(1)

Mar thoradh ar an ngéarchéim sa Mheánoirthear le déanaí agus ar dhúnadh de facto Chaolas Hormuz, tá méaduithe móra tagtha ar phraghsanna domhanda ola, gáis agus leasachán. Mar gheall ar chineál domhanda na margaí dá ndéantar difear, bíonn tionchar mór ar phraghsanna i roinnt earnálacha de gheilleagar an Aontais ar fud na mBallstát.

(2)

Tá tionchar díreach ag an méadú mór ar phraghsanna leasacháin ar earnáil na talmhaíochta ós rud é go bhfuil leasacháin fíor-riachtanach do tháirgiúlacht talmhaíochta, d’inmharthanacht feirmeacha agus do shlándáil bia. Tá ceannacháin leasachán ar cheann de na costais ionchuir is airde d’fheirmeoirí. Sa bhreis ar leibhéal na bpraghsanna, bíonn neamhchosaint ar leith ag feirmeoirí an Aontais mar thoradh ar luaineacht sa mhargadh. D’fhéadfadh costais leasachán atá ag méadú iallach a chur ar fheirmeoirí gearradh siar orthu, rud a chruthaíonn riosca soiléir do cháilíocht agus táirgeacht. D’fhéadfadh feirmeoirí an limistéar a shaothraíonn siad a laghdú freisin, rud a dhéanfadh difear do tháirgeadh talmhaíochta an Aontais.

(3)

Chun aghaidh a thabhairt go tapa ar leochaileachtaí i gcóras bia an Aontais de dheasca na géarchéime sin agus chun cúnamh a thabhairt d’fheirmeoirí a bhfuil fadhbanna leachtachta acu, is iomchuí tacaíocht eisceachtúil shealadach a cheadú trí chineál nua idirghabhála le haghaidh tacaíocht ghéarchéime dá bhforáiltear tríd an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) a thabhairt isteach i Rialachán (AE) 2021/2115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2) agus trí níos mó solúbthachta a thabhairt do na Ballstáit maidir le réamhíocaíochtaí a íoc le haghaidh íocaíochtaí díreacha i Rialachán (AE) 2021/2116 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3). Níor cheart méadú ar na teorainneacha ar úsáid leasachán ar an talamh mar a chinntear sna cláir ghníomhaíochta faoi Threoir 91/676/CEE ón gComhairle (4) a bheith mar thoradh ar an gcineál nua idirghabhála sin a thabhairt isteach.

(4)

Ba cheart an tacaíocht atá ar fáil faoin gcineál nua idirghabhála a dhíriú ar na feirmeoirí gníomhacha is mó a ndéanann praghsanna arda leasacháin difear dóibh agus ba cheart í a dheonú le haghaidh na gcostas breise a bhaineann le leasacháin arna dtabhú ag feirmeoirí mar thoradh ar mhéaduithe ar phraghsanna a tharlaíonn ón 1 Márta 2026 ar aghaidh. Níl sa dáta sin ach an dáta tagartha chun an praghas leasacháin is airde a chinneadh agus níl sé le nascadh le hincháilitheacht na n-íocaíochtaí leis na tairbhithe. Ba cheart é a bheith indéanta luach saothair a thabhairt d’fheirmeoirí atá faoi ghealltanais limistéarbhunaithe cheana chun an úsáid a bhaineann siad as leasacháin a laghdú le rátaí tacaíochta níos airde. Thairis sin, ba cheart rochtain ar eolas ábhartha a chur ar fáil do thairbhithe tacaíochta faoin idirghabháil den chineál sin, chomh maith le faisnéis maidir le conas úsáid leasachán a laghdú. Chun a áirithiú go mbainfear úsáid éifeachtúil as tacaíocht phoiblí agus go ndáilfear an tacaíocht sin ar bhealach níos cothroime i measc feirmeoirí incháilithe, ba cheart do na Ballstáit teorainn a chur leis an uastacaíocht in aghaidh an tairbhí nó leis an uaslíon heicteár a dtugtar tacaíocht ina leith. Mar gheall ar chineál práinneach, sealadach agus eisceachtúil na tacaíochta seo agus an gá atá leis na híocaíochtaí comhfhreagracha a eisíoc go tapa, ba cheart dáta deiridh a shocrú le haghaidh na n-íocaíochtaí leis na tairbhithe.

(5)

Chun bainistiú fónta airgeadais chistí an Aontais a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach mbeidh róchúiteamh ná cistiú dúbailte mar thoradh ar an tacaíocht iomlán a fhaigheann an feirmeoir faoin gcineál nua idirghabhála, in éineacht le hionstraimí tacaíochta náisiúnta eile nó ionstraimí tacaíochta eile de chuid an Aontais atá ceaptha chun freagairt do thionchar na bpraghsanna arda leasacháin.

(6)

Chun úsáid ionstraimí airgeadais le haghaidh na tacaíochta arna soláthar faoin gcineál nua idirghabhála a dhreasú, níor cheart feidhm a bheith ag uasrátaí tacaíochta i gcás ina ndeonaítear tacaíocht i bhfoirm caipitil oibre neamhspleách.

(7)

Chun moilleanna ar íocaíochtaí le feirmeoirí a bhfuil fadhbanna leachtachta acu a sheachaint, ba cheart foráil a dhéanamh go mbeidh an caiteachas arna mhaoiniú ag CETFT le haghaidh an chineáil nua idirghabhála incháilithe ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo, agus sula ndéanfaidh na Ballstáit iarraidh ar leasú straitéiseach ar an bPlean Straitéiseach CBT lena dtugtar isteach an idirghabháil sin a chur faoi bhráid an Choimisiúin.

(8)

Ba cheart maoiniú tacaíochta faoin gcineál nua idirghabhála a chlársceidealú le ráta ranníocaíochta CETFT suas le 65 % den chaiteachas poiblí incháilithe.

(9)

Chun a áirithiú go ndéanfar an cineál nua idirghabhála dá bhforáiltear sa Rialachán seo a chistiú go leordhóthanach gan cuspóirí eile na bPleananna Straitéiseacha CBT agus na méideanna arna bhforchoimeád le haghaidh íocaíochtaí géarchéime a chur i mbaol, ba cheart sciar uasta de ranníocaíocht an Aontais leis an gcineál nua idirghabhála a shocrú.

(10)

Mar gheall ar chineál speisialta an chineáil nua idirghabhála, níor cheart feidhm a bheith ag an oibleagáid rannchuidiú leis na táscairí toraidh a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/2115 maidir leis an gcineál nua idirghabhála.

(11)

Agus an cineál nua idirghabhála sin á thabhairt isteach i bPleananna Straitéiseacha CBT, níor cheart an iarraidh sin ar leasú straitéiseach a áireamh i dtreo na n-iarrataí uasta féideartha ar leasuithe straitéiseacha in aghaidh na bliana.

(12)

Chun cothrom iomaíochta a áirithiú, ba cheart an t-uasmhaoiniú náisiúnta breise le haghaidh na n-idirghabhálacha faoin gcineál nua idirghabhála a theorannú do 200 % de chistiú CETFT le haghaidh an chineáil sin idirghabhála.

(13)

Ba cheart táscaire aschuir breise le haghaidh an chineáil nua idirghabhála a chur le hIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/2115.

(14)

Ba cheart teideal Iarscríbhinn XV a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/2115 a leasú chun a léiriú go n-áirítear ar theorainneacha airgeadais na tacaíochta maoiniú le haghaidh an chineáil nua idirghabhála.

(15)

Le hAirteagal 103(1) de Rialachán (AE) 2021/2115, tugtar an tsolúbthacht do na Ballstáit a leithdháiltí le haghaidh íocaíochtaí díreacha a choigeartú trí chistí a aistriú chuig a leithdháiltí le haghaidh CETFT agus óna leithdháiltí le haghaidh CETFT le haghaidh na mblianta féilire 2023 go 2026. Chun a áirithiú gur féidir leis na Ballstáit leanúint de na straitéisí náisiúnta faoi seach atá mar bhonn taca lena bPleananna Straitéiseacha CBT a chur chun feidhme go rathúil, lena n-áirítear straitéisí chun déileáil le géarchéimeanna gan choinne amhail tionchar praghsanna arda leasacháin, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit na leithdháiltí le haghaidh íocaíochtaí díreacha a choigeartú freisin le haghaidh na bliana féilire 2027 suas go dtí uasteorainn ar leith, ar bhonn na dteorainneacha aistrithe is infheidhme i leith na mblianta féilire 2023 go 2026, chomh maith leis a bPleananna Straitéiseacha CBT a leasú dá réir. Is iomchuí, dá bhrí sin, foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht sintrí fhoráil nua a thabhairt isteach i dTeideal IV de Rialachán (AE) 2021/2115 agus Iarscríbhinn chomhfhreagrach nua ina leagtar amach uasmhéideanna méadaithe agus uasmhéideanna laghdaithe in aghaidh an Bhallstáit. Is gá freisin Airteagal 87(2) de Rialachán (AE) 2021/2115 a leasú chun an chumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomh tarmligthe a ghlacadh lena leasaítear leithdháiltí na mBallstát a leagtar amach in Iarscríbhinní V agus IX den Rialachán sin chun na coigeartuithe ar leithdháiltí na n-íocaíochtaí díreacha a chur san áireamh. Ina theannta sin, is gá leasú a dhéanamh ar Airteagal 112(2), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/2115 chun na coigeartuithe sa tábla forléargais den phlean airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 107(1), pointe (e), den Rialachán sin a áireamh, agus leasú a dhéanamh ar Airteagal 119(2), pointe (c), den Rialachán sin chun na coigeartuithe sa liosta de leasuithe straitéiseacha ar na Pleananna Straitéiseacha CBT a áireamh. Ina theannta sin, is gá leasú a dhéanamh ar Airteagal 119(7), an dara fomhír, de Rialachán (AE) 2021/2115 chun a fhoráil nach n-áireofar an iarraidh ar leasú straitéiseach a eascraíonn as na coigeartuithe i leith an uasmhéid iarratas is féidir ar leasuithe straitéiseacha in aghaidh na bliana. Thairis sin, is gá leasú a dhéanamh ar Airteagal 121, an dara mír, pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/2115 chun na coigeartuithe sin a áireamh i liosta na leasuithe ar fhorálacha sonracha nach n-áireofar an tréimhse chun an gníomh tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 87(2) den Rialachán sin i leith na teorann ama don Choimisiún gníomhú dá dtagraítear in Airteagal 121, an chéad fhomhír, den Rialachán sin.

(16)

I bhfianaise na géarchéime sa Mheánoirthear agus an mhéadaithe ar phraghsanna leasacháin agus neamhchosaint feirmeoirí ar riosca airgeadais mar thoradh air sin, ní leor an leibhéal réamhíocaíochta atá ann faoi láthair a thuilleadh. Chun tacú le feirmeoirí a bhfuil fadhbanna leachtachta acu, agus ós rud é gur rídhócha go leanfaidh éifeachtaí na géarchéime sin ar aghaidh i rith na bliana 2026, is iomchuí na huasrátaí le haghaidh réamhíocaíochtaí a athrú i Rialachán (AE) 2021/2116, ionas go mbeifear in ann ráta níos airde a íoc le haghaidh na bliana féilire sin. Is iomchuí uasráta na réamhíocaíochtaí le haghaidh íocaíochtaí díreacha a mhéadú ó 70 % go 75 %, laistigh den teorainn a leagtar síos in Airteagal 11 de Rialachán (AE, Euratom) 2024/2509 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5).

(17)

Tá cead ag na Ballstáit faoi láthair réamhíocaíochtaí a íoc le feirmeoirí sa tréimhse ón 16 Deireadh Fómhair go dtí an 30 Samhain den bhliain féilire. Chun tacú le feirmeoirí a bhfuil fadhbanna leachtachta acu mar thoradh ar phraghsanna arda leasacháin, is iomchuí níos mó solúbthachta a thabhairt do na Ballstáit maidir le huainiú na réamhíocaíochtaí le haghaidh íocaíochtaí díreacha agus cead a thabhairt na híocaíochtaí sin a dhéanamh níos luaithe sa bhliain, díreach tar éis an iarratais ar thacaíocht. Mar sin féin, ós rud é go bhfuil réamhíocaíochtaí le haghaidh íocaíochtaí díreacha arna n-íoc ag na Ballstáit le feirmeoirí in aon bhliain féilire amháin le haisíoc ag an gCoimisiún leis na Ballstáit ó bhuiséad na bliana ina dhiaidh sin, agus ón mbuiséad sin amháin, i gcás íocaíochtaí díreacha arna n-íoc le tairbhithe roimh an 16 Deireadh Fómhair 2026, ba cheart a mheas go ndearnadh iad le linn mhí na Samhna 2026 agus ba cheart do na Ballstáit a dhearbhú go n-aisíocfaí iad leis an dearbhú a bhaineann leis an mí sin ionas go n-aisíocfaidh an Coimisiún iad ag tús na bliana 2027.

(18)

Le hAirteagal 59 de Rialachán (AE) 2021/2116 tugtar solúbthacht do na Ballstáit agus a gcórais bhainistithe agus rialaithe á mbunú. Moltar do na Ballstáit a gcórais bhainistithe agus rialaithe a choigeartú chun a áirithiú go gcumasófar tacaíocht thráthúil agus éifeachtach d’fheirmeoirí leis an tsolúbthacht bhreise maidir le huainiú agus méid na réamhíocaíochtaí dá bhforáiltear leis an Rialachán seo. Go háirithe, ba cheart do na Ballstáit a chinneadh cé na fíoruithe nach mór dóibh a thabhairt chun críche sula n-eisíocfar réamhíocaíochtaí chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais phráinneacha leachtachta. Sa chomhthéacs sin, ba cheart do na Ballstáit a chur san áireamh freisin go bhféadfaidís aon réamhíocaíocht a íocadh go míchuí a aisghabháil agus leasanna airgeadais an Aontais a chosaint sula ndéanfaí an íocaíocht deiridh. Tráth na n-íocaíochtaí deiridh, ba cheart don Bhallstát measúnú a dhéanamh ar an riosca neamhchomhlíonta, agus úsáid á baint as roghanna amhail seiceálacha ar incháilitheacht agus ar neamhchomhlíonadh a d’fhéadfadh a bheith ann agus méideanna a íocadh go míchuí a aisghabháil. Nuair a bheidh córas éifeachtúil bainistithe agus rialaithe i bhfeidhm, lena n-áirítear maidir le bainistiú fiachais, ní dócha go dtiocfaidh easnaimh thromchúiseacha chun cinn.

(19)

Ba cheart, dá bhrí sin, Rialacháin (AE) 2021/2115 agus (AE) 2021/2116 a leasú dá réir.

(20)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon aghaidh a thabhairt go tapa ar leochaileachtaí i gcóras bia an Aontais de dheasca na géarchéime sa Mheánoirthear agus chun cúnamh a thabhairt d’fheirmeoirí a bhfuil fadhbanna leachtachta acu, a ghnóthú go leordhóthanach, agus, de bharr na nasc idir an Rialachán seo agus ionstraimí eile CBT agus an bealach a bhfuil an Rialachán seo nasctha go dlúth le gnóthú phríomhthosaíochtaí an Aontais, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

(21)

I bhfianaise phráinn an ghá atá ann ligean d’fheirmeoirí cinntí infheistíochta a dhéanamh go tráthúil agus, dá bhrí sin, an riosca go dtiocfaidh laghdú ar tháirgeadh bia a íoslaghdú, meastar gurb iomchuí an eisceacht ar an tréimhse 8 seachtaine dá bhforáiltear in Airteagal 4 de Phrótacal Uimh. 1 maidir le ról na bparlaimintí náisiúnta san Aontas Eorpach, atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach, leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh agus leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach, a agairt.

(22)

Ós rud é gur gá beart a dhéanamh láithreach, ba cheart an Rialachán seo a theacht i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

(1)

in Airteagal 69, cuirtear an pointe seo a leanas leis:

;

(2)

i dTeideal III, Caibidil IV, Roinn 1, cuirtear an tAirteagal seo a leanas leis:

(3)

leasaítear Airteagal 80 mar a leanas:

(4)

in Airteagal 86(3), cuirtear an fhomhír seo a leanas leis:

‘De mhaolú ar an gcéad fhomhír den mhír seo, i gcásanna de chineál idirghabhála de bhun Airteagal 78b, féadfar a fhoráil sa Phlean Straitéiseach CBT go bhféadfar incháilitheacht an chaiteachais arna mhaoiniú ag CETFT a bhaineann le leasuithe ar an bPlean Straitéiseach CBT a thosú roimh an dáta a chuirfear an iarraidh ar leasú faoi bhráid an Choimisiúin ach ní roimh an 22 Iúil 2026.’

(5)

in Airteagal 87(2), cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

(6)

in Airteagal 91(3), cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (a):

;

(7)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 96a:

(8)

i dTeideal IV, cuirtear an tAirteagal seo a leanas leis:

(9)

in Airteagal 111, cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara mír:

‘Ní bheidh feidhm ag pointe (e) den chéad mhír maidir leis an gcineál idirghabhála in earnáil na beachadóireachta dá dtagraítear in Airteagal 55(1), pointe (a) agus pointí (c) go (g), idirghabhálacha faoin gcineál idirghabhála in earnáil an fhíona dá dtagraítear in Airteagal 58(1), pointí (h) go (k), na gníomhaíochtaí faisnéise agus cur chun cinn le haghaidh scéimeanna cáilíochta faoin gcineál idirghabhála le haghaidh comhair dá dtagraítear in Airteagal 77, idirghabhálacha faoin gcineál idirghabhála le haghaidh íocaíochtaí géarchéime le feirmeoirí tar éis tubaistí nádúrtha, teagmhais dhíobhálacha aeráide nó teagmhais thurraingeacha dá dtagraítear in Airteagal 78a agus idirghabhálacha faoin gcineál idirghabhála le haghaidh tacaíocht d’fheirmeoirí a ndéanann an méadú mór ar phraghsanna leasacháin difear dóibh dá dtagraítear in Airteagal 78b.’

(10)

in Airteagal 112(2), cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):

;

(11)

leasaítear Airteagal 119 mar a leanas:

(12)

in Airteagal 121, an dara fomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):

;

(13)

in Airteagal 146 cuirtear an fhomhír seo a leanas leis:

‘Féadfaidh na Ballstáit maoiniú náisiúnta breise suas le 200 % de mhaoiniú CETFT a leithdháiltear sa Phlean Straitéiseach CBT a sholáthar le haghaidh tacaíochta faoi Airteagal 78b.’

(14)

leasaítear Iarscríbhinní I agus XV i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo;

(15)

cuirtear an téacs a leagtar amach in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán seo leis mar Iarscríbhinn XVI.

(1)

in Airteagal 21(2), cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

(2)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 35:

(3)

in Airteagal 44(2), an dara fomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (a):