuq karta. Jippermetti anqas dewmien għal pagamenti, anqas żbalji, spejjeż imnaqqsa ta’ stampar u tal-posta u, l-aktar importanti, ipproċessar integrat bis-sħiħ. Għalhekk karatteristika partikolari tal-iffatturar elettroniku hija l-potenzjal tiegħu għall-awtomatizzazzjoni, speċjalment fil-każ li l-fattura tintbagħat f’format strutturat. Is-sistemi tal-katina tal-forniment finanzjarju tal-emittent jew tal-fornitur tas-servizz jistgħu jiġġeneraw u jittrasferixxu awtomatikament u direttament il-fatturi elettroniċi lil dawk tad-destinatarju. Il-biċċa l-kbira tal-vantaġġi ekonomiċi għaldaqstant ma joriġinawx mill-iffrankar fl-ispejjeż tal-istampar jew tal-posta iżda aktar mill-proċess sħiħ ta’ awtomatizzazzjoni u ta’ integrazzjoni bejn il-partijiet kummerċjali mill-ordni sal-pagament.

Barra minn hekk, l-applikazzjoni tar-regoli tal-VAT għall-fatturi elettroniċi u fuq karta mistennija li tnaqqas il-piż amministrattiv fuq l-intrapriżi sa massimu ta’ EUR 18 biljun fiż-żmien medju skont il-Grupp ta’ Livell Għoli għall-Piżjiet Amministrattivi[6].

Il-vantaġġi tal-iffatturar elettroniku mistennija wkoll li jaffettwaw il-konsumaturi, b’mod partikolari fir-rigward tal-aspetti konvenjenti tal-fatturi elettroniċi mqabbli mal-fatturi fuq karta. Madankollu għandu jkun żgurat li l-konsumaturi mingħajr aċċess jew b’aċċess limitat għall-internet ma għandhomx jintesew u li l-konsumaturi għandhom dejjem jitħallew jitolbu għal fattura fuq karta. Barra minn hekk u f’konformità mal-Karta dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-UE, l-iffatturar elettroniku għandu jikkonforma mal-protezzjoni tad-data personali u mad-dritt għal ħajja privata.

Fl-aħħar nett, il-benefiċċji ambjentali mill-iffatturar elettroniku f’termini tat-tnaqqis fil-konsum tal-karta u fl-ispejjeż tal-enerġija għat-trasportazzjoni huma sinifikanti wkoll, u jiġġeneraw iffrankar tal-karbonju li jista’ jammonta għal tnaqqis fl-emissjonijiet tas-CO2 ta’ 1 miljun tunnellata fis-sena[7] għall-UE.

L-INVOLVIMENT TAL-PARTIJIET INTERESSATI

Fir-reazzjoni tagħha għall-ħtiġijiet tas-suq u għat-talbiet tal-partijiet interessati, il-Kummissjoni Ewropea stabbilixxiet Grupp tal-Esperti dwar l-iffatturar elettroniku biex jistudja l-ostakli li jxekklu l-użu mħaffef tal-iffatturar elettroniku fi ħdan l-UE. Fi tmiem l-2009, il-Grupp tal-Esperti ppubblika r-rapport finali tiegħu inkluż proposta għal Qafas għall-Iffatturar Elettroniku Ewropew (European Electronic Invoicing - EEI)[8].

Ir-rakkomandazzjonijiet ewlenin jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej:

- L-ilħiq tal-ħtiġijiet tal-SMEs bħala fokus ta’ prijorità, billi tingħata attenzjoni fuq għadd ta’ rekwiżiti speċifiċi tan-negozju.

- L-armonizzazzjoni u l-għoti ta’ ċarezza fil-qafas legali u tal-VAT madwar l-UE kollha abbażi tat-trattament ugwali bejn il-fatturi fuq karta u dawk elettroniċi u appoġġjati minn Kodiċi ta’ Prassi mħejji mill-Grupp tal-Esperti.

- Il-ħolqien ta’ sistema ta’ fatturar elettroniku li tipprovdi l-massimu ta’ interoperabbiltà u ta’ aċċess.

- L-adozzjoni mill-parteċipanti kollha kemm fi ħdan is-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku ta’ kontenut standard komuni għall-fattura u ta’ mudell tad-data – il-verżjoni 2 tal-Cross Industry Invoice (CII) tal-UN/CEFACT.

- L-istabbiliment ta’ proċess organizzazzjonali għall-implimentazzjoni tal-Qafas EEI fil-livell tal-Istat Membru u tal-UE.

Ir-rapport kien soġġett għall-konsultazzjoni mal-pubbliku[9] li ffaċilitat li l-partijiet interessati kollha jirreaġixxu għar-rakkomandazzjonjiet proposti. Il-maġġoranza ta’ dawk li wieġbu qablu mal-messaġġi, ir-rakkomandazzjonijiet u l-konklużjonijiet prinċipali tar-rapport.

Il-proċess tal-konsultazzjoni mal-partijiet interessati intemm b’konferenza kbira dwar is-suġġett tal-iffatturar elettroniku fl-Ewropa[10] li saret taħt l-awspiċi tal-Presidenza Spanjola tal-Kunsill fis-27 u fit-28 ta' April 2010 f’Madrid. Il-konferenza vvalidat ukoll ir-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp tal-Esperti li l-proposti tagħhom kienu appoġġjati globalment.

IL-QAGħDA TAL-IFFATTURAR ELETTRONIKU FL-UNJONI EWROPEA

Ir-rata tal-adozzjoni tal-fatturi elettroniċi

S’issa, ir-rati tal-adozzjoni tal-fatturi elettroniċi huma relattivament baxxi u jvarjaw ħafna fost l-Istati Membri. Filwaqt li 23 % mill-intrapriżi jgħidu li jirċievu jew jibgħatu fatturi elettroniċi[11] (li fl-UE27 ivarja minn 8 % għal 41 %), l-għadd ta’ fatturi elettroniċi strutturati nnegozjati għadu baxx, partikolament fost l-SMEs .

Fuq in-naħa tal-provvista, is-suq tal-iffatturar elettroniku huwa fil-biċċa l-kbira fframmentat. Aktar minn 400 fornitur tas-servizz tal-iffatturar elettroniku huma attivi fl-UE l-aktar fil-livell domestiku, u joffru varjetà sħiħa ta’ mudelli tan-negozju tal-iffatturar elettroniku.

F’ċerti Stati Membri[12], qed jitniedu jew diġà tniedu inizjattivi tas-settur pubbliku, biex l-iffatturar elettroniku jkun mandatorju għall-akkwist pubbliku. Dawn il-proġetti huma kruċjali biex titħaffef ir-rata tal-penetrazzjoni tas-suq tal-iffatturar elettroniku. Fil-livell Ewropew, il-Kummissjoni nediet il-proġett PEPPOL[13] (Pan-European Public Procurement On-line) li għandu fil-mira tiegħu li l-komunikazzjoni elettronika bejn l-intrpriżi (inklużi l-SMEs) u l-korpi tal-gvernijiet tkun possibbli madwar l-Ewropa kollha għall-proċessi kollha tal-akkwist, inkluż in-negozjar tal-fatturi. Is-soluzzjoni żviluppata għall-iffatturar elettroniku interoperabbli tista’ tintuża mill-ġdid anke barra l-qasam tal-akkwist pubbliku fil-kuntest tar-relazzjonijiet bejn in-negozji.

L-iffatturar elettroniku fiż-Żona Unika tal-Pagamenti bl-Euro (Single Euro Payments Area - SEPA[14])

Il-fatturi kummerċjali jirrappreżentaw pass wieħed biss fil-katina globali tal-forniment finanzjarju: purchase-to-pay [il-proċess kummerċjali sħiħ marbuta max-xiri u l-bejgħ]. B'mod partikolari bis-saħħa tar-rabta mill-qrib bejn fatturi u pagamenti, huwa importani li l-iffatturar elettroniku jiddaħħal fil-kuntest usa' ta' suq integrat ta' pagamenti elettroniċi. Il-ħolqien ta' żona unika integrata ta' pagamenti bl-euro li mill-bidu nett kellu l-appoġġ qawwi tal-Kummissjoni jiffaċilita l-konnessjoni tal-proċessi tal-ħruġ ta' fatturi ma' dawk tal-pagamenti.

Filwaqt li s-SEPA u l-iffatturar elettroniku huma żewġ proġetti distinti, madankollu t-tnejn igawdu mill-vantaġġi ta' xulxin. Is-SEPA tista' toħloq punt tat-tluq għal inizjattiva b'suċċess tal-iffatturar elettroniku billi tippromwovi l-integrazzjoni sħiħa tul il-proċess tal-katina tal-forniment finanzjarju u l-adozzjoni bil-massa tal-iffatturar elettroniku tista' tkun ta' benefiċċju għall-migrazzjoni SEPA minħabba r-rabta mill-qrib bejn pagamenti u fatturi .

Is-SEPA għandha l-għan tat-trattament awtomizzat u integrat tal-pagamenti mill-bidu sal-aħħar. Dan jelimina l-ħtieġa għal intervent manwali, u b'hekk joħloq vantaġġi ekonomiċi sostanzjali. Għaldaqstant, standard tal-iffatturar elettroniku għandu jkun konformi mal-istandard ISO 20022 għal messaġġi tas-servizzi finanzjarji, li qed jintuża attwalment fil-kuntest tas-SEPA.

L-ambjent legali u tekniku attwali għal fatturi elettroniċi u l-piżijiet li jistgħu jirriżultaw mill-adozzjoni

Aspetti legali

Il-VAT u r-regoli dwar l-iffatturar elettroniku

Minħabba l-għażliet disponibbli għall-Istati Membri, id-dispożizzjonijiet legali attwalment applikabbli għall-VAT fir-rigward tal-iffatturar elettroniku ġewwa l-UE rriżultaw f'ġabra ta' rekwiżiti diżassoċjati. Dan ħoloq kumplessità għal partijiet kummerċjali li jixtiequ jużaw soluzzjonijiet tal-iffatturar elettroniku speċjalment għal intrapriżi li għandhom operazzjonijiet transkonfinali.

Madankollu, fit-13 ta' Lulju 2010 l-Kunsill adotta d-Direttiva 2010/45/UE li temenda d-Direttiva 2006/112/KE dwar is-sistema komuni ta' taxxa fuq il-valur miżjud fir-rigward tar-regoli dwar il-fatturazzjoni [l-iffatturar][15]. Din id-Direttiva li għandha tkun trasposta sal-1 ta' Jannar 2013, tistabbilixxi regoli ġodda dwar il-VAT fir-rigward tal-iffatturar elettroniku u tneħħi l-ostakli għall-użu tal-iffatturar elettroniku billli toħloq trattament ugwali għal fatturi fuq karta u għal dawk elettroniċi, filwaqt li tiżgura wkoll li l-ebda rekwiżit addizzjonali ma jiġi imponut fuq il-fatturi fuq karta. F'konformità mal-Artikolu 233 il-ġdid tad-Direttiva, in-negozji se jkunu liberi biex jibgħatu u jirċievu fatturi elettroniċi sakemm dawn jieħdu ħsieb li jwettqu "kwalunkwe kontroll tan-negozju li joħloq rekord affidabbli tal-verifika bejn fattura u provvista ta’ merkanzija jew servizzi" bl-istess mod kif qed isir bħalissa għal fatturi fuq karta.

Aspetti legali oħra

Minbarra l-leġiżlazzjoni dwar il-VAT, l-iffatturar elettroniku huwa mdaħħal f'ġabra mħallta ta' rekwiżiti legali li jkopru regoli dwar il-kontabbiltà, il-verifika, il-protezzjoni tad-data personali, l-arkivjar u d-dwana. Għalkemm il-VAT ġeneralment jitqies bħala ostaklu prinċipali, jeħtieġ li nidentifikaw liema minn dawn ir-regoli oħrajn jikkostitwixxu huma wkoll aktar ostakli għall-użu tal-iffatturar elettroniku fi ħdan l-UE.

Ċerti soluzzjonijiet tal-iffatturar elettroniku jagħmlu użu mill-firem elettroniċi. Madankollu, id-diversità tar-rekwiżiti legali fost l-Istati Membri fir-rigward tal-firem elettroniċi wasslu għal problemi ta' interoperabbiltà transkonfinali li kkontribwixxew għat-trażżin fl-introduzzjoni tas-soluzzjonijiet tal-iffatturar elettroniku safejn dawn jagħmlu użu mill-firem elettroniċi. Minkejja l-impatt pożittiv tad-dispożizzjonijiet legali eżistenti dwar l-użu tal-firem elettroniċi u l-impenji politiċi li ttieħdu mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni, jenħtieġ approċċ aktar koordinat u komprensiv biex l-interoperabbiltà transkonfinali tal-firem elettroniċi madwar l-UE tkun faċilitata. Għal dan il-fini, fil-qafas tal-Aġenda Diġitali l-Kummissjoni pproponiet li tirrevedi d-Direttiva 1999/93/KE attwali [16] għall-firem elettroniċi.

Interoperabbiltà u aċċess

Fil-prattika l-interoperabbiltà tas-soluzzjonijiet tal-iffatturar elettroniku tippermetti lil partijiet kummerċjali jinnegozjaw fatturi elettroniċi mingħajr ma jiġu ristretti minn limiti organizzazzjonali u mid-diversi teknoloġiji, abbażi ta' rekwiżiti legali, proċessi tan-negozju u standards tekniċi komuni.

In-nuqqas ta' interoperabbiltà bejn il-mudelli ta' negozju u soluzzjonijiet distinti jġib miegħu r-riskju li l-intrapriżi u speċjalment l-SMEs possibbilment ikollhom jinvestu f'ħafna sistemi u soluzzjonijiet biex jinnegozjaw il-fatturi elettroniċi. Dan iwassal għal spejjeż bla bżonn u jkompli jxekkel l-adozzjoni bil-massa. Permezz tas-soluzzjonijiet tal-iffatturar elettroniku interoperabbli, se jkun possibbli li biż-żmien jinħoloq għadd ta' netwerks interkonnessi u interoperabbli li jippermettu l-aċċess għal numru massimu ta' partijiet kummerċjali.

Standards

Fil-kuntest attwali, ma hemm l-ebda standard li qed jintuża globalment għall-iffatturar elettroniku. Id-diversità fir-rekwiżiti tad-data u tal-użu, u l-approċċi li jvarjaw ħafna fl-implimentazzjoni tagħhom, wasslu għall-frammentazzjoni tas-suq.

S'issa l-ebda waħda mill-formats eżistenti ma kisbet prominenza. L-Interskambju tad-Data Elettronika (Electronic Data Interchange - EDI[17]) li għadu jintuża minn ħafna kumpaniji multinazzjonali ta' sikwit ma jirriżultax prattiku għall-biċċa l-kbira tal-SMEs. Bl-istess mod ħafna formats proprjetarji jintużaw biss minn kumpanija waħda multinazzjonali u mill-fornituri tagħha. B'konsegwenza, il-parteċipanti fis-suq, bħall-intrapriżi, il-kumpaniji tas-softwer u l-fornituri tas-servizzi finanzjarji llum ikollhom bil-fors jappoġġaw formats multipli, li jeħtieġu mmappjar sostanzjali u eżerċizzji ta' konverżjoni biex ilaħħqu mad-data espressa f'sintassi differenti.

Bosta organizzazzjonjiet internazzjonali u Ewropej tal-istandarizzazzjoni bħalissa qed jaħdmu fuq l-istandardizzazzjoni tal-iffatturar elettroniku. Fil-livell internazzjonali, ic-Ċentru tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Iffaċilitar tal-Kummerċ u għan-Negozju Elettroniku, [United Nations Centre for Trade Facilitation and Electronic Business - UN/CEFACT] żviluppa u qed isostni l-istandard u l-mudell tad-data għall-iffatturar Cross-Industry Invoice (CII), u qed jikkoopera ma' (OASIS), [Organisation for the Advancement of Structured Information Standards] għall-konverġenza bejn il-fattura Universal Business Language (UBL) u l-istandard CII. Barra minn hekk, UN/CEFACT qed jikkoopera mal-ISO (International Organisation for Standardisation) għall-integrazzjoni tal-mudell tad-data CII fl-istandard ISO 20022 Invoice Message . Fil-livell Ewropew, il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (European Committee for Standardization - CEN) qed imexxi għadd ta' workshops dwar kwistjonijiet speċifiċi fl-implimentazzjoni tal-iffatturar elettroniku[18].

STRATEġIJA BIEX JITħEġġEġ L-UżU TAL-IFFATTURAR ELETTRONIKU

Prijoritajiet ewlenin għall-promozzjoni tal-iffatturar elettroniku fl-UE

Abbażi tar-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp tal-Esperti u tal-konklużjonijiet tal-konsultazjoni pubblika, il-Kummissjoni tipproponi l-appoġġ tal-introduzzjoni bil-massa tal-iffatturar elettroniku billi tingħata attenzjoni għall-erba' prijoritajiet ewlenin li ġejjin.

L-iżgurar ta' ambjent legali konsistenti għall-iffatturar elettroniku

Mill-1 ta' Jannar 2013, ir-regoli ġodda tal-VAT dwar l-iffatturar elettroniku stipulati fid-Direttiva tal-Kunsill 2010/45/UE se jirrikjedu lill-Istat Membri li jaderixxu għall-prinċipju tat-trattament ugwali tal-fatturi fuq karta u tal-fatturi elettroniċi. L-Istati Membri mhumiex se jitħallew aktar iżidu rekwiżiti speċifiċi bħal pereżempju li jinsistu li l-fatturi elettroniċi jkunu bbażati fuq firem elettroniċi avvanzati jew EDI. Minflok dawn l-għażliet teknoloġiċi se jissarrfu f'alternattivi li jistgħu jibqgħu jintużaw, bl-istess mod li jistgħu jintużaw kontrolli tan-negozju, min-naħa tan-negozji biex jiggarantixxu l-'awtentiċità tal-oriġini' u l-'integrità tal-kontenut' tal-fatturi elettroniċi.

Kwanlunkwe differenza fl-interpretazzjoni u t-traspożizzjoni sussegwenti tar-regoli mill-Istati Membri fil-prattika tista' tippreżenta diffikultajiet fl-użu tal-fatturi elettroniċi. Dan jista' jżid piżijiet u spejjeż ta' konformità għan-negozju, u b'hekk jillimita l-użu tal-iffatturar elettroniku. Għalhekk, il-Kummissjoni se taħdem mill-qrib mal-Istati Membri biex tiżgura l-fehim komuni tar-regoli l-ġodda dwar l-iffatturar elettroniku li għandu jgħin biex tinkiseb traspożizzjoni konsistenti u koerenti tad-Direttiva 2010/45/UE.

Azzjonijiet:

1.1 Biex tiżgura traspożizzjoni konsistenti u f'waqtha tad-Direttiva l-ġdida dwar il-VAT, fi Frar 2011 il-Kummissjoni se torganizza seminar Fiscalis[19], li jinvolvi lill-amministrazzjonijiet tat-taxxa tal-Istati Membri kollha. Wara dan is-seminar, il-Kummissjoni se tivvaluta l-ħtieġa għal aktar gwida għall-Istati Membri u għan-negozji.

1.2 Biex tipprevedi l-prinċipju tat-trattament ugwali kif stipulat fid-Direttiva l-ġdida dwar il-VAT; l-Istati Membri huma mitluba li jippermettu li l-fatturi jintbagħtu u jsiru disponibbli 'b'mezzi elettroniċi oħra' kif stipulat fl-Artikolu 233 tad-Direttiva attwali dwar il-VAT (2006/112/KE).

1.3 Studju estern għall-Kummissjoni qed jeżamina l-metodi alternattivi għall-ġbir tal-VAT inkluż ir-rwol tal-iffatturar elettroniku. Il-Kummissjoni se tippreżenta dawn is-sejbiet u qabel tmiem l-2010 se tippubblika Green Paper dwar il-futur tal-VAT biex tistimola dibattitu dwar kwistjonijiet bħal kif l-iżviluppi l-ġodda fit-teknoloġiji tal-IT jistgħu jiffaċilitaw il-ġbir tal-VAT.

1.4 Fl-2011 il-Kummissjoni se tipproponi reviżjoni tad-Direttivan (1999/93/KE) dwar il-firem elettroniċi bil-għan li jingħata qafas legali għar-rikonoxximent u l-interoperabbiltà transkonfinali ta' sistemi sikuri għall-awtentikazzjoni elettronika.

Il-kisba tal-adozzjoni bil-massa bi-saħħa tal-parteċipazzjoni tal-Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju

L-għan li jitħeġġeġ l-użu tal-iffatturar elettroniku f-UE ma jistax jinkiseb mingħajr l-SMEs li jirrappreżentaw aktar minn 99 % tan-negozji Ewropej. Filwaqt li ħafna mill-intrapriżi l-kbar diġà qed jużaw fatturi elettroniċi, il-livell tal-adozzjoni min-naħa tal-SMEs għadu relattivament baxx. Bl- Att dwar in-Negozji ż-Żgħar[20] l-UE impenjat ruħha għall-prinċipju 'Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir', jiġifieri li tingħata attenzjoni għall-ħtiġijiet tal-SMEs. Dan għandu japplika wkoll għas-suq tal-iffatturar elettroniku, li għandu joffri soluzzjonijiet għall-SMEs li jkunu sempliċi, irħas, affidabbli u f'konformità mal-VAT.

Intrapriżi żgħar jaħdmu ma' ħafna partijiet kummerċjali differenti (intrapriżi kbar, konsumaturi, awtoritajiet pubbliċi, SMEs oħra) li jistgħu esiġu li jużaw l-iffatturar elettroniku skont is-soluzzjonijiet tekniċi differenti. L-iżvilupp ta' proċessi u standards interoperabbli tul il-katini tal-forniment, inkluż l-iffatturar elettroniku, se jiffaċilita l-adozzjoni bil-massa mill-SMEs. Biex tiżdied il-parteċipazzjoni tal-SMEs fil-katini tal-forniment diġitali, il-Kummissjoni tappoġġja azzjonijiet ta' wiri fuq skala kbira fis-setturi tal-industrija u tas-servizzi (moda, awtomobbli, trasport u loġistika) Dawn il-proġetti għandhom fil-mira tagħhom it-titjib fit-tranżazzjonijiet tan-negozju u jikkontribwixxu għaż-żieda fil-kapaċità tal-innovazzjoni u fil-kompetittività tal-intrapriżi.

Għaldaqstant, mhuwiex biss importanti li n-negozji ż-żgħar jitħejjew għal din it-tranżizzjoni internament (f'termini ta' għarfien u infrastruttura) iżda wkoll li esternament, il-fornituri tas-servizzi li jużaw l-ffatturar elettroniku jiżviluppaw servizzi u soluzzjonijiet li jirrikjedu investiment baxx f'infrastruttura u ħiliet u b'hekk l-iffatturar elettroniku jgħin biex l-SMEs itejbu l-effiċjenza u jiffrankaw fl-operazzjonijiet tagħhom.

Il-Kummissjoni ttqis li l-azzjonijiet li ġejjin se jgħinu lill-SMEs biex jaħsdu l-vantaġġi kollha mid-dematerjalizzazzjoni tal-fatturi.

Azzjonijiet:

2.1 Il-Kummissjoni se tivvaluta b'mod sħiħ l-effett ta' kwalunkwe rekwiżit tekniku u legali tal-futur għall-iffatturar elettroniku fuq l-SMEs billi tapplika l-prinċipju 'Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir' u t-'test tal-SME' u tistenna li l-Istati Membri u l-organizzazzjonijiet tal-istandardizzazzjoni jagħmlu l-istess.

2.2 Il-Kummissjoni se torganizza u tipparteċipa f'attivitajiet ta' sensibilizzazzjoni biex tinforma lill-SMEs dwar il-potenzjal tal-iffatturar elettroniku. Se jiġu esplorati sinerġiji mal-attivitajiet promozzjonali eżistenti (pereżempju l-ġimgħa Ewropea tal-SME, il-ġimgħa tal-Ħiliet Elettroniċi) u ma' netwerks eżistenti (pereżempju n-Netwerk Ewropew għall-Appoġġ tan-Negozju Elettroniku, in-Netwerk għall-Intrapriżi Ewropej).

2.3 Il-Kummissjoni se tkompli tespandi inizjattivi li jippromwovu l-parteċipazzjoni tal-SMEs fil-katina tal-forniment diġitali. Fl-2011, je jiġu varati żewġ azzjonijiet ġodda fil-qafas tal-Programm dwar il-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP).

L-ixprunar ta' ambjent li joħloq aċċess massimu

Sabiex tkun żgurata l-introduzzjoni bil-massa tal-iffatturar elettroniku hija essenzjali li jinħoloq ambjent li jiffaċilita għadd massimu ta' partijiet kummerċjali li jinnegozjaw fatturi bejniethom. Filwaqt li l-azzjonijiet għaddejjin bħalissa se jtejbu l-interoperabbiltà tal-fatturi elettroniċi, il-Kummissjoni tara l-ħtieġa għal aktar azzjonijiet fil-livell organizzazzjonali u tekniku[21]. Għandu jinkiseb ħafna progress f'dawn ir-rakkomandazzjonijiet qabel id-data tal-iskadenza għat-traspożizzjoni tad-Direttiva dwar il-VAT (l-1 ta' Jannar 2013).

L-ewwel nett għandhom jiġu definiti b'mod ċar ir-rwoli u r-responsabbiltajiet tal-partijiet kummerċjali u tal-fornituri tas-servizzi fir-rigward tal-interoperabbiltà fil-livell organizzazzjonali u dawn għandhom ikunu adottati mill-paretċipanti fis-suq permezz ta' Kodiċi ta' Prassi. Barra minn hekk, l-adozzjoni u l-użu ta' identifikaturi u/jew indirizzi mhux ambigwi iżda rikonoxxuti fuq firxa wiesgħa, tal-partijiet kummerċjali u tal-fornituri tas-servizzi għandhom jiffaċilitaw l-ipproċessar tal-fatturi elettroniċi.

Minbarra dan, biex tkun żgurata l-interkonnessjoni tal-mudelli tal-iffatturar elettroniku, il-partijiet kummerċjali u l-fornituri tas-servizzi għadhom ifittxu qbil dwar kwistjonijiet bħall-ġestjoni tar-riskju, l-indirizzar u l-modi ta' trażmissjoni, ftehimiet dwar ir-roaming, standards, l-għodod għall-flussi ta' komunikazzjoni u r-rekwiżiti ta' sigurtà.

L-azzjonijiet li ġejjin huma meħtieġa biex ikun żgurat li biż-żmien, il-partijiet kummerċjali jkunu jistgħu jikkonnettjaw bejniethom u joħolqu netwerk tal-UE saħansitra aktar mifrux għat-twassil tal-adozzjoni bil-massa tal-iffatturar elettroniku.

Azzjonijiet:

3.1 B'qies għall-ħidma tal-Grupp tal-Esperti dwar l-iffatturar elettroniku, sa tmiem l-2011, il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni għandu jiżviluppa Kodiċi ta' Prassi. Dan il-Kodiċi ta' Prassi, li għandu jiġi adottat mill-partijiet kummerċjali, mill-fornituri tas-servizzi u mill-awtoritajiet pubbliċi, għandu jinkludi terminolġija konsistenti u definizzjoni tar-rwoli u tar-responsabbiltajiet tal-parteċipanti differenti fi ħdan il-proċess tal-iffatturar elettroniku.

3.2 Sa tmiem l-2011 CEN għandu janalizza l-ħtieġa u jipproponi azzjonijiet għall-adozzjoni tal-proċeduri interoperabbli tal-indirizzar u tat-trażmissjoni min-naħa tal-parteċipanti fl-industrija fl-iffatturar elettroniku.

Il-promozzjoni ta' mudell tad-data standard għall-fatturi elettroniċi

Waħda mill-isfidi ewlenin għall-iskjerament tal-iffatturar elettroniku hija d-definizzjoni ta' mudell tad-data semantika uniku u ċar li tiddeskrivi l-elementi ta' informazzjoni meħtieġa għall-fatturi elettroniċi. Mudell tad-data partikolari uniku u komuni għandu jiffaċilita l-interoperabbiltà semantika u jiżgura n-newtralità tat-teknoloġija. F'konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp tal-Esperti, "il-verżjoni 2 tal-Cross Industry Invoice (CII) tal-UN/CEFACT għandha tiġi adottata bħala l-mudell tad-data semantiku komuni ta' referenza li fuqu huma bbażati s-soluzzjonijiet għall-kontenut standard tal-fatturi elettroniċi tal-futur". Id-definizzjoni dwar kif dan il-mudell tad-data sussegwentement jiġi adattat għall-ħtiġijiet speċifiċi tan-negozju għandha titħalla tiġi determinata mis-suq. Il-parteċipanti kollha fis-suq kemm fis-setturi privati kif ukoll dawk pubbliċi huma mħeġġa jiżviluppaw u jimplimentaw, jew jaqblu dwar, soluzzjonijiet li huma konformi mal-mudell tad-data tal-verżjoni 2 tas-CII.

Barra minn hekk, l-implimentazzjoni ta' dan il-mudell tad-data għandha tkun appoġġata minn organizzazzjonijiet ta' standards internazzjonali biex jiżguraw l-aċċessibbiltà u l-istabbiltà f'termini ta' regolazzjoni, manteniment u kwalità konsistenti. Fl-Ewropa, CEN permezz tal-kumitati u l-workshops tekniċi tiegħu, għandu jaġixxi bħala faċilitatur li jixpruna l-implimentazzjoni tal-istandards rilevanti u tal-linji gwida ta' appoġġ għall-implimentazzjoni, u li jiżgura l-appoġġ tal-entitajiet ta' standards internazzjonali għar-rekwiżiti Ewropej. Madankollu fuq perjodu ta' żmien qasir, il-qbil dwar standard uniku ma għandux jipprevjeni milli jintużaw is-soluzzjonijiet tal-iffatturar elettroniku, sakemm dawk is-soluzzjonijiet jikkonformaw, jew joqorbu lejn konverġenza dwar, ir-rekwiżiti tal-mudell tad-data komuni għall-fatturi elettroniċi.

Azzjonijiet:

4.1 Fl-2011, il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (CEN) se jfassal linji gwida għall-implimentazzjoni tal-mudell tad-data tal-verżjoni 2 tas-CII. Dawn il-linji gwida għandhom ikunu bbażati fuq id-data elementari tal-fatturi kif propost mill-Grupp tal-Esperti dwar l-iffatturar elettroniku u għandhom iqisu l-istandard ISO 20022 Invoice message , il-ħidma tal-iffatturar elettroniku tas-CEN, il-workshops BII u EBES, u inizjattivi oħra bħall-proġett PEPOL.Skont id-domanda tas-suq, għandu jkun previst l-iżvilupp ta' aktar linji gwida li jkopru dominji/proċessi tan-negozju oħrajn.

4.2 Il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (CEN) se jaħdem mal-organizzazzjonijiet internazzjonali tal-istandardizzazzjoni, bħall-UN/CEFACT u l-ISO, u se jikkomunika rekwiżiti speċifiċi għall-iżvilupp ulterjuri tal-mudell tad-data CII.

4.3 UN/CEFACT huwa mistieden li jaħdem għall-iżvilupp imħaffef ta' messaġġi tan-negozju elettroniku li huma komplementari għall-fatturi elettroniċi, u li se jtejbu l-kapaċità tan-negozji, tal-kummerċ u tal-organizzazzjonijiet amministrattivi biex jinnegozjaw prodotti u servizzi rilevanti b'mod effettiv.

L-organizzazzjoni tal-iskjerament tal-iffatturar elettroniku fl-UE

Azzjoni koordinata hija neċessarja kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll fil-livell Ewropew għall-appoġġ tal-iskjerament tal-iffatturar elettroniku. Din l-azzjoni tippromwovi soluzzjonijiet nazzjonali kompatibbli għat-titjib fil-funzjonament tas-suq intern billi tagħmel tranżazzjonijiet transkonfinali aktar effiċjenti u anqas ta' piż għall-konsumaturi, għan-negozji u għall-awtoritajiet pubbliċi.

Il-promozzjoni tal-iffatturar elettroniku fil-livell nazzjonali

L-Istati Membri jinsabu f'pożizzjoni tajba biex jappoġġaw, jiżviluppaw u jiffaċilitaw l-użu tal-iffatturar elettroniku. Għandhom jiżguraw li l-prassi kummerċjali, fiskali u tal-akkwist pubbliku fil-livell nazzjonali jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta' ambjent tal-iffatturar elettroniku b'aċċess madwar l-UE kollha.

Azzjoni:

5.1 L-Istati Membri għandhom jiżviluppaw strateġija għall-promozzjoni tal-iffatturar elettroniku fil-livell nazzjonali. Din l-istrateġija għandu jkollha l-għan li:

- tappoġġa l-użu tal-iffatturar elettroniku, b'mod partikolari minn SMEs

- tikkoordina fil-livell nazzjonali l-inizjattivi eżistenti u dawk li għad iridu jittieħdu għall-użu tal-iffatturar elettroniku, inkluż l-aspetti legali, ta' standardizzazjoni u interoperabbiltà b'dimensjoni Ewropea.

- tagħmel monitoraġġ u tistabbilixxi miri għal-livell ta' adozzjoni tal-iffatturar elettroniku.

5.2 Biex jappoġġaw it-twettiq ta' dawn l-objettivi, l-Istati Membri għandhom jorganizzaw fora nazzjonali multilaterali dwar l-iffatturar elettroniku għal partijiet interessati u jinfurmaw lill-Kummissjoni dwarhom sa Ġunju 2011. Il-fora nazzjonali għandhom jiżguraw rappreżentazzjoni bbilanċjata tal-partijiet interessati, bil-parteċipazzjoni suffiċjenti tal-awtoritajiet pubbliċi u tal-utenti tas-servizzi tal-iffatturar elettroniku inklużi konsumaturi, SMEs u negozji kbar.

Il-promozzjoni tal-iffatturar elettroniku fil-livell Ewropew

L-azzjonijiet fil-livell tal-Istati Membri għandhom ikunu kkoordinati biex ikun żgurat li l-fatturi elettroniċi jistgħu jiġu nnegozjati fl-UE b'mod liberu. Għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-iffaċilitar tat-tranżazzjonijiet transkonfinali, speċjalment għall-SMEs.

Azzjoni:

6.1 Il-Kummissjoni se tistabbilixxi għal 3 snin forum Ewropew multlaterali għal partijiet interessati dwar l-iffatturar elettroniku, minn issa 'l quddiem 'il-Forum Ewropew dwar l-Iffatturar-E', magħmul minn delegati li ġejjin minn fora nazzjonali u rappreżentanti tal-assoċjazzjonijiet Ewropej rilevanti mill-komunità tal-utenti, il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (CEN), il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) u l-Grupp ta’ Ħidma l-Artikolu 29 dwar il-Protezzjoni ta’ Data Personali[22].Id-dmirijiet prinċipali tal-Forum Ewropew għall-Iffatturar-E se jkunu li jassisti l-Kummissjoni f'dawn l-oqsma:

- il-monitoraġġ tal-iżvilupp tas-suq tal-iffatturar elettroniku u tal-livell tal-adozzjoni tal-iffatturar elettroniku fis-setturi tal-industrija u tas-servizzi fl-Istati Membri.

- it-twettiq ta' skambju ta' esperjenza u prassi tajba li mbagħad jiffaċilita l-bidu ta' soluzzjonijiet tal-iffatturar elettroniku interoperabbli

- l-identifikazzjoni tal-problemi li jinqalgħu b'mod partikolari fir-rigward tat-tranżazzjonijiet transkonfinali u proponiment ta' soluzzjonijiet xierqa.

- l-appoġġ u monitoraġġ tal-ħidma li twassal għall-adozzjoni ta' mudell tad-data standard għall-iffatturar elettroniku

6.2 Il-Kummissjoni u l-istituzzjonijiet kollha l-oħra tal-UE għandhom imexxu bl-eżempju tagħhom billi jimplimentaw l-iffatturar elettroniku għall-iskopijiet tal-akkwist pubbliku tagħhom stess. B'mod partikolari, il-Kummissjoni se tipproċedi bl-iskjerament tal-proġett e-Prior.

6.3 Fl-2011, il-Kummissjoni se timmira għal monitoraġġ bl-istatistika aħjar tal-adozzjoni tal-iffatturar elettroniku.

KONKLUżJONI

L-adozzjoni bil-massa tal-iffatturar elettroniku mistenni li ġġib vantaġġi għall-UE globalment u li tikkontribwixxi għall-kompetittività tagħha. Barra l-UE, ir-rata tal-penetrazzoni tas-suq tal-iffatturar elettroniku qed tikber b’mod sostanzjali u hija ta’ importanza kruċjali li l-EU ma taqax lura f'żviluppi bħal dawn.

L-Istati Membri u l-partijiet interessati huma mistiedna japprovaw il-prijoritajiet u l-azzjonijiet ewlenin proposti u għall-ksib tal-adozzjoni bil-massa tal-iffatturar elettroniku. Il-Kummissjoni se tissorvelja mill-qrib l-azzjonijiet kollha u l-użu tal-iffatturar elettroniku, u sa tmiem l-2013 se tippreżenta rapport dwar il-progress lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew. Fil-każ li r-rapport dwar il-progress jiżvela li ma sarx progress sodisfaċenti fl-adozzjoni tal-iffatturar elettroniku u li kien hemm frammentazzjoni kostanti, jistgħu jittieħdu aktar azzjonijiet u rakkomandazzjonijiet biex jiġu indirizzati dawk l-oqsma li qed ixekklu l-adozzjoni bil-massa.

L-iskjerament tal-iffatturar elettroniku bl-istabbiliment ta’ strutturi governamentali bħall-Fora Nazzjonali u l-Forum Ewropew Multilaterali għal Partijiet Interessati għandu jgħin biex jinbena approċċ tal-UE konsistenti dwar l-iffatturar elettroniku u jiffaċilita l-emerġenza ta' ambjent interoperabbli tal-iffatturar elettroniku fil-livell pan Ewropew.

[1] COM(2010) 2020, http://ec.europa.eu/europe2020/index_en.htm.

[2] COM(2010) 245,http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0245:FIN:MT:PDF.

[3] Enterprises sending and/or receiving e-invoices [mhux disponibbli bil-Malti], Eurostat, 2009.

[4] E-invoicing – E-billing in Europe [mhux disponibbli bil-Malti], Billentis, 2009.

[5] SEPA potential benefits at stake, Capgemini ,http://ec.europa.eu/internal_market/payments/docs/sepa/sepa-capgemini_study-final_report_en.pdf.

[6] COM(2009) 15,http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009:0015:FIN:MT:PDF.

[7] Din hija ċifra kkalkulata abbażi ta' studju mid-Dipartiment għar-riċerka dwar l-Istrateġiji Ambjentali fl-Istitut Irjali tat-Teknoloġija fl-Isvezja, li jistma li l-effett totali tas-sostituzzjoni tal-karta bil-fatturi elettroniċi għandu jwassal għal tnaqqis annwali tal-karbonju li jikkorrispondi għal bejn 39°000 sa 41°000 tunnellata ta’ ekwivalenti ta’ CO2 fis-sena.

[8] Ir-Rapport Finali tal-Grupp ta’ Esperti dwar l-Iffatturar Elettroniku ,http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/docs/2009/e-invoicing/report_en.pdf.

[9] Il-ġabra fil-qosor tar-reazzjonijiet għall-konsultazzjoni pubblika,http://ec.europa.eu/enterprise/newsroom/cf/document.cfm?action=display&doc_id=5814&userservice_id=1&request.id=0.

[10] http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/ict/e-invoicing/benefits/conference_electronic_invoicing_en.htm

[11] Enterprises sending and/or receiving e-invoices [mhux disponibbli bil-Malti], Eurostat, 2009.http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/graph.do?tab=graph&plugin=0&language=en&pcode=tin00114.

[12] Ittieħdu inizjattivi ġodda fid-Danimarka, fil-Finlandja, fl-Italja, fi Spanja u fl-Isvezja biex l-iffatturar elettroniku jsir mandatorju għall-awtoritajiet pubbliċi fi ħdan perjodi taż-żmien distini. Final Report of the Expert Group on e-Invoicing , 2009 [mhux disponbbli bil-Malti], pp. 15-16, http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/docs/2009/e-invoicing/report_en.pdf.

[13] Aktar tagħrif dwar din l-inizjattiva huwa disponibbli fuq www.peppol.eu.

[14] http://ec.europa.eu/internal_market/payments/sepa/index_en.htm

[15] Id-Direttiva 2010/45/UE,http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2010:189:0001:0008:MT:PDF.

[16] Id-Direttiva 1999/93/KE,http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=DD:13:24:31999L0093:MT:PDF

[17] Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 1994/820/KE,http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31994H0820:EN:HTML. [mhux disponibbli bil-Malti]

[18] Il-Workshop tas-CEN dwar l-Iffatturar elettroniku waqqaf l-E-Invoice Gateway (http://www.e-invoice-gateway.net), portal indipendenti li jipprovdi gwida u informazzjoni relatata mal-pajjiż dwar l-iffatturar elettroniku.

[19] Fiscalis 2013 huwa programm ta' kooperazzjoni tal-UE li jgħin lill-amministrazzjonijiet tat-taxxa nazzjonali biex joħolqu u jiskambjaw informazzjoni u għarfien espert, għal aktar tagħrif:http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/tax_cooperation/fiscalis_programme/fiscalis2013/index_en.htm.

[20] COM(2008) 394,http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2008:0394:FIN:MT:PDF.

[21] F'konformità mal-Qafas Ewropew għall-Interoperabbiltà (European Interoperability Framework - EIF) tal-futur għas-servizzi pubbliċi, wieħed jista' jiddistingwi erba' livelli: legali, organizzazzjonali, semantiku u tekniku.

[22] Id-Direttiva 95/46/KE, ĠU L 281, 23.11.1995, p. 31–50.

Top