Rapóirtéir:

Isabel YGLESIAS

Comhairleoir	Sonsoles CENTENO HUERTA (thar ceann an rapóirtéara)
Cinneadh ón Tionól Iomlánach	27.2.2025
Bunús dlí	Riail 52(2) de na Rialacha Nós Imeachta
An rannóg atá freagrach	An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas
Dáta a glactha sa rannóg	2.9.2025
Dáta a glactha sa seisiún iomlánach	18.9.2025
Seisiún iomlánach Uimh.	599
Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh)	96/0/1

1.   Conclúidí agus moltaí

1.1.

Leagann Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) béim ar an ról lárnach atá ag an mbeartas forfheidhmiúcháin maidir le hilroinnt an Mhargaidh Aonair a laghdú agus iarrann sé ar an gCoimisiún cur chuige soiléir comhordaithe a chur chun feidhme idir uirlisí coisctheacha, comhoibríocha agus feabhais. Cuireann sé i bhfios go láidir freisin an phríomhoibleagáid atá ar na Ballstáit dlí an Aontais a chur chun feidhme in am trátha agus i gceart. Tar éis na straitéise maidir le margadh aonair, ba cheart don Choimisiún comharthaí láidre a thabhairt maidir leis an gcaoi a ndéanfaidh sé forfheidhmiú a neartú a thuilleadh agus go práinneach.

1.2.

Ba cheart cur chun feidhme leordhóthanach dhlí an Aontais a chomhtháthú i ngach céim den phróiseas reachtach, agus ba cheart clásail atá dírithe ar fhorfheidhmiú a áireamh sa reachtaíocht. Ina theannta sin, ba cheart rórialáil a sheachaint trí theorainn a chur leis na féidearthachtaí atá ann reachtaíocht an Aontais a chomhlánú le ceanglais náisiúnta fhorlíontacha. Iarrann CESE go mbeadh na comhreachtóirí agus na Ballstáit rannpháirteach go gníomhach sa chéim náisiúnta trasuite nó cur chun feidhme, go háirithe agus athbhreithniú á dhéanamh ar an gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr agus ar an mbosca uirlisí um rialáil níos fearr.

1.3.

Iarrann CESE ar an gCoimisiún an teachtaireacht a thabhairt cothrom le dáta, is é sin an teachtaireacht maidir le forfheidhmiú dhlí an Aontais (1), chun na huirlisí forfheidhmiúcháin a neartú agus a shimpliú agus chun dlús a chur le láimhseáil nósanna imeachta um shárú, agus a dtrédhearcacht a mhéadú ag an am céanna. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún tosaíochtaí bliantúla maidir le forfheidhmiú a chur in iúl tríd an Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn maidir le Forfheidhmiú agus Cur Chun Feidhme.

1.4.

Cuireann CESE in iúl a thábhachtaí atá sé úsáid éifeachtúil a bhaint as na nósanna imeachta um shárú mar an uirlis is láidre chun a áirithiú go gcuirfidh na Ballstáit dlí an Aontais i bhfeidhm i gceart. Ar an mbonn sin, molann sé fad na nósanna imeachta a laghdú chun éiginnteacht dhlíthiúil a sheachaint, chomh maith le trédhearcacht a mhéadú agus cumarsáid le gearánaigh a fheabhsú.

1.5.

Maidir le SOLVIT, arb é an t-aon uirlis den Aontas é a chuidíonn le gearáin aonair maidir le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais a réiteach, ba cheart an uirlis sin a fheabhsú agus a nascadh leis na huirlisí forfheidhmiúcháin eile. Is céim riachtanach é an Tascfhórsa um Fhorfheidhmiú an Mhargaidh Aonair (SMET) a neartú freisin. Ina theannta sin, bheadh sé úsáideach féidearthachtaí nua a fhiosrú chun cur i bhfeidhm ceart dhlí an Aontais a áirithiú, amhail údaráis speisialta a cheapadh sna Ballstáit atá tiomnaithe go sonrach do ghnóthaí an Mhargaidh Aonair agus níos mó acmhainní a leithdháileadh ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais araon. Sa chomhthéacs sin, iarrann CESE ar na Ballstáit na hacmhainní is gá a chur ar fáil do sheirpigh an Mhargaidh Aonair amach anseo.

1.6.

Mar fhocal scoir, measann CESE nach féidir an Margadh Aonair a dhéanamh simplí, rianúil agus láidir gan tús áite a thabhairt d’fhorfheidhmiú ceart dhlí an Aontais. Dá bhrí sin, iarrann CESE ar an gCoimisiún, ina cháil mar chaomhnóir na gConarthaí, bearta nithiúla a chur chun feidhme go pras chun a bheartas forfheidhmiúcháin a fheabhsú, agus iarrann sé ar na Ballstáit na bacainní atá ann cheana a laghdú agus staonadh ó chinn nua a chruthú.

2.   Barúlacha ginearálta agus cúlra

2.1.

Le blianta beaga anuas, tá forbairt tagtha ar an mbeartas forfheidhmiúcháin chun sásraí comhair ex ante a chomhcheangal le gníomhaíochtaí um shárú. In 2016, sa Teachtaireacht EU law: Better results through better application [Dlí an Aontais Eorpaigh: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr] (2) (‘Teachtaireacht 2016’), thug an Coimisiún tosaíocht don fhorfheidhmiú i gcásanna áirithe agus ghlac sé cur chuige níos straitéisí, a coinníodh i dTeachtaireacht 2022 ‘Dlí an Aontais a fhorfheidhmiú ar mhaithe le hEoraip a dhéanann beart de réir a bhriathair’ (3).

2.2.

Sa tuarascáil uaidh dar teideal Stocktaking report on the Commission working methods for monitoring the application of EU law [Tuarascáil athbhreithnithe ar mhodhanna oibre an Choimisiúin chun faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais] (4), tháinig an Coimisiún ar an gconclúid gur cuireadh an tosaíocht a leagtar amach i dTeachtaireacht 2016 chun feidhme go rathúil, rud a chuir feabhas ar thionchar ghníomhaíocht forfheidhmiúcháin an Choimisiúin. Chuige sin, léirítear sna sonraí go bhfuil laghdú soiléir tagtha ar líon na nósanna imeachta um shárú, mar a d’aithin an Coimisiún féin (5). I Scórchlár an Mhargaidh Aonair le haghaidh 2023, luaitear go raibh laghdú carnach 21 % le 4 bliana anuas ar líon na gcásanna a bhaineann le sárú ar an Margadh Aonair.

2.3.

Is éard is cúis leis an laghdú sin an laghdú ar líon na dtreoracha nua atá le haistriú, an tacaíocht mhéadaithe atá á tabhairt do Bhallstáit chun iad a thrasuí agus a chur i bhfeidhm, agus an úsáid mhéadaithe a bhaintear as an idirphlé EU Pilot idir an Coimisiún agus na Ballstáit. Maíonn roinnt acadóirí, áfach, go bhféadfadh sé sin a bheith mar gheall ar an iomarca tionchair pholaitiúil atá ag an gCoimisiún i bhfianaise a róil dhúbailte mar fhorfheidhmitheoir agus mar spreagadh polaitiúil don lánpháirtiú (6).

2.4.

Tá aontú leathan ann maidir leis an ngá atá leis an mbeartas forfheidhmiúcháin a neartú, go háirithe maidir le reachtaíocht an Mhargaidh Aonair (7). D’aithin an Coimisiún an méid sin sa teachtaireacht uaidh, Teachtaireacht maidir le cur chun feidhme agus simpliú: ‘Cuireann na heasnaimh maidir leis na rialacha a chur chun feidhme agus an margadh aonair IV a chur i gcrích ina mbac ar ár rathúnas agus ar ár n-iomaíochas. (...) Mar thoradh air sin, ní bhaineann daoine ná gnólachtaí leas iomlán as beartais an Aontais’ (8). Mar fhorbairt nua sa scéal sin, leis an Teachtaireacht maidir le Simpliú agus le litreacha misin 2024, tugtar oibleagáid isteach do na Coimisinéirí tuarascáil bhliantúil ar dhul chun cinn maidir le forfheidhmiú agus cur chun feidhme a chur faoi bhráid an choiste lena mbaineann i bParlaimint na hEorpa agus na foirmíochta lena mbaineann sa Chomhairle. Moltar sa straitéis don Mhargadh Aonair go gceapfaí seirpeach ardleibhéil chun cur i bhfeidhm rialacha an Mhargaidh Aonair a chur chun cinn agus ról gníomhach a bheith aige nó aici maidir le haghaidh a thabhairt ar bhacainní rialála agus riaracháin náisiúnta sa Mhargadh Aonair agus iad a chosc (9). Leathnaigh an Coimisiún raon feidhme na dTuarascálacha bliantúla maidir leis an Smacht Reachta freisin chun gné an Mhargaidh Aonair a chur san áireamh iontu, ag díriú ar shaincheisteanna a dhéanann difear do chuideachtaí trasteorann, go háirithe FBManna, agus chun treoir a thabhairt do na Ballstáit chun forfheidhmiú reachtaíocht an mhargaidh a áirithiú (10).

2.5.

Measann CESE go bhfuil géarghá le beartas forfheidhmiúcháin atá oibiachtúil agus tráthúil agus atá oiriúnach do na dúshláin atá ann faoi láthair: má bhíonn beartas forfheidhmiúcháin lag ann, ceann a bhíonn faoi réir cur isteach seachtrach, bíonn bacainní, neamhionannais agus ilroinnt ann sa Mhargadh Aonair chomh maith céanna. Iarrann sé go ndéanfaí machnamh domhain ar úsáid agus leordhóthanacht na nithe seo a leanas: (i) bearta coisctheacha chun ilroinnt agus rioscaí comhlíonta a sheachaint agus reachtaíocht an Aontais á ceapadh; (ii) cur chuige soiléir agus comhordaithe idir na huirlisí coisctheacha, comhoibríocha agus feabhais; (iii) nósanna imeachta um shárú atá níos trédhearcaí agus níos cuíchóirithe chun cuntasacht a áirithiú maidir le feidhmiú chumhachtaí leathana an Choimisiúin agus (iv) úsáid agus infhaighteacht uirlisí an Aontais i leith saoránach agus gnólachtaí.

2.6.

Iarrann CESE ar an gCoimisiún comhartha soiléir nithiúil a thabhairt maidir leis an gcaoi a neartóidh sé an forfheidhmiú, agus áirítear air sin cur chuige níos cinntithí i leith nósanna imeachta um shárú, mar chéad chéim i dtreo chur chun feidhme Straitéis an Mhargaidh Aonair (11). Cuireann CESE in iúl freisin go bhfuil príomhoibleagáid ar na Ballstáit dlí an Aontais a chur chun feidhme go docht, rud a éilíonn na straitéisí agus na hacmhainní cearta.

3.   Barúlacha sonracha

3.1.    Bearta coisctheacha chun ilroinnt agus rioscaí comhlíonta a sheachaint

3.1.1.

Ba cheart cur chun feidhme leordhóthanach dhlí an Aontais a chomhtháthú i ngach céim den phróiseas reachtach. Dúirt an Coimisiún le déanaí go n-ullmhóidh sé straitéis cur chun feidhme go córasach chun pleanáil a dhéanamh maidir leis an gcaoi a dtacóidh sé leis na Ballstáit le linn an phróisis cur chun feidhme, lena sainaithneofar dúshláin dhlíthiúla, riaracháin nó phraiticiúla maidir le reachtaíocht a thrasuí agus a chur chun feidhme, socruithe chun dul chun cinn a rianú, bearta tacaíochta (lena n-áirítear le haghaidh FBManna) agus amlíne shoiléir. Cuireann CESE i bhfios a thábhachtaí atá sé straitéis den sórt sin a chur i bhfeidhm trí reachtaíocht Eorpach a dhréachtú, a chaibidliú agus a ghlacadh, agus cuireann sé in iúl gur gá reachtaíocht a ghlacadh ar féidir í a chur chun feidhme go héasca. Beidh sé sin ina oibleagáid ní hamháin ar an gCoimisiún, ach ar na comhreachtóirí freisin (12): go minic mar thoradh ar chaibidlíocht, fágtar go leor ceisteanna ábhartha faoi na Ballstáit le cinneadh a dhéanamh ina leith, agus bíonn fiú ‘rogha an diúltaithe’ acu nó bíonn siad in ann ‘rórialáil’ a dhéanamh.

3.1.2.

Le roghanna oscailte nó doiléire chun imeacht ó reachtaíocht an Aontais nó chun ceanglais a chur léi, déantar cur chun feidhme aonfhoirmeach níos casta agus lagaítear an Margadh Aonair trí neamhréireachtaí rialála, éiginnteacht dhlíthiúil, neamhionannas ceart do shaoránaigh agus do ghnólachtaí agus costais agus ualaí neamhriachtanacha a chruthú d’oibreoirí poiblí agus príobháideacha. Rinneadh tagairt don fhadhb sin sa Tuarascáil Athbhreithnithe agus áirítear inti moltaí a théann sa treo ceart, amhail straitéisí iomchuí cur chun feidhme le haghaidh rialachán, uirlisí TF a fhorbairt chun fógraí agus tuairisciú a bhaineann le rialacháin a lárú nó an reachtaíocht a dhearadh ar bhealach lena n-éascaítear faireachán ar chur chun feidhme.

3.1.3.

Thairis sin, molann CESE clásail a áireamh sna rialacháin agus sna treoracha a bheadh dírithe ar chur chun feidhme agus forfheidhmiú agus lena ndéanfaí athbhreithniú ar na hionstraimí is gá chun forfheidhmiú a neartú (13). Ba cheart a shonrú iontu na forálacha lena gceanglaítear go ndéanfaidh na Ballstáit iad a chur chun feidhme tuilleadh, an gá atá le fógra a thabhairt faoi bhearta sonracha, na húdaráis atá i gceannas ar an gcur chun feidhme agus na smachtbhannaí comhfhreagracha má sháraítear oibleagáidí sonracha. Ar ndóigh, ba cheart breithniú cúramach a dhéanamh ar rialachán nó treoir a roghnú, ag brath ar chuspóirí agus leibhéal an chomhchuibhithe atá le saothrú, féachaint leis an gcomhchuibhiú is fearr a bhaint amach, más féidir sin.

3.1.4.

Ní mór aird ar leith a thabhairt ar rórialáil (14). Maidir le cás ina n-áirithítear comhchuibhiú iomlán le treoir nó le rialachán, cuireann CESE i bhfios go láidir go bhfuil rórialáil ag teacht salach ar dhlí an Aontais agus gur cheart don Choimisiún a chuid acmhainní a úsáid go gníomhach chun deireadh a chur léi, lena n-áirítear nósanna imeachta um shárú. Thairis sin, i gcásanna inar féidir níos mó rialacha nó ceanglas a áireamh ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart do na Ballstáit staonadh ón méid sin a dhéanamh. Dá bhrí sin, iarrann CESE ar na Ballstáit, i bhfianaise chuspóir an Mhargaidh Aonair, gealltanas gníomhach a thabhairt chun an líon is lú difríochtaí agus is féidir a chinntiú (15).

3.1.5.

Chuige sin, níor cheart do na comhreachtóirí féidearthachtaí don rórialáil a chruthú agus, i gcás inar féidir, ba cheart dóibh na féidearthachtaí sin a laghdú le linn na caibidlíochta reachtaí. Ba cheart do na Ballstáit gníomh a dhéanamh go foirmiúil chun an rórialáil a sheachaint i dtrasuí náisiúnta nó i mbearta cur chun feidhme dhlí an Aontais (16). Mar shampla, ba cheart na deacrachtaí a chruthaítear d’oibreoirí eacnamaíocha i réimse an tsoláthair phoiblí mar gheall ar an gcleachtas sin a cheartú san athbhreithniú reatha ar na treoracha.

3.1.6.

Mar a luaitear sa Straitéis maidir leis an Margadh Inmheánach, tá an easpa úinéireachta atá ag na Ballstáit ar an Margadh Aonair ar cheann de na bacainní is measa san Aontas, ceann de na ‘Deich mBacainn Dhíobhálacha’ (17). Thairis sin, mar atá sé faoi láthair, ní áirítear sa Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (18) ach an gá atá leis go sainaithneodh na Ballstáit aon ní breise a chuirtear leis an dlí lena dtrasuitear an Treoir a shainaithint (19). San athbhreithniú a bhfuil coinne leis ar an gComhaontú sin (20), molann CESE measúnú críochnúil a dhéanamh ar na moltaí seo a leanas agus ar rannpháirtíocht ghníomhach na mBallstát.

3.2.    An gá atá le cur chuige soiléir comhordaithe idir uirlisí coisctheacha, comhoibríocha agus feabhais

3.2.1.

Tá an gá atá le forfheidhmiú ábhartha go háirithe don Mhargadh Aonair, ina n-úsáideann údaráis náisiúnta uirlisí náisiúnta ar bhealach nach amháin nach gcuireann deireadh le bacainní, ach a chruthaíonn ceanglais a sháraíonn dlí an Aontais agus a chuireann le hilroinnt an mhargaidh inmheánaigh. D’aithin an Coimisiún an méid seo a leanas le déanaí: ‘Áirítear ar bhacainní arna ndeimhniú ag páirtithe leasmhara castacht nósanna imeachta náisiúnta agus easpa faisnéise maidir leo, ceanglais náisiúnta dhíréireacha i réimse na seirbhísí, lena n-áirítear soghluaisteacht gairmithe, ceanglais riaracháin throma maidir le hoibrithe a phostú agus deacrachtaí a bhaineann le cánachas i gcomhthéacs trasteorann’ (21).

3.2.2.

D’aithin an Coimisiún gur gá forfheidhmiú ar an láthair a neartú, lena n-áirítear comhordú feabhsaithe leis na húdaráis faireachais i gcás comhlíonadh táirgí san Aontas, nó uirlis réamhshocraithe a dhéanamh de SOLVIT chun díospóidí sa mhargadh inmheánach a réiteach. Áirítear leis freisin an gá atá le feabhas a chur ar láimhseáil cásanna maidir le sárú, lena n-áirítear tosaíocht níos fearr a thabhairt do ghníomhaíocht forfheidhmiúcháin, soiléireacht agus comhsheasmhacht i láimhseáil cásanna nó úsáid níos fearr a bhaint as EU Pilot.

3.2.3.

Creideann CESE gur cheart don Choimisiún nuashonrú práinneach a dhéanamh ar Theachtaireacht 2022 maidir le forfheidhmiú a chur chun feidhme, mar an ionstraim fhoriomlán, lena léireofaí an gá atá leis an méid seo a leanas: (i) cur chun feidhme ceart agus tráthúil reachtaíocht an Aontais a neartú; (ii) na huirlisí a shimpliú agus iad a úsáid ar bhealach comhordaithe; (iii) dlús a chur le láimhseáil nósanna imeachta um shárú; agus (iv) trédhearcacht gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin a mhéadú.

3.2.4.

Ina theannta sin, d’fhonn cur chun feidhme ar leibhéal na mBallstát a fheabhsú, ba cheart don Choimisiún tosaíochtaí bliantúla maidir le forfheidhmiú a chur in iúl, in éineacht lena chlár oibre. D’fhéadfaí é sin a chomhtháthú ar bhealach níos mionsonraithe freisin sa Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn maidir le Forfheidhmiú agus Cur Chun Feidhme, ar cheart do gach Coimisinéir í a chur faoi bhráid an choiste ábhartha de Pharlaimint na hEorpa.

3.2.5.

Ar deireadh, ní mór an beartas forfheidhmiúcháin a neartú trína nascadh leis na huirlisí a shainítear i mbosca uirlisí 2023 (22) um Rialáil Níos Fearr, is iad sin na huirlisí chun comhlíontacht a chur chun cinn agus a fhíorú, agus le sásraí ex post nuair a bhraitear sáruithe ar dhlí an Aontais. Leis an tuarascáil ó SMET le haghaidh 2024 (23), seoladh plé chun rannchuidiú le clár oibre um chultúr comhlíontachta, lena n-áirítear nósanna imeachta comhsheasmhacha um shárú, úsáid níos leithne a bhaint as uirlisí comhair agus nasc níos fearr a chruthú eatarthu ar mhaithe le comhlíontacht a áirithiú (e.g. SMET, cruinnithe pacáiste, EU-Pilots, SOLVIT, Córas Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh (IMI)) (24).

3.2.6.

Go deimhin, go minic, is iad tomhaltóirí, gnólachtaí nó páirtithe leasmhara eile a thuairiscíonn bacainní agus míchleachtas i ndáil le saoirsí an Mhargaidh Aonair. Mar sin féin, is deacair an fhaisnéis sin a chur in iúl don Choimisiún, nó níl a dhóthain acmhainní ag an gCoimisiún chun beart a dhéanamh chun na fadhbanna a réiteach. Mar shampla, is uirlis aitheanta sheanbhunaithe é an Córas Faisnéise um Rialáil Theicniúil, lena gceanglaítear ar na Ballstáit fógra a thabhairt faoi rialacháin theicniúla agus faoi chódú, ach bíonn frustrachas leanúnach ann mar gheall ar an easpa trédhearcachta ina fheidhmiú agus na deacrachtaí do pháirtithe príobháideacha barúlacha a thabhairt tríd. Ba cheart don Choimisiún an uirlis sin a threisiú agus sásraí a fhorbairt ionas gur féidir le tairbhithe agus gníomhaithe deiridh an Mhargaidh Aonair páirt a ghlacadh go héasca san obair a bheidh i gceist chun bacainní a bhaint agus faisnéis a sholáthar faoi thrasuí éagórach nó faoi chur chun feidhme éagórach.

3.2.7.

Go hachomair, cuireann CESE i bhfios gur gá uirlisí agus nósanna imeachta a chuíchóiriú agus iad a úsáid ar bhealach comhordaithe freisin. Ba cheart béim ar leith a leagan ar shásraí forfheidhmithe ex post a úsáid go héifeachtach, go háirithe i gcás inar theip ar uirlisí comhoibríocha an tsaincheist a réiteach.

3.3.    Nósanna imeachta um shárú atá níos trédhearcaí agus níos éifeachtúla

3.3.1.

Meastar gurb iad nósanna imeachta um shárú an ‘rogha dheireanach’, ós rud é gurb iad sin an t-aon mhodh amháin chun iallach a chur ar na Ballstáit dlí an Aontais a chur chun feidhme i gceart, agus ag dul chomh fada le smachtbhannaí airgeadais fiú. Na nósanna imeachta sin, tá siad ar an uirlis is láidre éifeacht dhíspreagthach dá bhfuil ann, uirlis a bhí an-úsáideach chun an Margadh Aonair a neartú. Mar sin féin, d’iarr go leor páirtithe go gcuirfí athruithe i bhfeidhm, ós rud é gur cosúil go bhfuil úsáid nósanna imeachta um shárú rópholaitithe nó go bhfuil ualach rómhór ag baint lena láimhseáil (25).

3.3.2.

Chuir Cúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) i bhfios go láidir go dteastaíonn an iomarca ama le haghaidh nósanna imeachta um shárú agus go bhfuil céatadán na gcásanna maidir le sárú a bhíonn fós ag dul ar aghaidh tar éis sprioc-amanna tagarmhairc (26). Molann CIE an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) bainistiú cásanna sáraithe agus smachtbhannaí a threisiú, agus faireachán á dhéanamh ag an am céanna ar an dul chun cinn; agus (ii) athbhreithniú a dhéanamh ar an modheolaíocht chun smachtbhannaí a mholadh chun a áirithiú go mbeidh éifeacht dhíspreagthach leordhóthanach acu.

3.3.3.

Aontaíonn CESE leis an ngá atá le gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin a neartú, go háirithe: (i) fad ama na nósanna imeachta um shárú a laghdú; (ii) a dtrédhearcacht a mhéadú, lena n-áirítear faisnéis faoi na céimeanna éagsúla agus an toradh i gcás ina ndúnfar an nós imeachta; agus (iii) feabhas a chur ar an gcumarsáid le gearánaigh. Cuireann sé i bhfios go láidir gur gá dul i mbun anailís chríochnúil chun athbhreithniú mionsonraithe a dhéanamh ar nósanna imeachta, chun bunús na moilleanna a bhrath, chun an gá atá le nósanna imeachta a láimhseáil ar bhealach éifeachtúil a threisiú, trí thuairisciú rialta inmheánach, trí mhoilleanna i spriocdhátaí inmheánacha a spreagadh agus trí ghealltanas a thabhairt na tagarmharcanna a urramú. Tá na tosca sin go léir ríthábhachtach chun cásanna éiginnteachta dlíthiúla agus iarmhairtí diúltacha fadtéarmacha a sheachaint a d’fhéadfadh tionchar mór a imirt ar ghnólachtaí, ar oibrithe agus ar thomhaltóirí. Sa tuarascáil bhliantúil atá le cur i láthair ag gach Coimisinéir, ba cheart machnamh a dhéanamh freisin ar a éifeachtúla atá sé nósanna imeachta a láimhseáil, lena n-áirítear fad na láimhseála sin.

3.3.4.

Tá sé tábhachtach freisin aird chuí a thabhairt ar ghearánaigh, feabhas a chur ar threoraíocht maidir le conas gearáin a dhéanamh agus tuilleadh faisnéise a fhoilsiú maidir le nósanna imeachta reatha, chun gearáin neamh-inghlactha a sheachaint (27). Bheadh sé úsáideach gearánaigh a chur ar an eolas nuair nach bhfaigheann siad freagra foirmiúil, cuir i gcás le hathruithe féideartha ar stádas a ngearán a chur in iúl dóibh nó le hiad a threorú chuig cainéil eile a luaithe is léir nach leanfar leis an ngearán.

3.3.5.

Ar deireadh, tá gá le trédhearcacht an fhorfheidhmithe chun críoch cuntasachta, i bhfianaise a thábhachtaí atá comhlíonadh dhlí an Aontais do shaol laethúil na saoránach agus na ngnólachtaí. Tá méadú tagtha ar spéis an phobail i ndlí an Aontais le blianta beaga anuas, mar a léirítear leis an líon ard gearán agus achainíocha chuig Parlaimint na hEorpa (28). Leis an trédhearcacht, cuirtear comhlíonadh níos tapa chun cinn ar leibhéal na mBallstát agus cruthaítear piarbhrú, rud a chuireann dlús leis an bhforfheidhmiú.

3.3.6.

Cuireann CESE i bhfios gur gá uirlisí trédhearcachta a shimpliú, trí úsáid a bhaint as na hacmhainneachtaí nua a chuirtear ar fáil leis an digitiú chun sonraí nuashonraithe maidir leis na nósanna imeachta a áireamh ar leathanach gréasáin aonair. Tugann na tuarascálacha faireacháin bliantúla forléargas maith ar an mbeartas forfheidhmiúcháin, ach ní áirítear iontu faisnéis fhiúntach do shaoránaigh agus do ghnólachtaí in am trátha (29).

3.4.    Athmhachnamh a dhéanamh ar uirlisí an Aontais vis-à-vis saoránaigh agus gnólachtaí

3.4.1.

Is é SOLVIT an t-aon uirlis atá ag an Aontas chun gearáin aonair maidir le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais a réiteach. Is é is cuspóir dó fadhbanna a réiteach ar bhealach rianúil, le comhar na n-údarás, agus a laghad acmhainní daonna is féidir á n-úsáid. Mar sin féin, mar a chuir Letta in iúl (30), tá gá le feabhsuithe práinneacha chun go mbeidh an córas níos éifeachtúla agus níos éifeachtaí: níl dóthain foirne ag na hionaid, i gcásanna áirithe níl an oiliúint iomchuí orthu, nó leanann siad caighdeáin nós imeachta éagsúla. Dá bhrí sin, bíonn moill shuntasach ar ghnólachtaí, ar thomhaltóirí agus ar oibrithe agus uaireanta cailleann siad an deis achomharc a dhéanamh in aghaidh cinntí riaracháin. Ba cheart rialachán ar leibhéal an Aontais atá ceangailteach ó thaobh dlí de a chur in ionad an mholta maidir le SOLVIT lena bhféadfaí a áirithiú go n-oibreoidh an uirlis ar bhealach fóinteach, agus go gcuirfear nósanna imeachta i bhfeidhm go haonfhoirmeach (31). Leis an aistriú sin, mhéadófaí cuntasacht, infheictheacht agus freagrúlacht agus d’éascófaí léirmhíniú comhsheasmhach ar dhlí an Aontais ar fud an líonra.

3.4.2.

Is uirlis thábhachtach é SOLVIT chun rannchuidiú le forfheidhmiú, chun míchleachtas sistéamach a bhrath agus chun an fhaisnéis a nascadh le huirlisí forfheidhmiúcháin eile, go háirithe nósanna imeachta um shárú, lena n-áirithítear go mbainfear amach comhlíonadh dhlí an Aontais ar bhealach tráthúil.

3.4.3.

Mar sin féin, cé gur uirlis úsáideach é SOLVIT, tá a raon feidhme teoranta. Measann CESE go mbeadh sé úsáideach féidearthachtaí nua a fhiosrú sna Ballstáit chun a áirithiú go gcuirfear dlí an Aontais i bhfeidhm i gceart sa mhargadh inmheánach, rud a d’fhéadfadh cabhrú le freagairt in am trátha a áirithiú maidir leis na fadhbanna a thuairiscíonn saoránaigh agus gnólachtaí. Mhol Letta údaráis speisialta sna Ballstáit a bheadh tiomnaithe go sonrach do ghnóthaí an Mhargaidh Aonair (32).

3.4.4.

Measann CESE go bhfuil toil pholaitiúil na mBallstát ríthábhachtach chun comhlíonadh an Mhargaidh Aonair a neartú. Chuideodh sé sin le hiarrachtaí forfheidhmiúcháin a shimpliú, na freagrachtaí a dháileadh agus costais a laghdú don Choimisiún agus do na Ballstáit. Ina theannta sin, ní bheifear in ann an beartas forfheidhmiúcháin a neartú gan níos mó acmhainní a leithdháileadh ar Ard-Stiúrthóireachtaí an Choimisiúin atá freagrach as cur chun feidhme agus forfheidhmiú, ach freisin ar na húdaráis náisiúnta a bhfuil príomhról acu maidir le cur chun feidhme ceart dhlí an Aontais a áirithiú.

---

(1)   COM(2022) 518 final.

(2)   SWD(2023) 254 final, 14.7.2023.

(3)  Féach, i ndáil leis sin, lch. 7 den Tuarascáil ón gCoimisiún ‘ Faireachán ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais Eorpaigh: Tuarascáil Bhliantúil 2023 ’.

(4)   SWD(2023) 254 final, 14.7.2023.

(5)  Féach, i ndáil leis sin, lch. 7 den Tuarascáil ón gCoimisiún ‘ Faireachán ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais Eorpaigh: Tuarascáil Bhliantúil 2023 ’.

(6)  Féach lch. 2 de Kelemen, R. D. agus Pavone, Tommaso, Where Have the Guardians Gone? Law Enforcement and the Politics of Supranational Forbearance in the European Union (27 Nollaig 2021) agus lch. 17 de Meyers, Zach, Better Regulation in Europe: an action plan for the next Commission [Rialáil níos fearr san Eoraip: Plean gníomhaíochta don chéad Choimisiún eile] (19 Márta 2024).

(7)  Lch. 129 de thuarascáil Letta agus an ráiteas comhpháirteach ó Bhiúró Eorpach na gCumann Tomhaltóirí agus BusinessEurope maidir le forfheidhmiú Dhlí Tomhaltóirí an Aontais an 2 Meitheamh 2025, atá le fáil anseo agus anseo.

(8)   COM/2025/47 final(lch. 2).

(9)  Féach, i ndáil leis sin, lch. 6 den Straitéis don Mhargadh Aonair.

(10)   Tuarascáil maidir leis an Smacht Reachta – Cumarsáid agus caibidlí na dtíortha (2024).

(11)  Teachtaireacht dar teideal An Margadh Aonair: ár margadh baile Eorpach i ndomhan éiginnte – Straitéis chun an Margadh Aonair a dhéanamh simplí, saoráideach agus láidir.

(12)   IO L 123, 12.5.2016, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2016/512/oj.

(13)  Iarrann ionadaithe tomhaltóirí agus gnólachtaí ar an gCoimisiún Eorpach athbhreithniú a dhéanamh go pras ar an Rialachán maidir le Comhar ar mhaithe le Cosaint Tomhaltóirí (Rialachán (AE) 2017/2394) agus é mar aidhm leis forfheidhmiú trasteorann a neartú, cosaint láidir do thomhaltóirí agus cothrom iomaíochta a áirithiú do gach trádálaí a fhreastalaíonn ar thomhaltóirí an Aontais gan beann ar an áit a bhfuil siad lonnaithe.

(14)  Is téarma é ‘rórialáil’ a úsáidtear go forleathan i gcomhthéacs chur chun feidhme dhlí an Aontais, ina dtagraítear d’oibleagáidí náisiúnta breise a théann níos faide ná ceanglais an Aontais. Féach an sainmhíniú i bhfonóta III COM/2025/47 final.

(15)   COM/2020/93 final(féach lch. 3).

(16)  Lch. 324 de Thuarascáil Draghi, áit a luaitear nach mór ceanglas caighdeánach nua a chur isteach san airteagal maidir le treoracha a thrasuí lena gceanglaítear ar na Ballstáit measúnú córasach a dhéanamh, agus úsáid á baint as an modheolaíocht chéanna le hinstitiúidí an Aontais, ar thionchar a mbeart trasuite ar na páirtithe lena mbaineann (lena n-áirítear cásanna a bhfuil ‘rórialáil’ ann).

(17)  Leathanaigh 6 agus 7 den Straitéis don Mhargadh Aonair.

(18)   IO L 123, 12.5.2016, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2016/512/oj.

(19)  Féach mír 43, IO L 123, 12.5.2016, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2016/512/oj.

(20)  Mar a d’fhógair an tUachtarán Von der Leyen ina Treoirlínte Polaitiúla 2024-2029 (lch. 7), agus sa Teachtaireacht ‘Eoraip níos simplí agus níos tapúla’ (lch. 12) - tá an dá dhoiciméid sin le fáil anseo.

(21)   COM/2023/162 final, lch. 14.

(22)  Féach an Bosca Uirlisí um Rialáil Níos Fearr, 2023 (lch. 334), ina ndéantar na huirlisí éagsúla a chatagóiriú (‘comhlíonadh a chur chun cinn’ vs. ‘fíorú’).

(23)   Tuarascáil SMET 2023 – 2024.

(24)  Tá sé tábhachtach cleachtadh SMET a nascadh le SOLVIT, chun éifeachtúlacht a áirithiú. Go háirithe nuair nach dtugann na Ballstáit réitigh do ghearánaigh.

(25)  Luaitear an méid seo a leanas i dtuarascáil Letta (lch. 128): Tá an próiseas chun aghaidh a thabhairt ar sháruithe móra agus iad a cheartú ríthábhachtach. Áirítear orthu sin luas mall na n-imeachtaí, agus neamhdhóthanacht na bpionós chun feidhmiú mar fhíor-dhíspreagadh in aghaidh sáruithe amach anseo.

(26)   CIE - Tuarascáil speisialta 28/2024: Dlí an Aontais a fhorfheidhmiú, mír 54. In 2023, shroich an meán-am a tógadh buaicphointe 3.3 bliain, agus thóg 48 % de chásanna níos faide ná an tagarmharc 3 bliana maidir le tarchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais nó le dúnadh.

(27)  I dTuarascáil Letta luaitear an méid seo: Léiríonn figiúirí oifigiúla go deimhin go bhfuil laghdú géar tagtha ar chásanna sáraithe, rud nach gcúitítear le líon chásanna EU Pilot ná nach bhfuil comhréireach leis an laghdú ar an líon gearán nua.

(28)  Féach lch. 28 den tuarascáil maidir le hathbhreithniú agus pointe 79 de thuarascáil speisialta 28/2024 ó CIE: ‘(...) faigheann an Coimisiún thart ar 700 achainí ó Pharlaimint na hEorpa gach bliain n ina dtagraítear do sháruithe ar dhlí an Aontais i gcuid acu.

(29)  Féach mír 73 de Thuarascáil speisialta 28/2024 ó CIE.

(30)  Féach lch. 127 de Thuarascáil Letta.

(31)   Tuarascáil Letta.

(32)  Luaitear an méid a leanas i dTuarascáil Letta: Is éard a d’fhéadfadh a bheith i gceist le cur chuige inmharthana amháin samhail a ghlacadh atá cosúil leis an tsamhail a úsáidtear i bhforfheidhmiú dhlí iomaíochta an Aontais chun cásanna a bhfuil tionchar suntasach dlíthiúil, eacnamaíoch nó sóisialta acu a láimhseáil.