(1)

It-trasferiment ta' applikanti għal protezzjoni internazzjonali skont ir-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) (minn hawn 'il quddiem “ir-Regolament ta' Dublin”) ġie sospiż mill-Istati Membri sa mill-2011, wara żewġ sentenzi tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (2) li identifikaw defiċjenzi sistemiċi fis-sistema ta' ażil Griega li kienu jirriskjaw li jikkostitwixxu ksur tad-drittjiet fundamentali tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali trasferiti mill-Istati Membri għall-Greċja skont ir-Regolament (KE) Nru 343/2003 (3).

(2)

Il-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa ilu jsegwi s-sitwazzjoni fil-Greċja mindu s-sentenza M.S.S vs il-Belġju u l-Greċja ingħatat mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-2011 abbażi ta' rapporti tal-progress li l-Greċja hija mitluba tissottometti bħala evidenza tal-eżekuzzjoni tas-sentenza u abbażi tal-evidenza minn NGOs u organizzazzjonijiet internazzjonali, bħall-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati (UNHCR), li joperaw fil-Greċja.

(3)

B'riżultat tas-sentenza M.S.S, il-Greċja impenjat ruħha li tirriforma s-sistema ta' ażil tagħha abbażi ta' Pjan ta' Azzjoni nazzjonali dwar ir-Riforma tal-Ażil u l-Ġestjoni tal-Migrazzjoni ppreżentat f'Awwissu 2010 u rivedut f'Jannar 2013 (minn hawn 'il quddiem “il-Pjan ta' Azzjoni Grieg”).

(4)

L-awtoritajiet Griegi talbu wkoll lill-Uffiċċju Ewropew ta' Appoġġ fil-qasam tal-Ażil (EASO) sabiex jipprovdi appoġġ ta' emerġenza lill-Greċja fl-2011, bil-ħsieb li jindirizzaw in-nuqqasijiet serji fis-sistema ta' ażil Griega. L-EASO pprovda appoġġ operattiv mill-1 ta' April 2011 sal-31 ta' Diċembru 2014. Matul dan il-perjodu, l-iskjerament tat-Timijiet ta' Appoġġ għall-Ażil assista lill-Greċja sabiex tappoġġa l-istabbiliment tat-tliet servizzi ġodda, kif ukoll fl-akkoljenza ta' persuni vulnerabbli, it-trattament tal-applikazzjonijiet pendenti għal protezzjoni internazzjonali, b'mod partikulari fit-tieni istanza, u b'bini ta' kapaċità fl-assorbiment tal-fondi tal-Unjoni Ewropea. Fl-4 ta' Diċembru 2014, il-Greċja talbet ukoll Appoġġ Speċjali mill-EASO, li issa huwa impenjat li jipprovdi l-appoġġ sa tmiem l-aħħar ta' Mejju 2016.

(5)

Is-sitwazzjoni fil-Greċja wasslet ukoll biex il-Kummissjoni tressaq għadd ta' proċedimenti ta' ksur kontra l-Greċja, fost affarijiet oħra, fir-rigward ta' aċċess insuffiċjenti għall-proċedura ta' ażil, kapaċità ta' akkoljenza insuffiċjenti u kundizzjonijiet ta' akkoljenza ħżiena, inklużi f'faċilitajiet ta' detenzjoni, nuqqas li jittieħdu l-marki tas-swaba' ta' migranti irregolari u tal-applikanti għall-ażil, in-nuqqas ta' trattament xieraq ta' minorenni mhux akkumpanjati, u n-nuqqas ta' assistenza legali adegwata għall-appelli. Ir-rakkomandazzjoni preżenti hija mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe proċediment ta' ksur pendenti jew futur li l-Kummissjoni tista' tressaq b'relazzjoni ma' kwistjonijiet imsemmija fir-rakkomandazzjoni preżenti.

(6)

Fl-istess ħin, il-Kummissjoni kienet qed tieħu azzjoni kollettiva sabiex tgħin issewwi n-nuqqasijiet fis-sistema ta' ażil Griega. Il-Kummissjoni ssorveljat l-implimentazzjoni mill-Greċja tal-miżuri previsti fil-Pjan ta' Azzjoni Grieg u pprovdiet appoġġ finanzjarju u tekniku, b'enfasi, fost oħrajn, fuq l-azzjonijiet immirati li jindirizzaw it-tħassib li tqajjem rigward il-proċedimenti ta' ksur tagħha. F'Ottubru 2014 ġie ppreżentat Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni lill-Kunsill (4) li pprovda valutazzjoni tal-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni Grieg u li jenfasizza l-bqija tan-nuqqasijiet fis-sistema ta' ażil Griega li kien jeħtiġilhom attenzjoni urġenti.

(7)

Il-Kummissjoni ħadmet mill-qrib ħafna mal-Istati Membri interessati kollha u man-Norveġja, permezz ta' laqgħat ad hoc regulari tal-hekk imsejjaħ Grupp “Ħbieb tal-Greċja”, ippresedut mill-Kummissjoni. Dan il-Grupp huwa forum għall-iskambju ta' informazzjoni dwar l-istat ta' implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni Grieg, li fost oħrajn jippermetti lil Stati Membri interessati jipproponu miżuri prattiċi ta' kooperazzjoni u ltaqa' l-aħħar fis-27 ta' Frar 2015. Barra minn hekk, il-parteċipazzjoni tal-EASO, ta' Frontex, u tal-UNHCR u l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Migrazzjoni (IOM) għandha l-għan li tiżgura d-disponibbiltà ta' informazzjoni aġġornata dwar is-sitwazzjoni fil-post.

(8)

Il-Greċja ġiet allokata ammont sinifikanti ta' fondi tal-Unjoni Ewropea għall-perjodu 2014-2020 sabiex tiġi assistita bil-miżuri nazzjonali meħuda fil-qasam tal-ażil u l-migrazzjoni. Mill-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni ġiet allokata total ta' EUR 294,5 miljun, u mill-Fond għas-Sigurtà Interna — Fruntieri u Visas, total ta' EUR 214,8 miljun. EUR 133 miljun oħra ingħataw lill-Greċja bħala assistenza ta' emerġenza mill-2014. Barra minn hekk, finanzjament sinifikanti ġie pprovdut lill-Greċja mill-Fond Ewropew għar-Refuġjati fis-snin 2008-2013, inkluż finanzjament ta' emerġenza ta' iktar minn EUR 50,6 miljun.

(9)

L-isfidi li qed taffaċċja l-Greċja iggravaw b'mod sinifikanti minħabba ż-żieda kbira ħafna fil-wasliet ta' migranti matul l-2015, li poġġew pressjonijiet enormi fuq ir-riżorsi u l-kapaċità tal-Greċja biex titratta mal-fluss kbir ta' migranti minn barra l-Unjoni Ewropea, inkluż għadd kbir ta' persuni li aktarx ikunu fil-bżonn ta' protezzjoni internazzjonali. Fl-2015, iktar minn 868 000 migrant irregolari waslu fil-gżejjer Griegi, fejn ħolqu kriżi umanitarja u migratorja bla preċedent li teħtieġ azzjoni immedjata.

(10)

F'Mejju 2015, il-Kummissjoni ppreżentat l-Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni (5) tagħha, u fl-14 ta' Settembru 2015, il-Kunsill adotta Deċiżjoni sabiex jiġu rilokati 40 000 persuna fi bżonn ċar ta' protezzjoni internazzjonali mill-Italja u l-Greċja, li minnhom 16 000 se jiġu rilokati mill-Greċja (6). Fit-22 ta' Settembru 2015, il-Kunsill adotta Deċiżjoni li 120 000 persuna oħra mill-Italja u l-Greċja jiġu rilokati, li minnhom mill-inqas 50 400 persuna se jiġu rilokati mill-Greċja (7). Flimkien, skont dawn iż-żewġ Deċiżjonijiet tal-Kunsill mill-inqas 66 400 persuna se jiġu għaldaqstant rilokati mill-Greċja għal Stati Membri oħra fuq perjodu ta' sentejn (8).

(11)

F'Settembru 2015, l-implimentazzjoni tal-approċċ tal-“hotspot” bdiet fil-Greċja u fl-Italja, b'appoġġ mill-Kummissjoni, mill-Frontex, l-EASO u l-aġenziji tal-Europol. Fid-29 ta' Settembru 2015, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni li tiddeskrivi fil-qosor il-miżuri operattivi, baġitarji u ġuridiċi immedjati skont l-Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni, u li ssejjaħ għall-introduzzjoni sħiħa tal-Iskema ta' Rilokazzjoni u t-Timijiet ta' Appoġġ għall-Ġestjoni tal-Migrazzjoni li jaħdmu fiż-żoni “hotspot”. Għal dan l-għan, il-Greċja ppreżentat Pjan Direzzjonali dwar l-implimentazzjoni tal-iskema ta' rilokazzjoni u l-hotspots lill-Kunsill fl-1 ta' Ottubru 2015 li jiddeskrivi fil-qosor ċerti azzjonijiet li għandhom jingħataw prijorità biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-azzjonijiet pendenti li dwarhom kien hemm qbil fl-oqsma ta' ażil u ta' akkoljenza.

(12)

Wara s-Summit tal-Mexxejja Ewropej tal-25 ta' Ottubru 2015, il-Greċja impenjat ruħha li żżid il-kapaċità ta' akkoljenza għal 30 000 post sa tmiem l-2015, u li tipprovdi sussidji għall-kera u programmi ta' familji ospitanti għal mill-inqas 20 000 persuna oħra bl-appoġġ tal-UNHCR. Dan it-total ta' 50 000 post ta' akkomodazzjoni huwa maħsub sabiex jindirizza l-bżonnijiet ta' akkoljenza kemm ta' migranti irregolari kif ukoll ta' persuni li jfittxu ażil fil-Greċja, inklużi dawk li huma potenzjalment eliġibbli għar-rilokazzjoni fi Stati Membri oħra.

(13)

Fil-laqgħa tiegħu fit-8-9 ta' Diċembru 2015, il-Kumitat ta' Ministeri tal-Kunsill tal-Ewropa vvaluta l-eżekuzzjoni tas-sentenza M.S.S. Huwa laqa' b'merħba l-ħolqien tal-awtorità amministrattiva l-ġdida għall-immigrazzjoni; ħa noti taż-żieda fil-kapaċità ta' akkoljenza għal persuni li jfittxu l-ażil kif ukoll taż-żieda ulterjuri ppjanata u sejjaħ lill-awtoritajiet biex jiżguraw l-operazzjoni sostenibbli u kontinwa tal-faċilitajiet ta' akkoljenza miftuħa u l-provvista ta' servizzi li jilħqu standards adegwati. Huwa saħaq mal-awtoritajiet sabiex ikomplu bl-isforzi tagħhom, fir-rigward tal-kundizzjonijiet tal-għajxien ta' persuni li jfittxu l-ażil b'mod ġenerali u tal-minorenni mhux akkumpanjati b'mod partikulari (9).

(14)

Fil-15 ta' Diċembru 2015, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar il-progress li sar mill-Greċja fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-hotspots li ddeskriviet fil-qosor l-iżviluppi fil-Greċja b'konnessjoni mal-istabbiliment tal-iskema tal-hotspots fil-gżejjer tal-Eġew (10). Dan ir-rapport enfasizza l-impenji ġodda li saru mill-Greċja u l-UNCHR sabiex iżidu l-kapaċità ta' akkoljenza, iżda enfasizza wkoll il-ħtieġa li l-Greċja ttejjeb il-kapaċità ta' akkoljenza fil-hotspots u fiż-żona kontinentali, b'mod partikulari għal minorenni mhux akkumpanjati u persuni vulnerabbli.

(15)

Kien hemm xi titjib sinifikanti fis-sistema ta' ażil Griega, bħala parti mir-riformi tal-Greċja skont il-Pjan ta' Azzjoni tagħha (2010-2014). Ġew stabbiliti tliet servizzi amministrattivi ġodda indipendenti mill-Pulizija Ellenika: is-Servizz tal-Ewwel Akkoljenza, l-Awtoritajiet ta' Appell (stabbilit fl-2011, iżda mhux operattiv bħalissa) u s-Servizz ta' Ażil (mill-2013). Il-kundizzjonijiet materjali fiċ-ċentri ta' akkoljenza u ta' detenzjoni urew xi titjib mill-2011, u uħud mill-faċilitajiet ta' detenzjoni bl-agħar kundizzjonijiet ingħalqu. Madankollu, jeħtieġ li jsiru iktar sforzi mill-Greċja sabiex tassigura li s-sistema ta' ażil tagħha qegħda taħdem b'konformità sħiħa mar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni.

(16)

Is-Servizz ta' Ażil Grieg għandu seba' Uffiċċji Reġjonali operattivi f'Attica, Lesvos, Evros tat-Tramuntana, Evros tan-Nofsinhar, Rodi u Thessaloniki, inkluż Uffiċju Reġjonali għall-Ażil ġdid fuq il-gżira ta' Samos fl-2016. Tliet Unitajiet ta' Ażil huma operattivi wkoll fiż-żoni ta' Amygdaleza, Patra u Xanthi, li jeżaminaw l-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali sottomessi minn migranti irregolari detenuti. Jeħtieġ li jiġi stabbilit persunal adegwat biex dawn l-uffiċji u l-unitajiet ikunu kompletament operattivi. L-awtoritajiet Griegi impenjaw irwieħhom ukoll li jiftħu total ta' 13-il Uffiċju Reġjonali għall-Ażil. Il-Greċja għad trid tistabbilixxi u timpjega persunal adegwat għall-bqija tal-Uffiċji Reġjonali għall-Ażil, kif previst fil-Pjan Direzzjonali għar-Rilokazzjoni tal-2015, sabiex tippermetti għal aċċess effettiv għall-proċedura ta' ażil madwar il-pajjiż kollu.

(17)

Kien hemm xi żieda fil-kapaċità ta' akkoljenza għal dawk li jfittxu ażil fil-Greċja iżda għadha mhix biżżejjed. Il-Greċja għandha tiżgura li l-kundizzjonijiet ta' akkoljenza fl-akkomodazzjoni ta' akkoljenza miftuħa u magħluqa, inklużi s-servizzi psikosoċjali u l-aċċess għal kura u t-trattament tas-saħħa, jkunu konformi mal-istandards meħtieġa skont il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni rilevanti, b'mod speċjali d-Direttiva dwar il-Kundizzjonijiet ta' Akkoljenza 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (11), u li dawn jibqgħu jinżammu b'mod kontinwu. Il-Greċja għandha tiżgura wkoll is-sostenibbiltà tal-kundizzjonijiet ta' akkoljenza permezz tal-finanzjament xieraq mill-baġit nazzjonali jew, sal-limitu disponibbli, permezz ta' fondi allokati tal-UE.

(18)

Sabiex tiggarantixxi aċċess għal rimedju effettiv lil persuni li qed ifittxu l-ażil, il-Greċja stabbiliet Awtorità tal-Appelli, responsabbli għall-operazzjoni tal-Kumitat tal-Appelli, kompetenti sabiex teżamina l-appelli sottomessi kontra d-deċiżjonijiet negattivi tal-ewwel istanza tas-Servizz tal-Ażil. Fl-aħħar ta' Settembru 2015, il-Kumitat tal-Appelli waqqaf l-operat għax il-mandat tiegħu spiċċa, bir-riżultat li deċiżjonijiet ta' rifjut tal-ewwel istanza jistgħu jiġu ppreżentati iżda mhux trattati. Għaldaqstant, bħalissa ebda aċċess għal sistema ta' rimedju effettiv mhu disponibbli fil-prattika. Is-sitwazzjoni tfixkel ukoll l-implimentazzjoni effettiva tal-proċedura ta' Rilokazzjoni, fil-każi fejn applikant jissottometti appell kontra deċiżjoni ta' rilokazzjoni jew ta' trasferiment.

(19)

Bħalissa ħafna mill-persuni li qed ifittxu ażil mhumiex ipprovduti bl-għajnuna legali mingħajr ħlas meħtieġa sabiex tippermettilhom li jsegwu appell kontra deċiżjoni ta' ażil tal-ewwel istanza, skont ir-regoli tal-UE. Id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (12) għadhom ma ġewx trasposti fil-liġi nazzjonali jew implimentati.

(20)

Kien hemm titjib fil-proċeduri li jidentifikaw persuni vulnerabbli fil-Greċja. Is-Servizz ta' Ażil, f'kooperazzjoni mal-EASO u l-UNHCR, stabbilixxa proċedura ta' skrinjar immirata lejn l-identifikazzjoni ta' applikanti vulnerabbli, bħal minorenni mhux akkumpanjati bil-ħsieb li tiżgura l-appoġġ tagħhom matul il-proċedura. Għal minorenni mhux akkumpanjati, il-Greċja rrapportat li proċedura ta' identifikazzjoni u valutazzjoni tal-età għal minorenni mhux akkumpanjati qed tiġi segwita fil-proċedura tal-ewwel akkoljenza u l-proċedura ta' ażil. Barra minn hekk, proċedura għat-trattament ta' minorenni mhux akkumpanjati qed tiġi stabbilita mill-Pulizija Ellenika, is-Servizz tal-Ewwel Akkoljenza u s-Servizz tal-Ażil.

(21)

Is-sistema ta' kurazija għal minorenni mhux akkumpanjati għandha tirċievi attenzjoni ulterjuri, peress li l-Prosekuturi Pubbliċi maħtura biex jirrappreżentaw lil minorenni ma għandhomx ir-riżorsi meħtieġa biex jittrattaw l-għadd kbir ta' każi li qed jiġu riferuti lilhom u mhemm ebda istituzzjoni jew korp stabbilit li l-prosekuturi jistgħu jirreferu għalihom sabiex jaħtru kustodji permanenti. Passi konkreti għandhom jittieħdu wkoll sabiex jiġu żgurat li l-minorenni mhux akkumpanjati kollha jiġu immedjatament mibgħuta f'ċentri ta' akkomodazzjoni speċjali u assisti minn persunal speċjalizzat.

(22)

Is-sospensjoni tat-trasferimenti lejn il-Greċja skont ir-Regolament ta' Dublin mill-2011 fixklet b'mod sinifikanti l-effettività tal-funzjonament tas-sistema ta' Dublin fl-Unjoni Ewropea. L-inabbiltà li jsiru tali trasferimenti tfixkel ukoll l-effettività tal-miżuri ta' rilokazzjoni adottati għall-benefiċċju tal-Greċja f'Settembru 2015, b'mod partikulari billi tneħħa wieħed mill-inċentivi prinċipali għall-migranti sabiex ma jinvolvux ruħhom f'movimenti sekondarji lejn Stati Membri oħra.

(23)

Il-Greċja ħadet passi importanti sabiex ittejjeb il-funzjonament tas-sistema ta' ażil tagħha iżda għad hemm xi nuqqasijiet. Il-Greċja għaldaqstant għandha b'urġenza tieħu l-passi meħtieġa kollha sabiex tippermetti t-tkomplija ta' trasferiment skont is-sistema Dublin, b'mod partikulari, li persuni trasferiti skont ir-Regolament ta' Dublin igawdu mid-drittijiet kollha li huma intitolati għalihom skont l-acquis tal-ażil tal-Unjoni Ewropea, inkluż l-aċċess għal rimedju effettiv kontra deċiżjoni negattiva dwar applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u kundizzjonijiet ta' akkoljenza adegwati.

(24)

Din ir-rakkomandazzjoni tidentifika l-azzjonijiet prinċipali li għandha tieħu l-Greċja fir-rigward tan-nuqqasijiet pendenti.

(25)

Rappurtaġġ regulari mill-Greċja dwar il-progress li qed isir fl-implimentazzjoni ta' dawn l-azzjonijiet, kif ukoll elementi rilevanti oħra inkluż kull rapport mingħand l-UNHCR u organizzazzjonijiet rilevanti oħra, għandu jikkjarifika l-valutazzjoni dwar jekk il-kundizzjoni humiex tali li jippermettu lil Stati Membri li jkomplu t-trasferimenti individwali lejn il-Greċja skont ir-Regolament ta' Dublin, filwaqt li jitqies li l-volum ta' trasferimenti u l-kategoriji ta' persuni li jiġu trasferiti għandhom jikkorrispondu mal-progress speċifiku li sar.

(26)

Kwalunkwe tkomplija tat-trasferiment skont is-sistema ta' Dublin lejn il-Greċja għandha tqis ukoll li l-Greċja għadha qed tirċievi għadd kbir ta' persuni li jfittxu l-ażil kuljum, u għandu jiġi evitat li jitpoġġa piż insostenibbli fuq il-Greċja.

(27)

Ir-responsabbiltà għad-deċiżjoni dwar tali tkomplija ta' trasferimenti taqa' esklussivament fuq l-awtoritajiet tal-Istati Membri taħt il-kontroll tal-qrati, li jistgħu jagħmlu referenzi preliminari lill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tar-Regolament ta' Dublin,