—

ag féachaint don dréachtchinneadh ón gComhairle (14652/2024),

—

ag féachaint don dréachtphrótacal ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta maidir le hiascaigh inbhuanaithe idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus rialtas na Graonlainne agus rialtas na Danmhairge, den pháirt eile (2025-2030) (14781/2024),

—

ag féachaint don iarraidh ar thoiliú a thíolaic an Chomhairle i gcomhréir le hAirteagal 43(2) agus Airteagal 218(6), an dara fomhír, pointe (a)(v) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (C10-0227/2024),

—

ag féachaint don Chomhaontú Comhpháirtíochta maidir le hIascaigh Inbhuanaithe (CCII) idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus Rialtas na Graonlainne agus Rialtas na Danmhairge, den pháirt eile, agus an Prótacal Cur Chun Feidhme a ghabhann leis,

—

ag féachaint d’Airteagal 62 de Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige,

—

ag féachaint do Choinbhinsiún Choimisiún um Iascach an Atlantaigh Thoir Thuaidh (NEAFC),

—

ag féachaint do Choinbhinsiún Eagraíocht Iascaigh an Atlantaigh Thiar Thuaidh (NAFO),

—

ag féachaint don Choinbhinsiún maidir le cosaint Mhuirthimpeallacht an Atlantaigh Thoir Thuaidh (OSPAR),

—

ag féachaint do chreat Domhanda Bithéagsúlachta Kunming-Montréal,

—

ag féachaint don Chomhaontú chun cosc a chur ar iascach mórmhara neamhrialáilte i lár an Aigéin Artaigh,

—

ag féachaint do Phrótacal Uimh. 34 a ghabhann leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh maidir le socruithe speisialta don Ghraonlainn,

—

ag féachaint do Threoirlínte Deonacha na hEagraíochta Bia agus Talmhaíochta (FAO) chun Inbhuanaitheacht an Iascaigh ar Mionscála a Áirithiú,

—

ag féachaint do Chompás Iomaíochais an Aontais Eorpaigh,

—

ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1380/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2013 maidir leis an gComhbheartas Iascaigh, go háirithe Airteagail 29 agus 31 de (1),

—

ag féachaint do Rialachán (AE) 2017/2403 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2017 maidir le bainistiú inbhuanaithe a dhéanamh ar chabhlaigh iascaireachta sheachtracha, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1006/2008 ón gComhairle (2);

—

ag féachaint do Chinneadh (AE) 2021/1764 ón gComhairle an 5 Deireadh Fómhair 2021 maidir le Comhlachas na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear leis an Aontas Eorpach, lena n-áirítear caidreamh idir an tAontas Eorpach de pháirt, agus an Ghraonlainn agus Ríocht na Danmhairge den pháirt eile (an Cinneadh maidir le Comhlachas Thar Lear, lena n-áirítear an Ghraonlainn) (3),

—

ag féachaint do theachtaireacht chomhpháirteach ón gCoimisiún agus ó Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála an 13 Deireadh Fómhair 2021 dar teideal ‘A stronger EU engagement for a peaceful, sustainable and prosperous Arctic’ [Rannpháirtíocht an Aontais a neartú d’fhonn Artach síochánta, inbhuanaithe agus rathúil a bhaint amach] (JOIN(2021)0027),

—

ag féachaint don staidéar meastóireachta ex ante agus ex post ar Phrótacal 2021-2024 agus do Phrótacal nua a d’fhéadfadh a bheith ann maidir le cur chun feidhme CCII idir an tAontas Eorpach agus an Ghraonlainn,

—

ag féachaint do straitéis bhithéagsúlachta an Aontais do 2030,

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 19 Feabhra 2025 dar teideal ‘ A Vision for Agriculture and Food – Shaping together an attractive farming and agri-food sector for future generations’ [Fís don Talmhaíocht agus don Bhia – Earnáil tharraingteach feirmeoireachta agus agraibhia a mhúnlú le chéile do na glúnta atá le teacht] (COM(2025)0075),

—

ag féachaint don teachtaireacht chomhpháirteach ón gCoimisiún agus ó Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála an 24 Meitheamh 2022 dar teideal ‘An bealach a réiteach do phláinéad inbhuanaithe gorm - Teachtaireacht Chomhpháirteach maidir le clár oibre an Aontais um Rialachas Idirnáisiúnta na nAigéan’ (JOIN(2022)0028),

—

ag féachaint do rún neamhreachtach an 5 Deireadh Fómhair 2021 ar an dréachtchinneadh ón gComhairle maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta maidir le hIascaigh Inbhuanaithe idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus Rialtas na Graonlainne agus Rialtas na Danmhairge, den pháirt eile, agus an Phrótacail Cur Chun Feidhme a ghabhann leis (4),

—

ag féachaint do na tuarascálacha ón gComhairle Idirnáisiúnta um Thaiscéalaíocht na Mara (ICES) dar teideal ‘ Greenland Sea Ecosystem Overview’ [Forbhreathnú Éiceachóras Mhuir na Graonlainne] in 2023 agus Greenland ‘Sea Ecoregion – Fisheries Overview’ [Éiciréigiún Mhuir na Graonlainne – Forbhreathnú Iascaigh] in 2024,

—

ag féachaint do rún reachtach uaithi an 8 Iúil 2025  (5) ar an dréachtchinneadh,

—

ag féachaint do Riail 107(2) dá Rialacha Nós Imeachta,

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iascach (A10-0103/2025),

A.

de bhrí go bhfuil an Ghraonlainn, mar chríoch uathrialach, freagrach as a hacmhainní iascaigh a bhainistiú agus as iascaireacht tráchtála sa Ghraonlainn agus ina limistéar eacnamaíoch eisiach a rialáil, agus as rialáil a dhéanamh ar cé aige a bhfuil cead iascaireacht a dhéanamh ina huiscí;

B.

de bhrí go bhfuil an iascaireacht sa Ghraonlainn roinnte idir an iascaireacht chósta agus an iascaireacht domhainfharraige;

C.

de bhrí go bhfuil 88 % de dhaonra na Graonlainne comhdhéanta de dhaoine a shainaithníonn iad féin mar Ionúitigh na Graonlainne;

D.

de bhrí go bhfuil iascaigh chósta ar mionscála agus iascaigh leorchothaitheacha ina ndlúthchuid de chultúr, geilleagar agus struchtúr sóisialta traidisiúnta phobail chósta na Graonlainne agus phobal Ionúiteach na Graonlainne, lena gcuirtear slite beatha ar fáil, go háirithe do lonnaíochtaí iargúlta, agus don oidhreacht chultúrtha;

E.

de bhrí go bhfuil iascaigh chladaigh ríthábhachtach chun slándáil bia a áirithiú sa Ghraonlainn agus go rannchuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar dhúshláin shóisialta;

F.

de bhrí gurb é CCII idir an tAontas Eorpach agus an Ghraonlainn an dara comhaontú iascaigh is suntasaí don Aontas i dtéarmaí airgeadais; de bhrí, de réir thorthaí agus chonclúidí na meastóireachta ex post, gur rannchuidigh CCII agus an Prótacal a ghabhann leis go mór le beartas iascaigh na Graonlainne, go háirithe trí chomhoibriú agus comhar a fheabhsú agus trí thacú le bainistiú iascaigh inbhuanaithe, agus ar an gcaoi sin socrú comhthairbheach a chruthú idir an tAontas Eorpach agus an Ghraonlainn;

G.

de bhrí go bhfuil dlúthnasc idir CCII idir an tAontas Eorpach agus an Ghraonlainn agus an comhaontú idir an tAontas Eorpach agus an Iorua, agus deiseanna iascaireachta á malartú ag an Aontas sa Ghraonlainn chun rochtain a fháil ar uiscí na hIorua; de bhrí, le blianta beaga anuas, tar éis malartuithe cuótaí leis an Iorua, gur deonaíodh leis an bPrótacal deiseanna iascaireachta do thart ar dheich soitheach de chuid an Aontais;

H.

de bhrí go bhfuil dlúthchaidreamh ag an Aontas Eorpach leis an nGraonlainn, lena n-áirítear tríd an gcomhaontú comhpháirtíochta iascaigh atá i bhfeidhm ó 1984; de bhrí gurb í an Ghraonlainn an tír agus an chríoch thar lear (TCTL) a fhaigheann an cistiú is mó ón Aontas Eorpach go mór; de bhrí gurb ionann tacaíocht an Aontais Eorpaigh don Ghraonlainn don tréimhse ó 2021 go 2027 agus EUR 225 mhilliún, arb ionann é agus an méid iomlán a fuair an 12 TCTL eile le chéile;

I.

de bhrí, de réir eolaithe, go bhfuil an réigiún Artach ag téamh beagnach ceithre huaire níos tapúla ná an chuid eile den domhan, le méaduithe tapa ar leá oighir agus impleachtaí do líon na n-iasc, d’éiceachórais mhuirí agus do phobail chósta, agus do thionscal na hiascaireachta agus do shlite beatha iascairí, atá ag brath ar uiscí Artacha;

J.

de bhrí go bhfuil líon sláintiúil iasc agus éiceachórais mhuirí ríthábhachtach don athléimneacht i gcoinne éifeachtaí méadaitheacha an athraithe aeráide agus chun todhchaí na bpobal iascaireachta cósta a ráthú;

K.

de bhrí go gcuireann luas méadaitheach an téimh dhomhanda sa réigiún béim ar an ngéarghá atá le gníomhaíocht chomhordaithe dhomhanda, lena n-áirítear san iascach;

L.

de bhrí go ndéanann an Ghraonlainn bainistíocht éifeachtúil ar ghníomhaíochtaí iascaireachta laistigh dá limistéar eacnamaíoch eisiach, agus go bhfuil Údarás na Graonlainne um Rialú Iascaigh agus Fiaigh (GFJK) freagrach as clárú agus faireachán a dhéanamh ar ghabhálacha agus tabhairt i dtír intíre agus eachtracha araon agus as comhlíonadh comhaontuithe idirnáisiúnta maidir le rialú agus forfheidhmiú a áirithiú, agus malartuithe laethúla sonraí leis na tíortha a bhfuil comhaontuithe iascaigh acu leis an nGraonlainn á n-éascú ag an am céanna;

M.

de bhrí go léirítear sa mheastóireacht ar an bPrótacal roimhe seo nach féidir ró-iascaireacht a chur as an áireamh ach i gcás cúig cinn de na 15 stoc a ndéantar iascaireacht orthu faoin bPrótacal, go bhfuil easpa sonraí eolaíocha ar chuid acu agus go meastar fós go bhfuil róshaothrú á dhéanamh ar cheithre cinn díobh;

N.

de bhrí go mbunaíonn comhchoiste deiseanna iascaireachta ar bhonn na comhairle eolaíche is fearr atá ar fáil agus na moltaí arna ndéanamh ag NAFO, NEAFC agus ICES;

O.

de bhrí gur earnáil eacnamaíoch ríthábhachtach don Ghraonlainn é an t-iascach, lena gcuirtear slí bheatha ar fáil do go leor daoine; de bhrí go bhfuil sé ríthábhachtach iascaireacht inbhuanathe a áirithiú agus an mhuirthimpeallacht agus todhchaí an iascaigh araon a choimirciú, bunaithe ar an gcomhairle eolaíoch is fearr atá ar fáil; de bhrí go bhfuil sé ríthábhachtach a áirithiú go ndéanfar tionchair dhiúltacha trálaeireachta ar éiceachóras muirí a íoslaghdú; de bhrí, de réir ICES, gurb é trealamh iascaireachta soghluaiste teagmhála grinnill is cúis leis an suaitheadh fisiceach is mó ar ghrinneall na farraige agus ar ghnáthóga beantacha in éiciréigiún Mhuir na Graonlainne agus go bhfuil forluí suntasach ann idir dáileadh coiréil, spúinsí agus peann mara agus na limistéir ina ndéantar trálaeireacht (6); de bhrí, de réir an staidéir meastóireachta ex post agus ex ante, go gciallaíonn na bearta bainistíochta is infheidhme maidir le soithí AE a oibríonn sa Ghraonlainn agus leibhéil riosca shoithí AE a bhfuil tionchair dhiúltacha acu ar éiceachórais gur fíorbheag iad na leibhéil foghabhála agus na tionchair ar éiceachórais;

P.

de bhrí go gcuireann ICES in iúl freisin go bhfuil tionchar ag gníomhaíochtaí eile is cúis le truailliú muirí, bruscar muirí nó torann faoi uisce, chomh maith leis an athrú aeráide, ar na héiceachórais mhuirí agus go gcuireann siad le cothromaíocht an éiciréigiúin;

Q.

de bhrí go bhfuil an tAontas Eorpach agus an Ghraonlainn, thar ceann na Danmhairge, ina suí in NEAFC agus NAFO;