Téarnamh agus réiteach contrapháirtithe lárnacha

PRÍOMHPHOINTÍ

Tá na freagrachtaí seo a leanas ar gach Ballstát den Aontas Eorpach (AE).

• Údarás réitigh amháin nó níos mó a cheapadh. Maidir leo sin:
  • féadfaidh siad a bheith ina mbainc cheannais náisiúnta, ina n–aireachtaí nó ina n-údaráis phoiblí a bhfuil cumhachtaí riaracháin acu;
  • beidh an saineolas, na hacmhainní, an cumas oibríochtúil agus na cumhachtaí fairsinge acu chun gníomhú go tapa solúbtha;
  • atá i gceannas ar phleanáil réitigh, lena n-áirítear measúnuithe inréiteachta agus, i gcás inar gá, cumhachtaí réitigh a fheidhmiú.
• Aireacht aonair a ainmniú a mbeidh freagracht fhoriomlán orthu as na feidhmeanna a chuirtear de chúram ar na haireachtaí faoin reachtaíocht a fheidhmiú.
• Pionóis a chur i bhfeidhm i leith sáruithe ar an rialachán.

Déanann na húdaráis réitigh coláiste réitigh a bhunú, a bhainistiú agus a bheith ina chathaoirleach air. Áirítear leis sin na húdaráis ábhartha agus cuireann sé creat ar fáil chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

• faisnéis a roinnt;
• pleananna réitigh a chur le chéile;
• measúnú a dhéanamh ar inréititheacht CPL agus ar aon bhacainní a d’fhéadfadh a bheith ann;
• comhordú a dhéanamh ar fhaisnéis phoiblí maidir le pleananna agus straitéisí réitigh.

An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ESMA):

• dréachtaigh sé caighdeáin theicniúla rialála éagsúla a ghlac an Coimisiún Eorpach;
• chruthaigh sé Coiste Réitigh ESMA lena gcuirtear chun cinn tarraingt suas agus comhordú pleananna réitigh agus lena bhforbraítear modhanna chun CPLanna a bhfuil ag cliseadh orthu a réiteach;
• comhoibríonn sé leis an Údarás Baincéireachta Eorpach agus leis an Údarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde;
• coimeádtar bunachar sonraí lárnach de na pionóis náisiúnta a chuirtear i bhfeidhm i gcás sáruithe ar an reachtaíocht.

Údaráis inniúla, údaráis réitigh agus ÚEUM:

• comhoibriú go dlúth chun na cúraimí a leagtar amach sa rialachán a dhéanamh;
• cinntí bunaithe ar phrionsabail amhail:
  • comhréireacht i bhfianaise fhoirm dhlíthiúil, mhéid, chastacht agus leachtacht an CPL,
  • an gá atá le héifeachtúlacht agus tráthúlacht, an gá atá le costais a laghdú agus an gá atá ann, a mhéid is féidir, úsáid airgeadais phoiblí a sheachaint.

Le pleanáil téarnaimh, éilítear ar chontrapháirtithe lárnacha plean téarnaimh a tharraingt suas agus a choinneáil ar bun lena mbaineann an méid seo a leanas:

• leagtar amach gníomhaíochtaí ann, le mainneachtain nó gan mhainneachtain, chun fóntacht airgeadais a athbhunú;
• cuimsítear bearta ann chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí uile a d’fhéadfadh a bheith ann, chun caillteanais a ionsú agus chun acmhainní airgeadais a athshlánú;
• cuimsítear táscairí ann bunaithe ar phróifíl riosca CPL;
• ní nglacann sé le rochtain ar airgeadas poiblí ná ar leachtacht an bhainc cheannais;
• meastar leasanna na bpáirtithe uile leis;
• áirithítear leis nach mbeidh neamhchosaint neamhtheoranta ag comhaltaí imréitigh ar an CPL.

Ceanglaítear leis freisin ar an údarás inniúil, ar an gcoláiste maoirseachta agus ar an údarás réitigh measúnú a dhéanamh ar an bplean téarnaimh agus aon athruithe a mheas.

Ní mór le pleanáil réitigh an méid seo a leanas.

• Ní mór d’údarás réitigh an CPL plean réitigh a chur le chéile:
  • leagann sé amach conas a d’úsáidfeadh sé a chumhachtaí réitigh chun caillteanais a sheasamh agus chun leanúnachas fheidhmeanna criticiúla an CPL a áirithiú;
  • tionchar an phlean ar chomhaltaí imréitigh, ar mhargaí airgeadais agus ar an gcóras airgeadais a chur san áireamh;
  • nach nglacann sé nó sí le rochtain ar mhaoiniú poiblí nó ar chabhair ón mbanc ceannais;
  • déanann sé toimhdí stuama faoi mhaoiniú a d’fhéadfadh a bheith ar fáil.
• Ní mór do CPLanna atá faoi réiteach comhoibriú leis an údarás réitigh agus an fhaisnéis uile is gá a sholáthar.
• Ní mór don choláiste réitigh teacht ar chomhaontú maidir leis an bplean, lena n–áirítear aon athruithe, laistigh de 4 mhí tar éis dó é a fháil.

Chun inréititheacht a mheasúnú, ní mór don údarás réitigh, i gcomhar leis an gcoláiste réitigh, an méid seo a leanas a dhéanamh:

• measúnú a dhéanamh i dtaobh an bhfuil contrapháirtí lárnach inréitithe, ionas go mbeidh sé in ann leanúint dá fheidhmeanna criticiúla a fheidhmiú;
• aon bhacainní ar inréititheacht a shainaithint agus a ordú don CPL beart a dhéanamh chun iad a bhaint.

Cuireann bearta luath-idirghabhála ar chumas údaráis inniúil CPL a threorú a mheasann sé a d’fhéadfadh fadhbanna airgeadais a chur i bhfeidhm maidir leis an méid seo a leanas:

• gníomh ceartaitheach a dhéanamh;
• cuid den lucht ardbhainistíochta nó de na comhaltaí boird, nó iad go léir, a chur as oifig.

Tugann na húdaráis réitigh aird ar leith ar an méid seo a leanas agus a bpleananna á gcur chun feidhme acu.

• Cuspóirí:
  • leanúnachas fheidhmeanna criticiúla an CPL agus a phríomhnaisc le bonneagair eile na margaí airgeadais;
  • dochar don chóras airgeadais a sheachaint;
  • cistí poiblí a chosaint.
• Coinníollacha:
  • cliseadh iarbhír nó dóchúil an chontrapháirtí lárnaigh;
  • gan réiteach malartach ón earnáil phríobháideach a bheith ann;
  • rún a bheith ar mhaithe le leas an phobail.
• Luacháil:
  • dhá mheasúnú chun a áirithiú go mbeidh tuiscint chothrom, stuama agus réalaíoch ar shócmhainní, ar dhliteanais, ar chearta agus ar oibleagáidí an CPL.
• Bearta coimirce:
  • níor cheart go gcaillfeadh scairshealbhóirí, comhaltaí imréitigh agus creidiúnaithe eile níos mó ná mar a chaillfeadh an t-údarás réitigh dá mba rud é nach ndearna an t-údarás réitigh idirghabháil (an prionsabal “nach mbeadh creidiúnaí ar bith níos measa as”);
  • tá sé de cheart ag cliaint agus cliaint indíreacha ar chuir a gcomhaltaí imréitigh caillteanais ar aghaidh chucu sciar comhréireach den chúiteamh a d’fhéadfadh na comhaltaí imréitigh sin a fháil;
  • tá ceart achomhairc ag aon duine a ndéanann ordú beart coiscthe géarchéime nó gníomhaíocht réitigh difear dóibh.

Is féidir leis na húdaráis réitigh na bearta seo a leanas a chur i bhfeidhm, ina n-aonar nó i dteannta a chéile.

• Leithroinnt suíomhanna agus caillteanais. Conarthaí a fhoirceannadh, oibleagáidí íocaíochta CPL i leith comhaltaí imréitigh neamh-mhainneachtana a laghdú nó ceangal a chur ar na comhaltaí sin ranníocaíocht airgid a dhéanamh leis an CPL.
• Díluacháil agus comhshó. Méid na n-ionstraimí úinéireachta, fiachais nó dliteanas neamhurraithe eile a laghdú nó a chomhshó, lena gceanglaítear ar CPL plean atheagrúcháin gnó a sholáthar agus a chur chun feidhme.
• Gnó a dhíol. Úinéireacht a dhíol nó aon sócmhainní, cearta, oibleagáidí nó dliteanais de chuid CPL sa nós imeachta réitigh.
• CPL idirlinne. Úinéireacht CPL a aistriú go sealadach chuig CPL eile (CPL idirlinne) nó aon sócmhainní, cearta, oibleagáidí nó dliteanais atá ag CPL sa nós imeachta réitigh.
• Maoiniú malartach. Conradh a dhéanamh chun iasacht a fháil nó cineálacha eile maoinithe a fháil chun aghaidh a thabhairt ar fhadhbanna sealadacha a bhaineann le sreabhadh airgid.

Féadfaidh na Ballstáit, mar rogha dheireanach, má chuireann cliseadh CPL géarchéim shistéamach i mbaol, airgead tirim a instealladh nó é a chur faoi úinéireacht phoiblí (uirlisí cobhsaíochta rialtais), ar choinníoll go mbeidh na bearta ina mbearta sealadacha agus go gcomhlíonfaidh siad rialacha Státchabhrach an Aontais agus go bhfuil socruithe ag an mBallstát chun na cistí poiblí a fhorchúiteamh.

Leasaítear an méid seo a leanas leis an Rialachán:

• Rialacháin (AE) Uimhreacha 1095/2010 (féach an achoimre), 648/2012 (féach an achoimre), 600/2014 (féach an achoimre) agus 806/2014 (féach an achoimre) agus Rialachán (AE) 2015/2365 (féach an achoimre);
• Treoir 2002/47/CE (féach an achoimre), 2004/25/CE (féach an achoimre), 2007/36/CE (féach an achoimre), 2014/59/AE (féach an achoimre) agus (AE) 2017/1132 (féach an achoimre).

Faoin nós imeachta athbhreithnithe:

• Déanann ÚEUM measúnú ar a riachtanais foirne agus ar a riachtanais acmhainní faoin 12 Feabhra 2024;
• cuireann an Coimisiún tuarascáil ar an reachtaíocht faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus Chomhairle an Aontais Eorpaigh faoin 12 Feabhra 2026 agus tuarascáil ar éifeachtacht na socruithe rialachais do théarnamh agus réiteach CPLanna san Aontas faoin 12 Lúnasa 2027.

Gníomhartha tarmligthe

Tá seacht ngníomh tarmligthe glactha ag an gCoimisiún.

• Rialachán Tarmligthe (AE) 2023/840, lena bhforlíontar Rialachán (AE) 2021/23 lena leagtar síos caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear an mhodheolaíocht chun méid breise acmhainní dílse tiomnaithe réamh–mhaoinithe an CPL a ríomh agus a chothabháil (féach Airteagal 9).
• Rialachán Tarmligthe (AE) 2023/450, lena bhforlíontar Rialachán (AE) 2021/23 lena leagtar síos caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear an t-ord ina n-íocfaidh contrapháirtithe lárnacha an cúiteamh do chomhaltaí imréitigh neamh-mhainneachtana as a gcaillteanas, an líon uasta blianta a mbeidh ar na contrapháirtithe lárnacha sin sciar dá mbrabúis bhliantúla a úsáid le haghaidh íocaíochtaí den sórt sin le sealbhóirí ionstraimí lena n-aithnítear éileamh ar a mbrabúis amach anseo agus an sciar uasta de na brabúis sin atá le húsáid le haghaidh na n-íocaíochtaí sin (féach Airteagal 20).
• Rialachán Tarmligthe (AE) 2023/451, ina sonraítear na tosca a bheidh le cur san áireamh ag an údarás inniúil agus ag an gcoláiste maoirseachta agus measúnú á dhéanamh acu ar phlean téarnaimh na CPLanna.
• Rialachán Tarmligthe (AE) 2023/1192, lena leagtar síos caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear ábhar na socruithe agus na nósanna imeachta i scríbhinn maidir le feidhmiú na gcoláistí réitigh.
• Rialachán Tarmligthe (AE) 2023/1193, lena leagtar amach caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear ábhar an phlean réitigh.
• Rialachán Tarmligthe (AE) 2023/1615, lena leagtar amach na caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear na coinníollacha faoina bhfuil cúiteamh, coibhéis airgid thirim an chúitimh sin nó aon fháltais atá dlite de bhun Rialachán (AE) 2021/23 sin le cur ar aghaidh chuig cliaint agus chuig cliaint indíreacha agus na coinníollacha faoina measfar an cur ar aghaidh sin a bheith comhréireach.
• Rialachán Tarmligthe (AE) 2023/1616, lena leagtar amach caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear:
  • na himthosca ina meastar duine a bheith neamhspleách ar an údarás réitigh agus ar an gcontrapháirtí lárnach;
  • an mhodheolaíocht chun measúnú a dhéanamh ar luach sócmhainní agus dliteanais contrapháirtí lárnaigh;
  • deighilt na luachálacha;
  • an mhodheolaíocht chun an maolán a ríomh i leith caillteanais bhreise atá le háireamh i luachálacha sealadacha; agus
  • an mhodheolaíocht chun luacháil a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an phrionsabail “creidiúnaí ar bith níos measa as”.
• Rialachán Tarmligthe (AE) 2024/450, lena leagtar amach na caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear na heilimintí íosta atá le cur san áireamh i bplean atheagrúcháin gnó agus na critéir atá le comhlíonadh lena fhormheas ag an údarás réitigh.