AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,8.4.2024

COM(2024) 159 final

2024/0086(COD)

Togra le haghaidh

CINNEADH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le cúnamh macrairgeadais breise a sholáthar do Ríocht Haisimíteach na hIordáine

{SWD(2024) 89 final}

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Le linn forbairtí eacnamaíocha domhanda atá ag éirí níos dúshlánaí, tá fás eacnamaíoch na hIordáine cobhsaí fós ar an iomlán ag thart ar 2 % le 5 bliana anuas (cé is moite de chrapadh suntasach le linn bhliain phaindéim COVID-19, is é sin 2020). Mar sin féin, bhí an fheidhmíocht fáis sin níos laige ná feidhmíocht na bpiaraí réigiúnacha agus ní raibh sé sách láidir chun an dífhostaíocht an‑ard a ísliú nó chun an t‑ualach mór fiachais phoiblí a mhaolú. Ina ionad sin, tá brúnna fioscacha ard fós, agus chuir easnaimh bhuanseasmhacha sa bhuiséad leis an bhfiachas poiblí a bhí ard cheana féin, easnaimh a shroich 88,7 % de OTI (cé is moite de shealúchais ag an gCorparáid um Shlándáil Shóisialta) in 2023. Cé gur fhan sé faoi smacht go pointe áirithe le 5 bliana anuas, tháinig moilliú ar bhoilsciú praghsanna tomhaltóirí go 1,6 % ag deireadh 2023 mar thoradh ar an mbeartas géaraithe airgeadaíochta, i measc tosca eile. Meastar, áfach, go mbeidh tionchar ag na rátaí arda úis ar ghníomhaíocht eacnamaíoch amach anseo. Ar an taobh seachtrach de, tá easnaimh sheachtracha ainsealacha ag an Iordáin (easnamh 7,1 % sa chuntas reatha OTI in H1 2023), arb é an t‑easnamh leanúnach i dtrádáil earraí is cúis leis, rud a léiríonn spleáchas an gheilleagair ar allmhairí fuinnimh, bia agus innealra in éineacht le bonn lag onnmhairiúcháin.

Le freagairt bheartais a bhí iomchuí, a bheag nó a mhór, agus tacaíocht idirnáisiúnta mhórscála, chuidigh siad leis an tír cobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chaomhnú go dtí seo, ach fágann na dúshláin eacnamaíocha leanúnacha a léirítear in easnaimh sheachtracha agus fhioscacha go bhfuil an geilleagar leochaileach do thurraingí seachtracha. Le blianta beaga anuas, chuir an Iordáin faoina choinne roinnt tionscnamh a dhéanamh chun a geilleagar a nuachóiriú, arb é Economic Modernisation Vision 2022 [Fís 2022 don Nuachóiriú Eacnamaíoch] an ceann is déanaí, chun infheistíocht eachtrach a mhealladh agus fás a chur chun cinn, agus sin le tacaíocht freisin ó na cláir oibre um athchóiriú atá mar bhonn taca faoi oibríochtaí cúnaimh macrairgeadais (MFA) a bhí ann roimhe sin.

Chuathas i gceann na n‑iarrachtaí athchóirithe sin tráth a raibh ar an Iordáin aghaidh a thabhairt ar thurraingí seachtracha iomadúla, go háirithe an cogadh sa tír chomharsanachta, an tSiria, agus mórphlódú na ndídeanaithe a tháinig ina dhiaidh sin, paindéim COVID-19, cogadh foghach iomlán na Rúise in aghaidh na hÚcráine, dúshláin slándála mhéadaithe feadh theorainn na Siria agus, le déanaí, an cogadh in Iosrael/Gaza agus géarchéim na Mara Rua a lean as sin, a raibh tionchar aici ar bhealaí trádála tábhachtacha.

I bhfianaise na suaití seachtracha iomadúla agus a thábhachtaí atá sé cobhsaíocht a áirithiú sa réigiún, fuair an Iordáin tacaíocht mhór i bhfoirmeacha éagsúla óna comhpháirtithe idirnáisiúnta le deich mbliana anuas. Áirítear leis sin trí chlár cúnaimh macrairgeadais ó 2014 i leith, ar fiú EUR 1 080 milliún san iomlán iad; ceithre chlár as a chéile de chuid an Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (‘CAI’) ó 2012 i leith; agus tacaíocht shuntasach ó SAM i bhfoirm deontas. An tríú hoibríocht cúnaimh macrairgeadais (Cúnamh Macrairgeadais‑III, 2020-2023), arb é an ceann ba dhéanaí, ina raibh méid tosaigh EUR 500 milliún, glacadh é i mí Eanáir 2020 agus ina dhiaidh sin (Bealtaine 2020), cuireadh EUR 200 milliún leis mar fhreagairt ar iarmhairtí socheacnamaíocha phaindéim COVID-19 in 2020. Tugadh Cúnamh Macrairgeadais‑III i gcrích go rathúil i mí na Bealtaine 2023, tar éis dó tacú le hathchóirithe maidir le bainistíocht airgeadais phoiblí, earnáil na bhfóntas, beartas sóisialta agus beartas mhargadh an tsaothair, agus rialachas, earnálacha ina raibh toradh dearfach ar an iomlán fiú má rinneadh dul chun cinn beagán míchothrom.

Sa chomhthéacs sin, agus i bhfianaise riachtanais mhóra mhaoinithe na hIordáine agus na ndúshlán éagsúil atá os comhair na tíre, d’iarr údaráis na hIordáine oibríocht leantach cúnaimh macrairgeadais dar luach EUR 700 milliún an 8 Deireadh Fómhair 2023 i litir chuig an gCoimisinéir Gentiloni, inar thagair siad go sonrach d’ionchais eacnamaíocha dhomhanda a bhí dúshlánach, do choinníollacha creidmheasa sriantacha mar gheall ar ghéarú airgeadaíochta, costais arda fuinnimh, brúnna boilscitheacha agus ualach ghéarchéim na ndídeanaithe sa tSiria. An glao ar chúnamh breise, tagann sé chun solais i gcás ina bhfuil níos mó éiginnteachta agus éagobhsaíochta réigiúnaí ann, go háirithe mar gheall ar bhriseadh amach an chogaidh i dtíortha comharsanachta, mar atá Iosrael agus Gaza, an lá sular seoladh an litir.

Tar éis measúnú domhain a dhéanamh ar an staid pholaitiúil agus eacnamaíoch san Iordáin, tá togra á chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ag an gCoimisiún chun cúnamh macrairgeadais nua suas le EUR 500 milliún a sholáthar a rachaidh chun leasa na hIordáine. An tacaíocht mhacrairgeadais atá beartaithe, chuideodh sé leis an Iordáin cuid dá riachtanais iarmharacha maoinithe sheachtraigh a chumhdach, i gcomhthéacs chlár nua CAI, agus chuideodh sé freisin leis an dul chun cinn leanúnach maidir le hathchóiriú a choimirciú tríd an spás fioscach riachtanach a chruthú.

Tá beartaithe an eisíocaíocht a dhéanamh i dtrí thráthchuid, agus beidh scaoileadh gach tráthchoda nasctha go docht le dul chun cinn maidir le cur chun feidhme chlár CAI agus roinnt beart beartais breise a bheidh le comhaontú idir an Coimisiún agus na húdaráis agus a liostófar i Meabhrán Tuisceana (MT). Sa MT, d’fhéadfaí athchóirithe beartais a áireamh, i bprionsabal, lena dtugtar aghaidh ar rialachas eacnamaíoch, lena n‑áirítear Bainistíocht Airgeadais Phoiblí agus riarachán cánach; beartas sóisialta agus beartas mhargadh an tsaothair; agus rialachas agus an comhrac in aghaidh na calaoise, an éillithe agus an sciúrtha airgid. Táthar ag súil leis go mbeidh cur chun feidhme na hoibríochta atá beartaithe ar aon dul leis an tacaíocht faoi oibríochtaí buiséadacha arna maoiniú ag an an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta (ICFCI).

Faoi mar a míníodh a thuilleadh sa doiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin a ghabhann leis an togra seo agus bunaithe, i measc rudaí eile, ar an measúnú ar an staid pholaitiúil a rinne an Coimisiún agus an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí le chéile, tá an Coimisiún den tuairim go bhfuil na réamhchoinníollacha polaitiúla agus eacnamaíocha comhlíonta maidir leis an oibríocht Cúnaimh Macrairgeadais atá beartaithe.

•Comhthéacs ginearálta eacnamaíoch

Tá an fás eacnamaíoch cobhsaí fós cé go bhfuil sé sách íseal (i gcomparáid le piaraí réigiúnacha), le blianta beaga anuas, agus meastar nach dtiocfaidh méadú air ach de réir a chéile. Tar éis an chraptha le linn phaindéim COVID-19, tháinig OTI aniar agus é ag fás ag ráta 2,2 % in 2021 agus 2,5 % in 2022; rinneadh na hionchais fáis do 2023 a athbhreithniú beagán go 2,6 % tar éis gur bhris an cogaidh amach idir Iosrael agus Gaza i R4. Ba iad an talmhaíocht, an mhonaraíocht, an turasóireacht agus an mhianadóireacht na hearnálacha ba mhó a chuir leis an bhfás eacnamaíoch in 2023, rud a léiríonn ról láidir na n‑earnálacha sin sa gheilleagar ach freisin an teacht aniar a chonacthas sa turasóireacht. Tá dúshláin mhóra struchtúracha fós ann maidir le borradh a chur faoin bhfás eacnamaíoch, go háirithe i réimse fhorbairt na hearnála príobháidí, áit a bhfuil easnaimh fós sa timpeallacht ghnó, rochtain ar mhaoiniú, solúbthacht i margadh an tsaothair agus riarachán poiblí.

Ní raibh an fás eacnamaíoch láidir go leor chun an dífhostaíocht an‑ard a ísliú. Dúshláin thábhachtacha struchtúracha san Iordáin is ea an ráta dífhostaíochta ard a laghdú, rud atá ard le fada an lá, agus rannpháirtíocht i margadh an tsaothair a mhéadú. In 2023, tháinig laghdú beag ar an ráta dífhostaíochta go 22,3 % in R3-2023 (22,9 % in 2022). Tá an dífhostaíocht fós ard go háirithe do mhná, do dhaoine óga agus chéimithe ollscoile, agus tá ráta rannpháirtíochta na mban sa lucht saothair (thart ar 14 % in 2023) ar cheann de na rátaí is ísle ar fud an domhain.

Tháinig laghdú suntasach ar an mboilsciú in 2023, agus bhí an meánbhoilsciú ag 2,1 % in 2023 (laghdú ó 4,2 % in 2022). Rinneadh méaduithe ar phraghsanna a chothromú mar fhreagairt ar ghéarú an bheartais airgeadaíochta agus praghsanna tráchtearraí domhanda níos ísle. D’ardaigh Banc Ceannais na hIordáine (CBJ) a rátaí beartais in imeacht 10 gcéim ó 2,5 % i mí an Mhárta 2022 go 7,5 % i mí Iúil 2023. Bhí gá le cinntí CBJ mar gheall ar Dhinar na hIordáine a bheith pionnáilte le USD, chun a bheith i gcomhréir le géarú airgeadaíochta Chúlchiste Feidearálach na Stát Aontaithe agus chun brúnna ar shreafaí caipitil a sheachaint, agus go deimhin chuir sé le maolú an bhrú boilscithigh.

Tá an staid fhioscach fós dúshlánach, agus easnaimh atá ard ó thaobh struchtúir de ag léiriú bonn cúng ioncaim (úsáid ioncaim cánach intíre ag 16 % de OTI, i gcomparáid leis an Túinéis ag 23,3 % de OTI agus Maracó ag 21,4 % den OTI), rud a chuireann leis an leibhéal fiachais atá ard cheana féin. Ba ag 5,1 % a bhí an t‑easnamh fioscach do na chéad 8 mí de 2023 (4,6 % de OTI in 2022), figiúr a bhí i gcomhréir leis an meán‑easnamh fioscach le 5 bliana anuas, a bheag nó a mhór. Tháinig méadú 5,4 % ar ioncam na hearnála poiblí le linn na chéad 8 mí i gcomparáid leis an tréimhse chéanna bliain roimhe sin, mar thoradh ar bhailiú cánach ioncaim agus brabúis níos airde. Tháinig méadú 2,9 % ar an gcaiteachas iomlán, mar thoradh ar íocaíochtaí úis níos airde, caiteachas míleata agus cúiteamh d’fhostaithe san earnáil shibhialta. I mí Aibreáin 2023, d’éirigh leis an Iordáin Eurobhannaí ar luach USD 1,25 billiún a eisiúint, d’ainneoin géarú na gcoinníollacha maoinithe domhanda. Tá aibíocht 6 bliana ag an eisiúint ar ráta 7,5 % agus rinneadh ró-shuibscríobh faoi shé uirthi, rud a d’fhág go raibh an rialtas in ann an méid a iarradh ar dtús a mhéadú.

D’fhan fiachas iomlán na hearnála poiblí (cé is moite de shealúchais fiachais ag an gCorparáid um Shlándáil Shóisialta, CSS) ag 88,7 % de OTI an‑ard in 2023, titim beagán ó 90,8 % de OTI in 2021, toisc gur sháraigh fás ainmniúil OTI le linn an 2 bhliain sin an méadú ar fhiachas. Nuair a cuireadh sealúchais fiachais le CSS, shroich fiachas na hearnála poiblí 111,5 % de OTI in 2023, tar éis do mhéadú teacht air ar bonn leanúnach le deich mbliana anuas (ó 84,5 % de OTI in 2013). Sa tuarascáil uaidh maidir leis an socrú nua maidir leis an tSaoráid Chistiúcháin Shínte leis an Iordáin (mí Eanáir 2024), mheas CAI go raibh leibhéal fiachais phoiblí na hIordáine inbhuanaithe, agus luaigh sé freisin, cé go raibh rioscaí inbhuanaitheachta fiachais fós ann, gur coimircí tábhachtacha a bheadh in iarrachtaí beartais na n‑údarás agus tiomantas leanúnach na gcomhpháirtithe forbartha don Iordáin.

Ar an taobh seachtrach de, tá easnaimh sheachtracha ainsealacha ag an Iordáin, arb é an t‑easnamh leanúnach i dtrádáil earraí is cúis leis, rud a léiríonn spleáchas na hIordáine ar allmhairí fuinnimh, bia agus innealra in éineacht le bonn lag onnmhairiúcháin atá.spleách ar earnálacha breisluacha ísle Is iad aigéad fosfarach, potais agus fosfáití na príomhearraí easpórtála le blianta anuas, rud a bhain tairbhe as an méadú a tháinig ar an éileamh tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin. Ar an iomlán, is isteach agus amach le 6,5 % de OTI le 5 bliana anuas a bhí an t‑easnamh sa chuntas reatha ar an meán, agus bhí easnaimh níos mó ann in 2021-2023. Le déanaí fós, laghdaigh an t‑easnamh sa chuntas reatha go 7,1 % de OTI in H1 2023 (ó 13 % in H1 2022, 8,8 % de OTI in 2022), mar gheall ar bharrachas méadaithe i dtrádáil seirbhísí de bharr méadú a tháinig ar ioncam ón turasóireacht. Go traidisiúnta, chuir leibhéal láidir seoltán ón gcoigríoch (thart ar 8 % de OTI le blianta beaga anuas) leis an easnamh sa chuntas reatha a mhaolú. Tá ollchistí eachtracha Bhanc Ceannais na hIordaine fós láidir, cé gur tháinig laghdú beag orthu san am céanna sa tréimhse 2021-2023 go USD 17,3 billiún ag deireadh mhí Mheán Fómhair 2023, lena gcumhdaítear allmhairí measta 7,6 mí d’earraí agus seirbhísí.

Ina réamhaisnéis i mí Eanáir 2024, tá ráite ag CAI go bhfuiltear ag súil leis go bhfanfaidh an fás eacnamaíoch ag 2,6 % in 2023 agus in 2024. Rinneadh an réamhaisnéis a bhí ann roimhe seo a athbhreithniú anuas tar éis thús an chogaidh in Iosrael/Gaza. Mar sin féin, tugann an cogadh le tuiscint go bhfuil riosca an‑mhór ar an taobh thíos don ionchas, go háirithe mar gheall ar an méadú atá tagtha ar an éiginnteacht sa réigiún agus ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige sin ar an earnáil thábhachtach turasóireachta, agus turasóirí ó gheilleagair shárfhorbartha á gcealú, sciar atá cothrom leis an tríú cuid d’fháltais turasóireachta. D’fhéadfadh tionchar diúltach a bheith ar éileamh intíre mar gheall ar mheon tomhaltóirí agus ar bhaghcat ar bhrandaí an Iarthair, rud a d’fhéadfadh a bheith ag luí go trom ar ioncam ó cháin bhreisluacha. Tar éis ionsaí sceimhlitheoireachta Hamas an 7 Deireadh Fómhair 2023, tháinig méadú sealadach ar raonta difríochta bannaí ceannasacha don Iordáin ach bhí siad ar ais go dtí na leibhéil a bhí ann roimh an gcogadh 4 seachtaine ina dhiaidh sin. Tugadh forbairt den chineál céanna faoi deara i gcás praghsanna ola. Le hionsaithe leanúnacha Houthi ar shoithí lastais agus ar shoithí fuinnimh sa Mhuir Rua, cuirtear bac ar thrácht soithí chuig an Áise, rud a chuireann isteach ar onnmhairí na hIordáine – go háirithe onnmhairí mianraí agus ceimiceán, agus allmhairí. Is lú an difear a dhéantar d’allmhairí fuinnimh na hIordáine, toisc gur trí phíblínte go háitiúil a iompraítear iad den chuid is mó.

I bhfianaise ualach suntasach an fhiachais phoiblí, ní mór leanúint leis an gcomhdhlúthú fioscach, mar a dtacaíonn clár nua an Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI) leis, d’fhonn an t‑easnamh buiséid a laghdú tríd an mbonn cánach a leathnú agus éifeachtúlacht agus spriocdhíriú na mbeart sóisialta a fheabhsú. Thit an ráta boilscithe san Iordáin go leibhéil ísle agus meastar go bhfanfaidh sé íseal in 2024, agus mar gheall ar ghéarú airgeadaíochta Bhanc Ceannais na hIordáine freisin. Meastar go gcuirfidh na rátaí arda úis a thiocfaidh as sin srian le fás creidmheasa san earnáil phríobháideach. Meastar go mbeidh easnaimh fhioscacha agus sheachtracha fós ard, ar léiriú é an méid sin ar na dúshláin struchtúracha fholuiteacha atá ann chun feabhas inbhuanaithe a chur ar ioncam fioscach agus ar an easnamh trádála. San am céanna, ó tharla go n‑allmhairíonn an Iordáin an chuid is mó dá cuid fuinnimh agus sciar mór dá cuid bia, lena n‑áirítear gránaigh riachtanacha, cabhraíonn fás níos moille ar phraghsanna tráchtearraí domhanda leis an mbrú ar chomhardú fioscach agus seachtrach a mhaolú. Meastar go mbeidh tionchar ag géarchéim na Mara Rua ar onnmhairiú leasachán agus fosfáití, agus meastar go ndéanfaidh an cogadh agus an éagobhsaíocht réigiúnach i gcoitinne an t‑ioncam turasóireachta a laghdú; de ghnách, déanann an dá earnáil brúnna seachtracha a mhaolú go mór.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

•Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach)

Urramaítear prionsabal na coimhdeachta ós rud é nach féidir leis na Ballstáit féin na cuspóirí a ghnóthú go leordhóthanach maidir le cobhsaíocht mhaicreacnamaíoch ghearrthéarmach a choinneáil ar bun san Iordáin agus gur fearr is féidir leis an Aontas Eorpach iad a ghnóthú. Is iad na príomhchúiseanna atá leis sin na srianta buiséadacha atá ann ar an leibhéal náisiúnta agus an gá atá le comhordú maith idir na deontóirí chun gur féidir cur le scála agus le héifeachtacht an chúnaimh a oiread agus is féidir.

•Comhréireacht

Comhlíonann an togra prionsabal na comhréireachta: ní théann sé thar an méid is gá chun na cuspóirí maidir le cobhsaíocht mhaicreacnamaíoch ghearrthéarmach a ghnóthú.

Mar a shainaithin an Coimisiún ar bhonn mheastacháin CAI i gcomhthéacs EFF, tá méid an chúnaimh cothrom le thart ar 7,1 % den bhearna maoiniúcháin iarmharach a mheastar a bheidh fós ann sa tréimhse 2025-2027. Tá sé sin comhsheasmhach leis na cleachtais chaighdeánacha maidir le comhroinnt ualaigh d’oibríochtaí cúnaimh macrairgeadais (i gcás tíre a bhfuil Comhaontú Comhlachais aici, is é 60 % an uasteorainn a bheadh ann i gcomhréir leis na conclúidí ó Chomhairle ECOFIN an 8 Deireadh Fómhair 2002), agus an cúnamh a thug deontóirí déthaobhacha agus iltaobhacha eile don Iordáin á chur san áireamh. Nuair a dhéantar tacaíocht fhoriomlán an Aontais don Iordáin a mheas trí ionstraimí éagsúla (lena n‑áirítear an cúnamh macrairgeadais atá beartaithe, tacaíocht bhuiséadach an Aontais agus iasachtaí BEI, gan tacaíocht dhéthaobhach ó na Ballstáit a chur san áireamh), chumhdódh tacaíocht iomlán an Aontais 16,0 % den bhearna iarmharach mheasta sa mhaoiniú; maidir le ranníocaíocht fhoriomlán an Aontais, lena n‑áirítear tacaíocht bhuiséadach agus iasachtaí BEI don Iordáin, meastar go mbeidh sí níos airde ná mar a bhí san am a chuaigh thart.

•An rogha ionstraime

Ní bheadh maoiniú tionscadal ná cúnamh teicniúil oiriúnach ná leordhóthanach chun aghaidh a thabhairt ar na cuspóirí maicreacnamaíocha sin. Is é an breisluach is mó a bhainfeadh leis an gcúnamh macrairgeadais i gcomparáid le hionstraimí eile an Aontais go maolófaí srianta airgeadais sheachtraigh agus go mbeadh sé ina chuidiú chun creat maicreacnamaíoch cobhsaí a chruthú, lena n‑áirítear cuidiú trí chomhardú íocaíochtaí agus cás buiséadach a bheadh inbhuanaithe a chur chun cinn, mar aon le creat iomchuí le haghaidh athchóirithe struchtúracha. Trí chúnamh a thabhairt creat beartais iomchuí a chur ar bun, bíonn sé de bhua ag an gcúnamh macrairgeadais go gcuireann sé le héifeachtacht na mbeart a mhaoinítear san Iordáin faoi ionstraimí eile de chuid an Aontais atá níos spriocdhírithe.

3.TORTHAÍ AR MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, AR CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS AR MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

•Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana

•Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara

Soláthraítear cúnamh macrairgeadais mar dhlúthchuid den tacaíocht idirnáisiúnta do chobhsaíocht eacnamaíoch na hIordáine. Chun an togra seo le haghaidh cúnamh macrairgeadais a ullmhú, chuaigh an Coimisiún i gcomhairle le CAI, a bhfuil cláir mhaoiniúcháin nach beag curtha i bhfeidhm aige cheana féin. Chuaigh an Coimisiún i gcomhairle leis an gCoiste Malartach Eacnamaíoch agus Airgeadais an 26 Feabhra 2024, agus d'fhormhuinigh siad an dréacht‑togra. Bhí an Coimisiún i dteagmháil rialta freisin le húdaráis na hIordáine.

•Bailiú agus úsáid saineolais

I gcomhréir le ceanglais Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 7 (‘an Rialachán Airgeadais’), déanfaidh seirbhísí an Choimisiúin Measúnú Oibríochtúil, roimh chur chun feidhme an chúnaimh macrairgeadais, ar scagchuarda airgeadais agus riaracháin na hIordáine chun a fháil amach an bhfuil ráthaíochtaí leormhaithe á soláthar ag na nósanna imeachta atá ann maidir le bainistíocht ar chúnamh cláir, cúnamh macrairgeadais san áireamh.

•Measúnú tionchair

Is ionstraim éigeandála eisceachtúil é cúnamh macrairgeadais an Aontais agus is é is cuspóir dó aghaidh a thabhairt ar mhórdheacrachtaí comhardaithe íocaíochtaí i dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad. Dá bhrí sin, tá an togra seo maidir le cúnamh macrairgeadais díolmhaithe ón gceanglas Measúnú Tionchair a dhéanamh i gcomhréir le Treoirlínte an Choimisiúin maidir le Rialáil Níos Fearr (SWD (2015) 111 final) mar go bhfuil riachtanas polaitiúil ann gníomhú go pras i gcás a dteastaíonn mearfhreagairt ina leith.

Ar leibhéal níos ginearálta, tógann tograí an Choimisiúin sa réimse seo ar na ceachtanna a foghlaimíodh as meastóireachtaí ex post a rinneadh ar oibríochtaí eile i gcomharsanacht an Aontais Eorpaigh. Leis an tacaíocht mhacrairgeadais nua, agus leis an gclár coigeartaithe eacnamaíoch agus athchóirithe a ghabhann leis, cuideofar le riachtanais mhaoiniúcháin ghearrthéarmacha na hIordáine a mhaolú agus, ag an am céanna, tacófar le bearta beartais arb é is aidhm dóibh comhardú meántéarmach na n‑íocaíochtaí agus an inbhuanaitheacht fhioscach a neartú agus fás inbhuanaithe a mhéadú agus, ar an gcaoi sin, an clár a bheidh le glacadh ag Bord Feidhmiúcháin CAI á chomhlánú. Leis na coinníollacha beartais sin, ba cheart aghaidh a thabhairt ar roinnt de na laigí bunúsacha a léirigh córas geilleagair agus rialachais eacnamaíoch na hIordáine thar na blianta. Sa MT, d’fhéadfaí athchóirithe beartais a áireamh, i bprionsabal, lena dtugtar aghaidh ar rialachas eacnamaíoch, lena n‑áirítear Bainistíocht Airgeadais Phoiblí agus riarachán cánach; beartas sóisialta agus beartas mhargadh an tsaothair; agus rialachas agus an comhrac in aghaidh na calaoise, an éillithe agus an sciúrtha airgid.

•Cearta bunúsacha

Tá tíortha atá cumhdaithe ag Beartas Comharsanachta na hEorpa incháilithe le haghaidh cúnamh macrairgeadais. Ba cheart é a bheith ina réamhchoinníoll i dtaca le cúnamh macrairgeadais a dheonú go mbeadh ar an tír incháilithe cloí le sásraí éifeachtacha daonlathacha, lena n‐áirítear córas parlaiminteach ilpháirtí agus an smacht reachta, mar aon le ráthaíocht go dtabharfaí urraim do chearta an duine.

Lean an Iordáin dá hiarrachtaí athchóirithe polaitiúla chun an daonlathas parlaiminteach agus an smacht reachta a neartú. In 2021, sheol an Iordáin próiseas nuachóirithe polaitiúil arb é is aidhm dó rannpháirtíocht pholaitiúil na mban agus daoine óga a chothú, chun dílseacht threibheach a shárú agus chun spreagadh a thabhairt páirtithe polaitiúla clárbhunaithe náisiúnta a bhunú, ar páirtithe iad a tugadh isteach le leasuithe ar Dhlíthe na dToghchán agus na bPáirtithe Polaitiúla. In 2023, leasaigh an rialtas an Cód Saothair i gcomhréir le caighdeáin idirnáisiúnta maidir le cearta an duine.

Cé go bhfuil dúshláin thábhachtacha pholaitiúla, slándála, eacnamaíocha agus shóisialta fós ann, agus in ainneoin comhthéacs réigiúnach atá ag éirí níos dúshlánaí, tá céimeanna á ndéanamh ag an Iordáin i dtreo córas polaitiúil daonlathach níos éifeachtaí bunaithe ar an smacht reachta agus ar urraim do chearta an duine. Tá an tAontas lántiomanta i gcónaí tacú leis an Iordáin sa phróiseas dúshlánach aistrithe seo. Sa chomhthéacs sin, meastar an réamhchoinníoll polaitiúil le haghaidh cúnamh macrairgeadais a bheith comhlíonta.

4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

Tá sé beartaithe an oibríocht cúnaimh macrairgeadais suas le EUR 500 milliún in iasachtaí le haghaidh na hIordáine a eisíoc i dtrí thráthchuid atá le heisiúint idir 2024 agus 2027. Soláthrófar an iasacht faoin Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha ag ráta soláthair 9 % a bheidh clársceidealaithe faoi ICFCI-GE, le haghaidh méid iomlán EUR 45 mhilliún (líne bhuiséid 14 02 01 70 ‘ICFCI - Soláthar an Chiste don Soláthar Coiteann’). Deonófar na hiasachtaí i bhfoirm iasachtaí amúchta le tréimhse chairde agus aisíocaíochtaí caipitil ina dhiaidh sin i dtráinsí comhionanna thar thréimhse níos faide. Rachaidh an struchtúr iasachta sin chun tairbhe don tairbhí, sa mhéid is go n‑éascaíonn sé aisíocaíochtaí, agus rachaidh sé chun tairbhe don bhuiséad, trí dhliteanais theagmhasacha a leathadh thar thréimhse fhada ama.

5.EILIMINTÍ EILE

•Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe

Soláthróidh an tAontas Eorpach cúnamh macrairgeadais suas le EUR 500 billiún don Iordáin, cúnamh a bheidh i bhfoirm iasachtaí a rannchuideoidh leis na riachtanais mhaoiniúcháin iarmharaigh atá ag an Iordáin a chumhdach sa tréimhse ina mbeidh an oibríocht ar fáil. Tá sé beartaithe an cúnamh a eisíoc i dtrí thráthchuid, ar choinníoll go mbeidh na bearta beartais a ghabhann le gach tráthchuid curtha chun feidhme ina n‑iomláine ar bhealach tráthúil.

Is é an Coimisiún a bhainisteoidh an tacaíocht sin. Beidh forálacha sonracha maidir le cosc ar chalaois agus ar neamhrialtachtaí eile i bhfeidhm, forálacha a bheidh i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais.

Beidh eisíocaíochtaí faoin oibríocht cúnaimh macrairgeadais atá beartaithe ag brath ar athbhreithnithe rathúla ar chláir faoi chlár CAI. Ina theannta sin, tiocfaidh an Coimisiún agus údaráis na hIordáine ar chomhaontú maidir le sraith shonrach de bhearta athchóirithe struchtúracha, a leagfar amach i Meabhrán Tuisceana. Ba cheart na bearta athchóirithe sin a bheith ina dtacú le clár oibre athchóirithe na n‑údarás agus ba cheart iad a bheith ina gcomhlánú ar na cláir a comhaontaíodh le CAI, leis an mBanc Domhanda agus le deontóirí eile, chomh maith leis na cláir bheartais a bhaineann le hoibríochtaí tacaíochta buiséadaí an Aontais Eorpaigh. Ba cheart iad a bheith comhsheasmhach leis na príomhthosaíochtaí athchóirithe eacnamaíocha a comhaontaíodh idir an tAontas Eorpach agus an Iordáin sa Chomhaontú Comhlachais, sna Tosaíochtaí Comhpháirtíochta agus sa Chomhshocrú atá i gceangal leis seo; Fís na hIordáine don Nuachóiriú agus doiciméid straitéiseacha eile.

2024/0086 (COD)

Togra le haghaidh

CINNEADH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le cúnamh macrairgeadais breise a sholáthar do Ríocht Haisimíteach na hIordáine

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 212(2) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach 8 ,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)Tá forbairt á déanamh i rith an ama i dtaca leis an gcaidreamh idir an tAontas Eorpach (‘an tAontas’) agus Ríocht Haisimíteach na hIordáine (‘an Iordáin’) faoi chuimsiú Bheartas Comharsanachta na hEorpa (BCE). Shínigh an tAontas agus an Iordáin Comhaontú Comhlachais an 24 Samhain 1997, a tháinig i bhfeidhm an 1 Bealtaine 2002 9 . Faoin gComhaontú Comhlachais, bhunaigh an tAontas agus an Iordáin Limistéar Saorthrádála de réir a chéile le linn idirthréimhse 12 bhliain. Ina theannta sin, tháinig comhaontú maidir le léirscaoileadh breise táirgí talmhaíochta i bhfeidhm in 2007. In 2010, thángthas ar chomhaontú idir an tAontas agus an Iordáin maidir le comhpháirtíocht Ardstádais, comhpháirtíocht arb é atá i gceist leis réimsí comhair a leathnú. Tháinig prótacal maidir le Sásraí um Réiteach Díospóidí le haghaidh trádála idir an tAontas agus an Iordáin, prótacal ar cuireadh inisealacha leis i mí na Nollag 2009, i bhfeidhm an 1 Iúil 2011. Rinneadh an t‑idirphlé polaitiúil déthaobhach agus an comhar eacnamaíoch a fhorbairt a thuilleadh faoi chuimsiú an Chomhaontaithe Comhlachais agus Thosaíochtaí Comhpháirtíochta an Aontais Eorpaigh agus na hIordáine arna nglacadh le haghaidh 2022-2027.

(2)Ó 2011 i leith, thug an Iordáin faoi líon áirithe athchóirithe polaitiúla chun an daonlathas parlaiminteach agus an smacht reachta a neartú. Bunaíodh Cúirt Bhunreachta agus Coimisiún Toghchán Neamhspleách agus rith Parlaimint na hIordáine líon áirithe dlíthe tábhachtacha, lena n‐áirítear an tAcht Toghcháin agus an tAcht um Páirtithe Polaitiúla chomh maith le dlíthe maidir le dílárú agus bardasachtaí. Glacadh feabhsuithe reachtacha a mhéid a bhaineann le neamhspleáchas na mbreithiúna agus cearta na mban.

(3)Tá geilleagar na hIordáine thíos go mór le coinbhleachtaí fada sa réigiún, go háirithe sa tír chomharsanachta, an tSiria, agus le déanaí in Iosrael/Gaza agus sa Mhuir Rua. Ó thús an chogaidh sa tSiria, tá tionchar ag rabharta mór dídeanaithe ón tSiria ar gheilleagar na hIordáine, rud a chuir brú breise ar a staid fhioscach, ar a seirbhísí poiblí agus ar a bonneagar. I dteannta na héagobhsaíochta réigiúnaí, na ndúshlán maicreacnamaíoch agus fioscach a bhain le paindéim COVID-19 in 2020/2021, maidir le forbairtí praghsanna tráchtearraí tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin in 2022, neamhchosaint ard ar luaineachtaí trádála agus an méadú ar chostais iasachtaíochta le haghaidh margaí atá ag teacht chun cinn ar fud an domhain, lean siad de bheith ag cur isteach ar gheilleagar na hIordáine. Mar thoradh air sin, tháinig crapadh eacnamaíoch ar an Iordáin in 2020, agus tháinig téarnamh eacnamaíoch mall ina dhiaidh sin, de réir mar a tháinig méadú suntasach ar an dífhostaíocht in 2020 agus de réir mar a d’fhan sí ard, agus de réir mar a tháinig riachtanais nua maoinithe fhioscaigh agus sheachtraigh chun cinn.

(4)Tugann an cogadh in Iosrael-Gaza a thosaigh i mí Dheireadh Fómhair 2023 le tuiscint go bhfuil baol an‑mhór ar an taobh thíos don ionchas eacnamaíoch, go háirithe mar gheall ar an leibhéal méadaithe éiginnteachta sa réigiún agus an tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige ar earnáil thábhachtach na turasóireachta agus ar mheon na dtomhaltóirí. Le hionsaithe leanúnacha Houthi ar lastas agus ar shoithí fuinnimh sa Mhuir Rua, cuirtear bac ar thrácht soithí chuig an Áise, rud a bhfuil tionchar aige ar onnmhairí na hIordáine, go háirithe ar onnmhairí mianraí agus ceimiceán, agus ar allmhairí. I mí Eanáir 2024, tháinig údaráis na hIordáine agus CAI ar chomhaontú maidir le clár nua coigeartaithe eacnamaíoch a fhaigheann tacaíocht ó Shaoráid Chistiúcháin Shínte (EFF) ceithre bliana dar luach USD 1,2 billiún, a tháinig i gcomharba ar SCS ceithre bliana dar luach USD 1,7 billiún, lena n‑áirítear iasacht faoin Ionstraim Mhearmhaoiniúcháin, ó 2020-2023.

(5)I mí Eanáir 2020, ghlac an tAontas an tríú clár de chúnamh macrairgeadais (Cúnamh Macrairgeadais‑III) 10 dar luach EUR 500 milliún i bhfoirm iasachtaí, mar fhreagairt ar iarraidh ón Iordáin i mí Iúil 2019 agus tar éis an dara cúnamh macrairgeadais (EUR 200 milliún) a thabhairt i gcrích in 2019. Tháinig Cúnamh Macrairgeadais‑II 11 mar obair leantach ar Chúnamh Macraairgeadais-I 12 (EUR 180 milliún) a cuireadh chun feidhme in 2015. Cuireadh EUR 200 milliún le Cúnamh Macrairgeadais-III i gcinneadh ón Aontas i mí na Bealtaine 2020 mar fhreagairt ar iarmhairtí socheacnamaíocha phaindéim COVID-19. Scaoileadh an chéad tráthchuid de Chúnamh Macrairgeadais-III an 25 Deireadh Fómhair 2020, an dara tráthchuid an 20 Iúil 2021, an tríú tráthchuid an 3 Bealtaine 2023, tar éis chur chun feidhme na mbeart beartais a comhaontaíodh. Rinneadh an cúnamh a eisíoc go hiomlán le linn 2020-2023.

(6)I gCúnamh Macrairgeadais‑III, bhí ráiteas comhpháirteach ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún inar gheall an Coimisiún, i bhfianaise na ndúshlán fioscach agus na n‑imthosca urghnácha atá os comhair na hIordáine, togra nua a thíolacadh, más iomchuí, chun cúnamh macrairgeadais a leathnú agus a mhéadú chun an Iordáin a chumhdach, ar choinníoll go gcomhlíonfar na gnáthcheanglais don chineál sin cúnaimh, lena n‑áirítear a chineál eisceachtúil, réamhchoinníollacha polaitiúla, comhlántacht, coinníollacht agus smacht airgeadais, measúnú nuashonraithe ón gCoimisiún ar riachtanais maoinithe sheachtraigh na hIordáine.

(7)Sa chomhthéacs dúshlánach sin, chuir an tAontas agus an comhphobal idirnáisiúnta in iúl arís an gealltanas chun tacú leis an Iordáin roinnt uaireanta ina dhiaidh sin, go háirithe le linn Chomhdhálacha bliantúla na Bruiséile maidir le ‘Tacú le Todhchaí na Siria agus an réigiúin’ agus ag an gComhairle Comhlachais idir an tAontas agus an Iordáin i mí an Mheithimh 2022.

(8)Ó bhí tús ghéarchéim na Siria ann in 2011, tá isteach agus amach le EUR 3.5 billiún curtha ar fáil don Iordáin ag an Aontas faoi ionstraimí éagsúla (lena n‐áirítear EUR 1 080 milliún faoi na trí oibríocht cúnaimh macrairgeadais thuasluaite) chun cuidiú leis an tír an chobhsaíocht eacnamaíoch a chaomhnú, an t‐athchóiriú polaitiúil agus eacnamaíoch a chothabháil agus aghaidh a thabhairt ar a riachtanais dhaonnúla, forbartha agus slándála. Ina theannta sin, tá thart ar EUR 1,1 billiún leithdháilte mar iasachtaí tionscadail ar an Iordáin ó bhí 2011 ann.

(9)I gcás na tréimhse 2021-2024, is é EUR 364 mhilliún leithdháileadh táscach déthaobhach an Aontais (deontais) faoin Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta - An Eoraip Dhomhanda (ICFCI-GE) agus comhlánaítear é le tacaíocht ón Aontas chun cabhrú leis an Iordáin aghaidh a thabhairt ar thionchar na géarchéime sa tSiria (EUR 214 mhilliún ó 2021 go 2023) chomh maith le cláir réigiúnacha agus théamacha eile. Le linn na tréimhse 2014-2020, sholáthar an tAontas tacaíocht EUR 765 mhilliún don Iordáin tríd an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht, den chuid is mó. Le linn na tréimhse céanna, bhain an Iordáin tairbhe freisin as EUR 126 mhilliún breise a cuireadh ar fáil trí Ardán Infheistíochta an Bheartais Comharsanachta (NIP), lenar giaráladh thart ar EUR 580 milliún in infheistíochtaí.

(10)I mí Dheireadh Fómhair 2023, i bhfianaise na staide eacnamaíche atá deacair go fóill agus an ionchais ina leith, d’iarr an Iordáin cúnamh macrairgeadais breise ar an Aontas.

(11)D’fhormheas Bord CAI Saoráid Chistiúcháin Shínte nua ceithre bliana i mí Eanáir 2024. Tá an chéad mhisean athbhreithnithe beartaithe do mhí Aibreáin 2024, agus meastar go bhfoilseofar tuarascáil mhisin i mí an Mheithimh 2024.

(12)Ós rud é gur tír í an Iordáin a chumhdaítear faoi BCE, ba cheart a mheas go bhfuil sí incháilithe chun cúnamh macra-airgeadais a fháil ón Aontas.

(13)Is é ba cheart a bheith i gcúnamh macrairgeadais an Aontais ionstraim airgeadais eisceachtúil lena dtugtar tacaíocht neamhcheangailte agus neamhshannta ar mhaithe le comhardú na n‐íocaíochtaí, agus é d’aidhm aici aghaidh a thabhairt ar riachtanais phráinneacha mhaoiniúcháin sheachtraigh an tairbhí, agus ba cheart an cúnamh sin a úsáid mar bhonn le clár beartais a chur chun feidhme faoina gcuirfí bearta láidre práinneacha i bhfeidhm maidir le coigeartú agus leis an athchóiriú struchtúrach, bearta a bheadh ceaptha an staid i dtaca le comhardú na n‐íocaíochtaí a fheabhsú sa ghearrthéarma.

(14)Ós rud é go bhfuil easnamh maoinithe fós ann maidir le comhardú íocaíochtaí na hIordáine, ar mó é ná na hacmhainní atá á soláthar ag CAI agus ag institiúidí iltaobhacha eile, meastar, sna himthosca eisceachtúla reatha, gur freagairt iomchuí ar iarraidh na hIordáine ar an Aontas tacaíocht a thabhairt do chobhsú a geilleagair cúnamh macrairgeadais a sholáthar, i gcomhar le clár CAI. Thacódh cúnamh macra-airgeadais an Aontais le cobhsú eacnamaíoch agus le clár um athchóiriú struchtúrach na hIordáine, agus na hacmhainní a cuireadh ar fáil faoi shocrú airgeadais CAI á bhforlíonadh.

(15)Ba cheart é a bheith d’aidhm ag cúnamh macrairgeadais an Aontais staid inbhuanaithe maidir le maoiniú seachtrach a athbhunú san Iordáin, rud a thacódh le forbairt eacnamaíoch agus shóisialta na tíre.

(16)Meastar go mbeidh an cúnamh macrairgeadais ón Aontas ag teacht le cur chun feidhme oibríochtaí tacaíochta buiséid faoin ICFCI-an Eoraip Dhomhanda arna bunú le Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 13 .

(17)Déantar méid an chúnaimh macra-airgeadais ón Aontas a chinneadh ar bhonn measúnú cainníochtúil iomlán ar na riachtanais maoinithe sheachtraigh atá fós ag an Iordáin, agus cuirtear san áireamh inniúlacht na tíre sin a hacmhainní dílse, go háirithe na cúlchistí idirnáisiúnta atá ar fáil di, a úsáid chun í féin a mhaoiniú. Ba cheart an cúnamh macrairgeadais ón Aontas a bheith ina chomhlánú ar na cláir agus na hacmhainní atá á soláthar ag CAI agus ag an mBanc Domhanda. Agus méid an chúnaimh á chinneadh, cuirtear san áireamh, freisin, na ranníocaíochtaí airgeadais a bhfuiltear ag súil leo ó dheontóirí déthaobhacha agus iltaobhacha agus an gá atá leis an ualach a roinnt go cothrom idir an tAontas agus deontóirí eile, maille leis an úsáid atá á baint cheana as ionstraimí maoinithe sheachtraigh eile san Iordáin agus an breisluach a bhaineann le rannpháirtíocht an Aontais ina hiomláine.

(18)Ba cheart don Choimisiún a áirithiú go bhfuil an cúnamh macrairgeadais ón Aontas i gcomhréir, ó thaobh dlí agus substainte de, le príomhphrionsabail agus príomhchuspóirí na mbeart a glacadh laistigh de réimsí éagsúla na gníomhaíochta seachtraí agus le beartais ábhartha eile de chuid an Aontais.

(19)Ba cheart cúnamh macra-airgeadais an Aontais tacú le beartas seachtrach an Aontais i dtaca leis an Iordáin. Ba cheart do sheirbhísí an Choimisiúin agus don tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) a bheith ag obair i ndlúthchomhar le chéile agus an tacaíocht mhacrairgeadais á cur i bhfeidhm chun beartas seachtrach an Aontais a chomhordú agus chun comhsheasmhacht an bheartais sin a áirithiú.

(20)Ba cheart cúnamh macra-airgeadais an Aontais tacú leis an ngealltanas atá tugtha ag an Iordáin luachanna atá i gcoiteann aici leis an Aontas a urramú, amhail an daonlathas, an smacht reachta, an dea-rialachas, urramú chearta an duine, an fhorbairt inbhuanaithe agus laghdú na bochtaineachta, agus leis an ngealltanas atá tugtha aici maidir le prionsabail na trádála oscailte cothroime atá bunaithe ar rialacha a urramú.

(21)Ba cheart a leagan síos mar réamhchoinníoll i dtaca leis an gcúnamh macrairgeadais ón Aontas a thabhairt nach mór don Iordáin sásraí éifeachtacha daonlathacha a urramú — lena n‑áirítear córas parlaiminteach ilpháirtí — chomh maith leis an smacht reachta, agus a ráthú go n‑urramófar cearta an duine. Ina theannta sin, ba cheart na cuspóirí sonracha atá le cúnamh macra-airgeadais an Aontais éifeachtúlacht, trédhearcacht agus cuntasacht na gcóras bainistíochta airgeadais phoiblí san Iordáin a neartú agus athchóirithe struchtúracha a chur chun cinn a bhfuil sé d’aidhm acu tacú le fás inbhuanaithe cuimsitheach, cruthú post agus comhdhlúthú fioscach. Ba cheart don Choimisiún agus SEGS faireachán rialta a dhéanamh chun a áirithiú go ndéanfar na réamhchoinníollacha sin a chomhlíonadh agus na cuspóirí sin a bhaint amach.

(22)Chun a áirithiú go gcosnaítear ar bhealach éifeachtúil na leasanna airgeadais sin de chuid an Aontais atá nasctha leis an gcúnamh macrairgeadais ón Aontas, ba cheart don Iordáin na bearta iomchuí a dhéanamh a bhaineann le calaois, éilliú agus neamhrialtachtaí eile i dtaca leis an gcúnamh a chosc agus a chomhrac. Ina theannta sin, ba cheart forálacha a bheith i gcomhaontú iasachta atá le tabhairt i gcrích idir an Coimisiún agus údaráis na hIordáine lena n‑údaraítear don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe a dhéanamh, lena n‑áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, i gcomhréir leis na forálacha agus na nósanna imeachta a leagtar síos i Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 14 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/966 15 ón gComhairle, don Choimisiún agus don Chúirt Iniúchóirí iniúchtaí a dhéanamh agus d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlachtaí a fheidhmiú maidir le cúnamh macrairgeadais ón Aontas a sholáthar le linn a tréimhse infhaighteachta agus ina dhiaidh sin.

(23)Tá scaoileadh an chúnaimh macrairgeadais ón Aontas gan dochar do chumhachtaí Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ( ina gcáil mar údarás buiséadach).

(24)Ba cheart méideanna an tsoláthair a theastaíonn maidir leis an gcúnamh macrairgeadais ón Aontas a bheith i gcomhréir leis na leithreasuithe buiséadacha dá bhforáiltear sa chreat airgeadais ilbhliantúil.

(25)Ba cheart don Choimisiún an cúnamh macrairgeadais ón Aontas a bhainistiú. Chun a áirithiú go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle in ann cur chun feidhme an Chinnidh seo a leanúint, ba cheart don Choimisiún iad a chur ar an eolas go rialta faoi aon fhorbairt a bhaineann leis an gcúnamh agus na doiciméid ábhartha a sholáthar dóibh.

(26)Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an gCinneadh seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 16 .

(27)Ba cheart cúnamh macra-airgeadais an Aontais a bheith faoi réir coinníollacha beartais eacnamaíoch a bheidh le leagan síos i Meabhrán Tuisceana. Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú i dtaca leis an gcur chun feidhme agus ar chúiseanna a bhaineann le héifeachtúlacht, ba cheart a thabhairt de chumhacht don Choimisiún na coinníollacha sin a chaibidliú le húdaráis na hIordáine faoi mhaoirseacht choiste ionadaithe na mBallstát i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh.  182/2011. Faoin Rialachán sin, ba cheart feidhm a bheith leis an nós imeachta comhairliúcháin, mar riail ghinearálta, i ngach cás seachas na cásanna dá bhforáiltear sa Rialachán sin. I bhfianaise an tionchair thábhachtaigh a d’fhéadfadh a bheith ag cúnamh ós cionn EUR 90 milliún, is iomchuí an nós imeachta scrúdúcháin a úsáid le haghaidh oibríochtaí os cionn na tairsí sin. I bhfianaise mhéid an chúnaimh macrairgeadais ón Aontas don Iordáin, ba cheart feidhm a bheith ag an nós imeachta scrúdúcháin maidir le glacadh an Mheabhráin Tuisceana, agus maidir le haon chás ina ndéanfaí an cúnamh a laghdú, a chur ar fionraí nó a chur ar ceal.

TAR ÉIS AN CINNEADH SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

1.Cuirfidh an tAontas cúnamh macrairgeadais dar luach EUR 500 milliún ar a mhéid ar fáil don Iordáin (‘cúnamh macra-airgeadais an Aontais’), d’fhonn tacú le cobhsú eacnamaíoch na hIordáine agus le clár substainteach um athchóiriú. Beidh an cúnamh sin ina chuidiú chun riachtanais na hIordáine maidir le comhardú na n‑íocaíochtaí, mar a aithníodh iad i gclár CAI, a chumhdach.

2.Is i bhfoirm iasachtaí a sholáthrófar méid iomlán an chúnaimh macrairgeadais don Iordáin.

3.Tabharfar de chumhacht don Choimisiún, thar ceann an Aontais, an t‐airgead is gá a fháil ar iasacht ar na margaí caipitil nó ó institiúidí airgeadais agus an t‐airgead sin a thabhairt ar iasacht don Iordáin.

4.Bainisteoidh an Coimisiún eisíoc an chúnamh macrairgeadais ón Aontas ar bhealach atá comhsheasmhach leis na comhaontuithe nó na comhthuiscintí arna dtabhairt i gcrích idir an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI) agus an Iordáin, agus le príomhphrionsabail agus príomhchuspóirí na n‐athchóirithe eacnamaíocha a leagtar amach sa Chomhaontú Comhlachais idir an tAontas Eorpach agus an Iordáin.

5.Cuirfidh an Coimisiún Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ar an eolas go rialta faoi aon fhorbairt maidir leis an gcúnamh macrairgeadais ón Aontas, lena n‑áirítear eisíocaíochtaí an chúnaimh sin, agus soláthróidh sé na doiciméid ábhartha do na hinstitiúidí sin in am trátha.

6.Cuirfear cúnamh macra-airgeadais an Aontais ar fáil ar feadh tréimhse dhá bhliain go leith, tréimhse a thosóidh an chéad lá tar éis theacht i bhfeidhm an Mheabhráin Tuisceana dá dtagraítear in Airteagal 3(1).

7.Más rud é, le linn na tréimhse ina mbeidh cúnamh macrairgeadais an Aontais á eisíoc, go dtagann laghdú suntasach ar riachtanais mhaoiniúcháin na hIordáine i gcomparáid leis na réamh-mheastacháin tosaigh, déanfaidh an Coimisiún, ag gníomhú dó i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 7(2), méid an chúnaimh a laghdú nó cuirfidh sé an cúnamh ar fionraí nó ar ceal.

Airteagal 2

1.Mar réamhchoinníoll i dtaca leis an gcúnamh macrairgeadais ón Aontas a thabhairt don Iordáin, ní mór di sásraí éifeachtacha daonlathacha a urramú — lena n‑áirítear córas parlaiminteach ilpháirtí — maille leis an smacht reachta, agus ráthaíocht a thabhairt go n‑urramófar cearta an duine.

2.Déanfaidh an Coimisiún agus an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí faireachán ar chomhlíonadh an réamhchoinníll sin le linn shaolré an chúnaimh macrairgeadais ón Aontas.

3.Déanfar míreanna 1 agus 2 den Airteagal seo a chur i bhfeidhm i gcomhréir le Cinneadh 2010/427/AE 17 ón gComhairle.

Airteagal 3

1.I gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 7(2), comhaontóidh an Coimisiún i gcomhar le húdaráis na hIordáine, coinníollacha dea-shainithe airgeadais agus coinníollacha dea-shainithe beartais eacnamaíoch, lena ndíreofar ar athchóirithe struchtúracha agus airgeadas poiblí fónta, a mbeidh an cúnamh macrairgeadais ón Aontas faoina réir, agus leagfar na coinníollacha sin síos i Meabhrán Tuisceana (‘an Meabhrán Tuisceana’) ina mbeidh creat ama chun na coinníollacha sin a chomhlíonadh. Beidh na coinníollacha airgeadais agus na coinníollacha beartais eacnamaíoch a leagfar síos sa Mheabhrán Tuisceana i gcomhréir leis na comhaontuithe nó na comhthuiscintí dá dtagraítear in Airteagal 1(3), lena n‑áirítear an coigeartú maicreacnamaíoch agus na cláir um athchóiriú struchtúrach arna gcur chun feidhme ag an Iordáin le tacaíocht ó CAI.

2.Leis na coinníollacha dá dtagraítear i mír 1, féachfar, go háirithe, le héifeachtúlacht, trédhearcacht agus cuntasacht na gcóras bainistíochta airgeadais phoiblí san Iordáin a fheabhsú, lena n‑áirítear i dtaca le cúnamh macra-airgeadais an Aontais a úsáid. Nuair a bheidh bearta beartais á gceapadh, tabharfar aird chuí freisin ar an dul chun cinn maidir le hoscailt fhrithpháirteach an mhargaidh, ar fhorbairt trádála riailbhunaithe agus cothroime, agus ar thosaíochtaí eile i gcomhthéacs bheartas seachtrach an Aontais. Déanfaidh an Coimisiún faireachán go tráthrialta ar an dul chun cinn atá á dhéanamh maidir leis na cuspóirí sin a bhaint amach.

3.Leagfar síos téarmaí mionsonraithe na tacaíochta faoin gcúnamh macrairgeadais i bhfoirm iasachtaí i gcomhaontú iasachta i gcomhréir le hAirteagal 220 den Rialachán Airgeadais, atá le tabhairt i gcrích idir an Coimisiún agus údaráis na hÉigipte.

4.Fíoróidh an Coimisiún go tráthrialta go bhfuiltear ag leanúint de na coinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 4(3) a chomhlíonadh, lena n‑áirítear cibé acu atá nó nach bhfuil beartais eacnamaíocha na hIordáine i gcomhréir leis na cuspóirí atá le cúnamh macra-airgeadais an Aontais. Á dhéanamh sin dó, beidh an Coimisiún ag comhordú go dlúth le CAI agus leis an mBanc Domhanda agus, i gcás inar gá, le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle.

Airteagal 4

1.Faoi réir na gcoinníollacha dá dtagraítear i mír 3, cuirfidh an Coimisiún cúnamh macra-airgeadais an Aontais ar fáil ina dtrí thráthchuid. Leagfar síos méid gach tráthchoda sa Mheabhrán Tuisceana dá dtagraítear in Airteagal 3.

2.Déanfar foráil maidir leis na méideanna de chúnamh macrairgeadais an Aontais, i gcás inar gá, i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 2021/947.

3.Déanfaidh an Coimisiún cinneadh maidir le heisíoc na dtráthchodanna faoi réir gach ceann de na coinníollacha uile seo a leanas a bheith comhlíonta:

(a)an réamhchoinníoll a leagtar amach in Airteagal 2;

(b)teist leanúnach shásúil maidir le clár beartais a chur chun feidhme faoina gcuirfí i bhfeidhm bearta láidre maidir le coigeartú agus leis an athchóiriú struchtúrach, clár beartais a fhaigheann tacaíocht ó shocrú creidmheasa CAI nach socrú réamhchúraim é; agus

(c)na coinníollacha beartais eacnamaíoch agus airgeadais a socrófar orthu sa Mheabhrán Tuisceana a chur chun feidhme go sásúil.

Ní dhéanfar an dara tráthchuid a scaoileadh, i bprionsabal, tráth níos luaithe ná 3 mhí tar éis an chéad tráthchuid a scaoileadh. Ní dhéanfar an dara tráthchuid a eisíoc, i bprionsabal, tráth is luaithe ná 3 mhí tar éis an dara tráthchuid a eisíoc.

4.    I gcás nach gcomhlíontar na coinníollacha dá dtagraítear sa chéad fhomhír de mhír 3, déanfaidh an Coimisiún eisíoc chúnamh macra-airgeadais an Aontais a chur ar fionraí go sealadach nó a chur ar ceal. I gcásanna den sórt sin, cuirfidh sé in iúl do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle na cúiseanna a bhí aige leis an bhfionraí nó leis an gcealú.

5.    Is le Banc Ceannais na hIordáine a eisíocfar cúnamh macra-airgeadais an Aontais. Faoi réir na bhforálacha atá le comhaontú sa Mheabhrán Tuisceana, lena n‑áirítear deimhniú na riachtanas maoiniúcháin sheachtraigh atá fós ann, féadfaidh Banc Ceannais na hIordáine cistí an Aontais a aistriú chuig Aireacht Airgeadais na hIordáine ina cháil mar an tairbhí deireanach.

Airteagal 5

1.Chun tacaíocht faoin gcúnamh macrairgeadais i bhfoirm iasachtaí a mhaoiniú, tabharfar de chumhacht don Choimisiún, thar ceann an Aontais, na cistí is gá a fháil ar iasacht ar na margaí caipitil nó ó institiúidí airgeadais i gcomhréir le hAirteagal 220 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046.

2.Déanfaidh an Coimisiún comhaontú iasachta leis an Iordáin maidir leis an méid dá dtagraítear in Airteagal 1. Leagfar síos téarmaí mionsonraithe na tacaíochta faoin gcúnamh macrairgeadais i bhfoirm iasachtaí i gcomhaontú iasachta i gcomhréir le hAirteagal 220 den Rialachán Airgeadais, atá le tabhairt i gcrích idir an Coimisiún agus an Iordáin. Leagfar síos sa chomhaontú iasachta an tréimhse infhaighteachta agus téarmaí mionsonraithe na tacaíochta faoin gcúnamh macrairgeadais i bhfoirm iasachtaí, lena n‑áirítear iasachtaí i ndáil leis na córais rialaithe inmheánaigh. Deonófar na hiasachtaí ar théarmaí a chuirfidh ar a cumas don Iordáin an iasacht a aisíoc thar thréimhse fhada, lena n‑áirítear tréimhse chairde fhéideartha. 35 bliana a bheidh i ré uasta na n‑iasachtaí.

3.Cuirfidh an Coimisiún Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ar an eolas faoi fhorbairtí i dtaca leis na hoibríochtaí dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3.

Airteagal 6

1.Cuirfear an cúnamh macrairgeadais ón Aontas chun feidhme i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 18 .

2.Is faoi bhainistiú díreach a dhéanfar cúnamh macrairgeadais an Aontais a chur chun feidhme.

3.Sula gcuirfear cúnamh macra-airgeadais an Aontais chun feidhme, déanfaidh an Coimisiún measúnú, trí bhíthin measúnú oibríochtúil, ar a fhónta atá socruithe airgeadais na hIordáine, na nósanna imeachta riaracháin, agus na sásraí rialaithe inmheánaigh agus sheachtraigh is ábhartha maidir leis an gcúnamh.

Airteagal 7

1.Tabharfaidh coiste cúnamh don Choimisiún. Beidh an coiste sin ina choiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

2.I gcás ina ndéanfar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

Airteagal 8

1.Faoin 30 Meitheamh gach bliain, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur chun feidhme an Chinnidh seo sa bhliain roimhe sin, lena n‐áirítear meastóireacht ar an gcur chun feidhme sin. Sa tuarascáil, déanfar an méid seo a leanas:

(a)scrúdófar an dul chun cinn atá déanta i dtaca leis an gcúnamh macrairgeadais ón Aontas don Iordáin a chur chun feidhme;

(b)déanfar staid agus ionchais eacnamaíocha na hIordáine a mheasúnú, mar aon leis an dul chun cinn a bheidh déanta i dtaca leis an mbeartas eacnamaíoch agus na coinníollacha airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 3(1) a chur chun feidhme;

(c)sonrófar an chomhbhaint idir na coinníollacha beartais eacnamaíoch a leagtar síos sa Mheabhrán Tuisceana, feidhmíocht leanúnach eacnamaíoch agus fhioscach na hIordáine agus cinntí an Choimisiúin maidir le heisíoc na dtráthchodanna atá i gcúnamh macrairgeadais an Aontais.

2.Tráth nach déanaí ná 2 bhliain tar éis dhul in éag na tréimhse infhaighteachta dá dtagraítear in Airteagal 1(6), cuirfidh an Coimisiún faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle tuarascáil meastóireachta ex-post, ina ndéanfar measúnú ar thorthaí agus éifeachtúlacht an chúnaimh macrairgeadais ón Aontas agus ar a mhéid a rannchuidigh sé i dtaca leis na cuspóirí a bhí leis an gcúnamh sin a bhaint amach.

Airteagal 9

Tiocfaidh an Cinneadh seo i bhfeidhm an tríú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH

1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH4

1.1.Teideal an togra/tionscnaimh4

1.2.Réimsí beartais lena mbaineann4

1.3.Baineann an togra/tionscnamh le:4

1.4.Cuspóirí4

1.4.1.Cuspóirí ginearálta4

1.4.2.Cuspóirí sonracha4

1.4.3.An toradh agus an tionchar a bhfuil coinne leo4

1.4.4.Táscairí feidhmíochta5

1.5.Forais an togra/tionscnaimh5

1.5.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh5

Chun críocha an phointe seo, is é a chiallaíonn ‘breisluach a bhaineann le rannpháirteachas an Aontais’ an luach a thagann as idirghabháil an Aontais ar luach é atá sa bhreis ar an luach a bheadh ann dá mbeadh na Ballstáit ag feidhmiú leo féin.1.5.2.Breisluach a bhaineann le rannpháirteachas an Aontais (d’fhéadfadh an breisluach a bheith ann mar thoradh ar fhachtóirí éagsúla, e.g. gnóthachain de thoradh comhordú, deimhneacht dhlíthiúil, breis éifeachtachta nó comhlántachtaí).5

1.5.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart5

1.5.4.Comhoiriúnacht don Chreat Airgeadais Ilbhliantúil agus sineirgíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí iomchuí eile6

1.5.5.Measúnú ar na roghanna éagsúla maoinithe atá ar fáil, lena n‑áirítear na féidearthachtaí athshannadh a dhéanamh6

1.6.Fad agus tionchar airgeadais an togra/tionscnaimh7

1,7.Modhanna bainistíochta atá beartaithe7

2.BEARTA BAINISTÍOCHTA8

2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe8

2.2.Córais bainistíochta agus rialaithe8

2.2.1.An bonn cirt atá leis na modhanna bainistíochta, le sásraí cur chun feidhme an chistithe, leis na módúlachtaí íocaíochta agus leis an straitéis rialaithe atá beartaithe8

2.2.2.Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú8

2.2.3.Meastachán ar chost‑éifeachtúlacht na rialuithe agus an bonn cirt atá leis sin (cóimheas ‘costais rialaithe ÷ luach na gcistí gaolmhara arna mbainistiú’) agus measúnú ar an leibhéal riosca earráide a mheastar a bheidh ann (tráth an íocaíocht a dhéanamh agus tráth an clár a dhúnadh)8

2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc9

3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH10

3.1.Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‑imreofar tionchar10

3.2.An tionchar airgeadais a mheastar a bheidh ag an togra ar leithreasuithe11

3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí11

3.2.2.An t‑aschur a mheastar a chisteofar le leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí14

3.2.3.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe de chineál riaracháin15

3.2.4.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha17

3.2.5.Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe17

3.3.An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam18

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH

1.    LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH

1.1.    Teideal an togra/tionscnaimh

1,2.    Réimsí beartais lena mbaineann 

1,3.    Baineann an togra/tionscnamh le:

X beart nua 

 beart nua a leanann treoirthionscadal/réamhbheart 19  

 síneadh ar bheart atá ann cheana 

 beart nó bearta a chumasc nó a atreorú i dtreo beart eile/beart nua 

1,4.    Cuspóirí

1.4.1.    Cuspóirí ginearálta

1.4.2.    Cuspóirí sonracha

1.4.3.    An toradh agus an tionchar a bhfuil coinne leo

Sonraigh an tionchar a bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe/grúpaí ar a bhfuil sé dírithe.

1.4.4.    Táscairí feidhmíochta

Sonraigh na táscairí chun faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn agus ar ghnóthachain.

1,5.    Forais an togra/tionscnaimh

1.5.1.    Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh

1.5.2.    Breisluach a bhaineann le rannpháirteachas an Aontais (d’fhéadfadh an breisluach a bheith ann mar thoradh ar fhachtóirí éagsúla, e.g. gnóthachain de thoradh comhordú, deimhneacht dhlíthiúil, breis éifeachtachta nó comhlántachtaí). Chun críocha an phointe seo, is é a chiallaíonn ‘breisluach a bhaineann le rannpháirteachas an Aontais’ an luach a thagann as idirghabháil an Aontais ar luach é atá sa bhreis ar an luach a bheadh ann dá mbeadh na Ballstáit ag feidhmiú leo féin.

1.5.3.    Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart

1.5.4.    Comhoiriúnacht don Chreat Airgeadais Ilbhliantúil agus sineirgíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí iomchuí eile

1.5.5.    Measúnú ar na roghanna éagsúla maoinithe atá ar fáil, lena n‑áirítear na féidearthachtaí athshannadh a dhéanamh

1,6.    Fad agus tionchar airgeadais an togra/tionscnaimh

X fad teoranta

–I bhfeidhm ar feadh 2.5 bliana ón uair a tháinig an Meabhrán Tuisceana, mar a luaitear in Airteagal (1.4) den Chinneadh, i bhfeidhm.

–Tionchar airgeadais ó 2024 go 2027 maidir le leithreasuithe faoi chomhair oibleagáidí agus ó 2024 go 2027 maidir le leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí.

1,7.    Na modhanna atá beartaithe chun an buiséad a chur chun feidhme 20  

X Bainistíocht dhíreach a dhéanann an Coimisiún

X ina ranna, lena n‑áirítear an chuid sin den fhoireann atá i dtoscaireachtaí an Aontais;

2.    BEARTA BAINISTÍOCHTA

2,1.    Rialacha faireacháin agus tuairiscithe

Sonraigh minicíocht na mbeart agus na coinníollacha atá leo.

2,2.    Córais bainistíochta agus rialaithe

2.2.1.    An bonn cirt atá leis na modhanna bainistíochta, le sásraí cur chun feidhme an chistithe, leis na módúlachtaí íocaíochta agus leis an straitéis rialaithe atá beartaithe

2.2.2.    Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú

2.2.3.    Meastachán ar chost‑éifeachtúlacht na rialuithe agus an bonn cirt atá leis sin (cóimheas ‘costais rialaithe ÷ luach na gcistí gaolmhara arna mbainistiú’) agus measúnú ar an leibhéal riosca earráide a mheastar a bheidh ann (tráth an íocaíocht a dhéanamh agus tráth an clár a dhúnadh)

2,3.    Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc

Na bearta coisctheacha agus cosanta atá ann cheana nó atá beartaithe, e.g. ón Straitéis Frithchalaoise, a shonrú.

3.    AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH

3.1.    Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‑imreofar tionchar

Línte buiséid atá ann cheana

In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata airgeadais ilbhliantúil.

Línte nua buiséid atá á n‑iarraidh – Níl sin ar fáil

3,2.    An tionchar airgeadais a mheastar a bheidh ag an togra ar leithreasuithe

3.2.1.    Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

    Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

X    Éilítear leis an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí mar a mhínítear thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Má tá tionchar ag an togra/tionscnamh ar níos mó ná ceannteideal oibríochta amháin, líon isteach an chuid thuas arís i gcás gach ceann de na ceannteidil sin:

Chun an chuid seo a líonadh isteach, ba cheart leas a bhaint as na ‘sonraí buiséid de chineál riaracháin’ atá le hiontráil ar dtús san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Ráiteas Airgeadais Reachtach (Iarscríbhinn 5 a ghabhann leis an gcinneadh ón gCoimisiún maidir leis na rialacha inmheánacha i ndáil le cur chun feidhme roinn an Choimisiúin de bhuiséad ginearálta an Aontais) agus a uaslódáiltear chuig an gcóras DECIDE chun críoch comhairliúcháin idirsheirbhíse.

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

3.2.2.    An t‑aschur a mheastar a chisteofar le leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

Leithreasuithe faoi chomhair gealltanas in EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

3.2.3.    Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe de chineál riaracháin

X    Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin

    Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin mar a mhínítear thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Cumhdófar na leithreasuithe is gá le haghaidh acmhainní daonna agus caiteachas eile de chineál riaracháin le leithreasuithe ón Ard-Stiúrthóireacht a bhfuil bainistíocht an bhirt faoina gcúram cheana agus/nó atá ath-imlonnaithe laistigh den Ard-Stiúrthóireacht, mar aon, más gá, le haon leithdháileadh breise a d’fhéadfaí a thabhairt don Ard-Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.

3.2.3.1.    Na hacmhainní daonna a mheastar a bheidh riachtanach

X    Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna.

    Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna mar a mhínítear thíos:

Sloinnfear an meastachán in aonaid de choibhéis lánaimseartha

Is é XX an réimse beartais nó an teideal buiséid lena mbaineann.

Soláthrófar na hacmhainní daonna is gá le baill foirne ón Ard-Stiúrthóireacht a bhfuil bainistíocht an bhirt faoina gcúram cheana agus/nó a ath-imlonnófar laistigh den Ard-Stiúrthóireacht, mar aon le haon leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a thabhairt don Ard-Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.

Cur síos ar na cúraimí a bheidh le déanamh:

3.2.4.    Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha

I gcás an togra/tionscnaimh seo:

    is féidir é a mhaoiniú ina iomláine trí athshannadh laistigh den cheannteideal ábhartha den Chreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI).

    is gá an corrlach gan leithdháileadh faoin gceannteideal ábhartha de CAI a úsáid agus/nó na hionstraimí speisialta a shainítear sa Rialachán maidir le CAI a úsáid.

    is gá athbhreithniú a dhéanamh ar CAI.

3.2.5.    Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe

I gcás an togra/tionscnaimh seo:

X ní dhéantar foráil maidir le cómhaoiniú le tríú páirtithe

    déantar foráil maidir leis an gcómhaoiniú le tríú páirtithe atá réamh-mheasta thíos:

Leithreasuithe in EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

3,3.    An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam

X    Ní bheidh aon tionchar airgeadais ag an togra/tionscnamh ar ioncam.

    Beidh an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:

    ar acmhainní dílse

    ar ioncam eile

má tá an t‑ioncam sannta do línte caiteachais, sonraigh sin     

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

I gcás ioncam atá sannta, sonraigh na línte buiséid caiteachais a ndéantar difear dóibh.

Aon rud eile (e.g. an modh nó an fhoirmle a úsáideadh chun an tionchar ar ioncam a ríomh nó aon fhaisnéis eile).

(1)    Cinneadh (AE) 2020/33 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Eanáir 2020 maidir le cúnamh macra-airgeadais breise a sholáthar do Ríocht Haisimíteach na hIordáine (IO L 14, 17.1.2020, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2020/33/oj).

(2)    Cinneadh (AE) 2020/701 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Bealtaine 2020 maidir le cúnamh macrairgeadais a sholáthar do chomhpháirtithe um méadú agus comhpháirtithe comharsanachta i gcomhthéacs phaindéim COVID‐19 (IO L 165, 27.5.2020, lch. 3). http://data.europa.eu/eli/dec/2020/701/oj).

(3)    IO L 129, 15.5.2002, lch. 3–176. (http://data.europa.eu/eli/agree_internation/2002/357(1)/oj)

(4)    Tá Tosaíochtaí Comhpháirtíochta an Aontais Eorpaigh agus na hIordáine 2021-2027 le fáil ag: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST‑3304-2022-ADD-1/en/pdf.

(5)    Cinneadh (AE) 2016/2371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2016 maidir le cúnamh macrairgeadais breise a sholáthar do Ríocht Haisimíteach na hIordáine (IO L 352, 23.12.2016, p. 18, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2016/2371/oj).

(6)    Meastóireacht ex post MFA Operations to the Southern Neighbourhood Countries of Tunisia and Jordan (2016-2019) [Oibríochtaí cúnaimh macrairgeadais do Thíortha i gComharsanacht Dheiscirt na Túinéise agus na hIordáine (2016-2019)], Meán Fómhair 2021, ar fáil ag: https://commission.europa.eu/about‑european-commission/departments-and-executive-agencies/economic-and-financial-affairs/evaluation-reports-economic-and-financial-affairs-policies-and-spending-activities/joint‑ex-post‑evaluation-macro-financial-assistance-mfa-operations-tunisia-and_en

(7)    IO L 193, 30.7.2018, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1046/oj).

(8)    Seasamh Pharlaimint na hEorpa an … agus Cinneadh ón gComhairle an …

(9)    IO L 129, 15.5.2002, lch. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/agree_internation/2002/357(1)/oj .

(10)    Cinneadh (AE) 2020/33 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Eanáir 2020 maidir le cúnamh macra-airgeadais breise a sholáthar do Ríocht Haisimíteach na hIordáine (IO L 14, 17.1.2020, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2020/33/oj).

(11)    Cinneadh (AE) 2016/2371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2016 maidir le cúnamh macrairgeadais breise a sholáthar do Ríocht Haisimíteach na hIordáine (IO L 352, 23.12.2016, p. 18, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2016/2371/oj).

(12)    Cinneadh Uimh.  1351/2013/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2013 maidir le cúnamh macrairgeadais breise a sholáthar do Ríocht Haisimíteach na hIordáine (IO L 341, 18.12.2013, p. 4, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2013/1351/oj).

(13)    Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta - An Eoraip Dhomhanda, lena leasaítear agus lena n-aisghairtear Cinneadh Uimh.  466/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) 2017/1601 agus Rialachán (CE, Euratom) Uimh.  480/2009 ón gComhairle (IO L 209, 14.6.2021, lch. 1), ELI:. http://data.europa.eu/eli/reg/2021/947/o).

(14)    Rialachán (AE, Euratom) Uimh.  883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh.  1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh.  1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/883/oj).

(15)    Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2017/1939/oj).

(16)    Rialachán (AE) Uimh.  182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2011/182/oj).

(17)    Cinneadh 2010/427/AE ón gComhairle an 26 Iúil 2010 lena mbunaítear eagrúchán agus oibriú na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí (IO L 201, 3.8.2010, lch. 30, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2010/427/oj).

(18)    Rialachán (AE, Euratom) Uimh.  1046/2018 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh.  966/2012 (IO L 193, 30.7.2018, lch. 1).

(19)    Mar a thagraítear dó in Airteagal 58(2)(a) nó (b) den Rialachán Airgeadais.

(20)    Tá mionsonraí maidir le modhanna trína gcuirfear an buiséad chun feidhme le fáil ar an suíomh gréasáin BUDGpedia, chomh maith le tagairtí don Rialachán Airgeadais: https://myintracomm.ec.europa.eu/corp/budget/financial-rules/budget‑implementation/Pages/implementation-methods.aspx

(21)    LD = Leithreasuithe difreáilte / LN = Leithreasuithe neamhdhifreáilte.

(22)    CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.

(23)    Tíortha is iarrthóirí agus, nuair is iomchuí, tíortha ó na Balcáin Thiar a d'fhéadfadh a bheith ina n-iarrthóirí.

(24)    De réir ainmníocht oifigiúil an bhuiséid.

(25)    Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar mhaithe le cláir agus/nó bearta de chuid an Aontais (seanlínte ‘BA’) a chur chun feidhme, taighde indíreach, taighde díreach.

(26)    Aschuir is ea táirgí agus seirbhísí atá le soláthar (e.g.: líon na malartuithe mac léinn a fhaigheann maoiniú, iomlán km de bhóithre a rinneadh, etc.).

(27)    Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar mhaithe le cláir agus/nó bearta de chuid an Aontais (seanlínte ‘BA’) a chur chun feidhme, taighde indíreach, taighde díreach.

(28)    Fo-uasteorainn d’fhoireann sheachtrach arna cumhdach ag leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte ‘BA’).

(29)    Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh. Is gá an chéad bhliain cur chun feidhme a mheastar a bheidh ann a chur in ionad ‘N’ (mar shampla: 2021). Is gá an rud céanna a dhéanamh i gcás na mblianta ina dhiaidh sin.

(30)    A mhéid a bhaineann le hacmhainní dílse traidisiúnta (dleachtanna custaim, tobhaigh siúcra), ní mór na méideanna a luaitear a bheith ina nglanmhéideanna, i.e. méideanna comhlána agus 20 % de na costais bhailiúcháin a bheith bainte astu.