1.1   Taighde ar an gcaoi a gcuirtear borradh faoi shoghluaisteacht daoine óga i réigiúin teorann

Ba cheart don Choimisiún Eorpach taighde a dhéanamh ar iompar trasteorann i gceantair thuaithe agus bearta a dhéanamh chun comhar idir iompar réigiúnach a éascú. Ba cheart béim ar leith a leagan ar an éifeacht a bheadh ag níos mó comhtháthaithe a chruthú idir córais phraghsála trasteorann a dhíríonn ar dhaoine óga ar lú na deiseanna atá acu.

Tá bosca uirlisí de bhearta oiriúnacha le cruthú.

Ba cheart go dtiocfadh laghdú ar phraghsanna agus go mbeadh córas ticéadaithe níos inacmhainne ann do thomhaltóirí mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

réigiúnach,

AE

1.2   An Óige Neamhspleách: fóirdheontais do thithíocht don aos óg

Díríonn an beart seo ar gach duine óg idir 16 agus 30 bliain d’aois, lena n-áirítear mic léinn, daoine óga fostaithe, daoine nach bhfuil i mbun oideachais, fostaíochta ná oiliúna, etc., trí fhóirdheontais tithíochta a chur ar fáil dóibh bunaithe ar a gcúlra sóisialta eacnamaíoch agus ar a stádas sóisialta. Áirithítear le cur chun feidhme an bhirt seo fóirdheontais chothroma agus chóra.

Ba cheart go mbeadh neamhspleáchas agus dea-bhail daoine óga i ngach gné den rannpháirtíocht shóisialta mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

AE

1.3   Cumhachtú digiteach d’aos óg na hEorpa sna ceantair thuaithe agus sna ceantair is forimeallaí

Ba cheart don Choimisiún Eorpach na Ballstáit a spreagadh chun rochtain dhigiteach chomhionann a áirithiú do dhaoine óga ar fud na hEorpa. Is éard atá i gceist leis sin ná fáil fhorleathan ar Wi-Fi a bhunú i gceantair thuaithe agus ríomhairí glúine a chur ar fáil do phobail nach bhfuil freastal ceart á dhéanamh orthu. Trí thús áite a thabhairt don chuimsiú digiteach, cumasaímid daoine óga trí na huirlisí a theastaíonn uathu a thabhairt dóibh chun oibriú go cianda, a gcuid scileanna a fhorbairt agus rochtain a fháil ar sheirbhísí digiteacha.

Ba cheart go dtiocfadh méadú ar infhostaitheacht agus rochtain fheabhsaithe ar fhaisnéis mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

AE

1.4   Iompar poiblí saor in aisce do gach duine óg

Iompar poiblí saor in aisce a chur ar fáil do gach [..]duine óg, rochtain ar scoileanna, ar phoist agus ar dheiseanna sóisialta a fheabhsú, agus ligean do cheantair faoi mhíbhuntáiste fás timpeall ar mhoil mhóra iompair phoiblí. Léiríonn an tionscnamh seo an t-aitheantas a thugann an tAontas do na deacrachtaí a bhíonn ag daoine óga agus déanann sé a dhícheall aghaidh a thabhairt orthu go héifeachtach.

Ba cheart go dtiocfadh laghdú inbhuanaithe trasghearrthach ar neamhionannais as sin.

LEIBHÉAL:

náisiúnta

1.5   Cáin ar Theaghaisí Folmha a fhónann do dhreasachtaí airgeadais do thithíocht shóisialta don aos óg

Tá tithe nach bhfuil áitithe ar feadh níos mó ná dhá bhliain (áitithe ar feadh níos lú ná mí amháin sa bhliain) incháilithe don Cháin ar Theaghaisí Folmha. Úsáidtear cistí a bhailítear tríd an gcáin seo chun tiarnaí talún a dhreasú chun a stoc tithíochta a chur ar fáil don mhargadh tithíochta sóisialta, go háirithe do dhaoine óga ar lú na deiseanna atá acu.

Ba cheart go mbeadh tiarnaí talún rannpháirteach i scéimeanna tithíochta don aos óg mar thoradh air sin agus go leathnófaí na deiseanna do dhaoine óga.

LEIBHÉAL:

náisiúnta

1.6   Caighdeáin ardcháilíochta litearthachta airgeadais do gach duine óg san Aontas

Le tuiscint mhaith ar airgeadas (litearthacht airgeadais), cumhachtaítear daoine óga agus tugtar muinín dóibh aghaidh a thabhairt ar dhúshláin an tsaoil agus oibriú i dtreo a spriocanna fadtéarmacha. Tá gá le cur chuige comhtháite chun clár cuimsitheach um litearthacht airgeadais a chur chun feidhme trí réimse leathan páirtithe leasmhara mar shampla scoileanna, gnólachtaí, bainc agus eagraíochtaí neamhbhrabúis a thabhairt isteach.

Mar thoradh air sin, ba cheart cumhacht a thabhairt do dhaoine óga agus feabhas a chur ar litearthacht airgeadais agus ar phleanáil tionscadail ar feadh an tsaoil i measc daoine óga.

LEIBHÉAL:

náisiúnta

2.1   Rochtain ar shíceolaí i ngach scoil

Ba cheart do na Ballstáit agus do na tíortha is iarrthóirí a áirithiú go bhfuil síceolaithe ar fáil ag gach céim den oideachas foirmiúil. Trí shíceolaithe a leabú i scoileanna, is féidir feabhas a chur ar rochtain ar chúram meabhairshláinte agus ar chúnamh maidir le stiogma a laghdú go luath. Is den ríthábhacht go mbeadh pobal uile na scoile rannpháirteach go gníomhach i gcleachtais choisctheacha. Ba chóir go mbeadh an t-údarás ag na síceolaithe seo, is iad neamhspleách ar an bhfoireann teagaisc, tacaíocht ghairmiúil bhreise a mholadh do dhalta gan toiliú na dtuismitheoirí a bheith de dhíth orthu.

Ba cheart go mbeadh rochtain níos fearr ar shíceolaithe agus cosc ar fhadhbanna meabhairshláinte mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

náisiúnta

2.2   Grúpaí taighde éagsúla a chur san áireamh i gcritéir le haghaidh cistí taighde sláinte

Ba cheart don Choimisiún Eorpach grúpaí éagsúla a áireamh sna critéir maidir le cistí taighde a dheonú i réimse an leighis. Bunaithe ar thaighde a rinne McKinsey & Company ar Closing the data gap in women’s health [Na bearnaí sonraí i sláinte na mban a dhúnadh], tá laofacht inscne sa taighde leighis. Fágann sé sin nach bhfuil fáil ag formhór an phobail ar chúram sláinte atá ag feidhmiú go héifeachtach. Bíonn tionchar ag an bhfadhb sin go háirithe ar mhná óga, ós rud é gur lú an seans go ndéanfar diagnóis orthu.

Ba cheart go mbeadh ráta básmhaireachta níos ísle agus córais cúraim sláinte chomhionanna ann do dhaoine óga mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

AE

2.3   Tacú le hoideachas agus le tionscnaimh do dhea-bhail mheabhrach daoine óga

Ba cheart don Choimisiún Eorpach agus do na Ballstáit, ag tógáil ar Straitéis 2023 um an Meabhairshláinte, tacú le cláir lena bhfeabhsaítear feasacht ar dhea-bhail agus ar mheabhairshláinte i measc daoine óga trí oideachas seachfhoirmiúil, trí dhea-chleachtais a mhalartú agus trí fhaisnéis atá bunaithe ar thaighde. Is trí ardáin éagsúla laistigh de na Ballstáit, ba cheart na modheolaíochtaí agus na cláir atá ann cheana a chomhroinnt, a chur chun cinn agus aird a tharraingt orthu. Moltar do na tíortha is iarrthóirí ar bhallraíocht san Aontas an beart sin a chur chun feidhme freisin.

Mar thoradh air sin, ba cheart acmhainneachtaí na bpáirtithe leasmhara a mhéadú agus athléimneacht mheabhrach daoine óga a neartú.

LEIBHÉAL:

AE

2.4   An tsláinte a chur san áireamh mar fhoras idirdhealaithe faoin reachtaíocht

Ba cheart do na Ballstáit an tsláinte a áireamh sa liosta d’fhorais idirdhealaithe; áirítear leis an tsláinte meabhairshláinte agus riochtaí sláinte coirp; chun daoine aonair a chosaint ar an idirdhealú, mar shampla san ionad oibre agus san oideachas. Leis an gcreat dlíthiúil, ba cheart gach saoránach a chosaint, lena n-áirítear mic léinn agus fostaithe a bhfuil riochtaí sláinte orthu agus na hacmhainní is gá a chur ar fáil dóibh chun go mbeidh an rath céanna ar an dá dream ina dtimpeallachtaí.

Ba cheart go mbeadh rochtain chomhionann ar oideachas agus ar obair ann do gach duine mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

AE

2.5   Clár oiliúna um dhea-bhail mheabhrach d’oideoirí agus d’oibrithe óige

Ba cheart oiliúint ar an ionbhá agus ar scileanna saoil a chur ar oideoirí agus ar oibrithe óige chun cumarsáid éifeachtach a dhéanamh, chun tacaíocht dea-bhaile meabhraí a chur ar fáil agus chun ardú feasachta a spreagadh i measc daoine óga, ar oiliúint í a bheadh éigeantach, leanúnach agus oiriúnaithe dá riachtanais. Ina theannta sin, ba cheart do na húdaráis ábhartha ábhair a choimeád cothrom le dáta go leanúnach, agus leas á bhaint as uirlisí agus cláir an Aontais atá ann cheana. Ba cheart do na húdaráis ábhartha an maoiniú cuí a chur ar fáil chuige sin. Moltar do na tíortha is iarrthóirí ar bhallraíocht san Aontas an méid sin a chur chun feidhme freisin.

Ba cheart go mbeadh rochtain ag daoine óga ar bhaill foirne atá oilte ar thacaíocht mheabhairshláinte mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

AE

3.1   Oideachas seachfhoirmiúil faoi stiúir eagraíochtaí neamhrialtasacha a chomhtháthú san oideachas sibhialta foirmiúil

Scoileanna a spreagadh chun eagraíochtaí neamhrialtasacha faoi stiúir na hóige a rannpháirtiú, i gcomhar le hoibrithe óige, i gcur chun feidhme an churaclaim oideachais shibhialta trí mhodhanna seachfhoirmiúla. Ba cheart d’institiúidí an Aontais tacú leis an tionscnamh. Ba chóir go n-úsáidfí an curaclam náisiúnta sa chúrsa agus go n-ullmhófaí é in éineacht le hoibrithe óige agus múinteoirí. Le ceachtanna na n-eagraíochtaí neamhrialtasacha faoi stiúir na hóige, cuirfear ar chumas daoine óga foghlaim faoin tsochaí shibhialta, tabharfar níos mó deiseanna dóibh páirt a ghlacadh agus an cuimsiú sóisialta a mhéadú trí thaithí foghlama praiticiúla idir piaraí a chur ar fáil.

Mar thoradh air sin, ba cheart deiseanna a chur ar fáil chun páirt a ghlacadh agus scileanna praiticiúla a fhoghlaim trí oideachas sibhialta.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

náisiúnta,

AE

3.2   Creataí dlíthiúla a bhunú le haghaidh comhlachtaí ionadaíocha cuimsitheacha do mhic léinn ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal réigiúnach

Ba cheart do na Ballstáit na creataí dlíthiúla sin a chur chun feidhme chun féinrialachas mac léinn a shainiú, chun rannpháirtíocht shibhialta a chur chun cinn, agus chun leibhéal cumhachta breithniúcháin sa rialachas a shainordú, ionas gur féidir le mic léinn a bheith ina bpáirtithe leasmhara suntasacha i bpróisis chinnteoireachta ar gach leibhéal. Leis na struchtúir sin, ní mór tosaíocht a thabhairt don trasnachas ina gcuid gníomhaíochtaí agus ar fud a struchtúir, rud a chinnteoidh go mbeidh oifigigh chuimsitheachta agus éagsúlachta ann. Leis an gcreat dlíthiúil, ní mór saoirse na mac léinn a chosaint chun a n-ábhair imní agus a n-aiseolas a chur in iúl.

Mar thoradh air sin, ba cheart go neartófaí ionadaíocht, féinrialachas agus rannpháirtíocht na mac léinn agus ba cheart go méadófaí an mhuinín atá acu sa daonlathas.

LEIBHÉAL

áitiúil,

reigiúnach,

náisiúnta

3.3   Feabhas a chur ar chleachtais i gcoinne an idirdhealaithe sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint (VET)

Ba cheart córais tacaíochta do mhic léinn a bhfuil socrúcháin oibre á lorg acu a bhunú agus ba cheart a mbealach trí nósanna imeachta earcaíochta printíseachta a réiteach tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:

Mar thoradh air sin, ba cheart gur lú an seans go ndéanfar idirdhealú le linn an nós imeachta earcaíochta agus i socrúcháin oibre do phrintísigh gairmoideachais agus gairmoiliúna.

LEIBHÉAL:

réigiúnach,

náisiúnta,

AE

3.4   Tionscnaimh chomhpháirteacha oideachais le daltaí scoile ó chúlraí éagsúla

Ba cheart do dhaoine óga ó chúlraí éagsúla, lena n-áirítear iad siúd ar lú na deiseanna atá acu comhoibriú i suíomhanna seachfhoirmiúla maidir le tionscnaimh chomhpháirteacha (e.g. comhar idir scoileanna riachtanas speisialta agus scoileanna eile). Ba cheart do scoileanna gníomhaíochtaí comhpháirteacha a eagrú agus é mar phríomhaidhm leo díriú ar an bhfoghlaim idir piaraí. A bhuí leis na gníomhaíochtaí sin, baintear na bacainní atá ar dhaoine óga caidreamh a dhéanamh le chéile agus foghlaim óna chéile. Tá cistiú ríthábhachtach ionas go mbeidh deis chothrom ag gach duine óg páirt a ghlacadh iontu.

Mar thoradh air sin, ba cheart go mbeadh taithí chomhroinnte ag grúpaí éagsúla óige agus ba cheart go mbeadh eolas níos fearr acu ar a chéile agus tuiscint níos fearr ar a chéile.

LEIBHÉAL:

áitiúil, náisiúnta

3.5   Cistiú sruthlínithe do dhaoine óga ar lú na deiseanna atá acu san oideachas

Cistiú sonrach a leithdháileadh chun cláir thacaíochta a bhunú in institiúidí oideachais d’fhoghlaimeoirí atá faoi chineálacha éagsúla míbhuntáiste ag gach céim den oideachas. Cuirfear an cistiú sin ar leataobh le haghaidh seirbhísí tacaíochta saincheaptha, lena n-áirítear teicneolaíochtaí cúnta a sholáthar agus bonneagar a fhorbairt chun freastal ar riachtanais éagsúla rochtana na bhfoghlaimeoirí sin.

Mar thoradh air sin, ba cheart rochtain níos fearr a bheith ag foghlaimeoirí imeallaithe ar an oideachas agus ba cheart go n-éireodh níos fearr leo san oideachas.

LEIBHÉAL:

áitiúil, náisiúnta, AE

3.6   Oiliúint múinteoirí ar feadh an tsaoil maidir le cuimsiú

Tionscadail shonracha Erasmus+ ‘oiliúint a chur ar an oiliúnóir’ a cheapadh maidir le cuimsiú agus éagsúlacht do mhúinteoirí, a roinnfeadh a gcuid eolais agus scileanna le piaraí ina scoileanna ina dhiaidh sin. Cláir náisiúnta/réigiúnacha a fhorbairt do scoileanna chun cleachtais chuimsithe agus éagsúlachta a mhalartú agus meastóireacht a dhéanamh orthu. Dá réir sin, ba chóir go mbeadh sé de chumas ag scoileanna feabhas a chur ar a gcur chuige i leith an chuimsithe agus na héagsúlachta agus machnamh leanúnach ar a gcleachtais féin a éascú.

Ba cheart go bhfaigheadh múinteoirí tuiscint níos fearr ar an gcuimsiú agus ar scileanna ábhartha mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

áitiúil, náisiúnta, AE

4.1   Obair ghairmiúil don óige a chur chun cinn ar fud na hEorpa trí infheistíochtaí struchtúracha agus oiliúint

An fhoghlaim neamhfhoirmiúil agus an obair óige a aithint chun spásanna cuimsitheacha a chruthú. Taighde acadúil bunaithe ar fhianaise a spreagadh chun tacú le tionchar na hoibre óige. Ba cheart cistiúchán a bheith inbhuanaithe agus struchtúrach chun seirbhísí óige níos fearr agus oiliúint níos fearr maidir leis an gcuimsiú a áirithiú. An t-aitheantas a thugtar do shaineolas oibrithe óige a neartú trí chaighdeáin choiteanna.

Ba cheart go ndéanfaí cearta daoine óga ó chúlraí faoi mhíbhuntáiste a choimirciú mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

náisiúnta,

AE

4.2   Fothú acmhainneachta agus idirphlé leanúnach idir oibrithe óige agus páirtithe leasmhara a áirithiú

Beidh trí chéim i gceist chun an beart seo a bhaint amach: (1) céim an chomhairliúcháin, ar lena linn a bheidh oibrithe óige, oideoirí seachfhoirmiúla agus neamhfhoirmiúla rannpháirteach in idirphlé le lucht ceaptha beartas chun a gcuid riachtanais a mhapáil; (2) céim chruthaithe an phlean gníomhaíochta, ar lena linn a chomhaontaíonn cinnteoirí sraith gníomhaíochtaí faoi thopaicí spriocdhírithe a sainíodh sa chéim roimhe sin; (3) an chéim cur chun feidhme agus meastóireachta, ar lena linn a dhéantar na bearta a chur i gcrích agus a dtionchar a mheasúnú.

Ba cheart go ráthófaí leis sin go mbainfear amach riachtanais oibrithe óige agus go mbeidh idirphlé leanúnach ann.

LEIBHÉAL:

náisiúnta

4.3   Rochtain mhéadaithe ar dheiseanna cistiúcháin ar an leibhéal áitiúil.

Creat cistiúcháin logánta simplithe a thabhairt isteach le haghaidh oideachas seachfhoirmiúil agus cumhachtú na hóige. Ba cheart sin a chistiú le buiséid thiomnaithe faoi chláir atá ann cheana ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal náisiúnta. Leis an gcistiú sin, ba cheart go mbeifí in ann tionscnaimh faoi stiúir an phobail le haghaidh daoine óga atá faoi mhíbhuntáiste a chur i gcrích. Ba cheart go mbeadh sé éasca rochtain a fháil ar fhaisnéis faoin gcreat trí bhealaí cumarsáide agus struchtúir éagsúla, ábhartha. Chun rochtain a fháil ar an gcistiú, ní mór próiseas iarratais simplí a bheith ann trí ardáin sholáimhsithe.

Mar thoradh air sin, ba cheart rochtain a bheith ag daoine óga faoi mhíbhuntáiste ar oideachas seachfhoirmiúil dea-chistithe agus ba cheart go mbainidís tairbhe as an oideachas sin.

LEIBHÉAL:

áitiúil

4.4   Buiséadú rannpháirtíochta atá dírithe ar an óige

Trí chuir chuige seachfhoirmiúla, torthaí sonraíbhunaithe agus struchtúir rannpháirtíochta, tugtar cumhacht don aos óg áitiúil dul i dteagmháil le páirtithe leasmhara éagsúla maidir le buiséadú rannpháirtíochta. Dá réir sin, cothaítear an cuimsiú sóisialta, baintear bacainní, agus cuirtear an litearthacht chun cinn i measc na hóige. Ina theannta sin, tiocfaidh méadú ar an eolas atá ag daoine maidir leis an oideachas seachfhoirmiúil.

Ba cheart go dtiocfadh méadú ar rannpháirtíocht na hóige mar thoradh air sin; comhtháthú pobail neartaithe agus deiseanna eacnamaíocha feabhsaithe.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

réigiúnach

4.5   Obair óige shoghluaiste

Chun teagmháil a dhéanamh le daoine óga ar lú na deiseanna atá acu, ba cheart do na Ballstáit acmhainní a sholáthar le haghaidh obair óige shoghluaiste. A bhuí leis an obair óige shoghluaiste, agus na páirtithe leasmhara áitiúla, cuirfear tacaíocht, faisnéis agus cláir ar fáil do dhaoine óga atá i mbaol an eisiaimh shóisialta. Dá réir sin, neartófar an comhar idir oibrithe óige agus páirtithe leasmhara áitiúla agus tá sé mar aidhm leis sin go mbeadh rochtain chomhionann ag daoine óga atá i mbaol an eisiaimh shóisialta ar dheiseanna maidir le hoideachas seachfhoirmiúil a fháil.

Ba cheart go mbeadh rochtain chomhionann ag daoine ar dheiseanna chun oideachas seachfhoirmiúil a fháil mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

náisiúnta

4.6   Aitheantas foirmiúil d’obair dheonach óige

Oiliúint saor in aisce d’oibrithe deonacha óige a áirithiú chun go mbeidh siad in ann an fheasacht agus na hinniúlachtaí is gá a bhaint amach nó a fheabhsú go leanúnach chun spásanna cuimsitheacha, sábháilte a chruthú don óige i gcomhar le heagraíochtaí don óige. Ag deireadh na hoiliúna, faigheann na rannpháirtithe deonacha teastais a bhfuil sochair ag baint leo, mar shampla creidiúintí ollscoile, lascainí ar iompar poiblí agus ar imeachtaí cultúrtha, etc. Leis na cúrsaí oiliúna seo, cuirfear an t-eolas agus an fheasacht is gá ar fáil faoin idirdhealú, faoin eisiamh (sóisialta) agus faoin meabhairshláinte.

Ba cheart go dtiocfadh méadú ar líon na n-oibrithe deonacha óige agus ar an eolas atá acu mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

náisiúnta

5.1   Ceardlanna faisnéise agus smaointeoireachta criticiúla don óige a chur i bhfeidhm i scoileanna

Ba cheart d’eagraíochtaí don óige ceardlanna seachfhoirmiúla, arna gcomhdhearadh i gcomhar le daoine óga, a reáchtáil i scoileanna, ina ndírítear ar dhaltaí, go háirithe iad siúd ar lú na deiseanna atá acu, chun dul i ngleic leis an mbréagaisnéis. Moltar do na Ballstáit na ceardlanna idirghníomhacha sin a leabú san oideachas foirmiúil. An cistiú le haghaidh eagraíochtaí don óige chun na ceardlanna sin a chur chun feidhme, ba cheart go dtiocfadh sé ó thionscnaimh de chuid an Choimisiúin Eorpaigh.

Mar thoradh air sin, ba cheart go mbeadh scileanna smaointeoireachta criticiúla agus scileanna litearthachta sna meáin ag daoine óga san fhadtéarma.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

AE

5.2   Nuacht iontaofa, foinsí agus faisnéis infhíoraithe a fhiosrú.

Ba cheart ardán neamhspleách um chuimsiú inar féidir leat fíricí a sheiceáil a chur ar bun. Leis an ardán, chuirfí uirlisí cuimsitheacha ar fáil chun oideachas a chur ar fáil agus chun litearthacht sna meáin a fheabhsú. Ós eol dúinn go bhfuil an t-ardán ann i bpáirt cheana féin i roinnt Ballstát, táimid ag moladh go gcuirfí gníomhaíocht phiarfhoghlama ar bun chun dea-chleachtais a roinnt, ina ndírítear ar dhaoine óga go háirithe ar lú na deiseanna atá acu. Chun an cur chun feidhme ceart, cuimsitheach a chinntiú, molaimid go mbeadh daoine óga ó chúlraí éagsúla rannpháirteach i gceapadh an ardáin.

Mar thoradh air sin, ba cheart claontachtaí a sheachaint agus daoine óga ar lú na deiseanna atá acu a chumhachtú.

LEIBHÉAL:

AE

5.3   Feachtas ar son faisnéis ar ardchaighdeán agus litearthacht sna meáin chun an óige a chumhachtú.

Ba cheart d’institiúidí an Aontais, i gcomhar leis na Ballstáit, feachtas a bhunú a mbeadh éifeachtaí fadtéarmacha aige trí acmhainní a chur ar fáil do thionscnaimh agus cláir shochaíocha, oideachais agus faisnéise atá dírithe ar dhaoine óga. Dá réir sin, mhúsclófaí feasacht ar cháilíocht na faisnéise agus na meán a fhaigheann agus a úsáideann daoine óga; is toisc thábhachtach é seo don chuimsiú sóisialta. Cruthaítear níos mó poiblíochta sna meáin san Eoraip, dá réir, agus d’fhéadfadh Seachtain Litearthachta na Náisiúin Aontaithe sna Meáin agus san Fhaisnéis a bheith mar phointe fócasach.

Mar thoradh air sin, ba cheart go mbeadh daoine óga in ann faisnéis ardcháilíochta a shainaithint agus an bhréagaisnéis a chomhrac.

LEIBHÉAL:

náisiúnta,

AE

5.4   Spásanna óige cuimsitheacha a bhunú agus iad ag feidhmiú mar mhoil faisnéise.

Ba cheart do na Ballstáit tacú le bardais spásanna óige áitiúla a bhunú atá tarraingteach do dhaoine óga, spásanna turgnamhacha a chur ar fáil don fhoghlaim agus atá feistithe go maith d’oibrithe óige agus don óige araon. Ba cheart acmhainní maithe a bheith ag na spásanna sin agus iad feistithe go maith ó thaobh airgeadais agus acmhainní daonna de. Ba cheart sáreolas a bheith ag oibrithe óige agus ba cheart dóibh a bheith an-oilte, ba cheart dóibh a bheith in ann treoir a thabhairt do dhaoine óga a mhéid a bhaineann le foinsí iontaofa faisnéise agus a bheith in ann cláir ardcháilíochta a cheapadh.

Is é an toradh ba cheart a bheith air sin go mbeadh daoine óga cumhachtaithe, gníomhach agus feasach.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

réigiúnach

5.5   An tAontas i mbeagán focal: faisnéis atá cuimsitheach go córasach do chách.

Ba cheart cur chuige córasach a bheith ag institiúidí an Aontais chun an fhaisnéis phoiblí uile de chuid an Aontais a chur ar fáil, mar shampla suíomhanna gréasáin, bearta beartais agus cláir, atá ábhartha do dhaoine óga, i dteanga sholéite, inrochtana trí fhormáidí closamhairc, teanga chomharthaíochta agus ba cheart an fhaisnéis sin a chur ar fáil i ngach teanga Eorpach. Ba cheart é sin a dhéanamh trí chritéir agus treoir a bhunú maidir le conas an fhaisnéis sin a chur le chéile agus trí ghrúpaí fócais a úsáid chun seiceálacha cáilíochta a dhéanamh ar a inrochtaineacht sula bhfoilsítear í.

Mar thoradh air sin, ba cheart cumhacht a thabhairt do dhaoine óga, ba cheart go mbainfidís tairbhe as deiseanna agus go gcuifí níos mó muiníne san Aontas.

LEIBHÉAL:

AE

6.1.   Teanga chuimsitheach a úsáid i ndoiciméid bheartais an Aontais

Ba cheart don Aontas Eorpach athbhreithniú a dhéanamh ar dhoiciméid bheartais ghníomhacha agus, i gcás inar gá, roghanna malartacha cuimsitheacha a chur in ionad frásaí/téarmaí/focail idirdhealaitheacha. Ba cheart gach creat beartais nua a cheapadh i dteanga chuimsitheach agus a mheasúnú d’fhonn ionadaíocht a dhéanamh ar gach duine, beag beann ar aois, cine, inscne, reiligiún, eitneacht, bunús agus míchumas. Ba cheart na treoirlínte sin a leanúint agus beartais á n-aistriú go teangacha oifigiúla eile, chun a áirithiú go gcloífear leis an ngné chuimsitheach.

Mar thoradh air sin, ba cheart go mbraithfeadh gach duine lena mbaineann na doiciméid sin go bhfuil ionadaíocht acu agus go bhfuil baint acu leo.

LEIBHÉAL:

náisiúnta,

AE

6.2.   Foghlaim leanúnach lena ndírítear ar ghlacadh le héagsúlachtaí agus ar fheasacht orthu

Chun dul i ngleic le dearcthaí agus cultúir idirdhealaitheacha, ba cheart foghlaim leanúnach a chur chun cinn ag gach céim de shaol an tsaoránaigh, lena ndíreofar ar ghlacadh le héagsúlachtaí agus ar fheasacht orthu. Ba cheart go gcuirfí béim san ábhar foghlama ar mhalartú cultúrtha, cuimsitheacht, trasnachas agus meascadh grúpaí sochaíocha. Ba cheart é a bheith inrochtana (ar líne/as líne) agus ba cheart é a bheith inaistrithe go héasca chuig réimsí éagsúla den tsochaí, lena n-áirítear an t-oideachas éigeantach do leanaí agus an earnáil fostaíochta.

Ba cheart go mbeadh feasacht ar éagsúlachtaí mar thoradh air sin, rud a mhúnlóidh an glacadh a bhíonn ag daoine leo i gcoitinne.

LEIBHÉAL:

náisiúnta,

AE

6.3   Cur chuige trasnach agus ionadaíoch a ghlacadh i leith gach straitéise

Ba cheart do na Ballstáit cur chuige trasnach a ghlacadh i ngach réimse beartais agus sásraí agus straitéisí á gcur chun feidhme acu (e.g., Idirphlé Óige an Aontais Eorpaigh a dhéanamh níos cuimsithí, pleananna náisiúnta a chruthú nó a chur chun feidhme i gceart) chun cur i gcoinne dearcthaí agus cultúir idirdhealaitheacha. Ní mór é sin a bhaint amach trí dhaoine a bhfuil taithí saoil acu a rannpháirtiú agus trí pháirt a thabhairt do struchtúir ionadaíocha i bpróiseas rannpháirtíochta inbhuanaithe, agus aire á tabhairt dóibh siúd lena mbaineann, agus i gcomhréir le UNCRC agus le coinbhinsiúin eile maidir le cearta an duine.

Ba cheart go mbeadh sochaí mar thoradh air sin a ráthaíonn lánurraim do riachtanais an duine aonair.

LEIBHÉAL:

náisiúnta

6.4.   Cearta comhionanna a ráthú: measúnaithe tionchair cuí ó thaobh na hóige de a chur chun cinn ar gach leibhéal.

Ní chuirtear riachtanais uile daoine óga san áireamh le linn próisis ceaptha beartas, rud a chruthaíonn deacrachtaí maidir lena gcearta eacnamaíocha, sóisialta agus cultúrtha a theachtadh ina n-iomláine. Ba cheart dhá chéim a bheith i measúnú tionchair cuí ó thaobh na hóige de, a mheastar mar uirlis measúnaithe tionchair: céim réamh-mheastóireachta maidir leis an tionchar a bheidh ag an mbille atá á mholadh ar an aos óg agus céim iarmheastóireachta lena ndéanfar faireachán ar éifeachtaí gearrthéarmacha agus fadtéarmacha a eascróidh as an dlí a ghlacfar.

Ba cheart go n-urramófaí riachtanais agus deacrachtaí daoine óga mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

réigiúnach,

náisiúnta,

AE

6.5.   Cistiú ón Aontas le haghaidh spásanna idirghlúine i mbardais Eorpacha

Ba cheart go mbeadh grúpaí eagraithe, neamheagraithe agus/nó daoine aonair agus rialtais áitiúla in ann iarratas a dhéanamh ar chistiú le haghaidh spásanna sábháilte, saora chun daoine/grúpaí a chur i dteagmháil le chéile. Ba cheart go mbeadh an deis ag pobail teacht le chéile agus foghlaim conas meas a bheith acu ar a chéile.

Ba cheart na spásanna a bheith saor in aisce, inrochtana agus sábháilte agus ba cheart rannpháirtíocht grúpaí éagsúla a áirithiú.

Ba cheart do na húsáideoirí deiridh a bheith rannpháirteach i ndearadh/in athdhearadh spásanna nár úsáideadh ón trealamh go dtí an bainistiú agus an t-oibriú.

Ba cheart go ndéanfaí 1 500 spás a (ath)dhearadh san Aontas mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

náisiúnta,

AE

6.6.   An chlaontacht a chosc trí ghlacadh le grúpaí mionlaigh agus oideachas ar an bhféinmhachnamh a chur ar fáil

Ba cheart go ndéanfaí comhthuiscint a chothú, an chlaontacht a chomhrac agus oideachasóirí a chumhachtú mar thoradh air sin.

LEIBHÉAL:

áitiúil,

réigiúnach,

náisiúnta,

AE