(1)

Fis-27 ta’ April 2015, Bombardier Transportation Portugal S.A. (“Bombardier” jew “l-Ilmentatur”) ippreżenta lment dwar l-għajnuna mill-Istat kontra Empresa de Manutenção de Equipamento Ferroviário, S.A. (“EMEF”), fejn allega li EMEF kienet ibbenefikat minn għajnuna illegali mill-Istat permezz tal-kumpanija omm tagħha CP - Comboios de Portugal, E.P.E (is-“CP”), l-operatur ferrovjarju tal-passiġġieri Portugiż proprjetà tal-Istat.

(2)

L-ilment intbagħat lill-awtoritajiet Portugiżi għall-kummenti flimkien ma’ talba għal informazzjoni fit-3 ta’ Ġunju 2015. Il-Portugall wieġeb fis-17 ta’ Lulju 2015 u fl-24 ta’ Lulju 2015.

(3)

Fid-9 ta’ Ġunju 2015 saret laqgħa mal-awtoritajiet Portugiżi.

(4)

Il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Portugiżi b’ittra tad-29 ta’ Ottubru 2015. L-awtoritajiet Portugiżi pprovdew it-tweġiba tagħhom fil-21 ta’ Diċembru 2015.

(5)

Permezz ta’ ittra datata t-2 ta’ Ġunju 2016, il-Kummissjoni infurmat lill-Portugall li kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) fir-rigward tal-allegati miżuri ta’ għajnuna mill-Istat, (“id-deċiżjoni tal-ftuħ”).

(6)

Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tagħti bidu għall-proċedura ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (2). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ.

(7)

Wara estensjoni tal-iskadenza, l-awtoritajiet Portugiżi pprovdew il-kummenti tagħhom dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ fit-3 ta’ Awwissu 2016.

(8)

L-ilmentatur ippreżenta l-kummenti tiegħu fil-5 ta’ Settembru 2016. L-ebda parti terza ma ssottomettiet kummenti oħrajn.

(9)

Fit-2 ta’ Diċembru 2016, il-Kummissjoni bagħtet il-kummenti tal-ilmentatur lill-Portugall, li ngħata l-opportunità li jirreaġixxi, flimkien ma’ talba għal aktar informazzjoni.

(10)

L-osservazzjonijiet tal-Portugall dwar il-kummenti sottomessi mill-ilmentatur u t-tweġiba għat-talba għal informazzjoni waslu b’ittra datata s-27 ta’ Jannar 2017.

(11)

Fit-2 ta’ Frar 2017 sar trilogu tekniku mal-awtoritajiet Portugiżi li matulu l-awtoritajiet Portugiżi pprovdew aktar kjarifiki.

(12)

Il-Portugall bagħat aktar informazzjoni fl-10 ta’ Marzu 2017.

(13)

Il-Kummissjoni bagħtet talba oħra għal informazzjoni lill-Portugall fit-30 ta’ Marzu 2017.

(14)

It-tweġiba tal-Portugall għat-talba għal informazzjoni waslet fl-1 ta’ Ġunju 2017.

(15)

Wara t-talba tal-Kummissjoni għal informazzjoni fit-13 ta’ Settembru 2017, il-Portugall issottometta t-tweġiba tiegħu fid-29 ta’ Settembru 2017.

(16)

EMEF hija kumpanija Portugiża speċjalizzata fit-tiswija u fil-manutenzjoni tal-vetturi ferrovjarji u toffri, b’mod partikolari, manutenzjoni qawwija, titjib u rinnovazzjoni tal-vetturi ferrovjarji u t-tagħmir relatat tagħhom, kif ukoll id-disinn, il-manifattura u t-titjib tal-vaguni tal-merkanzija.

(17)

EMEF hija 100 % proprjetà ta’ CP, l-operatur ferrovjarju tal-passiġġieri Portugiż, li huwa kompletament proprjetà tal-Istat Portugiż.

(18)

EMEF ġiet stabbilita fl-1993 permezz ta’ spin-off mill-kumpanija omm tagħha, CP, għalkemm jidher li baqgħet titħaddem bħala dipartiment intern ta’ CP sa mill-inqas l-2004 (3).

(19)

Qabel l-ispin-off, l-attivitajiet ta’ manutenzjoni ta’ CP kienu jitwettqu internament u CP ma kinitx tuża fornituri tas-servizzi esterni. Wara l-ispin-off, EMEF kompliet tkun il-fornitur esklużiv tas-servizzi ta’ manutenzjoni. Fl-2017, 80 % tad-dħul ta’ EMEF (4) kien għadu ġej minn servizzi pprovduti lil CP, il-kumpanija omm tagħha, minkejja li dan naqas matul dawn l-aħħar snin (5).

(20)

L-evidenza sottomessa mill-Portugall turi li minbarra r-relazzjoni bejn il-kumpanija omm u s-sussidjarja, kemm CP kif ukoll EMEF kienu kaptivi għal xulxin: mingħajr EMEF, CP ma kinitx tkun tista’ tissodisfa l-obbligu ta’ servizz pubbliku tagħha li tipprovdi servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri; u fiż-żmien li fih ġew approvati l-miżuri inkwistjoni, l-uniċi klijenti kbar ta’ EMEF kienu CP u s-sussidjarja tagħha ta’ dak iż-żmien CP Carga.

(21)

Il-klijenti l-oħrajn ta’ EMEF kienu jinkludu Bombardier/Prometro, EMEF/Siemens ACE u RENFE.

(22)

EMEF hija l-uniku fornitur ta’ servizzi ta’ manutenzjoni ferrovjarja fil-Portugall li ma hijiex integrata vertikalment mal-manifattura, u qed tikkompeti ma’ kompetituri multinazzjonali integrati vertikalment, bħal Bombardier, Siemens, Alstom u Comsa, li f’ħafna każijiet għandhom it-tendenza li jillimitaw il-manutenzjoni tagħhom għall-vetturi ferrovjarji li jimmanifatturaw huma stess.

(23)

L-Ilmentatur allega li mill-2003 EMEF irċeviet appoġġ finanzjarju f’diversi okkażjonijiet minn CP fil-forma ta’ pagamenti fi flus ta’ premium azzjonarju biex tkopri t-telf, is-self u l-garanziji tal-Istat għal self bankarju.

(24)

L-Ilmentatur allega wkoll li kien possibbli li CP tat għajnuna mill-Istat lil EMEF billi xtrat servizzi minn EMEF bi prezz ogħla minn tas-suq.

(25)

Skont l-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 (6) is-setgħat tal-Kummissjoni li tirkupra l-għajnuna huma soġġetti għal perjodu ta’ preskrizzjoni ta’ 10 snin u kwalunkwe azzjoni meħuda mill-Kummissjoni fir-rigward tal-għajnuna illegali għandha tinterrompi l-perjodu ta’ preskrizzjoni. Il-Kummissjoni għaddiet l-ilment lill-Portugall fit-3 ta’ Ġunju 2015. Għalhekk, l-investigazzjoni formali u din id-deċiżjoni jkopru biss il-miżuri approvati wara t-3 ta’ Ġunju 2005.

(26)

Il-proċedura ta’ investigazzjoni formali kienet tikkonċerna tliet miżuri inklużi s-sottomiżuri tagħhom (flimkien imsejħa l-“Miżuri”): “Miżura 1 – iż-żidiet kapitali f’EMEF” li jammontaw għal EUR 47,6 miljun (“Miżura 1”), “Miżura 2 – is-self mogħti lil EMEF” li jammonta għal EUR 19,5-il miljun (“Miżura 2”) u “Miżura 3 – il-garanziji finanzjarji mogħtija lil EMEF” li jammontaw għal EUR 23 miljun (“Miżura 3”).

(27)

Fir-rigward tal-“Miżura 4 – ix-xiri ta’ servizzi ta’ tiswija u manutenzjoni minn EMEF bi prezz ogħla minn tas-suq” (“Miżura 4”), instab li dan ix-xiri kien konformi mas-suq fid-deċiżjoni tal-ftuħ. B’mod aktar preċiż, abbażi tal-evidenza pprovduta mill-Portugall, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni kkunsidrat li l-prezzijiet tax-xiri mħallsa minn CP lil EMEF kienu konformi mas-suq jew taħt il-prezz tas-suq u li, għalhekk, ma ngħata l-ebda vantaġġ lil EMEF. Għalhekk, il-Kummissjoni kkonkludiet li ma ngħatat l-ebda għajnuna mill-Istat lil EMEF fir-rigward tax-xiri ta’ servizzi ta’ tiswija u manutenzjoni minn CP lil EMEF.

(28)

CP injettat kapital f’EMEF li jammonta għal EUR 47,6 miljun, li jikkonsisti minn:

(29)

CP tat self lil EMEF li jammonta għal EUR 19,5-il miljun, li jikkonsisti minn:

(30)

CP tat garanziji finanzjarji lil EMEF li jammontaw għal EUR 23 miljun, li jikkonsistu minn:

(31)

Fid-deċiżjoni tal-ftuħ tagħha, il-Kummissjoni bdiet investigazzjonijiet dwar il-possibbiltà ta’ għajnuna mill-Istat favur EMEF permezz tal-Miżura 1, tal-Miżura 2 u tal-Miżura 3.

(32)

Qabel id-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Portugall ma indirizza bl-ebda mod l-aspett ta’ imputabbiltà tal-Miżuri, u għalhekk il-Kummissjoni kkunsidrat b’mod preliminari li l-Miżuri kienu imputabbli lill-Istat.

(33)

Qabel id-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Portugall sostna li l-appoġġ finanzjarju minn CP fil-forma tal-Miżura 1, tal-Miżura 2 u tal-Miżura 3 twettaq skont it-termini tas-suq u, għalhekk, ma kienx jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat.

(34)

Madankollu, fir-rigward tal-Miżura 1, il-Portugall ma ssottomettiex l-informazzjoni kollha meħtieġa biex jiġġustifika l-affermazzjoni tiegħu li CP aġixxiet bħala operatur tal-ekonomija tas-suq fir-rigward taż-żidiet kapitali.

(35)

Fir-rigward tal-Miżura 2, il-Portugall ma pprovdiex biżżejjed raġunijiet biex juri li s-self ingħata skont it-termini tas-suq.

(36)

Fir-rigward tal-Miżura 3, il-Portugall ma pprovdiex biżżejjed raġunijiet biex juri li l-garanziji finanzjarji ngħataw skont it-termini tas-suq.

(37)

Għalhekk, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod provviżorju li l-Miżura 1, il-Miżura 2 u l-Miżura 3 jistgħu jitqiesu kompatibbli biss bħala għajnuna għas-salvataġġ u/jew għar-ristrutturar skont it-tifsira tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar tal-2004. Madankollu, il-Portugall ma kien ippreżenta l-ebda evidenza li tiżgura l-konformità mar-rekwiżiti meħtieġa għas-sejba ta’ għajnuna għar-ristrutturar għal EMEF bħala kompatibbli. Konsegwentement, il-Kummissjoni kellha dubji dwar il-kompatibbiltà tal-Miżura 1, tal-Miżura 2 u tal-Miżura 3 mas-suq intern.

(38)

Fl-ittra tiegħu datata l-5 ta’ Settembru 2016, l-ilmentatur sostna li d-dikjarazzjoni tal-Portugall li l-Miżuri kienu konformi mal-prinċipju tal-operatur tal-ekonomija tas-suq (“MEOP”) trid tiġi miċħuda mill-fatt li EMEF qatt ma ħallset dividendi lil CP.

(39)

Fl-ittra tiegħu, l-ilmentatur iddikjara wkoll li l-Grupp Bombardier ma kellux aktar dħul fil-Portugall minħabba l-iżvantaġġi kompetittivi mġarrba kkawżati mill-appoġġ pubbliku lil EMEF. B’konsegwenza ta’ dan, Bombardier ġie mġiegħel iwaqqaf l-operazzjonijiet tiegħu fil-Portugall, u jkeċċi impjegati bi tnaqqis tal-forza tax-xogħol minn 75 individwu fl-2015 għal ħames individwi biss fl-2016 (ristretti għal rwol ta’ rappreżentanza).

(40)

Wara d-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Portugall argumenta b’mod estensiv li l-Miżuri ma kinux imputabbli lill-Istat. Il-pożizzjoni tal-Portugall tista’ tinġabar fil-qosor kif ġej:

(41)

Il-Portugall sostna li CP hija impriża pubblika, 100 % proprjetà diretta tal-Istat u taqa’ taħt il-qafas legali ta’ “intrapriżi tal-Istat” fi ħdan is-“settur tal-intrapriżi tal-Istat”.

(42)

L-awtoritajiet Portugiżi sostnew (7) li fi ħdan is-“settur pubbliku tal-Istat” hemm tliet kategoriji ta’ entitajiet jew sottosetturi li huma essenzjalment distinti mil-livell ta’ integrazzjoni tagħhom mal-Istat u l-gradi differenti ta’ awtonomija tagħhom fil-konfront tal-Gvern.

(43)

Is-“settur tal-intrapriżi tal-Istat” jikkonsisti f’impriżi pubbliċi u f’kumpaniji affiljati. Dawn l-impriżi pubbliċi jinkludu negozji kummerċjali li l-kontroll inerenti għall-funzjoni tal-azzjonisti tagħhom huwa eżerċitat mill-Istat, jew minn impriża pubblika oħra.

(44)

Minbarra s-“settur tal-intrapriżi tal-Istat”, jeżistu żewġ kategoriji oħra ta’ entitajiet tal-Istat fil-Portugall abbażi tal-livell ta’ integrazzjoni tagħhom mal-Istat u l-grad differenti ta’ awtonomija tagħhom fil-konfront tal-Gvern: (i) “sottosettur pubbliku dirett tal-Istat”, li huwa magħmul minn korpi integrati mal-Istat u li jaqgħu taħt il-kontroll tal-Gvern Portugiż; u (ii) s-“sottosettur pubbliku indirett tal-Istat” (li jikkonsisti b’mod partikolari minn “istituti pubbliċi”), li għalkemm mhux parti mill-Istat, isegwi indirettament l-objettivi tiegħu, u huwa soġġett għas-setgħa ta’ sorveljanza tal-gvern.

(45)

Il-Portugall sostna li l-liġi amministrattiva Portugiża tipprevedi tliet modi differenti li bihom il-Gvern jista’ jeżerċita l-funzjoni ta’ kontroll amministrattiv tiegħu fuq is-settur pubbliku: “is-setgħa ta’ ġestjoni” , “is-setgħa ta’ sorveljanza” u “s-setgħa ta’ superviżjoni”. Is-setgħa ta’ ġestjoni hija l-aktar b’saħħitha, is-setgħa ta’ superviżjoni, li hija applikabbli għal CP, hija l-aktar dgħajfa u s-setgħa ta’ sorveljanza hija bejniethom.

(46)

Is-“setgħa ta’ ġestjoni” (li tinvolvi s-setgħa li jingħataw ordnijiet u struzzjonijiet) hija applikabbli għal entitajiet li jiffurmaw parti mill-amministrazzjoni ċentrali tal-Istat u li huma ġerarkikament subordinati għall-gvern. Is-“setgħa ta’ sorveljanza” (is-setgħa ta’ gwida, li tinvolvi s-setgħa li jinħarġu direttivi u rakkomandazzjonijiet) hija eżerċitata fuq entitajiet li jiffurmaw parti mill-hekk imsejħa “amministrazzjoni indiretta”, bħall-istituti pubbliċi. Is-“setgħa ta’ superviżjoni” (li tinvolvi funzjonijiet ta’ superviżjoni amministrattiva) hija eżerċitata fir-rigward ta’ entitajiet li jiffurmaw parti mill-hekk imsejjaħ “settur pubbliku awtonomu”, li jinkludi s-“settur tal-intrapriżi tal-Istat”.

(47)

Fir-rigward tas-settur tal-intrapriżi tal-Istat, il-Portugall sostna li s-setgħa superviżorja tal-Istat (“setgħa ta’ superviżjoni”) hija definita mil-liġi u li essenzjalment tinvolvi l-ħruġ ta’ linji gwida ta’ ġestjoni, it-twettiq ta’ kontroll finanzjarju (eżerċitat mill-Qorti tal-Awdituri u mill-Ispettorat Ġenerali tal-Finanzi), u l-istabbiliment ta’ obbligi ta’ rappurtar tal-kumpaniji għal ċerta evidenza dokumentarja. Minbarra dawn is-setgħat previsti fil-liġi, l-Istat jeżerċita d-drittijiet tas-soltu inerenti għall-funzjoni tiegħu bħala azzjonist fil-kumpaniji kkonċernati skont il-proporzjon tad-drittijiet tal-vot tiegħu u f’konformità mal-liġi kummerċjali rilevanti. Skont l-Artikolu 25 tad-Digriet amministrattiv 133/2013 tat-3 ta’ Ottubru 2013 (8) (“DL 133/2013”), l-impriżi pubbliċi jgawdu awtonomija ta’ ġestjoni fir-relazzjoni tagħhom mal-Istat u indipendenza fl-implimentazzjoni tal-istrateġija korporattiva tagħhom.

(48)

EMEF hija 100 % sussidjarja proprjetà ta’ CP u għalhekk, skont il-Portugall, l-Istat għandu biss kontroll indirett fuq EMEF. Ma hemm l-ebda dispożizzjoni legali dwar is-superviżjoni mill-Istat ta’ sussidjarji ta’ kumpaniji tal-Istat, bħal EMEF. Id-dispożizzjonijiet legali japplikaw biss għall-kumpanija omm, CP.

(49)

L-awtoritajiet Portugiżi ddikjaraw li CP hija impriża pubblika soġġetta għal-liġi privata, li twettaq u timmaniġġja l-attivitajiet tagħha indipendentement mill-Istat, b’mod partikolari fir-rigward tar-relazzjoni tagħha ma’ impriżi li fihom CP għandha parteċipazzjoni, bħal EMEF.

(50)

Il-Portugall indika li skont l-Artikolu 1(1) tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP (9), CP hija korporazzjoni pubblika, b’awtonomija fil-ġestjoni tal-amministrazzjoni, tal-finanzi u tal-assi tagħha, u b’kapaċità legali biex tkopri d-drittijiet u l-obbligi kollha, li huma meħtieġa jew xierqa fit-twettiq tal-objettiv tagħha (10). Għalhekk, għalkemm CP hija parti mis-settur tal-intrapriżi tal-Istat, hija regolata speċifikament mil-liġi privata (il-liġi ċivili, tat-taxxa, kummerċjali u tal-kumpaniji).

(51)

L-eżerċizzju ta’ superviżjoni ekonomika u finanzjarja fuq CP mill-awtoritajiet Portugiżi fil-perjodu meta ngħataw il-Miżuri huwa abbażi tad-dispożizzjonijiet tad-Digriet Amministrattiv 558/99 tas-17 ta’ Diċembru 1999 (11) (“DL 558/99”), fis-seħħ sa Diċembru 2013, u d-Digriet Amministrattiv 133/2013. Għalhekk, id-DL 558/99 irregolat ir-relazzjonijiet fis-settur tal-intrapriżi tal-Istat matul il-biċċa l-kbira tal-perjodu li fih ġew approvati l-Miżuri 1, 2 u 3.

(52)

L-Artikolu 22 tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP jiddeskrivi l-kontroll li jista’ jiġi eżerċitat fuq CP mill-awtoritajiet Portugiżi.

(53)

L-awtoritajiet Portugiżi ddikjaraw li l-qafas ta’ superviżjoni ekonomika u finanzjarja stabbilit fl-Artikolu 22 tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP jirriżulta direttament mill-qafas legali stabbilit fl-Artikolu 29 tad-DL 558/99.

(54)

L-Artikolu 22 tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni jiddikjara:

(55)

L-awtoritajiet Portugiżi saħqu wkoll li r-rekwiżiti ta’ superviżjoni/rappurtar applikabbli għal CP japplikaw għall-kumpaniji tal-gvern kollha (l-hekk imsejħa “E.P.E”) fil-Portugall. Ir-rapporti annwali jintbagħtu minn CP lill-Gvern (b’mod aktar preċiż, lill-ministeri responsabbli). Madankollu, dawn ir-rapporti ma humiex formalment, jew b’xi mod ieħor, approvati mill-Gvern/ministeri responsabbli.

(56)

Il-Portugall spjega li skont l-Artikolu 22 tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP, is-superviżjoni mill-awtoritajiet Portugiżi tinkludi formalment l-approvazzjoni tal-pjanijiet ta’ investiment ta’ CP. Madankollu, l-aħħar darba li CP talbet tali approvazzjoni dwar l-investiment f’EMEF kien fl-2001, jiġifieri qabel il-perjodu taħt valutazzjoni, li għalih CP ma rċeviet l-ebda tweġiba (13). Wara, CP ma talbitx approvazzjoni. Għalhekk, il-Miżuri 1, 2 u 3 ġew deċiżi mill-Bord Maniġerjali ta’ CP, fuq talba minn EMEF biex jintervjeni, mingħajr approvazzjoni mill-Gvern.

(57)

Fir-rigward tas-superviżjoni effettiva ta’ CP eżerċitata mill-Gvern, l-awtoritajiet Portugiżi ddikjaraw li fil-perjodu meta l-Miżuri ngħataw, is-setgħa superviżorja li fil-fatt ġiet eżerċitata mill-Istat fir-rigward ta’ CP kienet dilwita ħafna. Din kienet tikkonsisti prinċipalment minn:

(58)

Il-Portugall sostna li fil-perjodu meta ġew approvati l-Miżuri, il-bord maniġerjali ta’ CP inħatar permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva (“resolução”) meħuda mill-Kunsill tal-Ministri Portugiż.

(59)

L-awtoritajiet Portugiżi nnotaw li l-membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP, filwaqt li jwettqu dmirijiethom bħala membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP, huma soġġetti għal inkompatibbiltajiet legali u impedimenti previsti fl-Istatut tal-Korpi Maniġerjali Pubbliċi. L-Istatut, li ilu stabbilit mill-1976 u ġie mmodifikat minn żewġ atti sussegwenti, jirregola l-ħatra u t-twettiq ta’ dmirijiet fis-servizz ta’ maniġers maħtura f’kumpaniji tal-gvern (“maniġers pubbliċi”). Fil-perjodu taħt investigazzjoni, il-ġestjoni ta’ CP kienet soġġetta għal żewġ Statuti differenti tal-Korpi Maniġerjali Pubbliċi: l-Istatut tal-Korpi Maniġerjali Pubbliċi tal-1982, approvat bid-Digriet amministrattiv Nru 464/82 tad-9 ta’ Diċembru (14), u l-Istatut tal-Korpi Maniġerjali Pubbliċi tal-2007, approvat bid-Digriet Amministrattiv 71/2007, tas-27 ta’ Marzu (15). Dawn l-Istatuti t-tnejn jipprevedu (16) li l-maniġers pubbliċi għandhom jiddikjaraw kwalunkwe kunflitt ta’ interess, iwettqu xogħolhom b’indipendenza u awtonomija totali, u esklużivament fl-interess tal-kumpanija, fejn jeħtieġ li josservaw l-effiċjenza ekonomika u jsegwu l-objettivi tal-kumpanija. Huwa meħtieġ ukoll (17) li l-maniġers pubbliċi jaħdmu fuq bażi full-time għall-kumpanija pubblika, sakemm il-Ministru tat-Teżor u l-Ministru tal-Finanzi ma jipprevedux mandat differenti, li ma kienx il-każ għall-maniġers ta’ CP. Dan jipprevjeni, fost l-oħrajn, li l-maniġers pubbliċi jeżerċitaw pożizzjonijiet ta’ ġestjoni oħrajn fl-amministrazzjoni pubblika jew f’korpi regolatorji indipendenti.

(60)

Il-Portugall sostna li l-membri eżekuttivi tal-Bord Maniġerjali ta’ CP iwettqu l-attività tagħhom fuq bażi ta’ esklużività, jiġifieri ma jistgħux jakkumulaw pożizzjonijiet politiċi jew governattivi jew kwalunkwe pożizzjoni eżekuttiva f’kumpanija privata jew pubblika filwaqt li jkollhom sede bħala membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP, biex jiggarantixxu l-indipendenza u l-attenzjoni massima tagħhom. Waqt li jokkupaw il-kariga ta’ membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP, dawn jistgħu biss: (i) ikollhom pożizzjoni bħala membri tal-bord ta’ sussidjarja, pereżempju, bħala direttur ta’ EMEF (mingħajr remunerazzjoni); (ii) ikollhom pożizzjonijiet f’entità fejn, skont il-liġi, ikollhom pożizzjoni obbligatorja (“funções em regime de inerência”), pereżempju, f’bord konsultattiv/superviżorju, jew (iii) iwettqu attività ta’ tagħlim fl-edukazzjoni għolja pubblika, jorganizzaw konferenzi, lekċers jew jiktbu letteratura akkademika.

(61)

Għalhekk, kwalunkwe wieħed mill-membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP li seta’ kellu pożizzjoni politika, governattiva u/jew muniċipali qabel ma nħatar biex jagħmel parti mill-Bord Maniġerjali ta’ CP huwa taħt obbligu strett li jirriżenja minn tali pożizzjoni qabel ma jingħaqad mal-Bord Maniġerjali ta’ CP taħt il-penali ta’ responsabbiltà kriminali, ċivili u/jew finanzjarja.

(62)

L-awtoritajiet Portugiżi spjegaw li l-kriterji użati biex jintgħażlu l-membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP kienu jinkludu għarfien espert estensiv fis-settur tat-trasport u/jew esperjenza fil-ġestjoni, sfond akkademiku rilevanti u nuqqas ta’ interessi privati.

(63)

L-awtoritajiet Portugiżi pprovdew lill-Kummissjoni b’informazzjoni dwar l-għarfien espert tal-membri attwali u preċedenti tal-Bord Maniġerjali ta’ CP, inklużi s-CVs tal-membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP. Il-Portugall ipprovda wkoll diversi minuti mil-laqgħat tal-Bord Maniġerjali ta’ CP.

(64)

L-awtoritajiet Portugiżi enfasizzaw li, filwaqt li l-membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP jinħatru mill-Gvern, dan ma jaffettwax l-awtonomija ta’ CP peress li l-persuni maħtura la huma eks impjegati ċivili u lanqas politiċi.

(65)

Il-Portugall sostna li skont l-Artikolu 2(4) u l-Artikolu 26(1) tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP, CP ma kellhiex dritt li tistabbilixxi sussidjarji u kellha r-responsabbiltà li tiġbor it-tariffi għall-forniment ta’ servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri u twettaq pagamenti biex tilħaq l-objettiv tagħha.

(66)

L-Artikolu 2(4) tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP jgħid: “Fit-twettiq tal-objettiv stabbilit fil-paragrafu preċedenti, [l-objettiv ewlieni ta’ CP huwa l-forniment ta’ servizzi tat-trasport ferrovjarju tal-passiġġieri fin-network ferrovjarju nazzjonali] CP E.P.E tista’:

(67)

L-Artikolu 26(1) tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP jgħid: “Hija r-responsabbiltà esklużiva ta’ CP E.P.E li tiġbor id-dħul mill-attività tagħha li hija prevista f’konformità ma’ dawn l-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni u l-liġi, kif ukoll li twettaq in-nefqa kollha meħtieġa biex tilħaq l-objettiv tagħha.”

(68)

L-awtoritajiet Portugiżi enfasizzaw li l-Gvern Portugiż ma interferiex direttament jew indirettament mal-ġestjoni ta’ EMEF, lanqas permezz tal-pożizzjoni tal-azzjonist uniku ta’ CP.

(69)

Il-Portugall sostna li d-deċiżjonijiet ta’ CP li jsir investiment f’EMEF kienu, wara l-inizjattiva ta’ EMEF, adottati mill-Bord Maniġerjali ta’ CP u approvati formalment fil-laqgħa ġenerali annwali ta’ EMEF (fil-kapaċità tagħha ta’ azzjonist uniku), u mhux minn atti tal-gvern. Il-pożizzjoni tal-azzjonisti f’EMEF titwettaq minn CP, u mhux mill-awtoritajiet governattivi Portugiżi, taħt liema termini CP għandha l-istess setgħat ta’ kwalunkwe azzjonist ta’ kontroll privat ieħor previst mil-liġi privata dwar il-kumpaniji.

(70)

Bl-istess mod, id-deċiżjonijiet ta’ CP dwar is-sussidjarji tagħha ma jinvolvu l-ebda intervent dirett jew indirett mill-Istat: dawn jittieħdu mill-Bord Maniġerjali ta’ CP mingħajr intervent dirett jew indirett mill-gvern, li ma jfixkilx id-deċiżjonijiet ta’ ġestjoni ta’ CP.

(71)

Ma hemm l-ebda rekwiżit speċifiku ta’ rappurtar ta’ CP lill-Gvern Portugiż fir-rigward speċifikament ta’ EMEF u l-azzjonijiet meħuda fir-rigward ta’ EMEF. L-awtoritajiet Portugiżi nnotaw li l-investimenti speċifiċi magħmula minn CP f’EMEF ma kinux inklużi fil-PAOs. Fil-fatt, sal-2011, ir-referenzi għal EMEF f’dawk id-dokumenti huma indiretti, u saru fir-rigward tal-kost tal-manutenzjoni tal-vetturi ferrovjarji.

(72)

Il-Portugall iddikjara li d-deċiżjonijiet ta’ CP li jsir investiment f’EMEF ma ġewx ikkomunikati lill-gvern Portugiż, deċiżi jew approvati minnu. Id-deċiżjonijiet li jsir investiment f’EMEF saru minn CP fl-ambitu tal-awtonomija u l-indipendenza tagħha fil-ġestjoni korporattiva b’mod partikolari fir-rigward tar-relazzjoni tagħha mal-kumpaniji sussidjarji tagħha. Dawn id-deċiżjonijiet ittieħdu minn CP f’konformità mal-awtosostenibbiltà tal-impriża u permezz tal-awtofinanzjament.

(73)

L-awtoritajiet Portugiżi sostnew li l-kontroll finanzjarju fuq CP eżerċitat mill-Ispettorat Ġenerali tal-Finanzi (“IGF”), ma kienx jinvolvi deċiżjonijiet dwar il-Miżuri meħuda minn CP fir-rigward ta’ EMEF. Fuq bażi annwali, l-IGF jirċievi r-rappurtar annwali ta’ CP (jiġifieri r-rapporti u l-kontijiet annwali għal kull sena), sabiex l-IGF ikun jista’ joħroġ opinjoni u mbagħad jissottometti dawk id-dokumenti għal rieżami lill-Ministri tal-gvern responsabbli għall-finanzi u għat-trasport. Dawk id-dokumenti ma jipprovdu l-ebda informazzjoni dwar il-kunsiderazzjonijiet ta’ investiment ta’ CP f’EMEF.

(74)

L-awtoritajiet Portugiżi infurmaw ukoll lill-Kummissjoni li fil-perjodu meta ġew approvati l-Miżuri, l-Istat ma għamel l-ebda żieda fil-kapital u lanqas ma ta xi self dirett lil CP.

(75)

Ġie spjegat ukoll li r-riżorsi finanzjarji investiti f’EMEF fil-perjodu meta ġew approvati l-Miżuri essenzjalment ġew minn self miksub minn CP mingħand il-banek kummerċjali Portugiżi.

(76)

L-awtoritajiet Portugiżi spjegaw l-istruttura tal-korpi tat-teħid tad-deċiżjonijiet ta’ EMEF, li huma l-Laqgħa Ġenerali tal-Azzjonisti u l-Bord tad-Diretturi. Bejn l-2005 u l-2010, EMEF kellha wkoll Kumitat Eżekuttiv li jikkonsisti esklużivament minn persuni li ma kinux jagħmlu parti mill-maniġment ta’ CP.

(77)

Il-Laqgħa tal-Azzjonisti Ġenerali tikkonsisti mill-azzjonist ta’ EMEF, jiġifieri CP. Minn Marzu 2013, il-Bord tad-Diretturi beda jikkonsisti minn żewġ membri, li jintgħażlu mill-ħames (18) membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP. Il-membri tal-Bord tad-Diretturi jiġu eletti fil-Laqgħa Ġenerali tal-Azzjonisti ta’ EMEF. Għall-perjodu ta’ qabel l-2013, il-Bord tad-Diretturi ta’ EMEF kien magħmul minn tlieta sa ħames membri, li mhux neċessarjament kienu rappreżentanti tal-uniku azzjonist tiegħu CP.

(78)

L-awtoritajiet Portugiżi saħqu li, għall-kuntrarju tal-membri tal-Bord Maniġerjali ta’ CP (li jinħatru mill-gvern), il-membri tal-Bord tad-Diretturi ta’ EMEF jiġu eletti fil-Laqgħa Ġenerali tal-Azzjonisti ta’ EMEF u ma jinħatrux mill-Istat.

(79)

Wara d-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Portugall issottometta żewġ rapporti ta’ diliġenza dovuta minn “SaeR - Sociedade de Avaliação de Empresas e Risco”  (19) (SaeR), (20) minuti mil-laqgħa u tliet studji ex post imħejjija minn Deloitte & Associados SROC, S.A. li vvalutaw il-Miżuri 1, 2 u 3 separatament.

(80)

Il-Portugall argumenta li CP għamlet kontribuzzjonijiet kapitali u li d-deċiżjonijiet ittieħdu bħal ma kieku kien jagħmel operatur privat f’ekonomija tas-suq. Il-Portugall sostna li CP ħadet id-deċiżjonijiet kollha tagħha dwar EMEF abbażi ta’ analiżi strateġika ex ante u fil-fond tal-attivitajiet ta’ EMEF, bil-għan li tappoġġa lil EMEF, filwaqt li tqis il-ħtiġijiet tas-suq tagħha u l-perspettivi futuri li jwasslu għal profittabbiltà.

(81)

Il-Portugall enfasizza li ċ-ċirkostanzi speċifiċi li ġejjin jenħtieġ li jitqiesu għall-valutazzjoni tal-imġiba ta’ CP mal-MEOP:

(82)

Il-Portugall argumenta li jekk il-Kummissjoni tixtieq tanalizza l-Miżuri fir-rigward tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar tal-2004, ikun meħtieġ li jiġi vvalutat jekk EMEF ikollhiex il-kapaċità, filwaqt li jitqiesu r-riżorsi proprji tagħha u dawk li CP tkun lesta li tipprovdi, li ġġarrab it-telf li kienet qed issofri, u li terġa’ tikseb il-vijabbiltà tal-mudell tan-negozju tagħha mingħajr l-intervent tal-gvern fil-forma ta’ għajnuna mill-Istat.

(83)

Skont l-Artikolu 107(1) tat-TFUE, “kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”. Il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) tat-TFUE huma kumulattivi. Biex jiġi ddeterminat jekk miżura tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, iridu jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin:

(84)

L-ewwel kundizzjoni li għandha tiġi kkunsidrata hija jekk l-appoġġ finanzjarju ta’ CP lil EMEF kienx mogħti minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Stardust Marine (21), dan il-kriterju jiġi ssodisfat jekk, minn naħa, dan jittratta r-riżorsi tal-Istat, u jekk, min-naħa l-oħra, l-għotja tagħhom hija imputabbli lill-Istat, jiġifieri lill-Portugall.

(85)

Ir-riżorsi tal-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE huma r-riżorsi ta’ Stat Membru u tal-awtoritajiet pubbliċi tiegħu kif ukoll ir-riżorsi tal-impriżi pubbliċi li fuqhom l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jeżerċitaw, direttament jew indirettament, influwenza ta’ kontroll.

(86)

Kif indikat mill-Qorti tal-Ġustizzja, “peress li r-riżorsi ta’ impriżi pubbliċi jaqgħu taħt il-kontroll tal-Istat u għalhekk huma għad-dispożizzjoni tal-Istat, dawn ir-riżorsi jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “riżorsi tal-Istat”, skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE” (22).

(87)

CP hija 100 % proprjetà tal-Istat. Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-appoġġ finanzjarju ta’ CP lil EMEF kien jimplika l-użu ta’ riżorsi tal-Istat anke jekk fil-perjodu meta ġew approvati l-miżuri, CP iffinanzjat lilha nfisha mhux b’għotjiet diretti mill-Istat iżda permezz ta’ krediti miksuba fis-suq kummerċjali.

(88)

Fir-rigward tal-imputabbiltà, fi Stardust Marine l-Qorti ddikjarat li “Anki jekk l-Istat ikun f’pożizzjoni li jikkontrolla impriża pubblika u li jeżerċita influwenza dominanti fuq l-operat tagħha, l-eżerċitar proprju ta’ dak il-kontroll f’każ partikolari ma jistax jiġi presuppost b’mod awtomatiku. Impriża pubblika tista’ taġixxi b’aktar jew b’anqas indipendenza, skont il-grad ta’ awtonomija mogħtija lilha mill-Istat. […] Għalhekk, is-sempliċi fatt li impriża pubblika tkun taħt il-kontroll tal-Istat ma huwiex biżżejjed sabiex il-miżuri meħuda minnha, bħall-għajnuna finanzjarja msemmija, ikunu imputati lill-Istat. Jibqa’ meħtieġ li jiġi eżaminat jekk l-awtoritajiet pubbliċi għandhomx jitqiesu bħala li kienu involuti, b’xi mod jew ieħor, fl-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri.” (23).

(89)

Għalhekk huwa ċar mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-kriterju tal-imputabbiltà lill-Istat irid jiġi eżaminat fuq bażi ta’ każ b’każ mill-Kummissjoni. L-imputabbiltà ma tistax tiġi dedotta esklużivament minn fatturi ta’ natura organika, li jorbtu lill-impriża pubblika mal-Istat.

(90)

Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li “l-imputabilità lill-Istat ta’ miżura ta’ għajnuna meħuda minn impriża pubblika tista’ tiġi dedotta minn sett ta’ indikaturi li jirriżultaw miċ-ċirkostanzi tal-każ u l-kuntest li fih tkun ittieħdet dik il-miżura” (24).. Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti rreferiet għal indikaturi, bħall-fatt li l-impriża pubblika li tat l-għajnuna ma setgħetx tieħu dik id-deċiżjoni mingħajr ma tqis ir-rekwiżiti tal-awtoritajiet pubbliċi, il-fatt li l-impriża kienet marbuta mal-Istat mhux biss minn fatturi ta’ natura organika, iżda kellha tqis id-direttivi maħruġa minn kumitat interministerjali, l-integrazzjoni tal-impriża pubblika fl-istrutturi tal-amministrazzjoni pubblika, in-natura tal-attivitajiet tagħha u l-eżerċitar ta’ dawn tal-aħħar fis-suq f’kundizzjonijiet normali ta’ kompetizzjoni ma’ operaturi privati, l-istatus legali tal-impriża (fis-sens jekk din tkunx soġġetta għal-liġi pubblika jew għal-liġi ordinarja tal-kumpaniji), l-intensità tas-superviżjoni eżerċitata mill-awtoritajiet pubbliċi fuq il-ġestjoni tal-impriża, jew kwalunkwe indikatur ieħor li juri, fil-każ partikolari, involviment mill-awtoritajiet pubbliċi fl-adozzjoni ta’ miżura jew l-improbabbiltà li ma jkunux involuti, billi jitqies ukoll l-ambitu tal-miżura, il-kontenut tagħha jew il-kundizzjonijiet li tinkludi (25).

(91)

Fid-deċiżjoni tal-ftuħ (il-premessa 29), peress li l-Portugall ma kienx iddikjara li l-finanzjament ta’ EMEF minn CP ma kienx imputabbli lill-Istat, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod provviżorju li l-Miżuri meħuda minn CP kienu imputabbli lill-Istat.

(92)

Abbażi tas-sottomissjonijiet u tal-kjarifiki ulterjuri pprovduti mill-Portugall wara d-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni investigat iċ-ċirkostanzi tal-approvazzjoni tal-Miżuri u d-diversi indikaturi tal-involviment possibbli tal-awtoritajiet Portugiżi fid-deċiżjonijiet tal-għoti.

(93)

Għalhekk, il-Kummissjoni se tivvaluta jekk l-involviment tal-awtoritajiet Portugiżi fid-deċiżjoni dwar l-approvazzjoni tal-Miżuri inkwistjoni kienx ibbażat fuq sett ta’ indikaturi li, meta jitqiesu flimkien, juru l-eżerċizzju tal-influwenza jew tal-kontroll effettiv mill-Istat.

(94)

Għalkemm CP hija 100 % proprjetà diretta tal-Istat u għalhekk hija impriża pubblika li taqa’ taħt ir-reġim ta’ “intrapriżi tal-Istat” fil-Portugall, hija regolata mil-liġi privata skont l-Artikoli 3 u 7 tad-Digriet Amministrattiv 558/99 u, minn Diċembru 2013, mid-Digriet Amministrattiv 133/2013. CP għandha livell għoli ta’ awtonomija fl-operazzjonijiet tagħha.

(95)

Fir-rigward tal-grad ta’ awtonomija mill-gvern, CP hija impriża li fuqha l-gvern għandu s-“setgħa ta’ superviżjoni”, li jfisser li CP għandha l-libertà u l-indipendenza li tiġġestixxi n-negozju tagħha mingħajr involviment dirett jew indirett tal-awtoritajiet Portugiżi.

(96)

L-awtoritajiet Portugiżi ċċaraw li, skont il-liġi amministrattiva Portugiża, filwaqt li s-setgħa ta’ sorveljanza tikkonsisti fid-definizzjoni u l-gwida tal-imġiba ta’ entità, is-setgħa ta’ superviżjoni hija s-sempliċi setgħa li jiġu awditjati r-regolarità jew l-adegwatezza tal-funzjonament ta’ entità partikolari.

(97)

Għalhekk, CP, il-konċedent tal-Miżuri, li tagħmel parti mill-grupp ta’ intrapriżi li huwa l-anqas integrat fis-settur pubbliku, tgawdi l-ogħla grad ta’ awtonomija u għandha l-inqas livell ta’ kontroll eżerċitat mill-gvern, peress li għaliha tapplika biss is-setgħa ta’ superviżjoni.

(98)

Il-Kummissjoni tinnota li, kif indikat fil-premessa (88), is-sempliċi fatt li CP hija taħt il-kontroll tal-Istat ma huwiex biżżejjed biex jiġi konkluż li l-Miżuri huma imputabbli lill-Istat.

(99)

Skont l-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP, li huma f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Digriet Amministrattiv 558/99 u 133/2013, is-superviżjoni ekonomika u finanzjarja ta’ CP hija eżerċitata mill-ministeru tal-finanzi u mill-ministeru tat-trasport. Din is-superviżjoni timplika:

(100)

Madankollu, skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Portugiżi, fil-perjodu li matulu ġew approvati l-Miżuri taħt investigazzjoni (2006-2014) (26), il-kontroll superviżorju effettivament eżerċitat mill-Istat fir-rigward ta’ CP kien limitat. Dan kien jikkonsisti, prinċipalment, fid-deskrizzjoni tal-linji gwida strateġiċi għas-settur tat-trasport ferrovjarju u r-riċeviment tal-pjanijiet u tal-baġits ta’ attività annwali, l-hekk imsejħa PAOs. Mill-2016 ’il quddiem biss, il-ministeru rilevanti approva l-PAOs ta’ CP (27). Kif deskritt fil-premessa (56), il-Portugall iddikjara li l-aħħar darba li CP talbet l-approvazzjoni dwar l-investimenti f’EMEF kien fl-2001, jiġifieri qabel il-perjodu taħt investigazzjoni f’dan il-każ, u anke f’din iċ-ċirkostanza ma rċeviet l-ebda tweġiba mill-awtoritajiet Portugiżi.

(101)

Il-governanza ta’ CP tinkludi wkoll korp superviżorju. Mill-2006 sal-2013, il-korp superviżorju kien il-Comissão de Fiscalização, bl-ebda membru attiv fl-amministrazzjoni pubblika, ħlief il-president li aġixxa mill-2005 sal-2007 bħala konsulent estern għall-Qorti tal-Awdituri. F’Novembru 2013, il-Comissão de Fiscalização ġie sostitwit bil-Conselho Fiscal, b’erba’ membri maħtura mill-Ministeri għall-Finanzi u l-Ekonomija, attivi fl-istess ħin fl-amministrazzjoni pubblika (l-IGF u d-Direttorat Ġenerali tat-Teżor u tal-Finanzi). Abbażi tal-informazzjoni sottomessa mill-Portugall, dawk il-korpi aġixxew b’mod simili bħal korp tal-awditjar ta’ kumpanija privata u, bħala tali, ma kinux u ma setgħux jintervjenu fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, li wassal għall-adozzjoni tal-Miżuri inkwistjoni, peress li kellhom ikunu indipendenti.

(102)

Il-Portugall sostna li l-investimenti ppjanati minn CP u rrapportati lill-ministeri rilevanti ma kienx fihom referenzi speċifiċi għall-Miżuri, u CP lanqas ma talbet awtorizzazzjoni jew kwalunkwe deċiżjoni dwar il-kwistjoni. Dan jindika li l-awtoritajiet Portugiżi ma kellhom l-ebda għarfien dwar il-Miżuri speċifiċi approvati minn CP għal EMEF.

(103)

Skont il-Portugall, fil-prattika, sa Diċembru 2013 meta daħal fis-seħħ id-Digriet Amministrattiv 133/2013, il-kontijiet u r-rapporti annwali mibgħuta lill-IGF u lid-Direttorat Ġenerali tat-Teżor u tal-Finanzi qatt ma ħariġtilhom xi approvazzjoni. Minn Diċembru 2013 skont id-Digriet Amministrattiv 133/13, ir-rapporti u l-kontijiet iridu jiġu approvati. Madankollu, kif sostna l-Portugall, dawn il-kontijiet u r-rapporti annwali ma kinux jinkludu informazzjoni dwar l-investiment ta’ CP f’EMEF.

(104)

Il-Kummissjoni tosserva li l-unika sottomiżura approvata wara Diċembru 2013 hija s-self ta’ EUR 3 miljun mogħtija f’Jannar 2014 minn CP lil EMEF. Abbażi tal-informazzjoni sottomessa mill-Portugall, lanqas din is-sottomiżura, li hija parti mill-Miżura 2, ma ġiet approvata mill-Istat, peress li kien għadda xahar biss mid-dħul fis-seħħ tad-dispożizzjonijiet il-ġodda stabbiliti mid-Digriet Amministrattiv 133/2013. Il-Kummissjoni tikkunsidra li dan huwa plawżibbli. Barra minn hekk, anke wara d-dħul fis-seħħ tad-Digriet Amministrattiv Nru 133/2013, l-informazzjoni inkluża fil-kontijiet u fir-rapporti annwali mibgħuta lill-IGP ma ppermettietx l-estrapolazzjoni tal-ammonti tas-self u tal-garanziji finanzjarji mogħtija lil EMEF, u lanqas tal-konverżjonijiet tas-self f’ekwità.

(105)

Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-qafas superviżorju stabbilit fil-perjodu taħt investigazzjoni u l-mod kif ġie applikat b’mod konkret ma impedixxewx lil CP milli teżerċita l-funzjonijiet ta’ ġestjoni tagħha b’awtonomija sħiħa u ma limitawx l-indipendenza korporattiva tagħha. Il-livell ta’ involviment tal-Ministri responsabbli fil-governanza ta’ CP kien, fil-prattika, ferm anqas minn dak li ġie pprovdut mil-leġiżlazzjoni applikabbli u mill-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP. Ir-rwol limitat tal-Istat f’dan il-każ, b’referenza speċifika għall-Miżuri taħt investigazzjoni, ma kienx tali li jwassal għal sitwazzjoni fejn l-Istat seta’ jitqies involut fl-adozzjoni ta’ miżura speċifika.

(106)

Skont il-Portugall, id-deċiżjonijiet ta’ CP li jsir investiment f’EMEF ma ġewx ikkomunikati lill-gvern Portugiż, deċiżi jew approvati minnu. Id-deċiżjonijiet dwar il-Miżuri ttieħdu minn CP fl-ambitu tal-awtonomija u l-indipendenza tagħha.

(107)

Skont l-Artikolu 2(4) u l-Artikolu 26(1) tal-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP kif deskritti fil-paragrafu (65), CP kellha d-dritt li tistabbilixxi sussidjarja u tiddeċiedi kif għandhom jiġu allokati r-riżorsi meħtieġa biex jintlaħaq l-objettiv tagħha, jiġifieri l-forniment tat-trasport ferrovjarju tal-passiġġieri fil-Portugall.

(108)

Abbażi tal-informazzjoni riċevuta, il-miżuri ta’ investiment ipprovduti lil EMEF ma kinux inklużi fil-PAOs. Sal-2011, ir-referenza għal EMEF f’dawk id-dokumenti saret b’rabta mal-kostijiet tal-manutenzjoni tal-vetturi ferrovjarji mħallsa minn CP lil EMEF, peress li l-manutenzjoni ġiet ipprovduta mill-EMEF u ma kinitx tinkludi informazzjoni dwar il-miżuri ta’ finanzjament ipprovduti lil EMEF. Wara l-2011, fir-rapporti annwali CP semmiet li kienet meħtieġa azzjoni biex “jitnaqqas it-telf tal-kumpaniji affiljati ta’ CP” u semmiet il-prospetti li EMEF issir kumpanija kompetittiva.

(109)

Skont il-minuti tal-laqgħat tal-Bord Maniġerjali ta’ CP ipprovduti mill-Portugall, id-deċiżjonijiet meħuda matul il-laqgħat tal-Bord Maniġerjali ta’ CP kienu ppreċeduti minn informazzjoni, talbiet u noti mħejjija u mibgħuta minn EMEF. Ma saret l-ebda referenza għal intervent possibbli mill-Istat. Għalhekk, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-inizjattiva għall-adozzjoni tal-Miżuri taħt valutazzjoni ġiet minn EMEF.

(110)

Din il-pożizzjoni hija appoġġata wkoll mill-fatt li d-daqs finanzjarju ta’ EMEF huwa relattivament limitat meta mqabbel mal-grupp CP: Il-fatturat ta’ EMEF (EUR 55 miljun fl-2014) u l-assi totali (EUR 45 miljun fl-2014) kienu limitati ħafna meta mqabbla mal-grupp CP (EUR 320 miljun ta’ fatturat u EUR 975 miljun ta’ assi totali għall-grupp CP konsolidat fl-2014 (28)).

(111)

Id-deċiżjonijiet ta’ investiment ta’ CP ittieħdu mill-Bord Maniġerjali ta’ CP.

(112)

Konsegwentement, il-Kummissjoni tikkonkludi li, abbażi tal-informazzjoni sottomessa mill-awtoritajiet Portugiżi, fid-dawl tal-karatteristiċi speċifiċi u partikolari ta’ dan il-każ, il-Miżuri ma ġewx deċiżi jew approvati mill-awtoritajiet Portugiżi u ma hemm l-ebda indikazzjoni li l-gvern jew kwalunkwe awtorità pubblika oħra kienu involuti b’xi mod fid-deċiżjoni ta’ CP li tapprova l-Miżuri għal EMEF.

(113)

Fil-perjodu meta ġew approvati l-Miżuri, il-Bord Maniġerjali ta’ CP inħatar permezz ta’ deċiżjonijiet amministrattivi (“resolução”) tal-Kunsill tal-Ministri Portugiż, kif ipprovdut mill-Artikoli ta’ Assoċjazzjoni ta’ CP.

(114)

Abbażi tal-informazzjoni pprovduta fil-premessi (61) sa (67), minkejja li kienu maħtura mill-Istat, il-membri tal-Bord Maniġerjali kienu maniġers li ma setgħux jokkupaw rwoli ta’ intendenza differenti matul il-mandat tagħhom. Dan ifisser li l-membri tal-Gvern jew ta’ kwalunkwe awtorità pubblika oħra ma setgħux ikunu parti mill-Bord Maniġerjali ta’ CP filwaqt li fl-istess ħin jeżerċitaw funzjonijiet pubbliċi, u lanqas ma setgħu jkunu preżenti fil-Bord tad-Diretturi ta’ EMEF.

(115)

Mill-2011, il-ħatra ta’ maniġers pubbliċi, bħal dawk ta’ CP, u ta’ impjegati taċ-ċivil superjuri oħrajn fil-Portugall kienet soġġetta għall-approvazzjoni mhux vinkolanti tas-CVs tagħhom minn korp ta’ evalwazzjoni indipendenti, jiġifieri l-Kumitat tar-Reklutaġġ u tal-Għażla tal-Amministrazzjoni Pubblika.

(116)

Il-Portugall ipprovda l-lista tal-membri kollha tal-Bord Maniġerjali ta’ CP, u s-CVs tagħhom għall-perjodu taħt investigazzjoni. Il-Kummissjoni tosserva li skont dawk is-CVs, żewġ membri biss tal-Bord Maniġerjali kellhom esperjenza estensiva fil-passat fl-amministrazzjoni ċentrali Portugiża (jew fil-livell politiku jew bħala uffiċjali superjuri fil-ministeri). Għalhekk, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-maġġoranza tal-membri tal-Bord Maniġerjali ma kinux maħtura abbażi ta’ merti politiċi jew amministrattivi ta’ dawk il-membri b’rabta ma’ esperjenza fil-passat fl-amministrazzjoni pubblika Portugiża.

(117)

Il-membri tal-Bord tad-Diretturi ta’ EMEF jiġu eletti fil-Laqgħa tal-Azzjonisti Ġenerali ta’ EMEF, u jiġu fdati bis-setgħat ta’ amministrazzjoni tal-impriża.

(118)

Abbażi tal-informazzjoni sottomessa, jirriżulta li la l-membri tal-Gvern u lanqas kwalunkwe delegat minn kwalunkwe awtorità pubblika ma nħatru fil-korpi tat-teħid tad-deċiżjonijiet ta’ CP jew ta’ EMEF. L-għażla u l-ħatra tal-Bord Maniġerjali ta’ CP ma kellhomx impatt fuq il-kapaċità ta’ CP li teżerċita l-awtonomija finanzjarja u operazzjonali tagħha. Għalhekk, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe evidenza ta’ rabtiet speċifiċi bejn CP u l-awtoritajiet pubbliċi, il-Kummissjoni tikkonkludi li ma hemm l-ebda indikazzjoni tal-involviment tal-awtoritajiet pubbliċi fl-adozzjoni tal-Miżuri taħt valutazzjoni.

(119)

CP qagħdet fuq is-sussidjarja tagħha EMEF biex tissodisfa l-obbligu ta’ servizz pubbliku tagħha, f’kuntest fejn kważi l-uniċi klijenti ta’ EMEF kienu CP, il-kumpanija omm tagħha, u s-sussidjarja tagħha (dak iż-żmien) CP Carga (29). Il-fatt li CP tista’ tħallas lil EMEF remunerazzjonijiet taħt il-prezzijiet tas-suq għas-servizzi pprovduti kif deskritt fil-premessa (27) huwa raġuni oħra li tispjega l-interess ta’ CP li żżomm EMEF fin-negozju. Id-deċiżjonijiet minn CP li tapprova l-miżuri għal EMEF kienu mmotivati minn raġunament kummerċjali razzjonali. Kif diġà ġie indikat hawn fuq, dawk il-Miżuri ttieħdu fil-livell ta’ CP, mingħajr l-ebda involviment speċifiku tal-Istat.

(120)

Wara li kkunsidrat iċ-ċirkostanzi u l-kuntest ta’ dan il-każ, abbażi tal-indikaturi diretti u indiretti eżaminati b’mod ġenerali, il-Kummissjoni tikkunsidra li ma hemm l-ebda evidenza ta’ xi involviment speċifiku tal-awtoritajiet Portugiżi fl-approvazzjoni tal-Miżuri. L-Istat ma bediex, ma approvax u ma kienx infurmat dwar il-Miżuri speċifiċi u d-dettalji tagħhom. L-evidenza pprovduta tindika li s-superviżjoni tal-Istat fuq l-attività ta’ CP kienet iffukata fuq l-iżgurar li CP tissodisfa l-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħha u li tissodisfa l-obbligi ta’ rappurtar tagħha, u ma kinitx tkopri l-miżuri mogħtija minn CP lil EMEF. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, fin-nuqqas ta’ indikaturi suffiċjenti tal-eżerċizzju ta’ influwenza jew kontroll reali mill-Istat, il-Kummissjoni għalhekk tikkonkludi li l-Miżuri ma humiex imputabbli lill-Istat Portugiż.

(121)

Il-Kummissjoni ssib li l-Miżuri ma humiex imputabbli lill-Istat Portugiż. Peress li l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) tat-TFUE sabiex jiġi ddeterminat jekk miżura tikkostitwixxix għajnuna huma kumulattivi, il-Kummissjoni ma għandhiex bżonn tivvaluta jekk il-kundizzjonijiet l-oħra humiex issodisfati

(122)

Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-Miżuri ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat.